Quantcast
Nar’─▒n Masal─▒… T├╝m zamanlar─▒n ├Âl├╝ms├╝zl├╝k iksiri – Belgesel Tarih

├ľzden Bekir KARAKA┼×
├ľzden Bekir  KARAKA┼×
Nar’─▒n Masal─▒… T├╝m zamanlar─▒n ├Âl├╝ms├╝zl├╝k iksiri
  • 17 Ocak 2021 Pazar
  • +
  • -
  • ├ľzden Bekir KARAKA┼× /

Toplam: 5,846 , Bug├╝n: 6 Okuma

(“D├Ârt Kutsal Meyve; Nar, ─░ncir, ├ťz├╝m, Zeytin” adl─▒ ├žal─▒┼čmamdan Nar ├Âzeti)

“Ba┼č─▒ taa havalarda, ─▒┼č─▒yan ve ├Âv├╝nen mor salk─▒mlarla,
Tehlikelere a├ž─▒k, s├Âyleyin, o ├ž─▒lg─▒n nar a─čac─▒ m─▒,
D├╝nyan─▒n orta yerinde ┼čeytan─▒n f─▒rt─▒nas─▒n─▒ ─▒┼č─▒kla par├žalayan,
Ve g├╝n├╝n, ├╝zeri t├╝rk├╝lerle i┼čli s─▒rmal─▒ ├Ârt├╝s├╝n├╝
Boydan boya yayan, s├Âyleyin, o ├ž─▒lg─▒n nar a─čac─▒ m─▒,
G├╝n├╝n ipek giysilerinden bir anda soyunup kurtulan?”
(Odisseus Elitis’in “├ç─▒lg─▒n Nar A─čac─▒” ┼čiirinden
bir b├Âl├╝m- ├çeviren: Cevat ├çapan)

Nar A─čac─▒, Karla Gudeon / www.covegallery.com

Kadim M─▒s─▒rl─▒lara g├Âre d├╝nyan─▒n ilk meyvesidir. Asl─▒nda ilk k├╝lt├╝re al─▒nm─▒┼č bitkilerin ba┼č─▒nda gelmektedir. ─░lk insanlar─▒n Cennet mitinde Nar ile Elma uygarl─▒klar─▒n ve inan├žlar─▒n mitlerinde payla┼č─▒lm─▒┼čt─▒r.

Nar (Punica granatum), k─▒nagiller/nargiller (Lythraceae) familyas─▒ndan, i├žinde k├╝├ž├╝k ├žekirdekleri ve meyve g├Âvdesini olu┼čturan y├╝zlerce tanecik bulunan, hafif ek┼či ve bazen tatl─▒ tad─▒ olan, ─▒l─▒man iklimlerde yeti┼čen bir meyve t├╝r├╝d├╝r.

Latince ismi Punica granatumun kabaca Fenike elmas─▒ anlam─▒na gelmesi, Fenikelilerin yemi┼či Akdeniz havzas─▒nda ta┼č─▒m─▒┼č olduklar─▒n─▒ akla getirmektedir. Buna dayanarak Botanik├ži Carl Linneaus 1793 y─▒l─▒nda Species Plantarum kitab─▒nda, nar─▒n bilimsel tan─▒mlanmas─▒n─▒ yaparken, Fenike anlam─▒na gelen Punica ad─▒n─▒ kullanm─▒┼čt─▒r. Nar kelimesi etimolojik olarak Fars ve Kafkas dillerine eski Mezopotamya veya Anadolu dillerinden mirast─▒r. K├╝ltepe kaz─▒lar─▒nda elde edilen kil tabletlerde AkadcaÔÇÖn─▒n en eski Asur leh├žesiyle yaz─▒lm─▒┼č haliyle nar i├žin ÔÇťlurmumÔÇŁ kelimesi kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒kmaktad─▒r. Ge├ž d├Ânem Akadcas─▒n da Hitit etkisiyle ÔÇťnurmuÔÇŁ kelimesi g├Âr├╝lmeye ba┼člam─▒┼čt─▒r. Hitit├že metinlerde ÔÇťnuratiÔÇŁ ve ÔÇťnu├║rmaÔÇŁ kelimeleri ile ifade edilmektedir. Bu Hitit├že s├Âyleyi┼č ├Âzellikle Ermenice de ÔÇťnurÔÇŁ ve Fars├žadaki ÔÇťan├ór/n├órÔÇŁ kelimelerinin atalar─▒d─▒r. Arap├ža da ayn─▒ zamanda Fars├žadaki gibi hem ate┼či hem de meyveyi anlatan kelime yine ÔÇťn├órÔÇŁd─▒r. Ayn─▒ zaman da Arap├žaya Fars├žadan girmi┼č kelimelerden biridir. Fars├ža da nar kelimesi ÔÇťate┼č, k─▒rm─▒z─▒ÔÇŁ anlam─▒nda da kullan─▒lmaktad─▒r. Nar ayn─▒ zamanda ─░spanyaÔÇÖn─▒n Granada kentine ve AntalyaÔÇÖn─▒n Side kentine ad─▒n─▒ vermi┼čtir (Granada ÔÇôLatince- ve Side ÔÇôYunanca- ÔÇťnarÔÇŁ anlam─▒na gelmektedir).

Nar A─čac─▒, Canan Berber/

Nar─▒n ilk olarak ─░ranÔÇÖda ortaya ├ž─▒kt─▒─č─▒ d├╝┼č├╝n├╝lmektedir. Biyoco─črafya uzman─▒ olan ve k├╝lt├╝r bitkilerin ilk defa nerede ve ne zaman ortaya ├ž─▒kt─▒─č─▒ ara┼čt─▒ran ├╝nl├╝ Rus bilimci Nikolai Vavilov, nar bitkisinin gen merkezinin ─░ran oldu─čunu ve oradan Asya ve HindistanÔÇÖ─▒n s─▒cak b├Âlgelerine yay─▒ld─▒─č─▒n─▒ bildirmektedir. G├╝n├╝m├╝zde ├Âzellikle Akdeniz ├╝lkelerinde yayg─▒n bir ┼čekilde yeti┼čtirilen nar─▒n bu havzaya yay─▒lmas─▒ da Finikeliler taraf─▒ndan ger├žekle┼čtiriliyor. ─░pek yolunun da nar─▒n da─č─▒lmas─▒nda b├╝y├╝k bir ├Ânemi bulunuyor. Sert bir yap─▒s─▒ olmas─▒ nedeniyle uzun s├╝re bozulmadan muhafaza edilebilen bu lezzetli meyve ─░pek yolunda seyahat eden kervanlar arac─▒l─▒─č─▒yla ├çinÔÇÖe ve di─čer Uzak Do─ču ├╝lkelerine ula┼č─▒yor. Afganistan ve PakistanÔÇÖdan HimalayalarÔÇÖa kadar geni┼č bir alanda yeti┼čir. G├╝rcistan, Ermenistan ve KaradenizÔÇÖin do─ču k─▒y─▒lar─▒nda yabani nar bah├želeri vard─▒r. Ermenistan, Azerbaycan, T├╝rkiye, ─░ran ve Hindistan nar yeti┼čtiricili─či yap─▒lan ├╝lkeler aras─▒ndad─▒r. ├ľzbekistanÔÇÖda nar ├žok yeti┼čtirilmekte ve T├╝rkiyeÔÇÖye ihra├ž edilmektedir. Ayr─▒ca, tarih ├Âncesi zamanlardan beri Akdeniz ├╝lkeleri ve Kafkaslarda nar yeti┼čtiricili─či yap─▒lmaktad─▒r. Nar, kurak iklimlerde de yeti┼čebildi─činden, G├╝neydo─ču AsyaÔÇÖda, MalezyaÔÇÖda, tropikal AfrikaÔÇÖda da yeti┼čtirilir. ─░pekyolu ve deniz t├╝ccarlar─▒ arac─▒l─▒─č─▒yla G├╝ney ├çinÔÇÖe ve G├╝neydo─ču AsyaÔÇÖya ula┼čan nar, bu b├Âlgelerde de yeti┼čtirilmektedir. 18. y├╝zy─▒lda ─░spanyollar taraf─▒ndan Latin Amerika ve KaliforniyaÔÇÖya da getirilen nar, 2000’li y─▒llardan itibaren Kaliforniya ve ArizonaÔÇÖda ticari bir ├╝r├╝n olarak de─čer kazanm─▒┼čt─▒r.

T├╝rkiye’de pek ├žok yerde g├Âz├╝ken nar yo─čunlukla Ege ve G├╝neydo─ču Anadolu B├Âlgelerinde ekine al─▒nm─▒┼čt─▒r. ├ľzellikle Denizli ─░li Irl─▒ganl─▒ kasabas─▒nda yo─čunlukla yeti┼čtirilmektedir.

Meleklerin pay─▒, i├žki k├╝lt├╝r├╝nde ├Ânemli k├╝ltt├╝r. T├╝m tanr─▒lar ve tanr─▒├žalar ile insanlar─▒n bir ├Âlm├╝┼č yak─▒n─▒n─▒n ad─▒n─▒ anarak bir lokmay─▒ yere d├Âkmesi, yeni├ža─č k├╝lt├╝r├╝nde meleklerin pay─▒ olarak adland─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r. ─░lk yudum meleklerin hakk─▒d─▒r. Bu k├╝lt├╝n kayna─č─▒, nar─▒n yere at─▒larak par├žalanmas─▒ k├╝lt├╝nden geldi─či tahmin edilmektedir.

Nar, k├╝lt├╝re al─▒nan en eski meyve t├╝r├╝d├╝r. Bu nedenle bir├žok ulusun k├╝lt├╝r├╝nde ve mitolojisinde ├Ânemli yere sahiptir. Nar─▒n ├╝retkenli─čin sembol├╝ oldu─ču ├žok eski zamanlardan beri d├╝┼č├╝n├╝lmektedir. ─░ran, Kafkas, Hint, Arap ve Anadolu uygarl─▒klar─▒n─▒n tamam─▒nda ba┼člang─▒├žtan itibaren konu edilmi┼čtir. K├╝├ž├╝k bir ├Ârnek olarak bug├╝nk├╝ AntalyaÔÇÖda bulunan Pamfilya antik kentinde ├╝zerinde nar motifleri olan paralar bulunmu┼čtur. NarÔÇÖ─▒n tarih yolculu─čuna Anadolu co─črafyas─▒ndan ba┼člayarak gidelim, M├ľ 2000ÔÇÖler gibi ÔÇťAsur Ticaret Kolonileri D├ÂnemineÔÇŁ gidelim. ├ç├╝nk├╝ Anadolu co─črafyas─▒nda bulunan eski yaz─▒ tabletleri K├╝ltepe kaz─▒lar─▒nda bu d├Âneme ait olarak bulunmu┼čtur. O d├Ânem ki tabletler de nar i├žin ne deniliyormu┼č tabletlerde; ÔÇťK├╝ltepe metinlerine g├Âre, AnadoluÔÇÖda bilinen bir di─čer meyve nard─▒r. Nar anlam─▒nda kullan─▒lan lurmum kelimesi, ┼ču ana kadar sadece iki metinde kay─▒tl─▒d─▒r. Bu belgelerde de nar lurmatum olarak ├žo─čul formuyla kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒kmaktad─▒r. ÔÇŽ ÔÇś2 me-at 10 lu-ur-ma-tim 1G─░N KU.BABBAR si-im-si-na (210 ÔÇôadet- nar─▒n fiyat─▒ 1 seqel g├╝m├╝┼čt├╝r)ÔÇÖ. Bir ba┼čka tablette ÔÇÖÔÇŽ80 lu-ur-ma-tum (80 nar)ÔÇÖ. ÔÇŽ ─░ki metin d─▒┼č─▒nda, nar─▒n Eski Asurca belgelerde ge├žmemesi, di─čer meyvelere g├Âre fazla talep edilmedi─čini akla getirmektedir. Nar yeti┼čtiricili─či, Orta AnadoluÔÇÖda s─▒k g├Âr├╝lmemektedir. Bug├╝n bilinen ├çorumÔÇÖun Karg─▒ il├žesinde nar yeti┼čtiricili─činin yap─▒ld─▒─č─▒d─▒r. ┼×ayet, o d├Ânemlerde AnadoluÔÇÖda nar yeti┼čtiriliyor ise, incir ├Ârne─činde oldu─ču gibi AnadoluÔÇÖnun iklimi ve topra─č─▒ ├Âzel b├Âlgelerinde yeti┼čtirilmi┼č olmal─▒d─▒r.ÔÇŁ (├ľZ, 2014)

Hititlerin Nuurmu dedi─či nar art─▒k hem mutfaklar─▒nda hem de t─▒bb─▒nda yerini alm─▒┼čt─▒r. Dinsel bir k├╝lt de olmu┼čtur. ─░ki yemekte et yeme─čidir. ─░ki yemekte kullan─▒lan ├╝r├╝nlerden biri de nard─▒r. Bu Hitit yemekleri Zalpa ve E┼čriÔÇÖdir.

ÔÇťE┼íri (Hitit├že ÔÇťHeykel, ┼čekil, fig├╝r, resim, temsilÔÇŁ)

Bu ├žal─▒┼čmada tart─▒┼č─▒lacak en ├Ânemli nokta Hitit mutfak k├╝lt├╝r├╝nde k─▒yman─▒n bilinip bilinmedi─či. ┼×i┼č kebap i├žin tan─▒mlamalar veya ┼či┼č kebap olarak yorumlanabilecek ifadeler Hitit metinlerinde yer almakla birlikte, A. ├ťnalÔÇÖ─▒n son derece hakl─▒ olarak belirtti─či gibi k─▒yma ile ilgili bir ifadeye rastlanmamas─▒, ku┼čba┼č─▒ etten ya da z─▒rhla ├žekilen etten ┼či┼č kebap yap─▒lmam─▒┼č oldu─ču anlam─▒na gelmez. Ayr─▒ca B. Brandau ile H. SchickertÔÇÖin Hititler ├╝zerine yazm─▒┼č olduklar─▒ pop├╝ler kitapta yapt─▒klar─▒ tarifi de bir dereceye kadar ciddiye alarak ÔÇťKizzuwatna usul├╝ koyun buduÔÇŁ yap─▒labilir. BrandauÔÇÖnun ve bizim yapt─▒─č─▒m─▒z tariflerin her ikisi de a┼ča─č─▒da verilmi┼čtir.

Malzemeler:

1 kilogram z─▒rhla do─čranm─▒┼č ya da ta┼čla ezilmi┼č koyun eti, 1 adet koyun ┼či┼ček i├ž kapak (2 kg kadar bir a─č─▒rl─▒ktad─▒r), 2 adet nar─▒n suyu ve taneleri, 250 gr kuru ekmek k─▒r─▒nt─▒s─▒, 2 adet yumurta, 200 gr koyun i├žya─č─▒, 25 gr tuz, 400 gr tereya─č─▒ veya zeytinya─č─▒

Haz─▒rlanmas─▒:

─░├ž kapak eti delinerek ortas─▒ a├ž─▒l─▒r. ├ç─▒kan et par├žalar─▒ ta┼čla ezilir veya z─▒rhlan─▒r. Koyun i├žya─č─▒ z─▒rhlan─▒r veya ezilir. Z─▒rhlanm─▒┼č et iki adet nar─▒n taneleri, kuru ekmek k─▒r─▒nt─▒s─▒, z─▒rhlanm─▒┼č koyun ya─č─▒, yumurta ve tuz yo─črulur. ─░├ž kapak etinin i├ži bu kar─▒┼č─▒mla doldurulur. A├ž─▒k u├žlar─▒ dikilerek kapat─▒l─▒r. Kor haline getirilmi┼č ate┼č ├╝zerinde kal─▒nca bir a─ča├ž dal─▒na ge├žirilip ├ževrilerek veya ├Ânceden k─▒zd─▒r─▒lm─▒┼č ve k├╝lleri temizlenmi┼č f─▒r─▒nda a─ča├ž dal─▒na ge├žirilmeden ortalama 3 saat pi┼čirilir. ├çevrilirken zaman zaman ya─član─▒r.

Brandau ve SchickertÔÇÖe g├Âre ÔÇťKizzuwatna usul├╝ koyun buduÔÇŁ

Bir koyun budunun (yakla┼č─▒k 1,5 kg) kemikleri ├ž─▒kart─▒l─▒r, i├ži-d─▒┼č─▒ tuzlan─▒r. 500 g ├žekilmi┼č k─▒yma, tuz, 1 di┼č d├Âv├╝lm├╝┼č sar─▒msak, 2 olgun nar─▒n suyu ve ├žekirdekleri, 1 yemek ka┼č─▒─č─▒ ekmek k─▒r─▒nt─▒s─▒, 1 yumurta ile yo─črulur. Koyun budu bu har├žla doldurulur. A─čz─▒ dikilir. ├ťzerine s─▒v─▒ ya─č s├╝r├╝l├╝r ve odun k├Âm├╝r├╝nde ├ževire ├ževire 1,5 saat ya da 1 saat 45 dakika ├ževrilir. Ara ┼č─▒ra ate┼če ki┼čni┼č veya kuru biber yapraklar─▒ at─▒l─▒r.

Zalpa

Metinlerde rastlan─▒lan en ayr─▒nt─▒l─▒ yemek tariflerinden biri, kurban edilen koyunun uzuvlar─▒n─▒n par├žaland─▒ktan sonra ci─čer ve y├╝re─čin a├ž─▒k ate┼čte k─▒zart─▒ld─▒─č─▒, koyunun uyluk olmas─▒ muhtemel k─▒sm─▒n─▒n nar taneleri ve ya─čl─▒ ku┼čba┼č─▒ etlerle dolduruldu─ču ve tanr─▒n─▒n huzuruna getirildi─či ┼čeklindedir. Ancak bu metinde etin nas─▒l pi┼čirildi─čini belirtmemekle birlikte, A. ├ťnalÔÇÖ─▒n belirtti─či gibi bu yeme─či yapacak olan, ÔÇśa┼č├ž─▒l─▒ktan anlayan birinin tencere veya g├╝vecin kapa─č─▒n─▒ kapat─▒p, hemen f─▒r─▒na, daha iyisi Konya usul├╝ kuyuya indiresi geliyorÔÇÖ. Hititlerin de b├Âyle yapm─▒┼č olabilecekleri akla yatk─▒n bir olas─▒l─▒k olabilece─činden bu y├Ânde yap─▒lan denemeler sonucu Zalpa ad─▒n─▒ verdi─čimiz yemek i├žin a┼ča─č─▒daki tarif geli┼čtirilmi┼čtir.

Malzemeler:

300 g koyun ci─čeri, 300 g koyun y├╝re─či, 300 g koyun eti (orta ya─čl─▒), 1 adet but yarmas─▒ (┼či┼ček veya kapak; ortalama 3,5 kg a─č─▒rl─▒─č─▒ndad─▒r), 600 g nar tanesi, 50 g tuz

Haz─▒rlanmas─▒:

Ci─čer ve y├╝rek tuzlan─▒r. Ayr─▒ ayr─▒ ─▒zgara y├Ântemi ile pi┼čirilir. But yarmas─▒ bir b─▒├žak ya da ┼či┼č yard─▒m─▒ ile ortas─▒ oyularak iyice delinir. ├ç─▒kan par├žalar ve orta ya─čl─▒ koyun eti ─▒zgara yap─▒larak veya a├ž─▒k ate┼čte k─▒zart─▒l─▒r. Pi┼čirilen ci─čer ve y├╝rek ku┼čba┼č─▒ veya dilimler halinde do─čran─▒r. Ay─▒klanm─▒┼č nar taneleri, ci─čer, y├╝rek ve ku┼čba┼č─▒ et par├žalar─▒ but yarmas─▒n─▒n i├žine doldurulur. Doldurulan k─▒s─▒m mutfak ipiyle dikilir. Bir kal─▒n dal par├žas─▒na ge├žirilen but yarmas─▒ ate┼č ├╝zerinde ├ževrilerek veya bir dala ge├žirilmeden f─▒r─▒na verilerek pi┼čirilir.ÔÇŁ (ALBAYRAK, SOLAK, UHR─░ 2008)

Hititler tarla ve bah├želerde ├že┼čitli sebze ve meyve yeti┼čtirmi┼člerdir. Baklagillerden fasulye, mercimek, k─▒r fasulyesi gibi bitkiler yeti┼čtirilir. Sebzelerden so─čan, p─▒rasa, lahana, sar─▒msak, susam, salatal─▒k, meyvelerden ├╝z├╝m, hurma, elma, erik, armut, al─▒├ž, kay─▒s─▒, Antep f─▒st─▒─č─▒, ceviz, f─▒nd─▒k, kiraz, mu┼čmula, nar, zeytin yeti┼čtirilirdi. Ayr─▒ca tabletlerde hen├╝z isimleri terc├╝me edilmemi┼č bir├žok bitkinin yeti┼čtirildi─čini g├Âr├╝yoruz. Meyvelerin bir├žo─ču kurutularak, k─▒┼č aylar─▒nda t├╝ketilmek ├╝zere saklan─▒yordu. (AKIN, BALIK├çI 2018)

HititÔÇÖin kutsal tanr─▒s─▒ KybeleÔÇÖnin simgelerinden biri de ÔÇťnarÔÇŁd─▒r. Kad─▒n tanr─▒├ža fig├╝r├╝ Anadolu mitolojisinde ├žok ├Ânemli bir yer tutmaktad─▒r. HititÔÇÖin KybeleÔÇÖsi ile Frig uygarl─▒─č─▒n─▒n KubabaÔÇÖs─▒ ├žok benzer y├Ânlere sahiptir. Kubaba ve Kybele ikonografileri birbirine benzemesine ra─čmen (giysiler, aslanlar─▒n e┼čli─či, nar) bazen derin farkl─▒l─▒klarda bulunmaktad─▒r. (┼×AH─░N, 2017)

ÔÇťÔÇŽ yeni Hitit merkezi olan Karkam─▒┼čÔÇÖta, daha sonra SardesÔÇÖte kad─▒n kutsall─▒─č─▒ stat├╝s├╝nde de─čer kazanmas─▒ sayesinde ├Ânemini art─▒rd─▒. Bu d├Ânemde tanr─▒├ža genellikle otururken ya da ayakta, iki erkek tanr─▒ aras─▒nda profilden betimlenmi┼čtir. Tanr─▒├žan─▒n ana atrib├╝leri aras─▒nda yer alan, ayna ve nar (Karkam─▒┼čÔÇÖta), m─▒s─▒r ko├žan─▒, tanr─▒├žan─▒n bereketi ve do─čurganl─▒─č─▒ ve g├╝zelli─či ile ilgiliydi.ÔÇŁ (┼×AH─░N, 2017)

Anadolu tarihinde 4000 y─▒l geriye gitti─čimizde yine nar─▒n ├╝retildi─či, t├╝ketildi─či toplum hayat─▒nda bir besin olarak yer ald─▒─č─▒ yap─▒lan arkeolojik kaz─▒larda ortaya ├ž─▒kmaktad─▒r. 2019 y─▒l─▒nda Kilis y├Âresinde yap─▒lan bir kaz─▒ ├žal─▒┼čmas─▒nda nar─▒n izine rastland─▒;

ÔÇťT├╝rkiye-Suriye s─▒n─▒r─▒ndaki Oylum H├Ây├╝kÔÇÖte y├╝r├╝t├╝len kaz─▒ ├žal─▒┼čmalar─▒nda, 4.000 y─▒ll─▒k oldu─ču tahmin edilen k├Âm├╝rle┼čmi┼č nar kabu─ču par├žas─▒ bulundu.

Oylum H├Ây├╝kÔÇÖte bulunan 4.000 y─▒ll─▒k nar kabu─ču, yanarak k├Âm├╝rle┼čti─či i├žin g├╝n├╝m├╝ze kadar ula┼čabilmi┼č.

KilisÔÇÖteki h├Ây├╝kte y├╝r├╝t├╝len arkeolojik kaz─▒larda elde edilen veriler ─▒┼č─▒─č─▒nda Kilis ve ├ževresinin, ├Âzellikle zeytin, ├╝z├╝m, bezelye, susam ve nar ├╝retimi konusunda ├Ânemli bir konuma sahip oldu─ču belirlendi.

Prof. Dr. Atilla Engin, y├Ârenin ba┼čta zeytin, badem ve bu─čday gibi bir├žok ├╝r├╝n├╝n ana vatan─▒ olarak bilindi─čini s├Âyledi.

Prof. Dr. Engin, boyutu itibar─▒yla Oylum H├Ây├╝kÔÇÖ├╝n, G├╝neydo─ču Anadolu B├ÂlgesiÔÇÖnin en b├╝y├╝k h├Ây├╝kleri aras─▒nda yer ald─▒─č─▒n─▒ belirterek, bu y─▒lki kaz─▒ ├žal─▒┼čmalar─▒nda Orta Tun├ž ├ça─č─▒ÔÇÖna ait tabakalarda nar ├╝retimiyle ilgili ├Ânemli bulgular tespit ettiklerini s├Âyledi.

Kaz─▒ alan─▒nda ├Âzellikle zeytin ve ├╝z├╝m ├žekirdekleri gibi karbonla┼čm─▒┼č tar─▒m ├╝r├╝nlerine ait izlere s─▒k rastlad─▒klar─▒n─▒ bildiren Engin, y├Ârenin, tar─▒m alan─▒nda ├Ânemli bir ge├žmi┼če sahip oldu─čunu belirtti.

Engin, y├╝zeyden yakla┼č─▒k be┼č metre derinlikte nar kabu─ču bulundu─čunu ve yakla┼č─▒k 4000 y─▒l ├Ânceye tarihlenen yerle┼čim tabakas─▒ (Orta Tun├ž ├ça─č─▒) i├žinde oldu─čunu s├Âyledi. Nar kabu─ču yanarak k├Âm├╝rle┼čti─či i├žin ├ž├╝r├╝meden g├╝n├╝m├╝ze kadar ula┼čabilmi┼č.

ÔÇťOylum H├Ây├╝kÔÇÖte yapt─▒─č─▒m─▒z kaz─▒ ├žal─▒┼čmalar─▒nda, Orta Tun├ž ├ça─č─▒ tabakalar─▒nda ge├žti─čimiz y─▒llarda ├Âzellikle zeytin ve ├╝z├╝m ├žekirdekleri gibi karbonla┼čm─▒┼č tar─▒m ├╝r├╝nlerine ait izler buluyorduk ancak bu y─▒lki ├žal─▒┼čmalar─▒m─▒zda yakla┼č─▒k 4.000 y─▒l ├Âncesine tarihlenen tabakada yanarak karbonla┼čm─▒┼č bir nar kabu─ču par├žas─▒ bulduk. Bu ├Ânemli ve ilgin├ž bir buluntu oldu. Biliyoruz ki i├žinde bulundu─čumuz Gaziantep ve Kilis b├Âlgesi ÔÇśBereketli HilalÔÇÖin kuzey bat─▒s─▒nda yer alan insanl─▒k tarihinde de ├Ânemli bir yerle┼čim b├Âlgesi. Burada Tun├ž ├ža─člar─▒na ait yaz─▒l─▒ kaynaklardan da bildi─čimiz ├╝zere nar, ├Ânemli tar─▒m ├╝r├╝nleri aras─▒nda. Yine Mezopotamya belgelerinden bu b├Âlgede ÔÇśArmanumÔÇÖ ad─▒nda yukar─▒ F─▒rat havzas─▒nda yer alan ancak yeri tespit edilemeyen bir kent var.ÔÇŁ

ArmanumÔÇÖun Semitik dilde ÔÇťnarl─▒kÔÇŁ anlam─▒na geldi─čini ve ├Âzellikle Halep ├ževresi ile Kilis Ovas─▒ÔÇÖnda da ge├žmi┼čte yo─čun bir ┼čekilde nar ├╝retilip t├╝ketildi─čini anlatan Engin, nar kal─▒nt─▒lar─▒n─▒n polen analizleriyle bulunmas─▒n─▒n ├žok kolay olmad─▒─č─▒n─▒ dile getirdi.

Prof. Dr. Engin, daha ├Ânce nar izlerine rastlad─▒klar─▒n─▒ ancak ilk defa kabu─ču yanarak karbonla┼čt─▒─č─▒ i├žin belirgin bir nar kabu─ču bulduklar─▒n─▒ s├Âyledi.ÔÇŁ ( https://arkeofili.com/kiliste-4-000-yillik-komurlesmis-nar-kabugu-bulundu )

Burada hemen belirtmek gerekir ki, Armanum bug├╝n ErmenistanÔÇÖ─▒n ad─▒nda hala ya┼čamaktad─▒r (Armanium- Nar Diyar─▒)) Ermeni k├╝lt├╝r├╝nde de ayn─▒ ─░ran k├╝lt├╝r├╝nde oldu─ču gibi ÔÇťnarÔÇŁ k├╝lt├╝ ├žok ├Ânemli bir yer tutmaktad─▒r. Ermenistan ve ─░ran ba┼čta olmak ├╝zere asl─▒nda t├╝m Kafkasya da ÔÇťnarÔÇŁ bir mit olarak merkezi konumda yer almaktad─▒r.

M.├ľ. 14. Y├╝zy─▒lda, T├╝rkiye UluburunÔÇÖda batm─▒┼č olan kargo gemisinde pahal─▒ y├╝klerin aras─▒nda nar─▒n da bulunmas─▒ onun bu devirde pahal─▒ ve l├╝ks bir yiyecek oldu─čunu d├╝┼č├╝nd├╝rmektedir. (KAVRAKO─×LU, 2016)

ÔÇťM.├ľ. 2.ve 1. Biny─▒lda Eski AnadoluÔÇÖnun ├Ânemli k├╝lt├╝rlerinden olan Hitit, Frig, Urartu ve LidyaÔÇÖn─▒n ekonomisinin temeli tar─▒m ve hayvanc─▒l─▒─ča dayanmaktad─▒r. HititlerÔÇÖin tar─▒m ├╝r├╝nlerinin ba┼čl─▒cas─▒ bu─čday ve arpa olup, bunun yan─▒ s─▒ra bezelye, fasulye, so─čan, keten, incir, zeytin, ├╝z├╝m, elma ve nar da yeti┼čtiriliyordu.ÔÇŁ (B├ťLB├ťL, 2017)

┼×imdiye kadar anlat─▒lanlar ÔÇťnarÔÇŁ─▒n Anadolu co─črafyas─▒nda eski ├ža─člardan itibaren g├Âr├╝lmesini belirtmektedir. Mitoloji de a─ča├ž ve meyve k├╝lt├╝ her uygarl─▒kta kullan─▒lm─▒┼čt─▒r. Eski ve medeniyetlerin ve t├╝m dinlerin mitolojilerde de a─ča├ž ve bitkiler ayn─▒ hayvanlar ve do─ča olaylar─▒ gibi ├Ânemli ├žo─ču zaman mucize ┼čeklinde yer almakta, kimi zaman mucizelerin sonucu olarak ortaya ├ž─▒kmakta kimi durumda simgesel olarak nitelikleri belirtmektedir. Nar meyvesi di┼čildir t├╝m mitolojilerde, kad─▒nd─▒r. Eril varl─▒─č─▒n kutsal k├ósesidir, o y├╝zden i├žinde binlerce meyve bar─▒nd─▒r─▒r. Ayn─▒ sperme kap g├Ârevi yapan rahim gibi. Nar b├╝t├╝n olarak rahimdir, kad─▒nd─▒r. Meyve olarak sperm, tohum, hayatt─▒r. Nar, kutsal k├ósedir. Nar meyvesi, sahip oldu─ču ├žok say─▒da tohum ve k─▒rm─▒z─▒ rengiyle, kad─▒n─▒n ├╝retkenli─čini ve bek├óretin evlilikle kaybedilmesini sembolize eder. Antik k├╝lt├╝rler i├žin kad─▒nl─▒─č─▒ en g├╝├žl├╝ temsil eden meyvedir.

ÔÇťNar; Bir├žok uygarl─▒k ve dinlerde nar a─čac─▒ simge olarak kullan─▒lm─▒┼čt─▒r. Nar meyvesi (k├╝resi); d├╝nyay─▒, i├žindeki taneler; insanlar─▒, her ikisinin aras─▒ndaki zarlar ise; insan gruplar─▒n─▒n ayr─▒mlar─▒n─▒ simgelemektedir. Nar a─čac─▒ genellikle ejder objesiyle birlikte d├╝┼č├╝n├╝l├╝r.ÔÇŁ (ATE┼×, 2012)

A─ča├ž k├╝lt├╝ mitoloji ve do─ča tarihine bak─▒┼č a├ž─▒s─▒ndan ├žok ├Ânemlidir. Kutsiyet verilen hatta kimi zaman tanr─▒salla┼čt─▒r─▒lan insan d─▒┼č─▒ndaki do─ča varl─▒klar─▒ i├žinde hayvanlar ve a─ča├žlar ilk s─▒raya oturmaktad─▒r. BudizmÔÇÖde BuddhaÔÇÖn─▒n alt─▒nda NirvanaÔÇÖya eri┼čti─či incir a─čac─▒ kutsald─▒r. Bu ┼čekilde a─čaca bir kutsall─▒k atfedilmesi, zamanla, baz─▒ a─ča├žlara ├Âzel birtak─▒m nitelikler y├╝klenmesine sebep olmu┼č ve mesela servi hayat a─čac─▒n─▒n, nar ebediyet ve cennetin, ├žam ise kutsal gece ve yeni y─▒l ifade eden NoelÔÇÖin sembol├╝ g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r. (─░NANLAR, 2015)

Her toplumda de─či┼čik ┼čemalarla betimlenen hayat a─čac─▒ k├╝lt├╝n├╝n etraf─▒nda s├╝s olarak ya ├žam kozala─č─▒ ya da nar fig├╝r├╝ bulunmaktad─▒r. Yine a─ča├ž k├╝lt├╝ do─čurganl─▒k g├╝c├╝n├╝ ifade etmektedir. Bir├žok uygarl─▒k bir├žok a─čaca do─čurganl─▒k sembol├╝ y├╝klemi┼čtir. ├ľrnek Asurlar da do─čurganl─▒k g├╝c├╝n├╝ i├žinde saklad─▒─č─▒nda, do─čurganl─▒k cevheri ta┼č─▒d─▒─č─▒na inan─▒lan a─ča├žlar asma, nar, k├Âknar, sedir ya da me┼čedir. (ATE┼×, 2012)

Anadolu mitolojisi mucizevi do─čumlar, tanr─▒sal dokunu┼člarla doludur. Frigya mitolojisindeki Attis hik├óyeleri bu mucizelere iyi bir ├Ârnektir. O, Kybele ve DemeterÔÇÖin ├ó┼č─▒k oldu─ču, gen├ž, yak─▒┼č─▒kl─▒ ve d├╝r├╝st bir Frigyal─▒ ├žoband─▒r. H├ólbuki o ├žoban annesi Bakire NanaÔÇÖn─▒n ba─čr─▒na koydu─ču badem veya nardan hayat bulmu┼č bir mucizedir.

Ba┼čka bir s├Âylenceye g├Âre ise FrigyaÔÇÖda Pessinus yak─▒nlar─▒nda Agdus olarak an─▒lan bir kayal─▒kla temsil edilen Kybele kendisine ├ó┼č─▒k olan ZeusÔÇÖtan hamile kal─▒r. Agdistis ad─▒nda bir ├žocuk d├╝nyaya getirir. Agdistisin g├╝c├╝n├╝ k─▒skanan tanr─▒lar su i├žti─či dereye ┼čarap kar─▒┼čt─▒r─▒rlar. Agdistis ├ž─▒ld─▒r─▒p erkeklik organ─▒n─▒ keser. Kandan yery├╝z├╝nde meyveli bir nar a─čac─▒ yeti┼čir. Bu nar a─čac─▒ndan nar toplayan Sangarius nehrinin bakire k─▒z─▒ Nana hamile kal─▒r. Babas─▒n─▒n korkusundan ├žocu─ču da─ča b─▒rak─▒r. ├çocuk bir ke├ži taraf─▒ndan beslenir. ├çocu─čun ad─▒ AttisÔÇÖtir. Bu y├╝zden pek ├žok anlat─▒da ÔÇťhe goatÔÇŁ olarak tan─▒mlan─▒r. Attis uygun ya┼ča geldi─činde kral─▒n k─▒z─▒yla evlenmek i├žin PessinussÔÇÖa d├Âner. Ancak Agdistis de ona ├ó┼č─▒k olur. D├╝─č├╝n gecesi onu ├ž─▒lg─▒na ├ževirip kendini had─▒m eder. (ATE┼×, 2012)

Anne ve baba aras─▒ndaki cinselli─či i├žermeksizin meydana gelen b├Âylesi mucizevi do─čum hik├óyeleri, d├╝nya mitolojilerinde s─▒k rastlan─▒lan olgulardand─▒r. Ortado─čuÔÇÖda Tanr─▒ AttisÔÇÖin, bir nar veya badem yiyerek hamile kalmas─▒ sonucu Tanr─▒├ža ─░┼čtarÔÇÖdan (veya Bakire NanaÔÇÖdan), Yunan mitolojisinde de PerseusÔÇÖun, kendisini bir alt─▒n sa─čana─č─▒ halinde ziyaret eden ZeusÔÇÖtan hamile kalan Bakire DianaÔÇÖdan do─čdu─čuna inan─▒lmas─▒, hatta Bakire MeryemÔÇÖin EfesÔÇÖte hamileli─činin ilk d├Âneminde yan─▒ndaki a─ča├žlardan birinin nar olmas─▒ ve yerinden kalmadan narla da beslenmesi gibi bir├žok mitolojik duruma inan─▒lmaktad─▒r. (─░NANLAR, 2015)

Persephone, Zeus ve DemeterÔÇÖin g├╝zeller g├╝zeli k─▒z─▒. Ayn─▒ annesi Demeter gibi o da ekinlere, topra─ča, ilkbahara ve ├ži├žeklere hayranl─▒k duyar. Persephone babas─▒ ZeusÔÇÖtansa, annesi DemeterÔÇÖe d├╝┼čk├╝nd├╝r. Zaten Zeus da HeraÔÇÖn─▒n h─▒┼čm─▒ndan dolay─▒ pek de ├Âyle ilgi g├Âsterebilecek veya babal─▒k yapabilecek durumda de─čildir. PersephoneÔÇÖye mitoloji de Kore/Kora ad─▒yla da rastlayabilirsiniz. B├Âyle annesinin birici─či k├╝├ž├╝k tanr─▒├žan─▒n mitolojik hik├óyenin kahraman─▒ olabilmesi i├žin bir trajedi kurban─▒ olmas─▒ gerekir ki, hik├óye ba┼člayabilsin.

Hades, ZeusÔÇÖun karde┼či ve Yeralt─▒ d├╝nyas─▒n─▒n tanr─▒s─▒. Zeus g├Âky├╝z├╝nde ne ise HadesÔÇÖte yeralt─▒nda o. Hades k├Ât├╝ biri mi? Hay─▒r, Zeus ne kadar iyi veya k├Ât├╝ karakterse o da o kadar iyi veya k├Ât├╝d├╝r. Persephone do─ča da g├╝le oynaya dola┼č─▒rken, Hades bu g├╝zelli─či bir ┼čekilde fark ediyor ve planlar kuruyor, onu yeralt─▒ krall─▒─č─▒na alabilmek i├žin. Bir g├╝n yine k─▒z─▒m─▒z k├╝├ž├╝k tanr─▒├ža ├ži├žekleri koklarken Hades birdenbire 4 yard─▒mc─▒ (mah┼čerin d├Ârt atl─▒s─▒ motifi) ile beraber topra─č─▒ yararak ortaya ├ž─▒k─▒yor ve k─▒zca─č─▒z─▒ yar─▒lm─▒┼č topraktan i├žeri al─▒yor, yar─▒k sonras─▒nda hi├žbir ┼čey olmam─▒┼č gibi kapan─▒yor.

Hades k─▒z─▒ yeralt─▒na alm─▒┼čt─▒r ama sorun daha yeni ba┼člamaktad─▒r. Demeter k─▒z─▒ndan haber alamay─▒nca ├žok sinirlenmi┼č, Bereket tanr─▒├žas─▒ ├Âfkesinden ne yapaca─č─▒n─▒ bilemez, hemen ZeusÔÇÖa gider. Fakat Zeus her zaman ki umars─▒z haliyle konuyla ilgilenmez. ZeusÔÇÖun k─▒z─▒n─▒ geri getirmeyece─čini anlayan Bereket tanr─▒├žas─▒ elindeki t├╝m g├╝c├╝ kullan─▒r, k─▒z─▒n─▒ g├Ârene ve k─▒z─▒ yan─▒na gelene kadar yery├╝z├╝n├╝ k─▒tl─▒─ča mahk├╗m eder. Yery├╝z├╝ art─▒k ├╝r├╝n vermiyor, bitkiler ye┼čermiyor b├╝y├╝m├╝yor, a─ča├žlar meyve vermiyor. Hayvanlar do─čurmuyor ve s├╝t bile vermiyordur. Zeus bakar ki pabu├ž pahal─▒ mecburen devreye girer, Hadesle hem pazarl─▒klar yapar hem de DemeterÔÇÖle Hades aras─▒nda arabuluculuk g├Ârevini ├╝stlenir. Demeter ZeusÔÇÖla beraber HadesÔÇÖin yeralt─▒ d├╝nyas─▒na giderler.

Bu ziyaret ger├žekle┼čmeden ├Ânce zaten sorunun buralara kadar gelece─čini tahmin eden Hades, PersephoneÔÇÖye yeralt─▒ndaki narlardan d├Ârt tane yedirir. HadesÔÇÖin yeralt─▒ndaki kurallardan en kesini bu d├╝nyadan bir ┼čey yiyip i├ženin bir daha yery├╝z├╝ne d├Ânememesidir. Hades bu kurala dayanak olu┼čturmak i├žin bu narlar─▒ yedirmi┼čtir. Yedirmesi sanki PersephoneÔÇÖnin iste─čiyle olmu┼č ve HadesÔÇÖin haberi hi├ž yokmu┼č gibi ger├žekle┼čir.

Hades karde┼či ZeusÔÇÖla tanr─▒├ža ayn─▒ zaman da m├╝stakbel kay─▒nvalidesi DemeterÔÇÖi ├žok iyi kar┼č─▒lar. Zeus bu yeralt─▒n─▒ hi├ž sevmemektedir ve kendini rahat hissetmemektedir. Asl─▒nda babas─▒yla girdi─či m├╝cadeleyi kazanamam─▒┼č olsa bug├╝n G├Âky├╝z├╝n├╝n tanr─▒s─▒ Hades, yeralt─▒n─▒n tanr─▒s─▒ Zeus olacakt─▒. Hades huzuruna gelen bu iki tanr─▒n─▒n ziyaretinin sebebini ├žok iyi biliyordu, haz─▒rl─▒klar─▒n─▒ yapm─▒┼č, bahanesini bile haz─▒rlam─▒┼čt─▒.

Demeter k─▒z─▒n─▒n verilmesini ister, Hades buna haz─▒r oldu─čunu fakat b├╝y├╝k bir sorun oldu─čunu bu y├╝zden Demeterin iste─čini yerine getiremeyece─čini belirtir. Nedir bu b├╝y├╝k sorun? Persephone yanl─▒┼čl─▒kla yeralt─▒ yiyeceklerinden yemi┼čtir ve yukar─▒ya ├ž─▒kmas─▒na imk├ón yoktur. Demeter bunu duyunca daha da ├Âfkelenir, Hades korkmu┼č gibi davran─▒r, korkmu┼čtur ama elinden bir ┼čey gelmektedir. ─░┼č birli─činden ka├žmad─▒─č─▒n─▒ g├Âstermek amac─▒yla uzla┼čmac─▒ bir dil kullan─▒r, alttan al─▒r Demeter kar┼č─▒. Zeus devreye girer, karde┼činin bir ┼čey ├ževirdi─činin fark─▒nda olarak arabuluculuktan, pazarl─▒k├ž─▒ konumuna ge├žer. ├ç├╝nk├╝ kontrol├╝ eline almaya mecbur oldu─čunu bilmektedir. DemeterÔÇÖn bu sorun ├ž├Âz├╝lmezse neler yapabilece─čini ve yery├╝z├╝n├╝ ne hale getirebilece─čini g├Âzleriyle g├Ârm├╝┼čt├╝r. Zeus pazarl─▒klar─▒n sonunda Hadesi bir noktada anla┼čmaya mecbur k─▒lar. Bu anla┼čmaya g├Âre Persephone y─▒l─▒n alt─▒ ay─▒n─▒ yeralt─▒nda (bu alt─▒ ├Âzellikle sonbahar ve k─▒┼č olacak) HadesÔÇÖle ge├žirecek, geri kalan alt─▒ ay─▒ (bu alt─▒ ay da ├Âzellikle ilkbahar ve yaz olacak) annesi DemeterÔÇÖle ge├žirecektir.

Bu mit antik Yunan da ├žok ├Ânemli idi. Zira Yunanl─▒ kad─▒nlar─▒n bu olay─▒ kutlad─▒klar─▒ Thesmophoria Bayram─▒ vard─▒ ve tam sekiz g├╝n s├╝r├╝yordu. Bu bayramda mutlaka nar yenilir ve bir gen├ž k─▒z nar g├╝zeli se├žilirdi. Antik Grek├žeden itibaren nar tohumunun kar┼č─▒l─▒─č─▒ olan ÔÇťkokkosÔÇŁ ile k─▒z─▒l renginin kar┼č─▒l─▒─č─▒ olan ÔÇťkokkinosÔÇŁ ayn─▒ k├Âkten gelmektedir. Ve kokkinos kokkosÔÇÖtan t├╝retilmi┼čtir.

Nar Yunan mitolojisinde nar hem HeraÔÇÖya adanm─▒┼čt─▒r. Hem de AfroditÔÇÖin kutsal meyvesidir. Paris Afroditi bir nar ile ├Âd├╝llendirmi┼čtir. Hem kutsald─▒r hem de yasakl─▒ gibidir. Bu yasakl─▒ meyve olma durumu yaln─▒zca Yunan tragedyas─▒na has de─čildir sonras─▒nda ─░ngiliz edebiyat─▒n─▒n ├Âl├╝ms├╝z eserlerinden biri olan Romeo ve JulietÔÇÖte kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒kar. Talihsiz ├ó┼č─▒klar Romeo ve Juliet a┼čklar─▒n─▒n safl─▒─č─▒n─▒ ve imk├óns─▒zl─▒─č─▒n─▒ konu┼čurken bah├žedeki nar a─čac─▒n─▒n ├╝st├╝ndeki b├╝lb├╝l ├Âtmeye ba┼člar. Romeo nar a─čac─▒n─▒n ├╝st├╝ndeki b├╝lb├╝l├╝n ├Ât├╝┼č├╝ ile beraber JulietÔÇÖe ÔÇťe─čer ya┼čamak istiyorsam gitmeliyim. Burada kal─▒rsam, ├Âl├╝r├╝mÔÇŁ der. Baz─▒ hik├óyelerde nar pek de mutluluk, bereket getirmemi┼čtir.

Mitoloji de a┼čk─▒n meyvesi olarak bilinen nar, bereketin, verimlili─čin, do─čurganl─▒─č─▒n bir sembol├╝d├╝r. Yunan mitolojisinde ve eski Yunan k├╝lt├╝r├╝nde benzer anlamlar ta┼č─▒r. Yunan mitolojisinde b├╝y├╝k Tanr─▒ Zeus nar meyvesini ikiye b├Âler yar─▒s─▒n─▒ Tanr─▒├ža HeraÔÇÖya verir, di─čer yar─▒s─▒n─▒ kendisi yer. B├Âylece yeni bir beraberlik do─čar. Nar, i├žindeki say─▒s─▒z taneleri kadar da sonsuz bir a┼čk─▒n do─čmas─▒na neden olur. Mitolojideki bu davran─▒┼č modeline ba─čl─▒ olarak, Eski YunanÔÇÖda gen├ž bir erke─čin bir gen├ž k─▒za nar─▒n yar─▒s─▒n─▒ vermesi, onunla hayat─▒ payla┼čmak ve t─▒pk─▒ nar meyvesinin taneleri gibi ├žo─čalmak istedi─čini ifade eder. Nar meyvesi a┼čk─▒, nar taneleri ise ├╝reme ve ├žo─čalmay─▒ simgeler. (SIVACI, 2005)

Antik Yunanda gelin, gelin geldi─či evin e┼či─činden ilk ad─▒m─▒n─▒ bir nar─▒ di┼čleyerek atarm─▒┼č. Gelinin bu hareketi kocas─▒n─▒n emrine ve korumas─▒ alt─▒na girdi─čini g├Âsterirmi┼č. ├ç├╝nk├╝ bereket tanr─▒├žas─▒ DemeterÔÇÖin k─▒z─▒ Persophone de yeralt─▒ d├╝nyas─▒n─▒n h├ókimi Tanr─▒ HadesÔÇÖe nar yiyerek ba─članm─▒┼čt─▒r. Bug├╝n bile YunanistanÔÇÖda evliliklerin bolluk ve refah i├žinde ge├žmesi ve evlerin ├žocuklarla dolmas─▒ i├žin gelinler yeni evlerinin kap─▒s─▒ndan i├žeri girerken nar taneleri serpilmektedir. G├╝n├╝m├╝z YunanistanÔÇÖ─▒n da hala ├Âl├╝lerin arkas─▒ndan bu─čday, ├╝z├╝m, ceviz, badem ve narla yap─▒lan koliva haz─▒rlanmaktad─▒r. (KAVRAKO─×LU, 2016)

Tanr─▒├ža AfroditÔÇÖin kutsal meyvesi nard─▒r. A┼čk ve ┼čehvet tanr─▒├žas─▒ Afrodit kutsal nar a─čac─▒n─▒ K─▒br─▒s adas─▒na kendi eliyle dikmi┼čtir. Olimpos da─č─▒n─▒n zirvelerinde entrika ve mit bitmez. Efsaneye g├Âre, ┼čarap tanr─▒s─▒ Dionysos ayn─▒ zaman da bir a─ča├ž tanr─▒s─▒d─▒r. Dionysos, ├╝vey annesi HeraÔÇÖn─▒n k─▒┼čk─▒rtmalar─▒ sonucu par├žalanarak ├Âld├╝r├╝ld├╝─č├╝nde, bedeninden akan kanlardan nar a─čac─▒ bitmi┼čtir. Anemonlar AdonisÔÇÖin, menek┼čeler AttisÔÇÖin, narlar DionysosÔÇÖun kan─▒ndan ├╝remektedir. (KAVRAKO─×LU, 2016)

Eski RomaÔÇÖda ise gelinlerin ba┼člar─▒ nar dallar─▒ ile s├╝slenmi┼čtir. EleusisÔÇÖte, DemeterÔÇÖin rahipleri b├╝y├╝k Misterion t├Ârenleri s─▒ras─▒nda nar dallar─▒ndan ta├ž giymi┼čler, Demeter de s─▒k s─▒k elinde ha┼čha┼č ve nar tutarak betimlenmi┼čtir. Nar Proto-Roman olan Etr├╝skÔÇÖlerin mezar motiflerinde ├Âl├╝mle ili┼čkilendirilerek kullan─▒lm─▒┼čt─▒r.

Romal─▒lar nar─▒ hem meyve olarak t├╝ketmi┼č hem de ┼čarap yap─▒m─▒nda kullanm─▒┼čt─▒r. NeronÔÇÖun en sevdi─či i├žkinin nar ve ayvadan yap─▒ld─▒─č─▒ bilinmektedir. Roma d├Âneminde ve BizansÔÇÖta saray yemekleri haz─▒rlan─▒rken, ├Âncelikle etin en g├╝zel yeri, baklagiller, ku┼č etleri, sakatatlar, kurutulmu┼č meyveler ve kuruyemi┼čler temel malzeme olarak kullan─▒lm─▒┼čt─▒r. Ku┼čkusuz dinsel yapt─▒r─▒mlar g├Âzetilerek yap─▒lmaktad─▒r. ├ľrne─čin BizansÔÇÖta ÔÇśyasak meyveÔÇÖ elma neyse, RomaÔÇÖda da nar, ayn─▒ ┼čeyi ifade etmekteydi. Her ikisi de nefse h├ókim olmakla ili┼čkilendirilmi┼č ve dikkatli t├╝ketilmeleri beklenmi┼čtir.

Nar, Asur devleti zaman─▒nda Mezopotamya da servi, sedir, ├žam, hurma, asma ile beraber kutsal a─ča├žlardan biriydi. Asur medeniyetinde ├Âl├╝m ve hayat─▒, bereketi, a┼čk─▒, kutsal evlili─či sembolize etmekteydi. Hayat a─čac─▒ Asur A─čac─▒ olarak betimlenmi┼čti bu uygarl─▒kta ve bu a─čac─▒n meyvelerinden bir de nard─▒r. (KAVRAKO─×LU, 2016)

Nar genellikle tanr─▒├žalarla ba─člant─▒l─▒d─▒r. S├╝mer mitolojisinde tanr─▒├ža ─░nanna, tabletlerde, elma ve nar─▒ seven tanr─▒├ža olarak tan─▒mlanm─▒┼čt─▒r. (KAVRAKO─×LU, 2016)

M─▒s─▒r mitolojisinde d├╝nyan─▒n ilk meyvesi ÔÇťnarÔÇŁd─▒r. Bir├žok dini tasavvur ve ilham─▒n Mezopotamya k├╝lt├╝r├╝nden ├Âzellikle Asur ve BabilÔÇÖden Suriye, ├ťrd├╝n ve ─░srailÔÇÖe yay─▒ld─▒─č─▒ ve M─▒s─▒rÔÇÖa ula┼čt─▒─č─▒ tahmin edilmektedir. M─▒s─▒r, Nil bereketiyle Mezopotamya bereketi gibi bu tasavvurlar─▒ daha da b├╝y├╝tm├╝┼č, zenginle┼čtirmi┼č, kendinden bir├žok unsur katm─▒┼čt─▒r. III. TutmosisÔÇÖin KarnakÔÇÖtaki Festival Tap─▒na─č─▒ÔÇÖnda firavunun yapt─▒─č─▒ seferlerde g├Ârd├╝─č├╝ baz─▒ hayvan ve bitki betimlemeleri vard─▒r, o nedenle buraya Botanik Bah├žesinin duvarlar─▒nda nar a─čac─▒ da resmedilmi┼čtir. M─▒s─▒rÔÇÖda Yeni Krall─▒k zaman─▒nda (M.├ľ. 1550-1069) villalar─▒n bah├želerinde incir, hurma, elma ve nar a─ča├žlar─▒ yeti┼čtirilmi┼čtir. ├ľnemli ki┼čilerin mezarlar─▒nda yiyecek sunular─▒ aras─▒nda kurumu┼č narlar, nar bi├žimli objeler ve nar a─čac─▒ resimleri, sepet i├žinde ipe dizilmi┼č narlar bulunmu┼čtur. ThebesÔÇÖte TutankamunÔÇÖun (M.├ľ. 15. Y├╝zy─▒l sonu) mezar─▒nda nar ┼čeklinde olduk├ža b├╝y├╝k g├╝m├╝┼č bir vazo nar├ži├žekleriyle s├╝slenmi┼čtir. I. SetiÔÇÖnin tap─▒na─č─▒nda h├╝k├╝mdar tanr─▒lara nar ikram ederken resmedilmi┼čtir. Bitki listesi verilen kitabelerde nar da vard─▒r. M─▒s─▒r da ├žok eskiden beri nardan ┼čarap ve ├že┼čitli aromatik i├žkiler yap─▒ld─▒─č─▒ bilinmektedir. Ve bu ┼čaraba ad─▒ ÔÇťshedehÔÇŁolarak kaydedilmi┼čtir. M─▒s─▒rl─▒lar daha ├žok tatl─▒ ┼čarap sevmi┼čler ve ┼čaraplar─▒na hurma ile nar suyu katm─▒┼člard─▒r. (KAVRAKO─×LU, 2016)

M─▒s─▒rÔÇÖa M.├ľ. 1500ÔÇÖler de Suriye seferleriyle giren nar, k├╝lt├╝r├╝n├╝n bir par├žas─▒ haline gelmi┼čtir. M─▒s─▒r da dericilikte kullan─▒lan end├╝striyel bitkilerden biri olmu┼čtur. Deri tabaklamas─▒ s─▒ras─▒nda sar─▒ rengi vermek i├žin, nar kabuklar─▒ kullan─▒lm─▒┼čt─▒r. M─▒s─▒r bah├žecili─činde yeri ayr─▒d─▒r nar─▒; a├ž─▒k parlak k─▒rm─▒z─▒ renkte ├ži├žeklerini bah├ž─▒vanlar, buketler halinde ├ži├žek pazarlar─▒nda satm─▒┼člard─▒r.

Budizm de ise nar, turun├ž ve ┼čeftalinin yan─▒nda kutsal say─▒lan meyvelerdendir. Budist sanat─▒nda meyve simgeleri aras─▒nda hayat─▒n olumlu etkilerinin ├Âz├╝ olarak kabul edilir. Hatta bir Budist efsanesine g├Âre ┼čeytan├« al─▒┼čkanl─▒klar─▒ndan dolay─▒ ├žocuklar─▒ yiyen k├Ât├╝ tanr─▒├ža Hariti, BudaÔÇÖn─▒n ona verdi─či nar─▒ yiyerek iyile┼čmi┼čtir. Nar, BudizmÔÇÖde kutsall─▒─č─▒n─▒n yan─▒ s─▒ra hayat─▒n olumlu y├Ânlerinin ├Âz├╝, hastal─▒─č─▒ iyile┼čtiren bir ┼čifa kayna─č─▒ olarak kabul edilmi┼čtir. (FLORIOTI, 2015)

├çin k├╝lt├╝r├╝ ve mitolojisinde ge├ž d├Ânem yans─▒malar─▒ olsa bile nar girdi─či tarihten itibaren kendi k├╝lt├╝n├╝ olu┼čturmu┼čtur. ├çin de nar bollu─čun ve ├Âl├╝ms├╝zl├╝─č├╝n sembol├╝d├╝r. ├çin co─črafyas─▒na giri┼či de ├Âl├╝ms├╝zl├╝k aray─▒┼č─▒nda olan bir ─░mparatorlar─▒ sayesinde olmu┼čtur. ├çinÔÇÖe ─░ran (veya AfganistanÔÇÖdan) nar girdi─činde šč│ŠŽ┤ Sh├şli├║ diye adland─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r. D├╝─č├╝nlerde evlenen ├žifte, nardaki taneler kadar o─čullar─▒ olmas─▒ i├žin ortas─▒ndan b├Âl├╝nm├╝┼č bir nar resmi hediye edilmektedir.

Han hanedan─▒ el├žisi Zhang QianÔÇÖ─▒n nar─▒ ├çinÔÇÖe M.├ľ. 135ÔÇÖte KabilÔÇÖden getirdi─či s├Âylenir ama M.├ľ. 168ÔÇÖde m├╝h├╝rlenen bir mezardan ├ž─▒kan belgede nar meyvesinin ad─▒ ge├žmektedir. ├ť├ž Krall─▒k d├Âneminde (M.S. 220-589) ├žok sevilen ├ži├žekleri ┼čiirlere konu oluyor, k─▒rm─▒z─▒n─▒n en g├╝zel hali ediliyordu; bi├žimi ve rengi dans eden bir cariye ete─čine benzetilmektedir.

├çin ┼×i Huang, ├çin’i birle┼čtirerek tek ulus haline getiren ilk imparatordu.

20.y├╝zy─▒l─▒n en b├╝y├╝k arkeolojik ke┼čiflerinden biri Mart 1974ÔÇÖde ├çinin Shanxi eyaletinin bir k├Ây├╝nden gelen haberle ger├žekle┼čmi┼čtir. Bu k├Âyde nar ve ayva bah├želerini sulamak i├žin kuyu a├žmaya ├žal─▒┼čan ├çinli, k├╝re─či kilden yap─▒lma bir ┼čeye ├žarpm─▒┼č, bunu Buddha heykeli sanm─▒┼čt─▒. Bu durumu yetkililere haber verince birka├ž ay i├žinde ├çin devletinin t├╝m arkeoloji ve tarih bilim ordusu bu k├Âye ak─▒n etmi┼čtir.

├çin ┼×i Huang’─▒n mezar─▒n─▒ bekleyen askerler

Bu ├çin k├Âyl├╝s├╝n├╝n kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒ ┼čey ger├žek insan boyutunda ustaca yap─▒lm─▒┼č binlerce kilden askerden biriydi. ÔÇťTerrakota ordusuÔÇŁ olarak bilinen bu heykeller 2300 y─▒l ├Âncesine, ├çinÔÇÖi birle┼čtiren ilk ─░mparator ├çin ┼×i Huang d├Ânemine aittir. Bu ─░mparatora atfen bu ├╝lke halen ├çin olarak adland─▒r─▒lmaktad─▒r.

Bu arada terrakotta askerlerin yan─▒ s─▒ra yeni kaz─▒larda ger├žek boyutlarda kil at heykelleri, bronz ku─ču, ├Ârdek ve turna heykelleri de bulundu. Ve konumuzla ilgili olarak kilden yap─▒lm─▒┼č nar objelerde bulunmu┼čtur.

├çin ┼×i Huang ya da Qin Shi Huang (├çince: šžŽňžőšÜç; Pinyin: Q├şn ShăÉ Hu├íng, okunu┼ču: ├çin ┼×─▒ Huan─č), (M├ľ 247- M├ľ 210), ilk ├çin imparatoru ve Qin Hanedanl─▒─č─▒’n─▒n kurucusudur.

Hunlara ve di─čer baz─▒ kavimlere kar┼č─▒ ├çin Seddi’ni in┼ča ettirmi┼čtir. ├çinÔÇÖde ilk merkez├« b├╝rokratik devlet d├╝zenini kurdu. ├ťlkeye herkes i├žin ge├žerli olan bir yasa, para birimi, karayolu sistemi, a─č─▒rl─▒k ve uzunluk ├Âl├ž├╝leri ile yaz─▒ karakterlerinin standartla┼čm─▒┼č yaz─▒l─▒┼č ┼čekliyle yaz─▒ dilini kazand─▒rm─▒┼čt─▒r. Halka eski gelenekleri unutturabilmek i├žin, Konf├╝├žy├╝s├ž├╝ bilim adamlar─▒nca yaz─▒lan b├╝t├╝n kitaplar─▒n yok edilmesini buyurdu. Bu zararl─▒ eylem, tarihe “kitaplar─▒n yak─▒lmas─▒” olarak ge├žti. Konf├╝├žy├╝s├ž├╝l├╝k yerine legalizmi getirdi. Kurdu─ču sistem, s├╝l├ólelerin de─či┼čmesine ra─čmen g├╝n├╝m├╝ze kadar gelmi┼čtir.

Terra Kotta askerleri, “ilklerin imparatoru” olarak bilinen ├çin ┼×i Huang’─▒n mezar─▒n─▒ koruyor. Bu derece g├╝├žl├╝ bir imparator olmas─▒na ra─čmen ├Âl├╝mden ├žok korktu─ču bilinirdi.

├çin ┼×i Huang ├Âl├╝ms├╝zl├╝k iksirini bulmas─▒ i├žin deniz yoluyla el├žiler g├Ânderiyordu.

├ľl├╝ms├╝zl├╝─č├╝ ar─▒yordu ├çin ┼×i Huang ve bu ama├žla b├╝t├╝n co─črafyalara el├žiler g├Ânderip ├Âl├╝ms├╝zl├╝k iksiri aratm─▒┼čt─▒r. Part devletine giden el├ži (─░ran co─črafyas─▒na) I. Ar┼čak taraf─▒ndan a─č─▒rlanm─▒┼č ve ─░mparatorlar─▒na g├Ât├╝rmesi i├žin arad─▒─č─▒ ├Âl├╝ms├╝zl├╝k iksiri olarak nar g├Ândermi┼čtir. ─░┼čte o arkeolojik kaz─▒lar─▒n yap─▒ld─▒─č─▒ k├Ây o d├Ânemin ├çin merkezi idi ve ├çin ─░mparatoru Part Kral─▒ndan gelen nar─▒ yeti┼čtirmek amac─▒yla bah├želer kurdurmu┼čtur. Ne tuhaf bir rastlant─▒d─▒r ki, o ├Âl├╝ms├╝z arayan ─░mparatorun, ├Âl├╝ms├╝z ordusu bir nar bah├žesinin alt─▒nda ya┼čamaya devam etmi┼čti. ─░mparator ├Âl├╝ms├╝zl├╝─č├╝ bu kadar ├žok ararken eski Krallar─▒n ve alimlerin on bin y─▒l ya┼čad─▒─č─▒ ve bunu sinabar (civa s├╝lf├╝r) i├žerek yapt─▒klar─▒ inanc─▒yla kendisi de i├žti─či ┼čaraplara c─▒va katm─▒┼čt─▒r. ├ľl├╝ms├╝zl├╝─č├╝ arayan ─░mparator ├žok g├╝vendi─či ├Âl├╝ms├╝zl├╝k iksirinin zehirlemesi sonucunda 39 ya┼č─▒nda ├Âlm├╝┼čt├╝r. O nar bah├želerimi, hala ya┼čamaktad─▒r. Ke┼čke ├çinÔÇÖin isim babas─▒ ilk birle┼čik ├çinÔÇÖin babas─▒ ├çin ┼×i Huang ─░ranl─▒ mevkida┼č─▒n─▒n ona g├Ândermi┼č oldu─ču ger├žek ├Âl├╝ms├╝zl├╝k iksirini kullansaym─▒┼č diyesi geliyor insan─▒n. Sonras─▒nda ├çin mitolojisinde nar ├Âl├╝ms├╝zl├╝─č├╝n sembol├╝ haline gelecektir.

─░ran mitolojisinde yenilmezli─čin ve g├╝├žl├╝l├╝─č├╝n sembol├╝ olmu┼čtur. ─░ran mitolojinin en ├Ânde gelen karakterlerinden ─░sfendiyar (Esfendiyar) nar yedikten sonra olmu┼čtur. Pehlevice yaz─▒lm─▒┼č metinlerde ├Âzellikle ÔÇťBundehi┼čnÔÇŁ de defalarca bu a─ča├žtan s├Âz edilmektedir. Ve ─░ran mitolojisinde nar en g├╝zel meyveler aras─▒nda kabul edilmektedir. (YALBAZ, 2015)

Kadim ─░ran sanat─▒ndaki en eski motiflerinden biri de nar motifi olarak kabul edilmektedir. Motifin elde bulunan ilk ├Ârneklerine, Pers ├Âncesi (yakla┼č─▒k M.├ľ. 8-7 yy.) Luristan uygarl─▒─č─▒na ait bronzdan imal edilmi┼č k├╝├ž├╝k objelerde ve s├╝s e┼čyalar─▒ ├╝zerinde rastlanmaktad─▒r. S─▒ras─▒yla Pers ve Part uygarl─▒klar─▒n─▒n sanat s├╝zgecinden ge├žtikten sonra, nar motifi bu kez Sasani d├Âneminin resmi dini olan Zerd├╝┼čt├ž├╝l├╝kte farkl─▒ bir kutsiyet kavram─▒ atfedilmi┼č olarak kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒kar. (YALBAZ, 2015)

Zerd├╝┼čt rit├╝ellerinde ve tap─▒nma t├Ârenlerinde kullan─▒lan ve kutsal say─▒lan nar meyvesi, ÔÇťurvaramÔÇŁ olarak adland─▒r─▒l─▒r. T├╝m y─▒l boyu ye┼čil kalan nar bitkisi, ruhun ├Âlmezli─čini sembolize eder. Ayn─▒ zamanda tek bir nar─▒n i├žindeki binlerce par├ža; refah ve zenginli─čin i┼čareti olarak nitelendirilir. Bu nedenle ├žocuklar─▒n takdis t├Ârenlerinde nar taneleri, pirin├ž ve kuru ├╝z├╝m taneleri ile kar─▒┼čt─▒r─▒larak etrafa serpilir. Zerd├╝┼čtiler i├žin nar ruhun ├Âlmezli─či, do─čan─▒n m├╝kemmelli─či bolluk ve refah anlamlar─▒n─▒ ifade ederek rit├╝ellerinde ve dinsel t├Ârenlerinde yer alm─▒┼čt─▒r. ManiheizmÔÇÖin kurucu ManiÔÇÖnin do─čumunda da nar ├Ânemli bir etkendir. F├ó-T├ó ad─▒ndaki kral─▒n kar─▒s─▒ yedi─či nardan gebe kalm─▒┼č ve g├Â─čs├╝nden Mani ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. Zerd├╝┼čt ibadethanesi olan Ate┼čgedelerin etraf─▒na da birka├ž nar a─čac─▒ dikilir ve nar a─čac─▒n─▒n dallar─▒ndan imal edilmi┼č kutsal de─čnek ÔÇśBersemÔÇÖ t├Ârenler esnas─▒nda y├Ânetici olan Zerd├╝┼čt rahibinin elinde bulunurdu. G├╝n├╝m├╝zde de ─░mamzade t├╝rbelerinin yak─▒nlar─▒nda, tepelerde ve kutsal kabul edilen yerlerde bulunan nar a─ča├žlar─▒, ├Âzellikle de tek olanlar─▒ kutsan─▒p adak i├žin ziyaret edilmektedir.

Sasani d├Ânemine ait en belirgin nar motifine, 3 ila 7. Y├╝zy─▒llar aras─▒na tarihlenen bir s├╝tun ba┼čl─▒─č─▒ ├╝zerinde yer alan kabartma da rastlanmaktad─▒r. ─░ran dokumac─▒l─▒─č─▒nda (kuma┼č ve hal─▒ ÔÇô ├Âzellikle ipek kuma┼č) nar kutsal bir fig├╝r olarak yer almaktad─▒r. Nar motifi di─čer motiflerde oldu─ču gibi dokuma yolu ile Sasani sanat─▒ndan Bizans sanat─▒na ge├žmi┼čtir. Ancak Bizans dokuma sanat─▒nda (Rum, Pontus ve Yahudi dokuma ├Ârneklerinde) nar motifi, Sasanilerde arz etti─či kutsiyet vasf─▒n─▒ yitirerek sadece dekoratif bir unsur olarak kullan─▒lmaya ba┼člam─▒┼čt─▒r. Bizans dokumalarda b├Âyle olmas─▒n─▒n sebebi hem ├╝retici hem al─▒c─▒ hem de kullan─▒c─▒ a├ž─▒s─▒ndan dekoratiflikten ba┼čka i┼člevi olmamas─▒d─▒r. Yaln─▒zca Bizans d├Ânemi Anadolu Ermenileri ve Kafkas Ermenileri i├žin ayn─▒ Sasaniler i├žin ayn─▒ derece de kutsal ve ├Ânemlidir nar. Anadolu Ermeni dokuma ├Ârneklerinde ├žo─čunlukla al─▒c─▒lar─▒ da Ermeni oldu─čundan nar hem kuma┼č hem de hal─▒ dokumalar─▒nda ayn─▒ Sasaniler de oldu─ču kutsal bir motif olarak yer alm─▒┼čt─▒r. (YALBAZ, 2015)

Yahudilikte nar do─črulu─ču simgelemektedir. TevratÔÇÖa (Kit├ób-─▒ MukaddesÔÇÖe) g├Âre M─▒s─▒r mitolojisinde oldu─ču gibi ilk yarat─▒lm─▒┼č meyve ÔÇťnarÔÇŁd─▒r. TevratÔÇÖta Tanr─▒, Hz. MusaÔÇÖya rahiplerin k─▒rm─▒z─▒, mavi ve mor renkli nar├ži├žekleriyle ve alt─▒n ├žanlarla i┼členmi┼č elbiseler giyinmesini emretmi┼čtir. Bu ┼čekilde haz─▒rlanm─▒┼č ilk k─▒yafeti Hz. Harun giyinmi┼čtir. TevratÔÇÖta Tanr─▒n─▒n ─░srailÔÇÖe ├Âzel k─▒ld─▒─č─▒ ├╝r├╝nler bu─čday, arpa, ├╝z├╝m, incir, zeytin, bal ile beraber nard─▒r. Hz. S├╝leyman Tap─▒na─č─▒n─▒n ├Ân├╝ne dikilen iki tun├ž s├╝tunun ba┼čl─▒─č─▒ndaki k├óselerin i├žinde 200 tane tun├žtan yap─▒lm─▒┼č nar bulundu─ču; s├╝tun ba┼čl─▒klar─▒n─▒n her birinin a─čla kapl─▒ oldu─ču, a─č─▒n ├╝zerinin 7 s─▒ra ├Âr├╝l├╝ zincirle ve iki s─▒ra nar motifiyle bezeli oldu─ču yaz─▒l─▒d─▒r. Bu s├╝tunlar─▒n, eski ├ža─čdaki kutsal hayat a─čac─▒n─▒n bir ba┼čka formu oldu─ču; narlar─▒n hayat─▒ ve bereketi, ├Âl├╝mden sonra dirili┼či simgeledi─či d├╝┼č├╝n├╝l├╝r. Yahudi toplulu─čunun narla M─▒s─▒rÔÇÖda tan─▒┼čt─▒─č─▒n─▒, M─▒s─▒rdan ├ž─▒kt─▒ktan sonra gittikleri yerden ┼čik├óyet├ži olma nedenleri aras─▒nda orada nar a─čac─▒ olmamas─▒n─▒n da bulundu─čunu TevratÔÇÖtan ├Â─črenmekteyiz. ─░srail ve SuriyeÔÇÖde Yahudilerin ├Ânde gelenleri M.├ľ. 13. Y├╝zy─▒l da ├Âld├╝klerinde camdan, fildi┼činden veya tahtadan yap─▒lma nar ┼čeklindeki objelerle g├Âm├╝lmekteydi. Yap─▒lan kaz─▒larda elde edilen bulgularda o y├Ânde olmaktad─▒r. (KAVRAKO─×LU, 2016)

Yahudi inanc─▒nda nar─▒n kutsal say─▒lmas─▒n─▒n nedenlerinden biri de nar─▒n 613 tanesinin oldu─čunun d├╝┼č├╝n├╝lmesi, TevratÔÇÖ─▒n da 613 emrinin bulunmas─▒d─▒r. Ancak nar meyvesinin i├žinde her zaman 613 tohum bulunmamakla birlik tohumlar─▒n─▒n say─▒s─▒ her zaman 600 civar─▒ndad─▒r. Yahudi inanc─▒nda ayr─▒ca AdemÔÇÖin Havva i├žin nar topland─▒─č─▒na inan─▒lmaktad─▒r.

Eski ─░brani m├╝h├╝rlerinde bereket ve verimlilik ile ili┼čkilendirilen nar motifleri s─▒kl─▒kla kullan─▒lm─▒┼čt─▒r. M.S. 3.Y├╝zy─▒lda ─░spanyaÔÇÖn─▒n Granada kentinde (Granada nar anlam─▒na gelmektedir, o d├Ânemin nar zenginli─či en fazla olan y├Ârelerinden biridir) yerle┼čtirilmi┼člerdir. Yerle┼čtikleri yere nar anlam─▒na gelen ─░branice Rimmon ad─▒n─▒ vermi┼člerdir.

 

Tevrat; M─▒s─▒rdan ├ç─▒k─▒┼č

├ľb├╝r K├óhin Giysileri

├ç─▒k.28: 31 “Efodun alt─▒na giyilen kaftan─▒ salt lacivert iplikten yap.

├ç─▒k.28: 32 Ortas─▒nda ba┼č ge├žecek kadar bir bo┼čluk b─▒rak. Y─▒rt─▒lmamas─▒ i├žin bo┼člu─čun kenarlar─▒n─▒ yaka gibi dokuyarak ├ževir.

├ç─▒k.28: 33 Kaftan─▒n kenar─▒n─▒ ├žepe├ževre lacivert, mor, k─▒rm─▒z─▒ iplikten nar motifleriyle beze, aralar─▒na alt─▒n ├ž─▒ng─▒raklar tak.

├ç─▒k.28: 34 Ete─čin ucu bir alt─▒n ├ž─▒ng─▒rak, bir nar, bir alt─▒n ├ž─▒ng─▒rak, bir nar olmak ├╝zere ├žepe├ževre kaplanacak.

├ç─▒k.28: 35 Harun hizmet ederken bu kaftan─▒ giyecek. En Kutsal yere. Huzuruma girip ├ž─▒karken duyulan ├ž─▒ng─▒rak sesi onun ├Âlmedi─čini g├Âsterecek.

├ç─▒k.28: 36 “Saf alt─▒ndan bir levha yap ve ├╝zerine m├╝h├╝r oyar gibi ‘RABBE adanm─▒┼čt─▒r’ s├Âz├╝n├╝ oy;

├ç─▒k.28: 37 lacivert bir kordonla sar─▒─č─▒n ├Ân taraf─▒na ba─čla.

├ľb├╝r K├óhin Giysilerinin Yap─▒m─▒

├ç─▒k.39: 22 Efodun alt─▒na giyilen kaftan─▒ ustaca dokunmu┼č salt lacivert iplikten yapt─▒lar.

├ç─▒k.39: 23 Ortas─▒nda ba┼č ge├žecek kadar bir bo┼čluk b─▒rakt─▒lar. Y─▒rt─▒lmamas─▒ i├žin bo┼člu─čun kenarlar─▒n─▒ yaka gibi dokuyarak ├ževirdiler.

├ç─▒k.39: 24 Kaftan─▒n kenar─▒n─▒ lacivert, mor, k─▒rm─▒z─▒ iplikle, ├Âzenle dokunmu┼č ince ketenden nar motifleriyle bezediler.

├ç─▒k.39: 25-26 Saf alt─▒ndan ├ž─▒ng─▒raklar yapt─▒lar ve hizmet i├žin kullan─▒lan kaftan─▒n ete─činin ucundaki narlar─▒n aras─▒na, bir ├ž─▒ng─▒rak bir nar, bir ├ž─▒ng─▒rak bir nar olmak ├╝zere ├žepe├ževre koydular. T─▒pk─▒ RABB─░N Musa’ya buyurdu─ču gibi yapt─▒lar.

├ç─▒k.39: 27-29 Harun’la o─čullar─▒ i├žin ince ketenden ustaca dokunmu┼č mintanlar, sar─▒klar, s├╝sl├╝ ba┼čl─▒klar, ince keten donlar, lacivert, mor, k─▒rm─▒z─▒ iplikle, ├Âzenle dokunmu┼č ince ketenden nak─▒┼čl─▒ ku┼čak yapt─▒lar; t─▒pk─▒ RABB─░N Musa’ya buyurdu─ču gibi.

Tevrat; ├ç├Âlde Say─▒m

Kenan ├ťlkesine Casuslar G├Ânderiliyor

B├ľL├ťM 13

Say.13: 20 Toprak nas─▒l? Verimli mi, k─▒ra├ž m─▒? ├çevre a─ča├žl─▒k m─▒, de─čil mi? Elinizden geleni yap─▒p orada yeti┼čen meyvelerden getirin. “Mevsim ├╝z├╝m├╝n olgunla┼čmaya ba┼člad─▒─č─▒ zamand─▒.

Say.13: 21 B├Âylece adamlar yola ├ž─▒k─▒p ├╝lkeyi Zin ├ç├Âl├╝’nden Levo-Hamat’a do─čru Rehov’a dek ara┼čt─▒rd─▒lar.

Say.13: 22 Negev’den ge├žip Anako─čullar─▒’ndan Ahiman, ┼×e┼čay ve Talmay’─▒n ya┼čad─▒─č─▒ Hevron’a vard─▒lar. -Hevron M─▒s─▒r’daki Soan Kenti’nden (tahminen Tanis kenti)yedi y─▒l ├Ânce kurulmu┼čtu

Say.13: 23 E┼čkol Vadisi’ne var─▒nca, ├╝zerinde bir salk─▒m ├╝z├╝m olan bir asma dal─▒ kestiler. Adamlardan ikisi dal─▒ bir s─▒r─▒kta ta┼č─▒d─▒lar. Yanlar─▒na nar, incir de ald─▒lar.

Kayadan Çıkan Su

B├ľL├ťM 20

Say.20: 1 ─░srail toplulu─ču birinci ay* Zin ├ç├Âl├╝’ne vard─▒, halk Kade┼č’te konaklad─▒. Miryam orada ├Âld├╝ ve g├Âm├╝ld├╝.

Say.20: 2 Ancak topluluk i├žin i├žecek su yoktu. Halk Musa’yla Harun’a kar┼č─▒ topland─▒.

Say.20: 3 Musa’ya, “Ke┼čke karde┼člerimiz RABB─░N ├Ân├╝nde ├Âld├╝─č├╝nde bizde ├Âlseydik!” diye ├ž─▒k─▒┼čt─▒lar,

Say.20: 4 “RABB─░N toplulu─čunu neden bu ├ž├Âle getirdiniz? Biz de hayvanlar─▒m─▒z da ├Âlelim diye mi?

Say.20: 5 Neden bizi bu korkun├ž yere getirmek i├žin M─▒s─▒r’dan ├ž─▒kard─▒n─▒z? Ne tah─▒l, ne incir, ne ├╝z├╝m ne de nar var. ├ťstelik i├žecek su da yok!”

Tevrat; Yasan─▒n Tekrar─▒

Rabbi Unutmay─▒n

B├ľL├ťM 8

Yas.8: 6 “Onun i├žin, Tanr─▒n─▒z RABB─░N buyruklar─▒na uyun. Yollar─▒nda y├╝r├╝y├╝n, O’ndan korkun.

Yas.8: 7 Tanr─▒n─▒z RAB sizi verimli bir ├╝lkeye g├Ât├╝r├╝yor. ├ľyle bir ├╝lke ki, ─▒rmaklar─▒, p─▒narlar─▒, derelerden tepelerden ├ž─▒kan su kaynaklar─▒ vard─▒r;

Yas.8: 8 bu─čday─▒, arpas─▒, ├╝z├╝m├╝, inciri, nar─▒, zeytinya─č─▒, bal─▒ vard─▒r.

Yas.8: 9 S─▒k─▒nt─▒s─▒z ekmek yiyebilece─činiz, hi├žbir ┼čeye gereksinim duymayaca─č─▒n─▒z bir ├╝lkedir. ├ľyle bir ├╝lke ki, kayalar─▒ demirdir, da─člar─▒ndan bak─▒r ├ž─▒karabilirsiniz.

Yas.8: 10 “Yiyip doyunca, size verdi─či verimli ├╝lke i├žin Tanr─▒n─▒z RABBE ├Âvg├╝ler sunun.

Tevrat; I.Samuel

Filistliler’e Kar┼č─▒ Sava┼č

B├ľL├ťM 14

1.Sa.14: 1 Bir g├╝n Saul o─člu Yonatan, silah─▒n─▒ ta┼č─▒yan gen├ž hizmetk├ór─▒na, “Gel, kar┼č─▒ taraftaki Filistin ordug├óh─▒na ge├želim” dedi. Ama bunu babas─▒na haber vermedi.

1.Sa.14: 2 Saul, Giva Kenti yak─▒n─▒ndaki Migron’da bir nar a─čac─▒n─▒n alt─▒nda oturmaktayd─▒. Yan─▒nda alt─▒ y├╝z kadar asker vard─▒.

Tevrat; I. Krallar

Hiram’─▒n G├Ârevi

1.Kr.7: 16 S├╝tunlar─▒n ├╝zerine koymak i├žin be┼čer ar┼č─▒n y├╝ksekli─činde d├Âkme tun├žtan iki s├╝tun ba┼čl─▒─č─▒ yapt─▒.

1.Kr.7: 17-18 S├╝tun ba┼čl─▒klar─▒n─▒n her biri a─čla kaplanm─▒┼čt─▒. A─č─▒n ├╝zeri yedi s─▒ra ├Ârg├╝l├╝ zincirle ve iki s─▒ra nar motifiyle bezenmi┼čti.

1.Kr.7: 19 Eyvanda bulunan d├Ârt ar┼č─▒n y├╝ksekli─čindeki s├╝tun ba┼čl─▒klar─▒ da nil├╝fer bi├žimindeydi.

1.Kr.7: 20 Her iki s├╝tun ba┼čl─▒─č─▒nda, ├Ârg├╝l├╝ a─ča yak─▒n ├ž─▒k─▒nt─▒n─▒n yukar─▒s─▒nda ├žepe├ževre diziler halinde iki y├╝z nar motifi vard─▒.

1.Kr.7: 41 ─░ki s├╝tun ve iki yuvarlak s├╝tun ba┼čl─▒─č─▒, bu ba┼čl─▒klar─▒ s├╝sleyen iki ├Ârg├╝l├╝ a─č,

1.Kr.7: 42 S├╝tunlar─▒n yuvarlak ba┼čl─▒klar─▒n─▒ s├╝sleyen iki ├Ârg├╝l├╝ a─č─▒n ├╝zerini iki┼čer s─▒ra halinde s├╝sleyen d├Ârt y├╝z nar motifi,

Tevrat; II. Krallar

Tap─▒na─č─▒n Y─▒k─▒l─▒┼č─▒

2.Kr.25: 16 RABB─░N Tap─▒na─č─▒ i├žin S├╝leyman’─▒n yapt─▒rm─▒┼č oldu─ču iki s├╝tun, havuz ve ayakl─▒klar i├žin hesaps─▒z tun├ž harcanm─▒┼čt─▒.

2.Kr.25: 17 Her s├╝tun on sekiz ar┼č─▒n y├╝ksekli─čindeydi, ├╝zerlerinde tun├ž birer ba┼čl─▒k vard─▒. Ba┼čl─▒─č─▒n y├╝ksekli─či ├╝├ž ar┼č─▒nd─▒, ├ževresi tun├žtan a─č ve nar motifleriyle bezenmi┼čti. ├ľb├╝r s├╝tun da a─č motifleriyle s├╝slenmi┼čti ve ├Âtekine benziyordu.

Tevrat; II. Tarihler

Tap─▒na─č─▒n Yap─▒l─▒┼č─▒

B├ľL├ťM 3

2.Ta.3: 14 En Kutsal Yer’in perdesi lacivert, mor, k─▒rm─▒z─▒ kuma┼čtan ve ince ketenden yap─▒lm─▒┼čt─▒. ├ťzerinde Keruv i┼člemeleri vard─▒.

2.Ta.3: 15 S├╝leyman otuz be┼čer ar┼č─▒n y├╝ksekli─činde iki s├╝tun yapt─▒r─▒p tap─▒na─č─▒n ├Ân├╝ne diktirdi. S├╝tun ba┼čl─▒klar─▒ be┼čer ar┼č─▒n y├╝ksekli─čindeydi.

2.Ta.3: 16 Gerdanl─▒─ča benzer zincirler yapt─▒rarak s├╝tunlar─▒n ├╝zerine koydurdu. Y├╝z nar motifi yapt─▒r─▒p zincirlere takt─▒rd─▒.

Tevrat; Ezgiler

B├ľL├ťM 4

Ezg.4: 1 Ah, ne g├╝zelsin, a┼čk─▒m, ah, ne g├╝zel! Pe├ženin ard─▒ndaki g├Âzlerin g├╝vercinler gibi. Siyah sa├žlar─▒n Gilat Da─č─▒’n─▒n yama├žlar─▒ndan inen Ke├ži s├╝r├╝s├╝ sanki.

Ezg.4: 2 Yeni k─▒rk─▒l─▒p y─▒kanm─▒┼č, Sudan ├ž─▒km─▒┼č koyun s├╝r├╝s├╝ gibi di┼člerin, Hepsinin ikizi var. Yavrusunu yitiren yok aralar─▒nda.

Ezg.4: 3 Al kurdele gibi dudaklar─▒n, A─čz─▒n ne g├╝zel! Pe├ženin ard─▒ndaki yanaklar─▒n Nar par├žas─▒ sanki.

Ezg.4: 13 Fidanlar─▒n nar bah├žesidir; Se├žme meyvelerle, K─▒na ve Hint s├╝mb├╝l├╝yle,

Ezg.4: 14 Hint s├╝mb├╝l├╝ ve safranla, G├╝zel kokulu kam─▒┼č ve tar├ž─▒nla, her t├╝rl├╝ g├╝nl├╝k a─čac─▒yla, M├╝r ve ├Âdle, her t├╝rl├╝ se├žme baharatla.

Tevrat; Yeremya

Yeru┼čalim’in D├╝┼č├╝┼č├╝

B├ľL├ťM 52

Yer.52: 21 Her s├╝tun on sekiz ar┼č─▒n y├╝ksekli─čindeydi, ├ževresi on iki ar┼č─▒nd─▒. Her birinin kal─▒nl─▒─č─▒ d├Ârt parmakt─▒, i├ži bo┼čtu.

Yer.52: 22 ├ťzerinde tun├ž bir ba┼čl─▒k vard─▒. Ba┼čl─▒─č─▒n y├╝ksekli─či be┼č ar┼č─▒nd─▒, ├ževresi tun├žtan a─č ve nar motifleriyle bezenmi┼čti. ├ľb├╝r s├╝tun da nar motifleriyle s├╝slenmi┼čti ve ├Âtekine benziyordu.

Yer.52: 23 Yanlarda doksan alt─▒ nar motifi vard─▒. Ba┼čl─▒─č─▒ ├ževreleyen a─č motifinin ├╝zerinde toplam y├╝z nar motifi bulunuyordu.

Tevrat; Yoel

Çekirgelerin Saldırısı

Yoe.1: 11 Arpa, bu─čday i├žin d├Âv├╝n├╝n, ey ─▒rgatlar, A─č─▒t yak─▒n, ey ba─čc─▒lar, ├ž├╝nk├╝ tarlalar─▒n ├╝r├╝n├╝ yok oldu.

Yoe.1: 12 Asmalar kurudu, incir a─ča├žlar─▒ soldu; Nar, hurma, elma, b├╝t├╝n meyve a─ča├žlar─▒ kurudu. ─░nsano─člunun sevinci yok oldu. T├Âvbeye ├ça─čr─▒

Tevrat; Hagay

Rab Bereket Ya─čd─▒racak

Hag.2: 18 ‘Bug├╝nden, dokuzuncu ay─▒n yirmi d├Ârd├╝nc├╝ g├╝n├╝nden, RABB─░N Tap─▒na─č─▒’n─▒n temelinin at─▒ld─▒─č─▒ g├╝nden ba┼člayarak olacaklar─▒ iyi d├╝┼č├╝n├╝n.

Hag.2: 19 Ambarda hi├ž tohum kald─▒ m─▒? Asma, incir, nar, zeytin a─ča├žlar─▒ bug├╝ne dek ├╝r├╝n verdi mi? “Bug├╝nden ba┼člayarak ├╝zerinize bereket ya─čd─▒raca─č─▒m.”

H─▒ristiyanl─▒kta ├édemÔÇÖle HavvaÔÇÖn─▒n kovulmas─▒na sebep olan yasak meyvenin elma de─čil nar oldu─čuna inan─▒l─▒r, hatta nar H─▒ristiyan dini tasvirlerinde en ├žok kullan─▒lan motiflerin ba┼č─▒nda gelmektedir. Kilise resimlerinde ellerinde ├žatlam─▒┼č nar tutan Meryem Ana ve ─░sa tasviri, ya┼čamda ├žekilen onca ac─▒y─▒ ve yeniden do─ču┼ču sembolize etmektedir. Buna ra─čmen TevratÔÇÖta ve Kuran-─▒ Kerimde ÔÇťnar kelimesi ge├žmesine ra─čmen, ─░ncil de nar kelimesi ge├žmemektedir. ─░ncil de kelime olarak ge├žmemesine ra─čmen ilk yarat─▒lan ve cennette yemesi yasaklanan meyve oldu─ču ─░ncilÔÇÖde ki ┼ču k─▒s─▒mla ili┼čkilendirilir.

Tekvin 3:5 ÔÇť├ç├╝nk├╝ Tanr─▒ biliyor ki, o a─čac─▒n meyvesini yedi─činizde g├Âzleriniz a├ž─▒lacak. ─░yiyle k├Ât├╝y├╝ bilerek Tanr─▒ gibi olacaks─▒n─▒z.ÔÇŁ

Kilise, Ger├žek Ha├ž─▒n, Cennet Bah├žesiÔÇÖnde yeti┼čen Ya┼čam A─čac─▒ndan yap─▒ld─▒─č─▒n─▒ ├Âne s├╝rer. ─░nanca g├Âre ├édem cennetten s├╝r├╝l├╝nce onu da (kimi rivayette meyvesini, kimi rivayette bir dal─▒n─▒ hatta Tanr─▒dan cennetten giderken tek istedi─činin bu a─ča├ž oldu─ču ve Tanr─▒ taraf─▒ndan beraberinde g├Ânderildi─či rivayet edilir) yan─▒nda g├Ât├╝rm├╝┼č ve H─▒ristiyanl─▒─č─▒n ├Ânc├╝lerine teslim etmi┼čtir; onlar da a─čac─▒ Tufan s─▒ras─▒nda NuhÔÇÖun gemisinde saklam─▒┼člard─▒r. (Ermeni mitoloji o k─▒sm─▒n─▒ hemen sahiplenir ve onlarda kutsal olan Ararat Da─č─▒na ÔÇôA─čr─▒ da─č─▒- oturan gemiden ├ž─▒kar─▒lan emanet nar─▒n bug├╝nk├╝ Ermenistan topraklar─▒na dikildi─čini s├Âyler, o y├╝zden onlara g├Âre oraya Nar Diyar─▒ denilmi┼čtir) Binlerce y─▒l sonra ─░sa insanlar─▒n kefareti olarak o a─ča├žtan yap─▒lan ├žarm─▒ha gerilmi┼čtir. O a─ča├ž nar a─čac─▒d─▒r. Orta ├ça─č kilise mistikleri, nar─▒n insan ruhunu g─▒pta, nefret ve ├Âfkeden temizledi─čini ├Âne s├╝rm├╝┼čt├╝r. Papaz giysilerinde, oda duvarlar─▒na as─▒lan dinsel s├╝sleme ama├žl─▒ kuma┼člarda ve metal i┼člerinde nar motifine rastlan─▒r. ├ľte yandan, Noel ya da y─▒lba┼č─▒nda nar─▒n topra─ča veya ta┼ča at─▒larak paralanmas─▒, bereket arama inanc─▒ ile ilgili olarak H─▒ristiyan k├╝lt├╝r├╝nde bir olgu olarak ya┼čamaya devam etmektedir.

Bizans d├Ânemi VI. y├╝zy─▒l hatiplerinden Choricius Filistin gezisini anlatt─▒─č─▒ gezi g├╝ncesinde Gazze Kiliselerinde g├Ârd├╝klerini betimler. GazzeÔÇÖdeki Aziz Serge Kilisenin s├╝tun ayaklar─▒ndaki kabartmalar─▒ anlat─▒rken; ├╝zerinde ku┼člar u├žu┼čan armut, elma ve nar bah├želerinden bahsetmektedir.

─░slamiyetÔÇÖe g├Âre hurma gibi cennet meyvelerinden biridir. Ve yere d├Âk├╝lmesi bir├žok ─░slam ├╝lkesinde g├╝nah olarak kabul edilmektedir. Kuran- KerimÔÇÖde nar meyvesi, ├ži├že─či ve taneleri ÔÇťcennet meyvesiÔÇŁ olarak kabul edilmi┼čtir. ─░slam inanc─▒nda nar yiyen insanlar─▒n kin, nefret ve d├╝┼čmanl─▒k gibi k├Ât├╝l├╝klerden uzak olaca─č─▒ d├╝┼č├╝n├╝lmektedir. ─░spanya (End├╝l├╝s) Emevi ─░slam sanat─▒n─▒n hayat a─čac─▒ motifi ba┼člang─▒├žta hurma a─čac─▒ olarak tasvir edilirken daha ge├ž devirlerde nar a─čac─▒ ┼čeklinde tasvir edilmi┼čtir. Fat─▒m├«ler d├Ânemine ait bir ibadethane l├╝sterinin ├╝zerinde zengin bir ┼čekilde i┼členmi┼č hayat a─čac─▒ motifi bulunmaktad─▒r. Bu hayat a─čac─▒ motifinin ├╝st├╝nde b├╝y├╝k bir nar motifi de hayat a─čac─▒n─▒ s├╝slemek ve zenginle┼čtirmek i├žin konulmu┼čtur.

KurÔÇÖan-─▒ Kerim de;

Enam Suresi 6:99 ÔÇô G├Âkten suyu indiren OÔÇÖdur. Onunla her ├že┼čit bitkiyi ├ž─▒kard─▒k, o bitkiden bir ye┼čillik ├ž─▒kard─▒k, ondan da birbiri ├╝zerine binmi┼č taneler; hurman─▒n tomurcu─čundan sarkan salk─▒mlar, ├╝z├╝m ba─člar─▒, zeytin ve nar (bah├želeri) ├ž─▒kar─▒yoruz. (Bunlar─▒n kimi birbirine benzer, kimi benzemez. Bunlar meyvelendikleri zaman meyvelerinin olgunla┼čmas─▒na bak─▒n! Bunlarda inanan bir toplum i├žin ibretler vard─▒r.

Enam Suresi 6:141 ÔÇô Asmal─▒ ve asmas─▒z (├╝z├╝m) bah├želeri, hurmalar─▒, ├╝r├╝nleri ├že┼čit ├že┼čit ekinleri, zeytinleri ve narlar─▒, birbirine benzer ve benzemez yaratan OÔÇÖdur. Her biri meyve verince meyvesinden yiyin, hasat g├╝n├╝ de hakk─▒n─▒ verin; ama israf etmeyin, ├ž├╝nk├╝ O, israf edenleri sevmez.

Rahman Suresi 55:58 ÔÇô ─░├žlerinde her t├╝rl├╝ meyve, hurma ve nar vard─▒r.

─░slam sanat─▒nda hayat a─čac─▒ motifi, ba┼člang─▒├žta genellikle sade ve tek ba┼č─▒na, daha sonra ki devirlerde etraf─▒na ├že┼čitli sembolik hayvanlar, insanlar ve meyveler yerle┼čtirilerek zenginle┼čtirilmi┼č, dini ve sivil mimari de s─▒k s─▒k i┼členmi┼čtir. Betimlemelerin tamam─▒nda ├Âzellikle nar meyveleri ├žok belirgindir. (ATE┼×, 2012)

─░slam k├╝lt├╝r├╝nde ise a─čaca ve ye┼čilli─če b├╝y├╝k ├Ânem verilmektedir. Kuran-─▒ KerimÔÇÖde hurma, nar, ├╝z├╝m, incir ve zeytin gibi baz─▒ a─ča├žlar ismen an─▒larak, a─čac─▒n ilahi l├╝tuf ve kudret eseri olarak yarat─▒ld─▒─č─▒, bir├žok canl─▒n─▒n a─ča├ž olmaks─▒z─▒n ya┼čayamayaca─č─▒ ger├že─čine dikkat ├žekilmi┼čtir. Ayn─▒ zamanda nar ├žoklukta birli─či simgelemi┼č olmas─▒ndan dolay─▒ da AllahÔÇÖ─▒n birli─čini temsil etmi┼č ve s─▒k s─▒k hayat a─čac─▒ olarak g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r.

T├╝rk mitolojisine bak─▒ld─▒─č─▒nda ise k─▒z─▒l renkli elma ve nar, T├╝rk k├╝lt├╝r├╝nde, ÔÇťK─▒z─▒l ElmaÔÇŁ ├╝lk├╝s├╝n├╝ simgelemektedir. ÔÇťK─▒z─▒l ElmaÔÇŁ ├╝lk├╝s├╝, O─čuz T├╝rklerinin cihan h├ókimiyeti ├╝lk├╝s├╝n├╝ ifade etmektedir. Yuvarlak formuyla ve rengiyle birbirine benzeyen bu iki meyve, g├╝ne┼č gibi d├╝┼č├╝n├╝lerek sembolle┼čtirilmi┼č ve g├╝ne┼čin do─čup ayd─▒nlatt─▒─č─▒ b├╝t├╝n d├╝nya, T├╝rk’├╝n yurdu olarak hayal edilmi┼čtir. Ayr─▒ca, bolluk, bereket ve refah─▒n simgesi de olmu┼čtur. T├╝rk mitolojisinde ├Âzellikle AnadoluÔÇÖya geli┼čle beraber nar motifi daha fazla g├Âr├╝lmektedir. Anadolu T├╝rk k├╝lt├╝r├╝nde nar kutsal kabul edilmi┼čtir. Orta Asya T├╝rk k├╝lt├╝r├╝nde nar miti ├žok ge├ž tarihlerde g├Âr├╝lmektedir. Nar, Uygurlar─▒n geli┼čtirdi─či ziraat ve t─▒p k├╝lt├╝r├╝ ile geli┼čmi┼č ve Uygur t─▒b kitaplar─▒nda, dana, Sanskrit├žede dhanika, dhanyaka, ├çinÔÇÖde ise d├ónak s├Âzleri ile ifade edilmi┼čtir. Uygurlar─▒n bu k├╝lt├╝r s├Âzleri, Orta AsyaÔÇÖdaki ÔÇťSo─čdÔÇŁ dillerindeki dana, ÔÇťtaneÔÇŁ gibi bir s├Âzden geldi─či d├╝┼č├╝n├╝lmektedir. ├çinÔÇÖe ─░ran ├╝zerinden ula┼čan nar uzun s├╝re sonunda Asya T├╝rk k├╝lt├╝r├╝nde bir ifade bulabilmi┼čtir. 1200ÔÇÖl├╝ y─▒llar T├╝rklerin narla tan─▒┼čt─▒klar─▒ d├Ânemlerdir. Bat─▒ T├╝rkistan Harzem┼čahlar d├Ânemindeki kaynaklarda nar ve nar kabu─ču s├Âzc├╝klerine rastlanmaktad─▒r. T├╝rkler AnadoluÔÇÖya geldiklerinden itibaren nara ÔÇťdeve di┼či, feyz, haf─▒z, kara, ek┼či, tatl─▒ÔÇŁ gibi isimler vermi┼člerdir. Fakat nar kelimesi hep nar olarak kalm─▒┼čt─▒r. Hazar hakan─▒n─▒n simgesi olan nar, Karahanl─▒lar─▒n da simgelerinden biri olmu┼čtur. Karahanl─▒lardan g├╝n├╝m├╝ze gelen eserlerde nar motiflerine rastlanmaktad─▒r. T├╝rkistan co─črafyas─▒nda ─░slamdan ├Ânce T├╝rklerin baya─č─▒ ilgi g├Âsterdikleri ManiheizmÔÇÖin kutsal meyvesi narÔÇÖd─▒r.

T├╝rk d├╝nyas─▒nda halk aras─▒nda ya┼čayan inan├žlara g├Âre evi, obay─▒ temsil eden a─ča├žlar─▒n ruh ta┼č─▒d─▒─č─▒, bereket getirdi─či, mutlulu─čun teminat─▒ oldu─čuna inan─▒lmaktad─▒r. ├ľrne─čin; ├ž─▒nar, s├Â─č├╝t, ─▒hlamur, ek┼či nar, i─člek, dut ve turun├ž a─ča├žlar─▒ gibi. ─░─čde, dikenli a─ča├žla r ve ├žal─▒lar ise k├Ât├╝ ruhlardan korunmak amac─▒yla evin bah├žesine dikilmektedir

─░bni Batt├╗ta Seyahatnamesinde Osmanl─▒ D├Âneminde BursaÔÇÖdan ─░znik istikametine giderken g├Ârd├╝─č├╝ Nar a─ča├žlar─▒n─▒ ┼č├Âyle anlatmaktad─▒r:

ÔÇťSonra Yezn├«k [=─░znik] ┼čehrine y├Âneldik. ┼×ehre varmadan ├Ânce geceyi K├╝rle [=G├╝rle] kasabas─▒nda bir ah─▒ yi─čidinin zaviyesinde ge├žirdik. Tekrar yola ├ž─▒karak iki taraf─▒ tatl─▒ ve ek┼či nar a─ča├žlar─▒yla kapl─▒ bir ─▒rmak boyunca tam g├╝n ilerledik. Nihayet her yan─▒ kam─▒┼člarla ├Ârt├╝l├╝ bir g├Âl kenar─▒na vard─▒k. Bu noktadan sonra ┼čehre 8 mil mesafe vard─▒.ÔÇŁ (─░bni Batt├╗ta)

─░bni FazlullahÔÇÖta Anadolu gezisi s─▒ras─▒nda Denizli ilindeki nar bah├želeri ile ┼×amÔÇÖdaki nar bah├želerini kar┼č─▒la┼čt─▒rm─▒┼č. Denizli deki bah├želerindeki ├╝r├╝n├╝n daha lezzetli ve ├╝st├╝n oldu─čunu s├Âylemektedir.

Evliya ├çelebiÔÇÖnin nar hakk─▒nda bir ┼čeyler s├Âylememi┼č olmas─▒ d├╝┼č├╝n├╝lemez. Urfa ve Mara┼č gezisinde nar hakk─▒nda ilgin├ž notlar iletmi┼čtir;

ÔÇť(Urfa)ÔÇŽ Yiyecek ve i├žece─činden nar─▒ ├╝nl├╝d├╝r. Bu ┼čehrin Harran taraf─▒ndan Halil nehrinin iki taraf─▒ ba┼čtanba┼ča ba─č ve bah├že oldu─čundan yaz─▒n ve k─▒┼č─▒n sebzesi boldur. ─░├ž kalenin arkas─▒ndaki damlac─▒k da─č─▒n─▒n ├╝zeri de bah├želiktir. Buradaki narlar─▒n her biri bir okka ve bazen be┼č y├╝z dirhem gelip insan kellesi kadar olur. ÔÇŽ Ger├ži Mara┼čÔÇÖta nar ├žok olur. Hatta f─▒r─▒nlarda kurutup ba┼čka ├╝lkelere de g├Ânderirler. Fakat bu Urfa nar─▒ her tarafta makbuld├╝r. Hatta ÔÇśEn n├órufaki het├╝┼č ┼čitaÔÇÖ (Ate┼č, k─▒┼č─▒n meyvesidir) demi┼člerdir.ÔÇŁ (Evliya ├çelebi)

Anadolu da yeni gelinin evine nar taneleri serpilerek evlili─čin devaml─▒ ve bereketli; ailenin zengin, ├žocuklar─▒n uzun ├Âm├╝rl├╝ olaca─č─▒na inan─▒l─▒r. Nar─▒n bu sembolik anlamlar─▒ Anadolu ezgilerine (t├╝rk├╝ler) de ├že┼čitli bi├žimlerde yans─▒m─▒┼čt─▒r. Nar ve ayva gibi meyvelerin b─▒├žakla kesilmeden ya da yumrukla k─▒r─▒larak yenmesi araya bir yabanc─▒ sokulmamas─▒ ┼čeklinde halk inanc─▒ nar meyvesiyle ├Âzde┼čle┼čtirilmi┼čtir. A┼čk konulu t├╝rk├╝lerde nar a┼čk─▒, sevgiyi, sevgiliyi ifade etme de s─▒kl─▒kla kullan─▒lan bir meyvedir. T├╝rk halk t├╝rk├╝lerinde nar a─čac─▒n─▒n nars─▒z olmas─▒: mecaz├« anlamda yi─čidin yars─▒z olmas─▒ demektir. Ankara y├Âresinin me┼čhur anonim t├╝rk├╝s├╝nde bu mecaz ifadesi bulmu┼čtur;

ÔÇťAy o─član o─član
Ayvas─▒z nars─▒z o─član
Kalays─▒z kaba benzer
D├╝nya da yars─▒z o─član.

Nar a─čac─▒ budam budam
Yar yitirdim g├╝l├╝m nelerde bulam
K─▒rk g├╝zel i├žinde g├Âzlerinden bilem.

Nar a─čac─▒ nars─▒z olmaz
Benim g├Ânl├╝m yars─▒z kalmaz
Benim yârim bensiz olmaz.

Nar a─čac─▒ nars─▒z olur mu?
Yi─čit olan g├╝l├╝m yars─▒z olur mu?
Benim g├Ânl├╝m sensiz olur mu?ÔÇŁ

AnadoluÔÇÖya geldikten sonraki dokunan hal─▒larda nar motifi s─▒kl─▒kla g├Âr├╝lmektedir. Yine ta┼č eserlerde de g├Âr├╝lmeye ba┼član─▒r. Sel├žuklu ta┼č eserlerinde s─▒k├ža rastlanmaktad─▒r. Erzurum ├çifte Minareli Medrese bunun en g├╝zel ├Ârne─čidir.

AhlatÔÇÖta bulunan tarihi T├╝rk mezarl─▒─č─▒ndaki mezar ta┼člar─▒n─▒n ├╝zerine i┼členmi┼č hayat a─čac─▒ motiflerine rastlanmaktad─▒r. Bu motiflerde hayat a─čac─▒ palmiyeye benzer bir a─ča├žt─▒r ve genellikle bir vazodan ├ž─▒kar. Bu a─čac─▒n dallar─▒ aras─▒nda bir nar meyvesi vard─▒r.

Al├óeddin KeykubatÔÇÖ─▒n Bey┼čehir G├Âl├╝ kenar─▒ndaki yazl─▒k saray─▒ s├╝tunlar─▒nda yine ayn─▒ hayat a─čac─▒ motifleri g├Âr├╝l├╝r ve yine dallar─▒n─▒n aras─▒nda nar meyvesi vard─▒r. 16.y├╝zy─▒la ait ─░shak Pa┼ča Saray─▒ÔÇÖn─▒n ├Ân cephesinde hayat a─čac─▒ motifine rastlan─▒r. Burada hayat a─čac─▒ kaidenin iki yan─▒nda y├╝kselir ve nar meyveleri dallar─▒n─▒ s├╝slemektedir.

T├╝rk Altay mitolojisi ile iyice kar─▒┼čm─▒┼č olan Mo─čol mitolojisinde nar fig├╝r├╝ne rastlan─▒r. Daha ├žok G├╝ney ├çinÔÇÖe indikten sonra Altay T├╝rklerinden ald─▒klar─▒ mitlerle ├çin mitlerini harmanlay─▒p yeni bir mitoloji ortaya ├ž─▒karm─▒┼člard─▒r. Bu mitoloji ├žok fazla T├╝rk mitolojisi ile de kar─▒┼čt─▒r─▒lmaktad─▒r. Eski Altay T├╝rk mitolojisinde biri Eri (Kuya┼č), di─čeri (G├╝n Ana) olan birer G├╝ne┼č Tanr─▒s─▒ mevcuttur. Mo─čollar bunu ├çin G├╝ne┼č tanr─▒s─▒ ile harmanlayarak ve yeni nitelikler de ekleyerek (tamam─▒ ├çin inan─▒┼č─▒ndan al─▒nma) G├╝n (Kun) AnaÔÇÖya ÔÇťNara EtzegÔÇŁ (Nar Ece) derler.

T├╝rk masallar─▒ i├žinde ├žok k─▒ymetli olan ÔÇťNar Tanesi Masal─▒ÔÇŁ yak─▒ndan incelendi─činde masal─▒n Anadolu co─črafyas─▒na geldikten sonra s├Âylenegeldi─čini veya eski bir masal─▒n burada yeni bir form ald─▒─č─▒n─▒ g├Âr├╝r├╝z, ÔÇťÔÇŽdikkatimizi ilk ├žeken ┼čey Narl─▒ ┼×ehirdir. Masallarda genellikle ger├žek mekanlar kullan─▒lmaz ve genellikle belirsizdir. Fakat bu masalda Narl─▒ ┼×ehir ger├žekte de var olan bir mek├ónd─▒r ve gerekli ipu├žlar─▒ takip edildi─činde bu mek├ónlar─▒n ├ž─▒k─▒┼č kap─▒s─▒ BursaÔÇÖya ba─čl─▒ Narl─▒ mahallesi olmas─▒ bir ihtimaldir. Bu mahallenin tarihi Cenevizlilere kadar gitmektedir. Evliya ├çelebiÔÇÖnin seyahatnamesinde bahsi ge├žmektedir. Bu y├Ârenin narlar─▒ saray─▒n mutfa─č─▒na gitmektedir ve Saray i├žin yeti┼čtirilmektedir.ÔÇŁ (D─░LMA├ç)

ÔÇťNar ayn─▒ zamanda cennet meyvesi olarak ge├žer. KuranÔÇÖda AllahÔÇÖ─▒n yaratt─▒─č─▒ g├╝zelliklerin ├Ârne─či olarak ge├žmektedir. Nar e─čer cennet meyvesiyse ve ger├žek bir mek├óndan sembolik bir mek├óna ge├žen bir masalda gizlice ifade etti─či bir anlam olmal─▒d─▒r. Bu sebeple Narl─▒ Ova Cenneti, Narl─▒ ┼×ehir cennet sokaklar─▒n─▒, Narl─▒ ┼×ehrin sonradan yanm─▒┼č k─▒sm─▒ Cehennemi, Narl─▒ saray─▒n bah├žesi cennet bah├želerini, Nar Tanesi ise m├╝k├ófatlar─▒n en b├╝y├╝─č├╝n├╝ sembolize etmektedir.ÔÇŁ (D─░LMA├ç)

ÔÇťK─▒saca Nar Tanesi Masal─▒

Kemlik Padi┼čah─▒n─▒n o─člu bir g├╝n ┼čehzade p─▒nar─▒ndan su dolduran Perili AnaÔÇÖya ta┼č atar. Bu hadise sonucunda Perili AnaÔÇÖn─▒n atadan yadig├ór su testisi k─▒r─▒l─▒r, ┼×ehzadeye beddua eder, bu beddua sonucunda ┼čehzade hi├ž tan─▒mad─▒─č─▒ Nar Tanesi isimli bir k─▒za ├ó┼č─▒k olur. A┼čk─▒ndan yataklara d├╝┼čer, babas─▒ ile annesi sorunun ne oldu─čunu bilemezler ve o─čullar─▒na deva ararlar, ├çe┼čitli ├╝nl├╝ hekimlere ba┼čvururlar, Id─▒ ve B─▒d─▒ÔÇÖ da bunlardan ikisidir. ┼×ehzadenin derdini anlarlar fakat bunu Padi┼čaha diyemezler. Kendi aralar─▒nda bu sorunu sadece Peri Ana ├ž├Âzebilir diye konu┼čurlarken Padi┼čah─▒n adamlar─▒ buna kulak misafiri olurlar. Padi┼čaha bu durumu iletirler. Bunun ├╝zerine Padi┼čah Perili AnaÔÇÖya adamlar─▒n─▒ yollar, huzuruna ├ža─č─▒rt─▒r. Perili Ana davete icabet etmez. Bunun ├╝zerine gece yar─▒s─▒ tebdili k─▒yafet olarak Padi┼čah, Perili AnaÔÇÖn─▒n yan─▒na giderek ondan deva diler. Perili Ana Padi┼čaha ┼×ehzadenin derdini s├Âyler ama yerini s├Âylemez. Yerini sadece ┼čehzade 7 g├╝n 7 gece Akp─▒narÔÇÖdan evine su ta┼č─▒rsa s├Âyleyece─čini s├Âyler ┼×ehzade 7 g├╝n 7 gece su ta┼č─▒r. Perili Ana ┼čehzadeye Nar Tanesinin yerini s├Âyler. ┼×ehzade 7 y─▒l 7 ay s├╝recek yolculu─čuna ba┼člar. Yolda s─▒ras─▒yla bal─▒k, akku┼č, kar─▒nca anaya yard─▒m eder. Bal─▒k bilinmeyen denizleri a┼čt─▒r─▒p pulunu, ku┼č Kaf da─č─▒n─▒ a┼čt─▒r─▒p t├╝y├╝n├╝, kar─▒nca Nar Tanesine g├Ât├╝r├╝p k─▒l─▒n─▒ ┼čehzadeye verir. ┼×ehzade Nar Tanesinin kar┼č─▒s─▒na ├ž─▒kar ve onu ister. Nar Tanesi ├╝├ž dilek diler ve sadece bu dilekleri ger├žekle┼čtirirse ┼čehzadeyle evlenece─čini s├Âyler. ┼×ehzade ku┼č, bal─▒k ve kar─▒ncan─▒n yard─▒m─▒yla bu dilekleri yerine getirir ve Nar Tanesiyle evlenir.ÔÇŁ (D─░LMA├ç)

Osmanl─▒ mutfa─č─▒nda nar nimetin bollu─čunu ve bereketi temsil etmektedir. Osmanl─▒ d├Âneminde bulunan beyaz nar─▒n tanelerinin pembemsi ve tatl─▒ oldu─ču Ba─čdatÔÇÖtan gelen siyah nar─▒n kabu─čunun koyu mor renginde, iri taneli ve ek┼či oldu─čunu bilinmektedir. Osmanl─▒, nar─▒ limondan ├Ânce mutfa─č─▒nda kullanmaya ba┼člam─▒┼čt─▒r. Sel├žuklu, Osmanl─▒ ve g├╝n├╝m├╝z T├╝rkiyeÔÇÖsin de hala devam eden bir gelenek olarak; yeni y─▒lda evin kap─▒s─▒n─▒n ├Ân├╝nde evin han─▒m─▒ yeni y─▒l─▒n bereketli olmas─▒ ve yeni bir hayat ba┼člatmas─▒ i├žin nar─▒ yere atar ve nar─▒n tanelerini sa├žar. Bu gelenekte nar hem bitmi┼č olan y─▒l─▒, yani ├Âl├╝m├╝, hem de yeni y─▒lla ba┼člayan yeni hayat─▒ simgelemektedir. Benzer bir gelenekte hasad─▒n bereketli olmas─▒ i├žin k├Âylerde tarla da uygulanmas─▒d─▒r. Anadolu el i┼člemelerinde, bezemelerde, hal─▒ ve kilimlerde, kanavi├želerde, cam alt─▒ resimlerde bolluk ve bereketin simgesi olarak ya┼čam a─čac─▒, g├╝n ├ži├že─či ve nar i┼členmektedir.

Osmanl─▒ divan edebiyat─▒nda, nar; rengi, ┼čekli, taneleri, suyu, ├ži├že─či ve fidan─▒ ile konu edilmi┼čtir. Nar m─▒sralarda; nar, n├ór, en├ór, r├╗mm├ón olarak ge├žmektedir. Bazen ate┼č anlam─▒na gelen ÔÇśn├órÔÇÖ kelimesiyle aralar─▒nda hem benzerlik kurulmu┼č hem de kinaye ve tevriyeli kullan─▒lm─▒┼čt─▒r. Sevgilinin duda─č─▒, y├╝z├╝, memeleri, nar─▒n meyvesine, boyu a─čac─▒na; a┼č─▒─č─▒n kanl─▒ g├Âzya┼člar─▒, kanl─▒ yaralar─▒, l├ól ta┼č─▒, y─▒ld─▒zlar tanelerine benzetilmi┼č; nardan i├žki yap─▒ld─▒─č─▒ gibi, nar suyunun, i├žki mahmurlu─čuna iyi gelece─čine inan─▒lm─▒┼čt─▒r. (G├ťLHAN, 2008)

ÔÇťNar a─ča├žlar─▒ v├╝ limon kays─▒ v├╝ ┼čeft-├ólular
G├╝ller ├╝ z├«b├ó ├ži├žekler hem nerec-ist├óndurÔÇŁ
-Cem Sultan

ÔÇťBu haste g├Ânl├╝m├╝ sora geldi hay├ól-i dost
Doldurdu k├ósesin g├Âz├╝m├╝n d├óne-i narÔÇŁ
-Ahmet Pa┼ča

AnadoluÔÇÖnun bir├žok y├Âresindeki d├╝─č├╝nlerde nar par├žalama t├Âreni yap─▒lmaktad─▒r. Par├žalanan nar─▒n tanelerini en ├žok yiyen gen├ž k─▒z─▒n ilk ├Ânce evlenece─čine inan─▒l─▒r. Baz─▒ y├Ârelerdeki (├Ârnek; Bal─▒kesirÔÇÖin S─▒nd─▒rg─▒ il├žesi k├Âylerinde) d├╝─č├╝nlerde bayra─č─▒n ucuna nar tak─▒lmaktad─▒r. D├╝─č├╝nlerde nar kullanma adeti AnadoluÔÇÖnun her y├Âresinde vard─▒r.

T├╝rkiyeÔÇÖde halen boncuk nar─▒, devedi┼či g├Âk milesi, kara nar, karak├Âpr├╝, kat─▒rba┼č─▒, k─▒z─▒l, ku┼č nar─▒, Nizip nar─▒, Elaz─▒─č y├Âresine ├Âzg├╝; zivzik nar─▒, nuznar, ├ž├╝ng├╝┼č nar─▒ gibi ├že┼čitleri yeti┼čmektedir.

19.Y├╝zy─▒lda bir kitapta, d├Âv├╝lm├╝┼č nar kabuklar─▒yla deriyi ovarak elastikiyet kazand─▒r─▒ld─▒─č─▒n─▒ ve Dicle nehrinde i┼čleyen sandallar─▒n b├Âyle derilerle kaplanarak y├╝zd├╝r├╝ld├╝─č├╝n├╝ yazmaktad─▒r.

Nar─▒n odununun ├žok dayan─▒kl─▒ olmas─▒, ├Âzellikle suya olan dayan─▒kl─▒l─▒─č─▒ ondan eskiden beri bir├žok tar─▒m aletinin yap─▒lmas─▒na neden olmu┼čtur.

Do─ču Akdeniz ├╝lkelerinde, nar ├žok eski zamanlardan beri ┼čarap ve ┼čerbet yap─▒m─▒nda kullan─▒lm─▒┼čt─▒r. Ayr─▒ca nar sosu ve nar ek┼čisi yap─▒lm─▒┼čt─▒r. Nar suyu, nar ┼čerbeti ve nar ek┼čisi ─░ran, T├╝rkiye ve M─▒s─▒r da ├žok sevilmektedir. Nardan yap─▒lan bir t├╝r ┼čurup (Anadolu mutfa─č─▒nda kar┼č─▒l─▒─č─▒ nar ek┼čisi) Yak─▒ndo─ču mutfa─č─▒nda sos ve et marinesi olarak tatl─▒-ek┼či bir t├╝r sostur.

Hindistan ve Arap ├╝lkelerinde ha┼članm─▒┼č nar yapraklar─▒ yemek olarak t├╝ketilmektedir. Nar tohumlar─▒ ayr─▒ca T├╝rkiye d─▒┼č─▒ndaki Asya ├╝lkelerinde baharat olarak kullan─▒lmaktad─▒r.

Nar T├╝rkiyeÔÇÖde do─čal boya ├╝retiminde siyah rengin ve ├ži├žekleriyle de koyu k─▒rm─▒z─▒ rengin elde edilmesinde kullan─▒lmaktad─▒r.

Antik t─▒pta (halk t─▒bb─▒) da nar ├Âzel bir yere sahiptir. Modern t─▒p ta, s├╝per g─▒dalardan biri olarak s─▒n─▒fland─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r. Afrika da Asya da Avrupa da asl─▒nda t├╝m co─črafyalar─▒n mitolojilerinde nar di┼čildir ve kad─▒n─▒ temsil eder bu geleneksel ve kadim t─▒p i├žinde ge├žerlidir. Hindistan da k─▒s─▒r kad─▒nlar ├žocuk sahibi olabilmek i├žin nar suyu i├žerler. Nar meyvesi AnadoluÔÇÖda binlerce y─▒ldan bu yana do─čurganl─▒kla ili┼čkilendirilir, bu k├╝lt├╝rel uygulamalar─▒n bilimsel nedenleri de bulunmaktad─▒r. Hipokrat t─▒bb─▒nda kad─▒n─▒n gebe kalmas─▒ ve do─čumdan sonra ate┼čini d├╝┼č├╝rmek i├žin nar suyu ├Ânerilmektedir. Nar meyvesinin kad─▒nl─▒k hormonlar─▒ ├╝zerindeki etkisi bunun en ├Ânemli nedenlerindendir. Menopoz evresindeki kad─▒nlar─▒n bir hafta d├╝zenli nar suyu i├žmeleri hormon seviyelerini art─▒rmaktad─▒r. Nar ├žekirdeklerinin ├Âstrojenik (kad─▒nl─▒k hormonu) i├žerik a├ž─▒s─▒ndan zengin olmas─▒, menopoz d├Âneminde kad─▒nlar─▒n nar meyvesini ├žekirdekleri ile birlikte t├╝ketmesinin kemik erimesi d├óhil baz─▒ menopoz ┼čik├óyetleri ├╝zerinde yarar sa─člad─▒─č─▒ bilinmektedir. Nar─▒n kad─▒nl─▒k hormonlar─▒ ve do─čurganl─▒k ├╝zerindeki etkileri, onu binlerce y─▒l ├Âncesinden do─čurganl─▒kla ili┼čkilendirilmesine ve Kybele, Hera ve Afrodit gibi tanr─▒├žalara ├Âzg├╝lenmesine sebep olmu┼čtur. Romal─▒ hekim Anavarzal─▒ Dioscorides (M.S. 40-90), nar─▒n ila├ž ve parf├╝m elde etmekte kullan─▒ld─▒─č─▒n─▒ belirtir ve dizanteri, ishal hastal─▒klar─▒n─▒n tedavisinde kullan─▒ld─▒─č─▒n─▒, di├╝retik ├Âzellikleri oldu─čunu yazmaktad─▒r. G├╝ne┼čte kurutulmu┼č nar ├žekirde─činin toz haline getirilerek etle kaynat─▒ld─▒─č─▒nda hem mideyi rahatlatt─▒─č─▒ hem de ishali durdurdu─ču; ayr─▒ca ├žekirde─čin iyice ezilerek kaynat─▒lmas─▒ ve bal ile kar─▒┼čt─▒r─▒lmas─▒n─▒n a─č─▒zdaki ├╝lsere, parmak aras─▒ndaki deri ├╝lserine, burun u├žuklar─▒na, kulak a─čr─▒lar─▒na iyi geldi─čini yaz─▒lar─▒nda belirtmi┼čtir. (KAVRAKO─×LU, 2016)

Kayseri de ve AdanaÔÇÖn─▒n Anavarza antik kenti dolaylar─▒nda nar ek┼čisi eski zamanlardan beri kan ┼čekerini d├╝┼č├╝rmek amac─▒yla kullan─▒lmaktad─▒r. HatayÔÇÖ─▒n Yaylada─č─▒ il├žesinin K─▒┼člak beldesinde nar, ba─č─▒rsak parazitlerinin d├╝┼č├╝r├╝lmesinde kullan─▒lmaktad─▒r. Ayd─▒n da nar├ži├žeklerinden haz─▒rlanan kar─▒┼č─▒m i├žilerek v├╝cut direnci artt─▒r─▒lmaktad─▒r. Trabzon da b├Âbrek ta┼č─▒ d├╝┼č├╝rmek amac─▒yla kullan─▒lmaktad─▒r. Bal─▒kesir y├Ârelerinde insan ve hayvan da ishali gidermek de kullan─▒l─▒r. Yine Bal─▒kesir de nar ├ži├žekleri tansiyon d├╝zenleyici olarak kullan─▒lmaktad─▒r. Munzur da─člar─▒ndaki insanlar nar─▒n kurutulmu┼čundan elde ettikleri ├Âz ile tenya d├╝┼č├╝rme amac─▒n─▒ ger├žekle┼čtirmeye ├žal─▒┼čmaktad─▒r.

Nar suyunda k─▒rm─▒z─▒ ┼čarap ve ye┼čil ├žaya g├Âre ├╝├ž kat daha g├╝├žl├╝ antioksidan etkisi bulunmaktad─▒r. Nar ├žekirde─čindeki kimyasallar iltihaplar─▒ engellemektedir. Nar suyu ve nar ekstrakt─▒n─▒n, i├žerdi─či kate┼činler nedeniyle, kanser tedavisinde kullan─▒lan ila├žlar─▒n etkisini artt─▒rd─▒─č─▒ g├Âzlemlenmi┼čtir. Nar ├žekirde─či ya─č─▒n─▒n, kolon kanseri olu┼čumunu ve ilerlemesini azaltt─▒─č─▒ ├žal─▒┼čmalarla g├Âzlemlenmi┼čtir. D├╝┼č├╝k dozda al─▒nan nar ├žekirde─či ya─č─▒, kanserden korunmada ├Ânemli rol oynayabilmektedir. Nar suyu ve nar ekstrakt─▒n─▒n yan─▒nda nar tanenleri ve antosiyaninlerin kolon, meme kanserleri yan─▒nda prostat, ba┼č ve boyun kanserlerinde de etkili olabilece─či g├Âsterilmi┼čtir.

 

Kaynaklar:

http://dilekpercin.blogspot.com/2012/01/neden-nar-sectim.html

├ľzden Bekir KARAKA┼×

1970 Kas─▒m─▒nda ─░stanbul da do─čdu ve Galata b├Âlgesinde b├╝y├╝d├╝. ─░stanbulÔÇÖu ─░stanbul yapan t├╝m toplumsal yap─▒larla ge├žen bir ├žocukluk hayat─▒ ile GalataÔÇÖda Ok├žu Musa ─░lkokuluÔÇÖnda ba┼člayan ve sonras─▒nda Bah├želievler Fikret Y├╝zatl─▒ ─░lkokulu, Bah├želievler Ortaokulu, ┼×i┼čli End├╝stri Meslek Lisesi ile devam eden e─čitim hayat─▒, Y─▒ld─▒z ├ťniversitesiÔÇÖnde KocaeliÔÇÖde devam etti. ├ľzel sekt├Ârde sat─▒┼č, pazarlama, yat─▒r─▒m, planlama ve y├Âneticilik pozisyonlar─▒nda uzun y─▒llar ├žal─▒┼čma hayat─▒ devam ederken Anadolu ├ťniversitesiÔÇÖnde Felsefe okuma d├Ânemi de oldu. Almanca biliyor. ├ľzellikle Bizans d├Ânemi ba┼čta olmak ├╝zere, Sel├žuklu ve Osmanl─▒ kurulu┼č d├Ânemiyle ilgili bir├žok ara┼čt─▒rma yapm─▒┼č bulunuyor. Ayr─▒ca uzun s├╝redir ├╝zerinde ├žal─▒┼čt─▒─č─▒ M.S. 500 adl─▒ belgesel-d├Âk├╝mantasyon ├žal─▒┼čmas─▒ i├žerisindedir. Bunlar d─▒┼č─▒nda ÔÇśdoland─▒r─▒c─▒l─▒kÔÇÖ konusuyla ilgili bas─▒ma haz─▒r hale gelmi┼č ├žal─▒┼čmas─▒, b├╝y├╝k olas─▒l─▒kla 2021 Mart veya Nisan gibi kitap olarak yay─▒nlanacak. Tar─▒m konusunda da hem bir erozyon e─čitmeni hem de organik tar─▒m uzman─▒ olarak ├žal─▒┼čmalar yapmaktad─▒r. ├ľzellikle T─▒bbi ve Aromatik Bitkiler ve Endemik Bitkilerle ilgili yo─čun bir ├žal─▒┼čma i├žindedir. T├╝rkiye de eksiklik olarak g├Ârd├╝─č├╝ Y├Ânetim Felsefesi ile Strateji ve Planlama konular─▒nda da ├žal─▒┼čmalar─▒ var. Email: [email protected]

FACEBOOK YORUMLARI

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
  • YEN─░
Ar─▒burnu Muharebeleri! G├Âze G├Âz, Di┼če Di┼č

Ar─▒burnu Muharebeleri! G├Âze G├Âz, Di┼če Di┼č

Tayfun ├çAVU┼×O─×LU, 3 Aral─▒k 2022
Enginar

Enginar

├ľzden Bekir KARAKA┼×, 3 Aral─▒k 2022
Yaraya Anason Basmak!

Yaraya Anason Basmak!

├ľzden Bekir KARAKA┼×, 3 Aral─▒k 2022
Caddede Bulu┼čal─▒m

Caddede Bulu┼čal─▒m

Deniz DALKILINÇ, 24 Kasım 2022
Conservation of dome mosaics of Hagia Sophia in Istanbul

Conservation of dome mosaics of Hagia Sophia in Istanbul

A.G├╝l├žin K├ť├ç├ťKKAYA, 24 Kas─▒m 2022
Musluk Y├Âr├╝k Hayrat─▒

Musluk Y├Âr├╝k Hayrat─▒

Hasip ├ľZT├ťRK, 23 Kas─▒m 2022
Sorularla Kafkasya ÔÇô B├Âl├╝m 1

Sorularla Kafkasya ÔÇô B├Âl├╝m 1

Mesut YILMAZ, 23 Kas─▒m 2022
T├╝rk├╝lerin Atas─▒ Muzaffer Sar─▒s├Âzen

T├╝rk├╝lerin Atas─▒ Muzaffer Sar─▒s├Âzen

Dr. Halil ATILGAN, 16 Kas─▒m 2022
Anadolulu Olma Bilinci ve Duyarl─▒l─▒─č─▒

Anadolulu Olma Bilinci ve Duyarl─▒l─▒─č─▒

Tahsin ┼×─░M┼×EK, 9 Ekim 2022