─░brahim Edhem Pa┼ča

─░brahim Edhem Pa┼ča

Toplam: 544 , Bug├╝n: 6 Okuma

  • ─░lber ORTAYLI / H├╝rriyet

─░brahim Edhem Pa┼ča, AvrupaÔÇÖya ilk giden, g├Ânderilen gen├žlerden de─čil, ├žocuklardand─▒r. Ciddi bir bi├žimde FransaÔÇÖn─▒n y├╝ksek okullar─▒nda ve ├╝niversitede bir meslek edinmi┼čtir; maden m├╝hendisli─či ve jeoloji. Do─ču ve Bat─▒ bilgilerini b├╝nyesinde birle┼čtiren, Do─ču-Bat─▒ dillerini iyi bilen ilgin├ž ki┼čilikli bir sadrazamd─▒r.

T├╝rk┬áTarih KurumuÔÇÖnun son zamanlarda yay─▒n tarama politikas─▒n─▒ geli┼čtirdi─či bir ger├žektir. Son sene ├ž─▒kan eserler i├žinde dahi iki kitap var ki T├╝rkiyeÔÇÖdeki tarih├ži ├ževrelerin veya tarihi ticaret haline getirenlerin hi├žbirinin yay─▒nlamay─▒ d├╝┼č├╝nemeyece─či tezlerdir.

Bunlardan birincisi Dr. Salih ErolÔÇÖun ÔÇť─░brahim Edhem Pa┼ča (19. Y├╝zy─▒l Osmanl─▒ Devlet Adamlar─▒ndan)ÔÇŁ ba┼čl─▒kl─▒ biyografi ├žal─▒┼čmas─▒d─▒r. ─░brahim Edhem Pa┼ča Tanzimat devrinin b├╝t├╝n├╝ boyunca uzun bir ya┼čama sahiptir. Bu b├╝t├╝nden kast─▒m sadece Sultan Abd├╝lmecid, Sultan Abd├╝laziz, Sultan Murad devirleri de─čil, Sultan II. Abd├╝lhamidÔÇÖin de bir devrini ele almas─▒d─▒r. ─░lgin├ž tesad├╝f, AvrupaÔÇÖya ilk giden, g├Ânderilen gen├žlerden de─čil, ├žocuklardand─▒r. Hepsinin ├žok muvaffak oldu─ču s├Âylenemez ama Edhem Pa┼ča zek├ós─▒ ve ├žal─▒┼čkanl─▒─č─▒yla sivrilmi┼č. Ciddi bir bi├žimde FransaÔÇÖn─▒n y├╝ksek okullar─▒nda (buras─▒ ├Ânemli) ve ├╝niversitede bir meslek edinmi┼čtir; maden m├╝hendisli─či ve jeoloji. D├Ând├╝─č├╝ an bu gen├ž adam─▒ Tanzimat Ferman─▒ÔÇÖn─▒n ilan─▒ bekliyor. Derhal hami olan H├╝srev Pa┼ča taraf─▒ndan devletin ├Ânemli hizmetlerine sokuluyor. Fazlas─▒yla hak etti─či malum.


DO─×U-BATI D─░LLER─░NE H├éK─░M

H├╝srev Pa┼čaÔÇÖy─▒ anlamak i├žin Halil ─░nalc─▒k HocaÔÇÖn─▒n ansiklopedi maddesini okumak zorunday─▒z. Sak─▒z ─░syan─▒ÔÇÖn─▒n ki Yunan ayaklanmas─▒nda Yanya ve di─čer b├Âlgelerdeki M├╝sl├╝manlara kar┼č─▒ y├╝r├╝t├╝len katliam─▒n ├žok ┼čiddetli bir r├Âvan┼č─▒d─▒r; ├Âks├╝z-yetim kalan bir├žok ├žocuk gibi EdhemÔÇÖin de H├╝srev Pa┼ča taraf─▒ndan evlat edinildi─či anla┼č─▒l─▒yor. Hayat─▒n─▒n ilk d├Âneminde karanl─▒k bir ba┼člang─▒├ž, ortas─▒nda ve sonunda g├Ârd├╝─č├╝ yard─▒m ve edindi─či bilgiler sayesinde Do─ču ve Bat─▒ bilgilerini b├╝nyesinde birle┼čtiren, Do─ču-Bat─▒ dillerini iyi bilen ilgin├ž ki┼čilikli bir sadrazam.

Yazar─▒n b├╝y├╝k bir titizlikle ─░brahim Edhem Pa┼čaÔÇÖn─▒n aile kaynaklar─▒ndan, yak─▒nlardan ba┼člayarak biyografiye ve ar┼čivlerimize kadar indi─či, dikkatli mukayeseler yapt─▒─č─▒ g├Âze ├žarpmaktad─▒r. Edhem Pa┼čaÔÇÖn─▒n biyografisi etraf─▒ndaki cemiyet ve kendisinin asil tutumu a├ž─▒k├ža ortadad─▒r. Sak─▒zl─▒ Rum ├žocu─ču, Osmanl─▒ reform ├ža─č─▒n─▒n b├╝y├╝k adamlar─▒ndan biri oldu ve bir ├Ânemli m├╝zeci (Osman Hamdi Bey) ve onun karde┼či bilgin, ara┼čt─▒rmalar─▒yla Arkeoloji M├╝zesi ve Topkap─▒ÔÇÖn─▒n ger├žek kurucusu Halil Edhem Bey de onun ├žocuklar─▒ olarak yeti┼čti.

OKUNMASI GEREKEN BİR ESER

Bu ├žal─▒┼čma i├žin s├Âylenecek tek s├Âz var; ─░bn├╝lemin Mahmud Kemal ─░nal gibi eskilerin tabiriyle m├╝tefekkir ve m├╝tebahhir, yani derya kadar bilgili ve o bilgileri edinebilecek konumdaki ├Ânemli tarih├žimizden sonra T├╝rk biyografi gelene─činde yer almaya lay─▒k bir eser. Eski tarih├žiler liselerde ├Â─čretmendi. ─░n┼čallah Salih Erol da bu doktora teziyle ba┼člad─▒─č─▒ yolda tarih├žiler d├╝nyam─▒zda eserler vermeye devam eder.

Kaynak:┬á H├╝rriyet – 3 Ekim 2021 – ─░lber Ortayl─▒

YAZAR HAKKINDA

Haber Merkezi Haber Merkezi Belgeseltarih.com sitemizde konuk yazarlara da yer veriyoruz. Yay─▒nlanmas─▒n─▒ istedi─činiz ve m├╝mk├╝n oldu─čunca akademik dille kaleme al─▒nm┼č tarih konulu yaz─▒lar─▒n─▒zla ilgili olarak, ileti┼čim sayfam─▒zdaki form vas─▒tas─▒yla bizimle ba─člant─▒ kurabilirsiniz. E-Posta: [email protected]
Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:

B─░RDE BUNLARA BAKIN

  • YEN─░
Ta┼člar─▒n Yolculu─ču Avrasya ├ľnasya ve Akdeniz’de ├ľn-T├╝rk ─░zleri

Ta┼člar─▒n Yolculu─ču Avrasya ├ľnasya ve Akdeniz’de ├ľn-T├╝rk ─░zleri

27 Kas─▒m 2021, Ta┼člar─▒n Yolculu─ču Avrasya ├ľnasya ve Akdeniz’de ├ľn-T├╝rk ─░zleri i├žin yorumlar kapal─▒
Enver Pa┼čaÔÇÖn─▒n kay─▒p otomobilinin gizemi

Enver Pa┼čaÔÇÖn─▒n kay─▒p otomobilinin gizemi

27 Kas─▒m 2021, Enver Pa┼čaÔÇÖn─▒n kay─▒p otomobilinin gizemi i├žin yorumlar kapal─▒
─░neg├Âl Kavaklaralt─▒ Park─▒ÔÇÖnda Nostaljik Bir Gezinti

─░neg├Âl Kavaklaralt─▒ Park─▒ÔÇÖnda Nostaljik Bir Gezinti

3 Kas─▒m 2021, ─░neg├Âl Kavaklaralt─▒ Park─▒ÔÇÖnda Nostaljik Bir Gezinti i├žin yorumlar kapal─▒
T├╝rk K├╝lt├╝r Tarihinde ve Hastanelerimizde Zambak Motifi

T├╝rk K├╝lt├╝r Tarihinde ve Hastanelerimizde Zambak Motifi

1 Kas─▒m 2021, T├╝rk K├╝lt├╝r Tarihinde ve Hastanelerimizde Zambak Motifi i├žin yorumlar kapal─▒
G├Âkt├╝rk’├╝n Toprak Halk─▒

G├Âkt├╝rk’├╝n Toprak Halk─▒

1 Kas─▒m 2021, G├Âkt├╝rk’├╝n Toprak Halk─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Antik Grek Kaynaklar─▒na G├Âre ─░skitlerÔÇÖde Hayat ve T─▒p

Antik Grek Kaynaklar─▒na G├Âre ─░skitlerÔÇÖde Hayat ve T─▒p

1 Kas─▒m 2021, Antik Grek Kaynaklar─▒na G├Âre ─░skitlerÔÇÖde Hayat ve T─▒p i├žin yorumlar kapal─▒
Kestanenin ├ľyk├╝s├╝

Kestanenin ├ľyk├╝s├╝

25 Ekim 2021, Kestanenin ├ľyk├╝s├╝ i├žin yorumlar kapal─▒
Telli Turnam Sel├óm G├Ât├╝r Sevdi─čimin Diyar─▒na

Telli Turnam Sel├óm G├Ât├╝r Sevdi─čimin Diyar─▒na

24 Ekim 2021, Telli Turnam Sel├óm G├Ât├╝r Sevdi─čimin Diyar─▒na i├žin yorumlar kapal─▒
Bursa Yeni┼čehirÔÇÖden Ge├žen ─░lk Amerikal─▒ Heyet

Bursa Yeni┼čehirÔÇÖden Ge├žen ─░lk Amerikal─▒ Heyet

24 Ekim 2021, Bursa Yeni┼čehirÔÇÖden Ge├žen ─░lk Amerikal─▒ Heyet i├žin yorumlar kapal─▒
SuriyeÔÇÖdeki Arap Milliyet├žileriyle T├╝rk M├╝dafaa-i Hukuk Hareketi Aras─▒ndaki ─░li┼čkiler

SuriyeÔÇÖdeki Arap Milliyet├žileriyle T├╝rk M├╝dafaa-i Hukuk Hareketi Aras─▒ndaki ─░li┼čkiler

24 Ekim 2021, SuriyeÔÇÖdeki Arap Milliyet├žileriyle T├╝rk M├╝dafaa-i Hukuk Hareketi Aras─▒ndaki ─░li┼čkiler i├žin yorumlar kapal─▒
Y├╝z Y─▒l ├ľnce G├╝ney CephesiÔÇŽ GaziantepÔÇÖin Kurtulu┼čunun 100ÔÇÖnc├╝ Y─▒l─▒

Y├╝z Y─▒l ├ľnce G├╝ney CephesiÔÇŽ GaziantepÔÇÖin Kurtulu┼čunun 100ÔÇÖnc├╝ Y─▒l─▒

24 Ekim 2021, Y├╝z Y─▒l ├ľnce G├╝ney CephesiÔÇŽ GaziantepÔÇÖin Kurtulu┼čunun 100ÔÇÖnc├╝ Y─▒l─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Bursal─▒ Karamanl─▒lar

Bursal─▒ Karamanl─▒lar

10 Ekim 2021, Bursal─▒ Karamanl─▒lar i├žin yorumlar kapal─▒
─░ngiltereÔÇÖdeki U├žak Kazas─▒ ve Adnan Menderes

─░ngiltereÔÇÖdeki U├žak Kazas─▒ ve Adnan Menderes

5 Ekim 2021, ─░ngiltereÔÇÖdeki U├žak Kazas─▒ ve Adnan Menderes i├žin yorumlar kapal─▒
─░lklerin K├Ây├╝ Bademler

─░lklerin K├Ây├╝ Bademler

5 Ekim 2021, ─░lklerin K├Ây├╝ Bademler i├žin yorumlar kapal─▒
T├╝rk├╝lerin Talihsiz Ye┼čil ├ľrde─či

T├╝rk├╝lerin Talihsiz Ye┼čil ├ľrde─či

5 Ekim 2021, T├╝rk├╝lerin Talihsiz Ye┼čil ├ľrde─či i├žin yorumlar kapal─▒
Osmanl─▒larda ve Cumhuriyetin ilk y─▒llar─▒nda elektrik

Osmanl─▒larda ve Cumhuriyetin ilk y─▒llar─▒nda elektrik

3 Ekim 2021, Osmanl─▒larda ve Cumhuriyetin ilk y─▒llar─▒nda elektrik i├žin yorumlar kapal─▒
─░brahim Edhem Pa┼ča

─░brahim Edhem Pa┼ča

3 Ekim 2021, ─░brahim Edhem Pa┼ča i├žin yorumlar kapal─▒
Bursa’n─▒n Sinema Tarihi

Bursa’n─▒n Sinema Tarihi

11 Eyl├╝l 2021, Bursa’n─▒n Sinema Tarihi i├žin yorumlar kapal─▒
Limonun Ba┼čkenti Erdemli

Limonun Ba┼čkenti Erdemli

11 Eyl├╝l 2021, Limonun Ba┼čkenti Erdemli i├žin yorumlar kapal─▒