Mesut BİÇER
Mesut  BİÇER
Tarih 10 Kas─▒m 1938 Per┼čembe, Yer: Yeni┼čehir
  • 12 Aral─▒k 2021 Pazar
  • +
  • -
  • Mesut B─░├çER /

Toplam: 711 , Bug├╝n: 1 Okuma

Cihan harbinden yenik ├ž─▒km─▒┼č Anadolu insan─▒n─▒n ├žok b├╝y├╝k bir b├Âl├╝m├╝n├╝n inand─▒─č─▒ ┼čey art─▒k her ┼čeyin bitti─či y├Ân├╝ndeydi. Halk bir kurtulu┼č yolu bulamazken d├╝nya devletleri de Osmanl─▒n─▒n art─▒k k├Âk├╝n├╝n kaz─▒nd─▒─č─▒n─▒ y├╝zy─▒llard─▒r Ha├žl─▒ Ordular─▒ ile bitiremedikleri T├╝rk ulusunun nihayetinde sonunun geldi─či kan─▒s─▒ndayd─▒lar.

Oysa hesap etmedikleri Mustafa Kemal Atat├╝rk idi.

Hesap edemedikleri Mustafa Kemal Atat├╝rkÔÇÖ├╝n yakaca─č─▒ me┼čalenin Anadolu insan─▒n y├╝re─činde bulunan vatan sevgisi ve g├Â─čs├╝ndeki iman ate┼činin s├Ând├╝r├╝lemeyece─či idi.

Bu millet bitti, t├╝kendi yok oldu denilen bir zamanda Ulu ├ľnderi Mustafa Kemal ile tekrardan k├╝llerinden var oldu.

Var olmakla kalmay─▒p OÔÇÖnun e┼čsiz devlet adaml─▒─č─▒ ile muhassar medeniyetler seviyesini ├žok k─▒sa bir zamanda yakalamay─▒ ba┼čarabildi.

Atat├╝rk yaln─▒z y├╝zy─▒l─▒n de─čil, as─▒rlar─▒n e┼čsiz bir lideri oldu─čunu kurdu─ču Cumhuriyet ile t├╝m d├╝nyaya ilan etti.

Takvimler 1938 Kas─▒mÔÇÖ─▒n─▒n 10. G├╝n├╝n├╝ g├Âsterdi─či vakit b├Âylesi bir liderin hayata g├Âzlerini yummas─▒ b├╝t├╝n yurtta bir yas havas─▒n─▒n olu┼čmas─▒na neden oldu─ču gibi Yeni┼čehirÔÇÖde durum farkl─▒ de─čildi elbette.

10 Kas─▒m 1938 / Yeni┼čehir

Gelin birlikte o g├╝n├╝ ya┼čayanlar─▒n an─▒lar─▒na g├Âz atal─▒mÔÇŽ

Osmaniye K├Ây├╝ÔÇÖnden tan─▒┼čma ┼čerefi ile guru duydu─čum de─čerli insan mevlam nurlar i├žerisinde yat─▒rs─▒n H├╝seyin Kaplan 10 Kas─▒m 1938 g├╝n├╝ ile ilgili an─▒s─▒n─▒ ┼č├Âyle dile getiriyor:

ÔÇť10 Kas─▒m 1938. O kara g├╝n hi├ž unutulur mu? O g├╝n g├╝ne┼č tutulmu┼č gibi d├╝nyam─▒z kararm─▒┼čt─▒. O inlerine sinmi┼č gerici yobazlar─▒ dikkate almazsak; kad─▒n, erkek, ihtiyar, gen├ž herkes yas i├žindeydi, ├ž├╝nk├╝ kurtar─▒c─▒s─▒n─▒ kaybetmi┼čti. ├çar┼č─▒da, pazarda, i┼činde g├╝c├╝nde de olsa insanlar mel├╝l, mahzun ve matem i├žinde idiler.ÔÇŁ

O g├╝n├╝ ya┼čayan Ahmet Do─čanc─▒ ise an─▒lar─▒n─▒ Turgut Y├╝ceÔÇÖye anlat─▒rken ┼č├Âyle demekte idi;

ÔÇť1938 Kas─▒m ay─▒ndan itibaren Gazi Atat├╝rkÔÇÖ├╝n sa─čl─▒k durumunun her ge├žen g├╝n a─č─▒rla┼čt─▒─č─▒n─▒, radyo ajans─▒ndan, gazetelerden takip ediyorduk. Belediyemizin de bataryal─▒ bir radyosu vard─▒. 1938 y─▒l─▒nda da Elektrik Santral─▒ hizmete a├ž─▒lm─▒┼čt─▒. ├ľnemli haberleri halka duyurmak i├žin hoparl├Âr sistemimiz de yap─▒lm─▒┼čt─▒. Hoparl├Ârlerden bir tanesi ├çar┼č─▒ Hamam─▒ÔÇÖn─▒n kubbesinde, bir di─čeri Saat KulesiÔÇÖnde, biri Hac─▒ Ademin Kahvehanesinin ├Ân├╝ndeki ├ž─▒narda ve birde Baba Hamam─▒ÔÇÖn─▒n ├Ân├╝ndeki ├ž─▒nar─▒n y├╝ksek├že bir yerinde bulunuyordu. Her ajansta radyo a├ž─▒l─▒r haberleri b├╝t├╝n halk can kula─č─▒ ile dinlerdi. O g├╝n ├Â─čleden sonra olacak H├╝k├╝met Kona─č─▒ndaki bayrak yar─▒ya indirilmi┼čti. Bu ac─▒ haber duyulur duyulmaz her yerdeki bayraklar yar─▒ya indirilmi┼čti.

Daha sonra radyodan duyurulan bu elim haber b├╝t├╝n ulusu derinden ├žok mu ├žok ├╝zm├╝┼čt├╝, herkes a─čl─▒yordu. H├╝z├╝nl├╝ bir sesle spikerin a─čz─▒ndan ├ž─▒kanlar─▒ herkes can kula─č─▒ ile dinliyordu. ├çok ac─▒ dolu g├╝nlerdi o g├╝nler ├žok. ├çok b├╝y├╝k devlet t├Âreni yap─▒lm─▒┼čt─▒. Naa┼č─▒ on g├╝n kadar Dolmabah├že Saray─▒nda halk─▒n ziyaretine a├ž─▒k b─▒rak─▒lm─▒┼čt─▒. Daha sonra Etnografya M├╝zesindeki ge├žici kabrine nakledilmi┼čti. B├╝t├╝n t├Ârenler radyodan ve g├╝nl├╝k gazetelerden halk taraf─▒ndan takip ediliyordu. O g├╝nk├╝ gazeteler saklan─▒yor, b├╝y├╝k olan resimleri ise gazetelerden kesilip evimizin, i┼č yerimizin duvarlar─▒na as─▒yorduk.ÔÇŁ

B├╝y├╝k kurtar─▒c─▒ Ulu ├ľnder Mustafa Kemal Atat├╝rkÔÇÖ├╝n ebediyete intikal etti─či g├╝n olan 10 Kas─▒m 1938 Per┼čembe g├╝n├╝ Yeni┼čehirÔÇÖde halk─▒n sokaklara d├Âk├╝ld├╝─č├╝n├╝, haberi alan vatanda┼člar─▒n h├╝k├╝met kona─č─▒ ├Ân├╝nde topland─▒klar─▒n─▒ o y─▒llarda il├žede foto─čraf├ž─▒l─▒k yapan Mehmet Sorgut (Kara Mehmet)ÔÇÖun Saat KulesiÔÇÖne ├ž─▒k─▒p toplanan kalabal─▒─č─▒n foto─čraf─▒n─▒ ├žekmesinden ├žok daha iyi anlayabiliyoruz.

Foto─črafta Cumhuriyet Kona─č─▒ ve H├╝k├╝met Kona─č─▒n─▒n ├Ân├╝nde ba┼čta d├Ânemin Yeni┼čehir Kaymakam─▒ ┼×akir Canalp ve Belediye Ba┼čkan─▒ Osman Minez ile beraber b├╝t├╝n resmi ve ├Âzel kurumlar─▒n ├žal─▒┼čanlar─▒, t├╝m okullar ve ├Â─čretmenleri ile il├že halk─▒n─▒n olu┼čturdu─ču kalabal─▒k g├Âz├╝kmekte. T├╝m Yurtta oldu─ču gibi 10 Kas─▒m 1938 Per┼čembe Yeni┼čehir’de de halk─▒n ├Âks├╝z ve yetim kalm─▒┼č├žas─▒na h├╝zne d├╝┼čt├╝─č├╝ g├╝nd├╝.

O g├╝n├╝ ya┼čayan ve o g├╝ne dair an─▒lar─▒n─▒ anlatan Mihriye ├ľze├ž ise hala o g├╝n├╝ ya┼čarcas─▒na; ÔÇťO g├╝n 10 Kas─▒m 1938. Atam─▒z─▒n ├Âl├╝m├╝n├╝, yak─▒n─▒m─▒z olan Kadir EfelerÔÇÖde iken duymu┼čtum. Yeni┼čehir Belediyesi hoparl├Âr├╝nden radyonun spikeri haberi duygu y├╝kl├╝ sesiyle veriyordu. Haberi duyan bizler kad─▒n-erkek, ├žoluk-├žocuk, gen├ž ihtiyar sokaklara d├Âk├╝lm├╝┼č, Cumhuriyet Alan─▒na do─čru gidiyor, orada toplan─▒yorduk. Herkes, ama herkes a─čl─▒yordu. O an─▒ ya┼čayan hi├žbir kimse bu ya┼čananlar─▒ asla unutamaz. Her akl─▒ma geldi─činde kendimi tutamam a─člar─▒m. Cumhuriyet Alan─▒ h─▒nca h─▒n├ž doldu─čunda, ─░lk konu┼čmay─▒ Kaymakam Bey k├╝rs├╝den yapm─▒┼čt─▒. K├╝rs├╝ Saat Kulesi ile H├╝k├╝met Kona─č─▒n─▒n tam ortas─▒na kurulmu┼čtu. K├╝rs├╝n├╝n ├╝st├╝nde yar─▒ya indirilmi┼č bir T├╝rk Bayra─č─▒, etraf─▒nda me┼čaleler ve her iki yan─▒nda n├Âbet tutan askerler vard─▒. Askerler belli aral─▒klarla de─či┼čerek n├Âbet tutuyorlard─▒. Kaymakam BeyÔÇÖin h├╝z├╝n dolu konu┼čmas─▒ndan sonra Belediye Ba┼čkan─▒ bir konu┼čma yapm─▒┼čt─▒. Daha sonra da Cumhuriyet Halk Partisi ve Halkevleri ad─▒na Mehmet Ali Erba┼čÔÇÖ─▒n o anlaml─▒ konu┼čmas─▒n─▒n sonunda iki elini dua edercesine kald─▒r─▒p ÔÇťATAM!.. ATAM!.. SEN KALK DA BEN YATAM ÔÇŁ deyi┼čini ilk kez onun a─čz─▒ndan duymu┼čtum.ÔÇŁ demekteÔÇŽ

T├╝m Yeni┼čehir’in, t├╝m yurdun ve t├╝m cihan─▒n─▒n kalbi her 10 Kas─▒m’da i┼čte bu h├╝z├╝nle tekrar yineleniyor. Bug├╝n bizler 10 Kas─▒mlarda Ata’y─▒ daha bir ba┼čka anlamaya ├žal─▒┼č─▒yor, b─▒rakt─▒─č─▒ mirasa sahip ├ž─▒kmak i├žin m├╝cadele veriyoruz.

Kaynak├ža

  • H├╝seyin Kaplan, Hayat─▒m ve Hat─▒ralar─▒m, Ali Bilgi├ž taraf─▒ndan haz─▒rlanan bas─▒lmam─▒┼č kitab─▒.
  • Turgut Y├╝ce, 71. Y─▒l O G├╝nden Bu G├╝nlere, Yeni┼čehir e-gazete, Kas─▒m 2009 say─▒s─▒.
  • Yeni┼čehir e-gazete Kas─▒m 2010 say─▒s─▒.

Mesut BİÇER

(Yeni┼čehir 1972) Gazi ├ťniversitesi ─░n┼čaat program─▒ ├Ân lisans mezunudur. Bir s├╝re mesle─čine dair kamuda ├žal─▒┼čt─▒ktan sonra ├že┼čitli ├Âzel in┼čaat firmalar─▒nda ├žal─▒┼čt─▒. 2018 y─▒l─▒nda emeklili─če hak kazanan─▒nca lise y─▒llar─▒ndan bu yana hobi olarak toplad─▒─č─▒ ├žok say─▒da yerel tarih ar┼čivini d├╝zenleyerek yerel tarih ile ilgilenmeye ba┼člad─▒. ├ľzellikle Yeni┼čehir hakk─▒nda yazd─▒─č─▒ yaz─▒lar ├že┼čitli yerlerde yay─▒nland─▒. Emeklili─činde verdi─či zaman olgusu ile ├žal─▒┼čmalar─▒na devam etmektedir. Evli ve iki ├žocuk babas─▒d─▒r. E-Posta: [email protected]
Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
  • YEN─░
Unutulmu┼č bir kurtar─▒c─▒: Philipp Schwartz

Unutulmu┼č bir kurtar─▒c─▒: Philipp Schwartz

Prof. Dr. Nadir Paksoy, 15 May─▒s 2022
Bursa’n─▒n Pastaneleri-Bozahaneleri

Bursa’n─▒n Pastaneleri-Bozahaneleri

Ekrem Hayri PEKER, 23 Mart 2022
Ye┼čil Diyar Kosova

Ye┼čil Diyar Kosova

Haber Merkezi, 22 Mart 2022
Ermeni meselesi ve baz─▒ ger├žeklerÔÇŽ

Ermeni meselesi ve baz─▒ ger├žeklerÔÇŽ

Ali E┼čref UZUNDERE, 22 Mart 2022
T├╝rkiye’nin Ambulans Tarihi

T├╝rkiye’nin Ambulans Tarihi

U─čur Bora YUMAK, 12 Mart 2022
T├╝rk Roman─▒nda Zorunlu G├Â├ž

T├╝rk Roman─▒nda Zorunlu G├Â├ž

Haber Merkezi, 12 Mart 2022