Prof. Dr. Ata ATUN
Prof. Dr. Ata  ATUN
Lefko┼ča: ÔÇť┼×amÔÇÖ─▒n K├╝├ž├╝k bir K─▒z Karde┼čiÔÇŁ
  • 20 Nisan 2018 Cuma
  • +
  • -

Prof. Dr. Ata ATUN taraf─▒ndan ├ževirisi yap─▒lan Sir Harry LukeÔÇÖun Cyprus (K─▒br─▒s) adl─▒ 1957 y─▒l─▒nda yaz─▒lm─▒┼č kitab─▒ndan Lefko┼ča ┼čehri ile ilgili b├Âl├╝mden bir al─▒nt─▒. (B├Âl├╝m 12, s. 106-116)

  • Prof. Dr. Ata ATUN

Katolik┬áDo─čuÔÇÖdan kalanlar─▒n sahip olduklar─▒ ├Âzg├╝n ├žekicilik ki o Do─ču Ha├žl─▒ seferini ger├žekle┼čtiren lordlar─▒n kurallar─▒n─▒ ve Frenk┬átacirlerinin g├Ârkemini bilmektedir, Do─čuya has i├žerikle Orta├ža─č─▒n bat─▒ yarat─▒c─▒l─▒─č─▒n─▒n ├╝r├╝n├╝ olup, az bulunur ve tan─▒mlamas─▒ zor bir niteliktir. Bu denli anla┼č─▒lmas─▒ zor olan bir ┼čeyin tan─▒mlanmas─▒na izin verilseydi, Do─čuÔÇÖnun g├╝ne┼činin k─▒zart─▒s─▒ ile birlikte, sanki de hi├žbir zaman Bat─▒ÔÇÖda olamayacaklarm─▒┼č gibi AkdenizÔÇÖin g├Â─č├╝ alt─▒nda Sarazen[1] mimarisi ile harmanlanan Gotik┬ámimarisi i├žinde, koyu ye┼čil┬áservi┬áa─ča├žlar─▒ ile ├Ârt├╝lm├╝┼č harabe halde kalelerin avlular─▒nda, heybetli dallar─▒n─▒, baz─▒ manast─▒rlar─▒n Gotik oyma ta┼č s├╝sleri ile bezenmi┼č ├╝st├╝ ├Ârt├╝l├╝ ge├žitlerinin ├╝zerine y├╝kselten hurmalarda, ─▒s─▒t─▒lm─▒┼č ve ayd─▒nlat─▒lm─▒┼č aile armalar─▒ ile s├╝sl├╝, alt─▒n┬árenkli kum ta┼č─▒ndan in┼ča edilmi┼č a┼č─▒r─▒ g├Âsteri┼čli evlerin i├žinde yatmaktad─▒r.

K─▒br─▒s, ba┼čkenti denizden uzakta olmas─▒ nedeni ile di─čer adalardan farkl─▒ (m├╝stesna) bir konumdad─▒r. Sava┼člar─▒n aras─▒nda ve ├Âzellikle de II. D├╝nya┬ásava┼č─▒ndan itibaren Lefko┼ča┬á(┼čehri) t├╝m olas─▒l─▒klar─▒n ├Âtesinde, ┼či┼čman bir kad─▒n─▒n (fazla kilolar─▒n─▒n) korsesinin d─▒┼č─▒na ta┼čmas─▒ gibi, daha evvel ┼čehrin etraf─▒n─▒ ├žepe├ževre ku┼čatan Venediklilerin yapt─▒─č─▒ surlar─▒n d─▒┼č─▒na ta┼čarak, etraf─▒n─▒ ├ževiren (d├╝z) ova i├žine yay─▒ld─▒. Fakat 1908 y─▒l─▒nda ┼čehri ilk defa g├Ârd├╝─č├╝mde, hala daha Ha├žl─▒lar─▒n ayak bast─▒klar─▒ topraklarda kurmu┼č olduklar─▒ Latin┬á(Katolik) ┼čehir ├Ârneklerinin en iyi korunmu┼č olan─▒ idi.

┼×ehre g├╝ney taraftan Larnaka┬áyolundan gelirseniz, bir veya iki mil kalana kadar ┼čehir, araya giren tepelerin s─▒rtlar─▒ndan dolay─▒ g├Âr├╝┼č alan─▒ i├žine girmez. Tepeleri a┼čt─▒ktan sonra T├╝rklerin 1570┬áy─▒l─▒nda en son ba┼čar─▒l─▒ h├╝cumlar─▒n─▒ yapt─▒klar─▒ yerden, aniden ├Ân├╝n├╝ze ufak derin ve dairesel bir yerin i├žinde,┬á k├╝├ž├╝k bir cazibe merkezi ├ž─▒kar.

Aynen ┼×amÔÇÖ─▒n, ilkbaharda HermonÔÇÖun do─ču┬áyama├žlar─▒ndan g├Âz al─▒c─▒ ye┼čillik ku┼ča─č─▒ i├žinde beyaz bir ┼čehir sarmal─▒ halinde g├Âr├╝nd├╝─č├╝ gibi, ya┼čl─▒ Lefko┼čaÔÇÖda aynen Venediklilerin yapt─▒─č─▒ hendekte b├╝y├╝yen okalipt├╝s, servi┬áve ├žamlardan olu┼čmu┼č bir ku┼čaktan olu┼čan ye┼čil┬á├želenkle ta├žlanm─▒┼č idi.

Art─▒k k─▒┼č ya─čmurlar─▒ndan sonra, MakhariasÔÇÖ─▒n ├╝st k─▒sm─▒ndaki tepelerden aceleci bir ┼čekilde a┼ča─č─▒ya akan da─č sular─▒ ile co┼čan Pedias deresinin sular─▒ alt─▒nda kalmayan Lefko┼ča┬áhende─či, surlar ve surlar─▒n ├ževreledi─či ┼čehir i├žin ├žok sevimli bir bah├že ve geli┼čmekte olan bir tar─▒m alan─▒ halini gelmi┼č. Tepenin s─▒rt─▒ndan bak─▒nca, a─ča├žlar─▒n ├╝st├╝nden, e┼čit aral─▒klarla yerle┼čtirilmi┼č on bir tabyas─▒ ile kusursuz bir daire ┼čeklindeki Venediklilerin yapt─▒─č─▒ surlar ortaya ├ž─▒kmaktad─▒r.

Bu ├žifte ye┼čil┬áa─ča├ž ku┼ča─č─▒ ve alt─▒n┬ákahvesi renkli duvarlar─▒n i├žinde Lefko┼ča┬á┼čehri yer almaktad─▒r. Surlar─▒n i├žinde kiliseler ve camiler, orta├ža─č saraylar─▒ ve T├╝rk┬ákonaklar─▒, hurmalar ve portakal┬ábah├želeri, Gotik┬ákuleleri ve T├╝rk minarelerinden olu┼čan (renkli) bir kar─▒┼č─▒m yatar. Baz─▒lar─▒n─▒n yapt─▒─č─▒ gibi T├╝rkleri Vandal olarak kabul etmek yanl─▒┼čt─▒r. ├ço─ču zaman (durum) tam olarak bunun tersidir. Ele ge├žirdikleri ve sonrada elden ├ž─▒kard─▒klar─▒ ┼čehirler, k├╝├ž├╝k k├Âyler ve sayfiye yerleri genel olarak, ge├ži┼č d├Ânemlerinde oraya buraya yapt─▒klar─▒ minare(ler), Kubbeli T├╝rk hamam─▒, bir k├Âpr├╝n├╝n zarif┬ákemeri ile ve de yard─▒msever bir onsekizinci y├╝zy─▒l (T├╝rk) Pa┼čas─▒n─▒n susuz bir k├Âye ba─č─▒┼člad─▒─č─▒ su ta┼č─▒yan suyolunun kemerleri ile daha g├╝zel olmaktad─▒rlar.

┼×ehrin tam olarak ortas─▒nda, bir zamanlar L├╝zinyan┬ákrallar─▒n─▒n katedrali ve ┼čimdi de K─▒br─▒sÔÇÖ─▒n en ├Ânemli camisi olan, (K─▒br─▒sÔÇÖ─▒n) en asil ve en dikkat ├žekici tarihi yap─▒s─▒ Aya Sofya┬ábulunmaktad─▒r. Orant─▒lar─▒nda harmonik ve detaylar─▒nda ├žok g├╝zel, On├╝├ž├╝nc├╝ y├╝zy─▒l─▒n Frans─▒z┬ái┼č├žili─činin en iyi ├╝r├╝n├╝ olan bu muhte┼čem bina,┬á bitirilmemi┼č Gotik┬á(├žan) kulelerinden y├╝kselen incecik ve zarif┬áikiz minareleri ile sadece ┼čehre de─čil, t├╝m ├ževresine de hakim olup, bu kombinasyon i├žinde Latin┬á(Katolik) Do─čuÔÇÖnun ger├žek ruhunu i├žermektedir. Askeri Hristiyanl─▒k d├╝nyas─▒n─▒n Do─čuÔÇÖya kar┼č─▒ son ileri karakolu olduktan sonra bir Osmanl─▒┬áeyaleti haline gelen ve ├╝├ž as─▒r (Osmanl─▒ topra─č─▒) kalan bir ├╝lkenin tarihinin ├Âzetidir.

Aya Sofya┬á(katedralinin) detayl─▒ mimari tan─▒mlamas─▒ i├žin okur, adan─▒n orta├ža─č ihti┼čam─▒ ile ilgilene ki┼čiler i├žin vazge├žilmez (bir eser) olan Bay Camille EnlartÔÇÖ─▒n ÔÇťLÔÇÖArt┬á Gothique et la Renaissance en ChypreÔÇŁ (adl─▒ kitab─▒na) ba┼čvuru yapmal─▒d─▒r. Lefko┼ča┬á(┼čehrinin) L├╝zinyan┬ákatedralinin ├Ânemi yerel olmaktan ├žok daha ├Âtedir.┬á Genel kabul, 1209 y─▒l─▒nda bir olas─▒l─▒kla daha eski bir dini yap─▒n─▒n yerinde in┼čas─▒na ba┼čland─▒─č─▒d─▒r. 1248 y─▒l─▒nda (Frans─▒z┬áKral─▒) St. LouisÔÇÖin Lefko┼čaÔÇÖda ge├žici ikameti s─▒ras─▒nda c├Âmertli─či sayesinde (in┼čaat─▒) ├žok ilerledi. 1326┬áy─▒l─▒nda kutsand─▒ fakat tam olarak hi├žbir zaman bitirilemedi. Kusursuz bir Ile-de-France[2] tarz─▒nda olan bu katedral, de─či┼čik olaylarla dolu tarihine ra─čmen, Latin┬á(Katolik) Do─čuÔÇÖnun en m├╝kemmel abidelerinden bir tanesidir.

Ger├žek ┼ču ki, ├╝├ž bu├žuk as─▒r cami olarak kullan─▒lmas─▒, d├╝┼č├╝n├╝lenden ├žok daha az g├╝zelli─činden bir ┼čeyler al─▒p g├Ât├╝rm├╝┼čt├╝r. Bu durum (katedralin) kesinlikle harabeye d├Ân├╝┼čmesini ├Ânlerken, aksi (bir uygulama) M├╝sl├╝man┬áfethediciler taraf─▒ndan kullan─▒lmas─▒ amac─▒ i├žin devredilmeyen ele ge├žirilmi┼č ├žok say─▒da Ha├žl─▒ kiliselerinin ba┼č─▒na geldi─či gibi, harabe olmas─▒na yol a├žacakt─▒.┬á MekkeÔÇÖye taraf bakan g├╝ney transeptÔÇÖe[3] in┼ča edilmi┼č mihrab─▒n i├ž k─▒sma bir ┼čekilde d├Ând├╝r├╝lm├╝┼č havas─▒ vermi┼č olmas─▒na ra─čmen bu, kemerli┬áyap─▒n─▒n (inasn─▒) etkileyici ├žizgilerine veya da binan─▒n dikkat ├žeken oranlar─▒n─▒ bozmam─▒┼čt─▒r. Duvarlar─▒n kapland─▒─č─▒ beyaz badana, bu kapsam i├žinde ho┼ča gitmekten ├žok uzakt─▒r. PenteliÔÇÖden[4]┬á gelen mermer┬ápanellerden oyma i┼č├žili─či ile yap─▒lm─▒┼č m├╝kemmel giri┼č b├Âl├╝m├╝, 1326┬áy─▒l─▒nda Ba┼čpiskopos┬áJohn de Polo taraf─▒ndan in┼ča edildi─či gibi (aynen) durmaktad─▒r.

Aya Sofya┬ábir m├╝cevherdir ve lay─▒k oldu─ču ortamda durmaktad─▒r. Kuzey kap─▒s─▒n─▒n kar┼č─▒s─▒nda, ┼čimdilerde okul olarak kullan─▒lan, Latin┬áBa┼čpiskoposlar─▒n─▒n saray─▒ndan geriye kalan binalar bulunmaktad─▒r. Do─čuya taraf Padi┼čah┬átaraf─▒ndan kurulan vakfa ait ilahiyat okulu yer almaktad─▒r. K├╝t├╝phanesindeki, takdire ┼čayan Do─čuya has hat sanat─▒ ├Ârnekleri olan Arap├ža, Fars├ža┬áve T├╝rk├že┬áel yazmalar─▒, eski d├Ânemlerdeki bar─▒┼č─▒n unutulmas─▒ g├╝├ž an─▒lar─▒d─▒r.

Aya SofyaÔÇÖn─▒n, g├╝ney do─ču┬ák├Â┼česinden yolun ├Âb├╝r taraf─▒na uzatt─▒─č─▒ kemerli┬ápayandas─▒n─▒n ierisinde, ├žok iyi bir ┼čekilde korunmu┼č ve yak─▒n zamanda restore edilmi┼č ond├Ârd├╝nc├╝ y├╝zy─▒l evi bulunmaktad─▒r. Bir olas─▒l─▒kla orta├ža─ča ait papaz┬áevi veya da ba┼čpapaz konutu idi.

G├╝neye do─čru narteksin kar┼č─▒s─▒nda, Venedik┬ái┼čgali d├Âneminde Ortodoks┬ákatedrali olan ve T├╝rkler taraf─▒ndan, g├╝n├╝m├╝zde ad─▒ Bedesten olan ├žar┼č─▒ya d├Ân├╝┼čt├╝r├╝len geni┼č ve yayg─▒n yap─▒ yer almaktad─▒r.┬á Benim K─▒br─▒sÔÇÖtaki memuriyetim d├Ânemimde bu bina┬áEvkaf┬áY├Ânetimi (M├╝sl├╝man┬ádini Vak─▒flar ─░daresi) taraf─▒ndan tah─▒l ambar─▒ olarak kullan─▒lmaktayd─▒ fakat ┼čimdi Eski Eserler Dairesi taraf─▒ndan yo─čun bir tamirat ve bak─▒m yap─▒lmaktad─▒r.

Bu binaya, ├ť├ž├╝nc├╝ Ha├žl─▒ seferinde Thomas┬á├á BeckettÔÇÖin[5] an─▒s─▒na kurulmu┼č olan ─░ngiliz ┼×├Âvalye Tarikat─▒ AkkaÔÇÖl─▒ Aziz ThomasÔÇÖ─▒n kilisesi oldu─ču inanc─▒ ile bazen ─░ngilizlerin Aziz Nikolas┬ákilisesi olarak da at─▒fta bulunulmu┼čtur. Bu inan├ž bir olas─▒l─▒kla yanl─▒┼čt─▒r fakat ─░ngiliz s├Âm├╝rge d├Âneminde yeteri kadar ciddiye al─▒nd─▒ ve 1878 tarihinde Lefko┼čaÔÇÖn─▒n Anglikan ibadet yeri olarak kullan─▒lmas─▒ ├Ânerisi yap─▒lmas─▒na yol a├žt─▒. M├╝kemmel g├╝zellikteki kuzey┬ákap─▒lar─▒, kendisini sadece bir yolun geni┼čli─či kadar mesafenin ay─▒rd─▒─č─▒ Aya SofyaÔÇÖya yak─▒┼č─▒r de─čerli bir kolye haline sokmaktad─▒r. Zarif payandalar─▒n ve gittik├že incelen Gotik┬ábinalar─▒n tepelerindeki s├╝slemelerin olu┼čturdu─ču bir orman halindeki Aya SofyaÔÇÖn─▒n ├žat─▒s─▒ndan, Lefko┼čaÔÇÖn─▒n kiliselerinin, saraylar─▒n─▒n ve camilerinin ├╝zerinden bakarak geni┼č bir g├Âr├╝nt├╝n├╝n hazz─▒n─▒ ya┼čars─▒n─▒z. Ba┼čpiskoposun saray─▒, ba┼čpapaz─▒n evi ve Bedesten ayaklar─▒n─▒z─▒n alt─▒ndad─▒r.

G├╝neye taraf, Frenk┬á┼č├Âvalye ve leydilerinin mezar┬áta┼člar─▒n─▒n bol say─▒da yer ald─▒─č─▒ Latin┬á(Katolik) d├Âneminin Augustin┬áKilisesi olan ├ľmerge┬áCamisi y├╝kselmektedir.

Bat─▒ tarafta, Arap Ahmet┬áCamisinin beyaz kubbesi g├Âr├╝lmektedir. ─░├žinde, her y─▒l m├╝minlere bir kez g├Âsterilen ve sedef┬ákakmal─▒ bir m├╝cevher kutusu i├žinde saklanan Peygamberin (Hz. Muhammet) sakal─▒ bulunmaktad─▒r.

Kuzeye taraf sadece birka├ž y├╝z yarda[6] ├Âtede, sanki Girne┬áda─člar─▒na yaslanm─▒┼č gibi, Azize Katerina Kilisesinin narin oyma ta┼čtan yapraks─▒ s├╝slerini g├Âr├╝rs├╝n├╝z. Sonra da K─▒br─▒sÔÇÖtaki Gotik┬ábinalar─▒n en kibar ve en m├╝kemmeli olan Haydar Pa┼ča┬ácamisini.

Ayn─▒ zamanda bu y├╝kseklikten, a┼ča─č─▒dan pek belli olmayan ama Lefko┼čaÔÇÖda, ne kadar k├╝├ž├╝k olursa olsun her evin, ├žamurdan yo─črularak g├╝ne┼čte kurutulmu┼č tu─člalar (kerpi├ž) ile ├Âr├╝lm├╝┼č y├╝ksek duvarlarla sokaktan soyutlanan bir bah├žesi oldu─čunu fark edersiniz. Bu y├╝ksek yerinizden ┼čehri,┬á ├žan kulelerini ve minareleri Kral ve krali├že olarak, camilerin ve hamamlar─▒n kubbelerini de daha d├╝┼č├╝k r├╝tbedeki piyonlar ┼čeklinde beyaz ve ye┼čil┬ábir satran├ž tahtas─▒ gibi g├Âr├╝rs├╝n├╝z. Buna ilaveten ye┼čil karelerden K─▒br─▒sÔÇÖtaki bahar─▒n bir ne┼če kayna─č─▒ olan portakal┬á├ži├žeklerinin yo─čun rayihas─▒ ile narenciye ve di─čer yabani ├ži├žeklerin kokusu y├╝kselir; beyazlardan da, k─▒┼č d├Âneminde Toroslardan veya da ├╝zeri karlarla kapl─▒ Olimpus da─č─▒ndan Mesarya┬áovas─▒ boyunca so─čuk hava esti─činde, yak─▒lan zeytin┬áa─čac─▒ odunun duman─▒, adeta bir t├╝ts├╝ benzeri a├ž─▒k mavi┬árenkte,┬á g├╝zel kokulu halkalar halinde yukar─▒ do─čru y├╝kselir.

Fakat,┬á sokak seviyesini bilen ve Birinci d├╝nya sava┼č─▒ ├Âncesi ve hatta bin dokuzy├╝z yirmileri y─▒llarda ┼čehirde ya┼čayan ve ┼čehirde dola┼čmaktan ho┼članan ki┼čiler son derece ├╝z├╝c├╝ bir g├Âr├╝nt├╝ ile kar┼č─▒ kar┼č─▒ya kal─▒rlar.

├çok ├žirkin ve uygun olduklar─▒ ┼č├╝pheli (surlar─▒n etraf─▒ndaki) hendekten ge├žen ve hende─či b├Âlen ge├ži┼č yollar─▒ ile duman ├ž─▒karan ├žok say─▒daki otob├╝s, kamyon, ├Âzel ara├žlar, taksiler, bisikletler ve bunlardan eksik kalmayan di─čer motorlu ara├žlar─▒n yaratt─▒─č─▒ karma┼čaya ilaveten yayalar, e┼čekler, atlar ve en fazla da develerin kullan─▒m─▒ i├žin yap─▒lm─▒┼č yollarda y├╝r├╝d├╝k├že (ve durduklar─▒nda da) g├╝r├╝lt├╝l├╝ bir ┼čekilde ├Âten (bu) ara├žlar nedeni ile bir zamanlar─▒n sevimli k├╝├ž├╝k kenti, h─▒zla Latin┬á(Katolik) Do─čuÔÇÖnun bir zamanlar m├╝cevheri olmaktan LevantÔÇÖ─▒n yirminci y├╝zy─▒l d─▒┼č mahallelerinin bir ├Ârne─či olan lanetli bir yere d├Ân├╝┼čmekte.

─░ki sava┼č[7], K─▒br─▒sÔÇÖ─▒ (zarar g├Ârmekten) korumas─▒na ilaveten (aday─▒) zengin de etti; ve her iki halk da ┼čimdi, ┼čirin cumbal─▒ eski T├╝rk┬áevlerini y─▒k─▒p yerlerine niteliksiz (hi├žbir ├Âzelli─či olmayan veya da d├Ârtk├Â┼če) modern kutular yapabilecek parasal g├╝ce sahip oldular. Bu ki┼čiler bilerek ve b├╝y├╝k bir ┼čevkle, bir daha yerine koymas─▒ m├╝mk├╝n olmayan nadir ┼čekillerdeki g├╝zellikleri yok etmektedirler. Bunlar g├╝n├╝m├╝z├╝n ikon┬ád├╝┼čmanlar─▒, yerle┼čmi┼č gelenekleri yok eden ki┼čilerdir. Bir as─▒rdan biraz fazlas─▒ evvelsine kadar, Yak─▒n Do─čuÔÇÖdaki insanlar (di─čer yerdekiler gibi) isteselerdi bile ├žirkin bir ┼čey yapamazlard─▒. Ama ┼čimdi nadiren tersini yapabilmekteler.

Ara├žlar─▒n kornalar─▒n klakson sesine ilaveten, y─▒k─▒m ekipleri, sondaj i┼č├žileri, kaz─▒c─▒lar ve yap─▒c─▒lar (┼čehre) kendilerine ├Âzg├╝ g├╝r├╝lt├╝lerini ekliyorlar. Saat ba┼č─▒ zerafeti ve belirgin ├Âzelli─či olan bir ┼čeyi yok ediyorlar, dar olan─▒ geni┼čletiyorlar, kamyonlar─▒ ve otob├╝sleri s─▒─čmas─▒ i├žin dar yollar─▒ b├╝y├╝t├╝yorlar ve bir zamanlar geni┼č sa├žakl─▒ ├žat─▒lar─▒n, sarma┼č─▒k (veya asma) talvarlar─▒n─▒n g├Âlge yaparak al─▒┼č veri┼č yapanlar─▒ (yak─▒c─▒) yaz g├╝ne┼činin ─▒┼č─▒nlar─▒ndan koruduklar─▒ Pazar┬áyerlerinin yerlerine ev ve ofislerini, ├Ânleri cam kapl─▒ d├╝kkanlar─▒n─▒, a┼č─▒r─▒ s├╝sl├╝ sinema binalar─▒n─▒ in┼ča ediyorlar.

Surlar i├žindeki Lefko┼ča┬ábir zamanlar k├╝├ž├╝k homojen bir ┼čehirdi. ┼×imdi ayakta durmay─▒ ba┼čarabilmi┼č kiliseleri, camileri, hanlar─▒ ve di─čer orta├ža─č binalar─▒, geli┼čme denen ┼čeytan─▒n pen├želerinden Eski Eserler Dairesi taraf─▒ndan kurtar─▒lmaktad─▒r. Bu binalar, olu┼čumu harmonik olmaktan ├ž─▒kar─▒lm─▒┼č, uyumsuz, ayk─▒r─▒ ve ahenksiz hale getirilmi┼č bir arka fondan izole olmu┼č ┼čekilde (ayr─▒k) durmaktad─▒r. Ad─▒na G├╝zellik d├╝kk├ón─▒ denilen yer bir aktar─▒n yerini alm─▒┼čt─▒r.

Ford garaj─▒ ve g├Âsteri salonu (showroom) (benzerlerinin en iyisi oldu─čunu s├Âylemek gerekir) ┼čimdi tarihi Girne┬áKap─▒s─▒ ile Sema Yapan Dervi┼člerin Tekkesi aras─▒nda yer almaktad─▒r. Ben bildi─čimden beri lefko┼čaÔÇÖn─▒n n├╝fusu be┼č misli artt─▒. Surlar─▒n d─▒┼č─▒nda b├╝y├╝y├╝p geli┼čen yeni b├╝y├╝k b├Âlgeler veya varo┼člar, (├žok de─čil) daha otuz sene evvel arpa tarlalar─▒ idi, ve ┼čimdi Lefko┼ča┬á┼čehrinin i├žini,┬á b├╝y├╝k ve yuvarlak bir ekme─čin ortas─▒nda k├╝├ž├╝k ve yaln─▒z bir yer haline d├Ân├╝┼čt├╝rd├╝.

Buradaki bu yeni b├Âlgede olmas─▒ gereken apartmanlar, ┼čimdiki zamana uygun d├╝kk├ón ve ofisler, garajlar, sinemalar, kabareler ve barlar gibi her t├╝r ├ža─čda┼č gereksinim i├žin uygun yer bulunmaktayd─▒. Niye surlar i├ži (Lefko┼ča) bozulmam─▒┼č kalmak i├žin ezgi ├žekmemi┼č ve MaltaÔÇÖn─▒n tarihi ba┼čkenti Notabile veya Mdina gibi daha iyi g├╝nler i├žin (tarihi) hat─▒rlat─▒c─▒ (bir yer) olmas─▒nd─▒.

Lefko┼čaÔÇÖy─▒, 1570┬áy─▒l─▒ndaki T├╝rk┬áfethi zaman─▒nda nas─▒l oldu─čunu anlatabilmek i├žin, Venedik┬áSenat├Âr├╝ Diedo, Lefko┼ča ┼čehrinden ÔÇťkale olarak ┼č├Âhret kazand─▒, (dini) yap─▒lar─▒ ile gururland─▒ ve zenginlikleri ile yayg─▒n bir ┼čekilde tan─▒nd─▒. Uygun konumu, g├╝zel iklimi, bir ya─čmur gibi do─ča taraf─▒ndan ya─čd─▒r─▒lan arma─čanlar─▒ (ve bunlara) ilaveten sanat─▒n getirdi─či ├žekicilik kendisine AvrupaÔÇÖn─▒n en iyi, en g├╝├žl├╝ ve en ├╝nl├╝ ┼čehirleri aras─▒nda bir yer verdiÔÇŁ s├Âzleriyle ├Âvg├╝ ile bahsetti.

┼×imdi g├Ârebilseydi neler s├Âyleyecekti. San─▒r─▒m ServantesÔÇÖin ibret verici[8] hik├óyelerinden bir tanesinin ba┼člang─▒├ž b├Âl├╝m├╝nde yer alan ÔÇť K├Ât├╝ kaderli Lefko┼čaÔÇÖn─▒n Y├╝rekler ac─▒s─▒ kal─▒nt─▒lar─▒ÔÇŁ c├╝mlesini aynen tekrar etmeye meyledecekti.

Son zamanlarda yap─▒lan iyile┼čtirmeler aras─▒nda, birbirine ba─čl─▒ olan, kaliflerle (├çardaklarla), tentelerle veya da kemerler ├╝zerine yer alan ├žat─▒ ile ├Ârt├╝lm├╝┼č dar sokaklardan olu┼čan bir (├ľr├╝mcek) a─č─▒ ┼čeklindeki eski ├žar┼č─▒ yerlerinin ├ža─čda┼čla┼čt─▒r─▒lmas─▒. Di─čer do─čulu ┼čehirlerde oldu─ču gibi burada da her ticari alan─▒n kendine ├Âzg├╝ bir soka─č─▒ bulunmaktad─▒r (bir dereceye kadar hala daha varl─▒─č─▒n─▒ s├╝rd├╝rmektedir). Bak─▒rc─▒lar─▒n ├žeki├ž vuru┼člar─▒ ile inleyen bir sokaktan hi├žbir sesin ├ž─▒kmad─▒─č─▒ yorgan dikenlerin ├žar┼č─▒s─▒na ge├žebilirsiniz. Oradan da terlik imalat├ž─▒lar─▒n─▒n ├žar┼č─▒s─▒n─▒n i├žinden ve zerzevat├ž─▒lar─▒n soka─č─▒ndan ge├žerek, tatl─▒ sat─▒c─▒lar─▒n─▒n barakalar─▒n─▒n bulundu─ču yere ve BedestenÔÇÖde son bulan g├╝m├╝┼č├ž├╝lerin soka─č─▒na gidersiniz. ├çar┼č─▒lar┬áhayat ve renk doludur. K─▒br─▒sl─▒ k├Âyl├╝ler ├žar┼č─▒ya gelirken, hangisi olursa Rum┬áveya T├╝rk, yerel milli k─▒yafetlerini giyerler.

Zerzevat├ž─▒lar─▒n soka─č─▒ (┼×imdi tezg├óhlar─▒ b├╝y├╝k ve yeni yap─▒lan Belediye ├çar┼č─▒s─▒n─▒n ├žat─▒s─▒ alt─▒nda toplanm─▒┼čt─▒r) ├Âzellikle ├žok canl─▒ idi.

K├Âyl├╝lerin ve kasabal─▒lar─▒n olu┼čturdu─ču kalabal─▒k, domatesleri ve karnabaharlar─▒, yumurta otlar─▒ ve kolokaslar─▒[9], yabani enginarlar─▒ ve ayrellileri (Ku┼čkonmaz), ka┼čalar─▒[10] ve kays─▒lar─▒, sonbaharda kavun ve karpuzlar─▒, incir ve ├╝z├╝mleri (satmak) i├žin birbirleri ile ayn─▒ ┼čekilde pazarl─▒k ederlerdi.

Zaman zaman duyulan k├╝├ž├╝k ├žanlar─▒n sesleri, bir deve kervan─▒n─▒n ge├ži┼čini haber verir ve kalabal─▒k zorlukla kenara ├žekilerek hayvanlar─▒n g├╝r├╝lt├╝ i├žinde sa─čdan sola yava┼č├ža sallanarak ge├žmesine izin verir. De─či┼čik yerlerde bir kemer, k├Âyl├╝lerin ba┼čkente (mal) sat─▒n almak ve satmak i├žin geldikleri zaman, kendileri ve e┼čekleri i├žin kalacaklar─▒ bir yer olarak bulduklar─▒ sayg─▒de─čer bir hana g├Âz atmam─▒za izin verir. Bunlar─▒n en b├╝y├╝kleri olan ÔÇťB├╝y├╝k HanÔÇŁ g├╝n├╝m├╝zde bereket versin ki hala daha ilk g├╝nk├╝ amac─▒ do─črultusunda muhafaza edilmektedir. Son zamanlarda restore edilmi┼č ve daha k├╝├ž├╝k olan ÔÇťKumarc─▒lar┬áHan─▒ÔÇŁn─▒n d─▒┼č─▒ndaki k├╝├ž├╝k kahvehaneyi g├Âlgesi alt─▒nda tutan, eski d├Ânemlerden kalan son kalifli (├žardakl─▒) asma a─čac─▒d─▒r.

ÔÇťB├╝y├╝l├╝ Bir AdadaÔÇŁ adl─▒ eserinin en dokunakl─▒ b├Âl├╝mlerinden bir tanesinde Mallock, ÔÇťBazen de kalabal─▒k ├žar┼č─▒ yerinde, lo┼č ge├žitlerin bir tanesinin bitiminde,┬á g├Âz aniden ├žok uzaklardaki da─člar─▒n kayal─▒k tepelerine tak─▒lmaktad─▒r. Devaml─▒ olarak, soka─č─▒n i├žine sarkm─▒┼č olan ├žat─▒lar─▒ nedeni ile evlerin damlar─▒ koyu renkli g├Âz├╝ken baz─▒ dar ve g├Âlgeli sokaklar─▒n i├žinde, lacivertta┼č─▒ renkteki biti┼č yerinin i├ži koyu renkli servi┬áa─ča├žlar─▒ ile s├╝slenmi┼č, mavi┬ág├Â─č├╝n g├Ârkemli g├Âr├╝n├╝m├╝ne teslim olarak duraklar─▒m.ÔÇŁ┬á demektedir.

Ankara Cumhuriyetinin ÔÇť┼×apka KanunuÔÇŁ ve bunun sonucu olan T├╝rk┬ák─▒yafetlerinin bat─▒l─▒la┼čmas─▒, K─▒br─▒sÔÇÖta da etkisiz kalamazd─▒. ┼×imdi K─▒br─▒sl─▒ T├╝rkler, sadece ta┼čradakilerin giydi─či torba gibi pantolondan (vraka) de─čil ┼čehirdekilerin takt─▒─č─▒ festen de vazge├žtiler. Rum┬ák├Âyl├╝lerin kendilerine ├Âzg├╝ elbiseleri nadiren g├Âr├╝lmekte ama ├žo─ču zaman halklar─▒ ay─▒rmak ├žok zor olmaktad─▒r. Son zamanlarda kimlik saptama otomatik olmaktayd─▒.┬á B├╝y├╝k M├╝sl├╝man┬ádini g├╝nlerinde ÔÇô iki Bayram ve Mevlit (Peygamberin do─čum g├╝n├╝) ÔÇô Lefko┼čaÔÇÖn─▒n surlar i├žinin havas─▒ ├žok T├╝rk olurdu. Bayram─▒n arife gecesi top┬áat─▒ld─▒ktan sonra gen├ž erkekler┬áparlak renkli elbiseleri i├žinde sokaklar─▒ doldurmaya ba┼člarlard─▒. ┼×unu da ilave etmek gerekir ki, K─▒br─▒sl─▒ T├╝rklerin elbiseleri, t├╝m T├╝rklerin yerel elbiseleri aras─▒ndaki en g├Âz al─▒c─▒lardan bir tanesidir.

Ku┼člarla veya daha ┼ča┼č─▒rt─▒c─▒ desenlerle s├╝slenmi┼č, g├Âz al─▒c─▒ parlak renkli ├žoraplar; b├╝y├╝leyici beyazl─▒kta diz boyuna kadar olan, ├žok b├╝y├╝k bir torba ┼čeklindeki k─▒sa pantolon; K─▒rm─▒z─▒, sar─▒ veya elma ye┼čili renkli, kadifeden yap─▒lm─▒┼č, s─▒k─▒ s─▒k─▒ya v├╝cudun ├╝st k─▒sm─▒n─▒ saran kollu bir ceket olan kavu┼čturma ve bele sar─▒lan, rengarenk ipek ku┼čak, giyim tak─▒m─▒n─▒ olu┼čturmaktayd─▒. K├Âyl├╝ler genellikle ├ži├žek┬ádesenli m├╝slin[11] bir mendili feslerinin alt k─▒sm─▒na sararlar. Bazen belirli zenginli─če sahip ki┼čiler, beyaz vraka yerine koyu mavi┬á┼čalvar tipi pantolon ve kavu┼čturma yerine de yelek giyerler.

Bu (├Âzel) g├╝nlerde, T├╝rk┬ákad─▒nlar─▒ da her zaman giydikleri siyah veya beyaz pamuklu kuma┼čtan yap─▒lm─▒┼č ├žar┼čaflar─▒n─▒[12] ├ž─▒kar─▒rlar ve en parlak ipeklilerini giyerek a┼ča─č─▒daki hendekte oynanan cirit m├╝sabakas─▒n─▒ seyretmek i├žin Baf┬ákap─▒s─▒n─▒n yan─▒ndaki tabyalar─▒n ├╝zerinde toplan─▒rlar. B├Âylesi bir durumda, Kaytaza─ča┬á(Roccas) Tabyas─▒ ├╝zerindeki bir seyircinin g├Âz├╝ne ├žarpan bu g├Âr├╝nt├╝, bu g├╝nlerde bulunamayacak bir ola─čand─▒┼č─▒ olayd─▒.

Hende─čin i├žinde, iki tane iyi korunmu┼č Venedik┬áburcu aras─▒nda yer alan a├ž─▒kl─▒kta, k├╝├ž├╝k fakat canl─▒ atlar─▒n─▒n ├╝st├╝ne binili iki zaptiye (askeri polis) tak─▒m─▒, Orta├ža─č┬á┼č├Âvalyelerinin at ├╝zerinde m─▒zrakla d├Âv├╝┼čmesine hi├ž benzemeyen eski bir ─░ran oyunu olan m─▒zrak atma (Cirit) m├╝sabakas─▒ yapmaktayd─▒. Bir bur├žtan di─čer burca, surlar─▒n ├╝st├╝, mavi┬áve k─▒rm─▒z─▒, portakal┬árengi ve mor ipekten olu┼čmu┼č g├Âz al─▒c─▒ bir ┼čatafat sergileyen birka├ž s─▒ra s─▒k─▒┼č─▒k halde dizilmi┼č T├╝rk┬áhan─▒mlar─▒ ile doluydu.

├ťst k─▒s─▒mlar─▒nda d├╝zensiz bir s─▒ra i├žinde, ye┼čil┬ápanjurlu ve k─▒rm─▒z─▒┬ákiremitli beyaz evler y├╝kselmekteydi. Arka planda, ├Âzellikle batmakta olan g├╝ne┼čin kayal─▒klar─▒n─▒ k─▒z─▒l renge d├Ân├╝┼čt├╝r├╝rken ve par├ža par├ža da─č─▒n─▒k halde bulunan ormanlar─▒n─▒ derin bir k─▒zart─▒ ile ayd─▒nlat─▒rken kendine has bir g├╝zelli─če b├╝r├╝nen Girne┬áda─člar─▒, hayal gibi g├Âr├╝nmekteydi. Bu manzara en iyi ┼čekli ile, surlar─▒n ├╝zerinde bir zamanlar benim olan ama ┼čimdilerde ÔÇťgeli┼čmeninÔÇŁ kurban─▒ olan evin pencerelerinden g├Âr├╝lebilmekteydi.

Bu onyedinci y├╝zy─▒l eski T├╝rk┬ákona─č─▒n─▒n bir taraf─▒ndan sadece hende─či de─čil g├╝ney taraf─▒ndan tepeleri karla kapl─▒ Olimpus ile hudut olan geni┼č Mesarya┬áovas─▒n─▒ da inceleyebilirdiniz. (Evin) Di─čer taraf─▒ndan,┬á yar─▒s─▒ Gotik, yar─▒s─▒ do─čulu olan k├╝├ž├╝k kasaban─▒n kubbeleri, kuleleri ve minareleri ├╝zerinden,┬á BuffaventoÔÇÖnun sarp tepesi ├╝zerinde yer alan orta├ža─č kalesine, Be┼čparmaklar─▒n be┼č parmak ┼čeklindeki y├╝kseltisine ve Ma─čusaÔÇÖn─▒n ├╝zerinden Karpaz┬áb├Âlgesine do─čru gittik├že al├žalarak uzanan Girne┬áda─člar─▒n─▒n son y├╝kseltilerine bakars─▒n─▒z. Bu do─čulu taraft─▒r M├╝sl├╝man┬ábayram─▒n─▒n gecelerinde al─▒┼č─▒lmad─▒k g├╝zelli─či g├Âzlemledi─činiz yer. G├╝ne┼č batt─▒ktan sonra camilerin kubbeleri ve minarelerin ┼čerefeleri s─▒ralar halinde k├╝├ž├╝k lambalarla ta├žland─▒r─▒l─▒r. I┼č─▒klar─▒n─▒n yuvarlak hareleri, b├╝y├╝leyici ve aral─▒kl─▒ par─▒lt─▒lar─▒ ile binalar─▒n d─▒┼č hatlar─▒n─▒ ortaya koymaktayd─▒. Her b├Âlgeden (lambalar─▒n) titre┼čen par─▒lt─▒lar─▒ karanl─▒─č─▒n i├žinden hafif bir ┼čekilde parlamakta, ─▒┼č─▒ldayan incecik bir iplik gib Aya SofyaÔÇÖn─▒n kuleleri aras─▒na as─▒lm─▒┼č s─▒ralar halindeki perilere ait ─▒┼č─▒klar da, geri kalan her ┼čeyin ├╝zerinde havada as─▒l─▒ durmaktayd─▒.

Oru├ž tutma ay─▒ olan Ramazan, ├žok ├Ânemli addedilen ve daha k─▒sa olarak bilinen ├╝├ž g├╝nl├╝k bir kutlama olan ┼×eker Bayram─▒ ile arkas─▒ndan da yakla┼č─▒k yetmi┼č g├╝nl├╝k bir ara ile de daha b├╝y├╝k olan Kurban bayram─▒ ile sonland─▒r─▒l─▒r.

Kurban bayram─▒, yeni ay g├Âz├╝kt├╝kten sonraki onuncu g├╝nde kutlanan kameri bir kutlamad─▒r. Kad─▒ya, yak─▒nda kutlaman─▒n olaca─č─▒n─▒ (Bayram─▒n ilk g├╝n├╝n├╝) a├ž─▒klayabilmesi[13] i├žin, hilalin g├Âky├╝z├╝nde hayal meyal se├žilmeye ba┼čland─▒─č─▒ an─▒ bildirmek dini b├╝t├╝n M├╝sl├╝manlar─▒n g├Ârevidir. Kurban Bayram─▒ ─░brahimÔÇÖin kesemedi─či kurban─▒n─▒n hat─▒ras─▒n─▒ anmak i├žindir. M├╝sl├╝man┬áinanc─▒na g├Âre kurban edilmesi gerekenin ─░shak┬áde─čil, ─░shamelÔÇÖdir.Bu olay─▒n an─▒s─▒na, parasal g├╝c├╝ yeten her T├╝rk┬áailesi, t├╝yleri k─▒rm─▒z─▒ya boyanm─▒┼č (k─▒na s├╝r├╝lm├╝┼č) kurbanl─▒k koyunu, ev halk─▒na ve fakirlere da─č─▒tmak i├žin kurban kesmelidir. ┼×imdilerde sava┼člardan evvelkilere k─▒yasla daha az renkli olan Bayram kutlamalar─▒, (arife) gecesi daha evvel s├Âyledi─čim kutlamalar ve ayd─▒nlatmalarla ba┼člar. Ertesi sabah, erkekler┬ácamideki dini t├Ârene kat─▒l─▒rlar ve sonra da ├Âl├╝lerinin mezar─▒ ba┼č─▒nda Fatiha[14] okumak i├žin mezarl─▒─ča giderler. Dini vecibeler yerine getirildikten sonra m├╝minler, d├Ârt g├╝n s├╝re ile kendilerini e─členceye ve ┼čenli─če hasrederler. Lefko┼čaÔÇÖn─▒n Konak┬áMeydan─▒nda sal─▒ncaklar ve atl─▒kar─▒ncalar kurulur, tatl─▒c─▒lar ve ┼čerbet sat─▒c─▒lar─▒ sat─▒┼č barakalar─▒n─▒ kurarlar.┬á Burada parlak renkli elbiseler giyen ├žocuklar, MallockÔÇÖun deyimi ile ÔÇťSanki de yoldan ge├žen birisi taraf─▒ndan, tozun topra─č─▒n i├žine b─▒rak─▒lm─▒┼č anemon ├ži├že─či ve nergis destesine benzemekteler, babalar─▒ ve b├╝y├╝k a─čabeyleri, meydan─▒n bir taraf─▒nda yan yana dizilmi┼č kahvelerden kendilerine bakarken e─členmekteydiler. Bundan sonra bir├žok yerel komik olay seyredenler taraf─▒ndan g├Âr├╝lebilir. Bir u├žta bir k├╝├ž├╝k ├žocuk, velileri taraf─▒ndan eve gelmek i├žin ├ža─čr─▒ld─▒─č─▒ vakit bunu reddeder. Annesi kendisini sevgi ifade eden ÔÇťGel can─▒m, kuzum, iki g├Âz├╝mÔÇŁ ve son olarak da ÔÇťci─čer k├Â┼čemÔÇŁ s├Âzleri ile ikna etmeye ├žal─▒┼č─▒r. Bir di─čerinde ise orta ya┼čl─▒ k─▒zg─▒n bir kad─▒n atl─▒kar─▒ncan─▒n i├žinde kendisini hi├že sayan ├žocu─čuna ├Âfkeli bir ┼čekilde ÔÇťkar─▒n a─čr─▒s─▒ÔÇŁ diyerek seslenir.

Okul g├╝nlerimizden bize pek yabanc─▒ olmayan Rumca bir fiil vard─▒r ÔÇťdikkatten ka├žmakÔÇŁ. ├çok do─čru bir ┼čekilde ibadet ettikleri yerlerin niteliklerinin anlat─▒m─▒ ile ilgili olarak, uzun zamand─▒r T├╝rkiyeÔÇÖdeki Ortodoks┬áKilisesinin y├Âneticilerin s├╝rd├╝rd├╝─č├╝ politikay─▒ akla getirmektedir. ─░lk H─▒ristiyanlar─▒n (Hristiyanl─▒─č─▒ yaymak giri┼čimlerine) benzer ┼čekilde yer alt─▒ faaliyetlerinde bulunmad─▒klar─▒ bir ger├žektir. Fakat (─░ngiltere Kral─▒) Sekizinci HenryÔÇÖnin yard─▒mseverlik g├╝nlerinde ─░ngiliz asillerinin yapt─▒klar─▒ gibi a┼č─▒r─▒ zenginliklerinin ortaya ├ž─▒kmas─▒n─▒ sak─▒ncal─▒ g├Ârd├╝ler. Bu nedenle (Ek├╝menik) PatrikÔÇÖin ─░stanbulÔÇÖdaki makam─▒ olan Fener, bir anlamda Ortodokslar─▒n VatikanÔÇÖ─▒ oldu─ču dikkate al─▒nd─▒─č─▒ zaman, d─▒┼ča y├Ânelik olarak ┼ča┼č─▒lacak denli ├Ânemsizlik i├žermektedir. FenerÔÇÖde ÔÇťdikkatten ka├žmakÔÇŁ politikas─▒, en do─čru ifadesini bulmaktad─▒r.

K─▒br─▒sÔÇÖta tehlike bir ba┼čka taraftan geldi fakat (buna kar┼č─▒n) sonucu ayn─▒ oldu. Burada Ortodokslar─▒n korku hissetmelerine neden olan (tehlike) M├╝sl├╝man┬áde─čil Latin┬ág├Âz├╝ doymazl─▒─č─▒ idi.

L├╝zinyan┬áve Venedik┬áKilisesinin sert ┼čekilde neredeyse bast─▒r─▒r gibi (Ortodoks┬áKilisesini) itaat alt─▒na alma tav─▒rlar─▒n─▒,┬á K─▒br─▒s┬áM├╝h├╝r├╝[15]n├╝n (Bulla Cypria) yay─▒nlanmas─▒ ile adan─▒n T├╝rkler taraf─▒ndan ele ge├žirilmesi aras─▒ndaki s├╝re i├žinde adada in┼ča edilen Ortodoks ibadet yerlerinin sefil g├Âr├╝n├╝┼č├╝ ile K─▒br─▒sl─▒lar─▒n yerel kilisesi g├Âzler ├Ân├╝ne sermektedir. (Binan─▒n) d─▒┼č cephesine b├╝y├╝k boyutta veya da s├╝sleme olarak, g├Âsteri┼čli k─▒s─▒mlar─▒n yap─▒lmas─▒ ─▒srarl─▒ bir ┼čekilde yasaklanm─▒┼čt─▒. Binay─▒ in┼ča edenlerin ho┼čnut kalaca─č─▒, b├╝t├želerinin izin verdi─či herhangi bir g├Âsteri┼čli s├╝slemeyi yapmalar─▒na (sadece) i├ž k─▒s─▒mda izin verilmekteydi.

B├Âylece Hagios Antonios┬á(Aziz Antonio) ve Chrysaliniotissa (Alt─▒n┬áBereketli Han─▒mefendimiz[16]) gibi Lefko┼čaÔÇÖn─▒n daha eski d├Ânemine ait[17] mahalle┬ákiliseleri (├žok) dikkatli bir ┼čekilde, bir Do─čulu kentin karma┼čas─▒ i├žinde g├Âzlerden sakland─▒.

L├╝zinyan┬áidaresi alt─▒nda, ayn─▒ sebepten dolay─▒,┬á (di─čerleri ile) e┼čit d├╝zeyde g├Âsteri┼čsiz olan ├žok ho┼č bir Orta├ža─č┬áErmeni┬áKilisesi Notre Dame Tyre[18]─▒n, ├žekici taraflar─▒, (g├Âzlerden) saklanm─▒┼čt─▒r. Bu kilise, adadaki H─▒ristiyanlar─▒n kullan─▒m─▒na hi├ž aral─▒k vermeden devam etmi┼č olan yeg├óne Frenk┬ákilisesidir. Sadakac─▒ Aziz John[19] Ortodoks┬áKatedrali fresklerle ├žok g├╝zel s├╝slenmi┼č olmas─▒na ra─čmen ancak bir ├Âzel ┼čapel b├╝y├╝kl├╝─č├╝ndedir.

─░lgi ├žekici freskler, d├Ârt resimde, Aziz BarnabasÔÇÖ─▒n bedeninin kendi (eli ile) yazd─▒─č─▒ Aziz MatthewÔÇÖin ─░ncili ile birlikte mucizevi bir ┼čekilde bulunmas─▒n─▒ ve K─▒br─▒s┬á(Ortodoks) Kilisesinin de bu hay─▒rl─▒ bulgu[20] nedeni ile ba─č─▒ms─▒zl─▒─č─▒n─▒n onaylanmas─▒n─▒ anlatmaktad─▒r.

Birinci resimde, Aziz Barnabas┬áBa┼čpiskopos┬áAnthemiosÔÇÖa r├╝yas─▒nda, bedeninin ve el yazmas─▒ (─░ncilÔÇÖin) nerede oldu─čunu a├ž─▒klar.

İkinci resimde bunlar (Aziz Barnabas ile el yazması İncil) bulunur.

├ť├ž├╝nc├╝ resimde Ba┼čpiskopos┬á─░stanbulÔÇÖda, ─░ncilÔÇÖi ─░mparator ZenoÔÇÖya sunar.

D├Ârd├╝nc├╝ de, ─░mparator buna kar┼č─▒l─▒k K─▒br─▒s┬áBa┼čpiskoposunu, imparatorlu─čun mor rengi ile ├Ârt├╝nmesi ve piskoposluk asas─▒ yerine h├╝k├╝mdarl─▒k asas─▒n─▒ ta┼č─▒mak izini ile ├Âd├╝llendirir.

Ortodoks┬ád├╝nyas─▒nda benzeri olmayan bu imparatorluk imtiyazlar─▒, bir di─čer Bizans┬áh├╝k├╝mdar─▒ taraf─▒ndan bah┼čedilen K─▒rm─▒z─▒ m├╝rekkep ile isimlerini (yazmak) ve imzalar─▒n─▒ atmak ayr─▒cal─▒─č─▒ ile birlikte Ba┼čpiskoposlar taraf─▒ndan g├╝n├╝m├╝ze de─čin s├╝rd├╝r├╝ld├╝. ─░ngiliz S├Âm├╝rge Valileri taraf─▒ndan da zab─▒tlar─▒n ├╝zerine Ba┼čpiskoposlar─▒n K─▒rm─▒z─▒ m├╝rekkep ile imza atmalar─▒na izin verildi.

D─░PNOTLAR:

[1] Sarazen: Araplara ve M├╝sl├╝manlara ait veya ├Âzg├╝.

[2] Ile-de-France: FransaÔÇÖda Paris┬ákentinin i├žinde yer ald─▒─č─▒ b├Âlge

[3] Transept: Ha├ž ┼čeklinde in┼ča edilmi┼č kilisenin yan kollar─▒

[4] Penteli: Atina┬áyak─▒nlar─▒ndaki Pentelikos ta┼č ocaklar─▒ndan ├ž─▒kar─▒lan mermer

[5] Thomas┬á├á Becket: CanterburyÔÇÖli Aziz Thomas veya LondraÔÇÖn─▒n ThomasÔÇÖ─▒ ve sonra da Thomas ├á Becket olarak bilinen, 1118-1180 y─▒llaar─▒ aras─▒nda ya┼čam─▒┼č bir ─░ngiliz Azizi. A. A.

[6] Yarda: 91.5 cm boyunda bir ─░ngiliz uzunluk ├Âl├ž├╝s├╝d├╝r.

[7] Sava┼č: Birinci ve ─░kinci D├╝nya┬ásava┼člar─▒

[8] ─░bret verici hikaye: ÔÇťY├╝ksek Ruhlu SevgiliÔÇŁ, Cervantes, 1570┬áy─▒l─▒nda K─▒br─▒s┬áSava┼č─▒ olarak bilinen ba┼čar─▒s─▒z harekatta hizmet verenlerden bir tanesi idi. K─▒br─▒sÔÇÖ─▒ T├╝rk┬átehlikesinden kurtarmak i├žin toparlanan fakat ba┼čar─▒l─▒ olamayan Papal─▒k- Venedik┬áve ─░spanyol┬ábirle┼čik g├╝├žleri aras─▒nda yer ald─▒.

[9] Kolokas: Colocasia esculenta, Pasifik adalar─▒nda yeti┼čen Taro veya Dalo adl─▒ bitki. T├╝rkler Yumurta bitkisi veya Patl─▒can ile so─čan─▒ kar─▒┼čt─▒r─▒p ad─▒na ÔÇť─░mam Bay─▒ld─▒ÔÇŁ dedikleri m├╝kemmel bir kapama yapmaktad─▒rlar. Yeme─čin ismi ┼čunu ima etmektedir. ─░mam yeme─či ilk tatt─▒─č─▒nda m├╝kemmel tad─▒ ve lezzetinden dolay─▒ duydu─ču hazdan bay─▒lm─▒┼čt─▒r. Fakat daha iyi bir k├Âken oldu─čuna inand─▒─č─▒m bir di─čer hik├óyeye g├Âre cimri bir ki┼či olan ─░mam, kapamay─▒ yaparken harcad─▒─č─▒ ya─č miktar─▒n─▒n ├žoklu─čunun verdi─či ├╝z├╝nt├╝ ile bay─▒lm─▒┼čt─▒r.

[10] Ka┼ča: D├╝nyan─▒n bu b├Âlgesine has, k├╝├ž├╝k ve ├žok lezzetli, kay─▒s─▒ ve nektarin (t├╝ys├╝z ┼čeftali) k─▒rmas─▒ bir meyve.

[11] M├╝slin: ─░nce dokunmu┼č pamuklu kuma┼č

[12] ├çar┼čaf: Edebi olarak yatak ├žar┼čaf─▒ manas─▒ndad─▒r. Tek par├ža, ba┼č─▒ ve giyilen elbiseyi ├Ârten bir giysi olup, bat─▒ veya yar─▒ bat─▒ tarz─▒ giyinmeyi benimsememi┼č T├╝rk┬ákad─▒nlar─▒ taraf─▒ndan soka─ča ├ž─▒k─▒l─▒nca giyilmektedir.

[13] A├ž─▒klayabilmesi: Bir g├╝n BafÔÇÖtaki T├╝rk┬ámemuruna Bayram─▒n hangi g├╝ne d├╝┼čece─čini sordu─čumda ÔÇťKesin olarak s├Âyleyemem. Lefko┼čaÔÇÖdan telgrafla Bayram─▒n ne zaman olaca─č─▒n─▒ bekliyoruzÔÇŁ yan─▒t─▒n─▒ vermi┼čti. SHL

[14] Fatiha: KuranÔÇÖ─▒n birinci S├╝resi.

[15] K─▒br─▒s┬áM├╝h├╝r├╝ (Bulla Cypria): 1260ÔÇÖda Papa IV. Alexander, Bulla Cypria (K─▒br─▒s M├╝hr├╝) yay─▒nlayarak Latin┬áKilisesiÔÇÖnin K─▒br─▒sÔÇÖ─▒n resmi kilisesi oldu─čunu ilan etmi┼č ve K─▒br─▒sl─▒ din adamlar─▒n─▒ sadakat yemini etmeye zorlam─▒┼č ve b├╝t├╝n ├Â┼č├╝rler ├╝zerinde hak iddia etmi┼čtir.

[16] Alt─▒n┬áBereketli Han─▒mefendimiz: Kilisenin Rumca ad─▒ ÔÇťChrysaliniotissaÔÇŁ, ─░ngilizce ad─▒┬á ÔÇťOur Lady of the Golden FlaxÔÇŁd─▒r. Birebir ├ževiri yap─▒ld─▒─č─▒nda s├Âz konusu kilisenin ad─▒n─▒n ÔÇťAlt─▒n Keten Tohumunun Han─▒mefendisiÔÇŁ olmas─▒ gerekmektedir. ─░smin i├žerdi─či dini manaya en yak─▒n olan T├╝rk├že┬á├ževirinin ÔÇťAlt─▒n Bereketli Han─▒mefendimizÔÇŁ olmas─▒ gerekir diye d├╝┼č├╝n├╝yorum.

[17] Daha eski d├Ânem: Bizans┬ád├Ânemi.

[18] Notre Dame de Tyre: TireÔÇÖli Han─▒mefendimiz.

[19] Sadakac─▒ Aziz John: ─░ngilizce ismi ÔÇťSt. John the AlmonerÔÇŁdir.

[20] Hay─▒rl─▒ Bulgu: Aziz BarnabasÔÇÖ─▒n bedeni ile birlikte kendi eli ile yazda─▒─č─▒ Aziz MatthewsÔÇÖa ait ─░ncilÔÇÖin bulunmas─▒.

1,538 Toplam, 1 okuma bug├╝n

Prof. Dr. Ata ATUN

Prof. Dr. Ata ATUN

Prof. Dr. Ata ATUN - KKTC III. Cumhurba┼čkan─▒ Politik Dan─▒┼čman─▒ / Rekt├Âr - Uluslararas─▒ Ayd─▒n ├ťniversitesi. 3 Ciltlik Belgelerle K─▒br─▒s Tarihi ve 3 Ciltlik Sevdas─▒ Krall─▒klardan bir Kent Leucosia (Lefko┼ča) adl─▒ ├ževiri kitaplar─▒ bulunmaktad─▒r. Eposta: [email protected]

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Sponsorlu Ba─člant─▒lar
  • YEN─░
1914ÔÇŽ Osmanl─▒ i├žin sava┼č tam tamlar─▒ ├žalarken!

1914ÔÇŽ Osmanl─▒ i├žin sava┼č tam tamlar─▒ ├žalarken!

21 Ekim 2019, 1914ÔÇŽ Osmanl─▒ i├žin sava┼č tam tamlar─▒ ├žalarken! i├žin yorumlar kapal─▒
NostaljiÔÇŽ ─░neg├Âl Sinemalar─▒ÔÇŽ

NostaljiÔÇŽ ─░neg├Âl Sinemalar─▒ÔÇŽ

20 Ekim 2019, NostaljiÔÇŽ ─░neg├Âl Sinemalar─▒ÔÇŽ i├žin yorumlar kapal─▒
K─▒z─▒lba┼č ayr─▒m─▒ Bursa’da ba┼člad─▒: K─▒z─▒l b├Ârk-Ak b├Ârk ayr─▒l─▒─č─▒

K─▒z─▒lba┼č ayr─▒m─▒ Bursa’da ba┼člad─▒: K─▒z─▒l b├Ârk-Ak b├Ârk ayr─▒l─▒─č─▒

20 Ekim 2019, K─▒z─▒lba┼č ayr─▒m─▒ Bursa’da ba┼člad─▒: K─▒z─▒l b├Ârk-Ak b├Ârk ayr─▒l─▒─č─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
─░├žli, Hassas ve ┼×en Bir Bestek├ór: Bimen ┼×en

─░├žli, Hassas ve ┼×en Bir Bestek├ór: Bimen ┼×en

20 Ekim 2019, ─░├žli, Hassas ve ┼×en Bir Bestek├ór: Bimen ┼×en i├žin yorumlar kapal─▒
Son y├╝zy─▒l─▒n tan─▒─č─▒ bir ├Â─čretmen: Me┼čkure (G├Âze) Yuca

Son y├╝zy─▒l─▒n tan─▒─č─▒ bir ├Â─čretmen: Me┼čkure (G├Âze) Yuca

20 Ekim 2019, Son y├╝zy─▒l─▒n tan─▒─č─▒ bir ├Â─čretmen: Me┼čkure (G├Âze) Yuca i├žin yorumlar kapal─▒
Sponsorlu Ba─člant─▒lar