Mesut BİÇER
Mesut  BİÇER
H├Ây├╝klerin ─░zinde Tarih ├ľncesi Yeni┼čehir B├Âlgesi Yerle┼čimleri
  • 12 Aral─▒k 2021 Pazar
  • +
  • -
  • Mesut B─░├çER /

Toplam: 853 , Bug├╝n: 1 Okuma

─░nsano─člunun uzun ya┼čam m├╝cadelesi, binlerce y─▒ldan bu yana verdi─či m├╝cadelenin izleri g├╝n├╝m├╝ze ├žok farkl─▒ ┼čekillerde ula┼čm─▒┼čt─▒r. Bazen yap─▒ y─▒k─▒nt─▒lar─▒n─▒n art─▒─č─▒ olarak bir ├Âren yeri, bazen y─▒llara meydan okuyarak ayakta kalmay─▒ ba┼čarabilmi┼č bir an─▒t, bazen de binlerce y─▒l ├Ânce kullan─▒lan bir ma─čara ya da yaz─▒l─▒ bir evrak. Zaman─▒n derinliklerinden g├╝n├╝m├╝ze kalan bu yap─▒lar zamana ya da co─črafyaya g├Âre de─či┼čse de de─či┼čmeyen ger├žek her birinin insanl─▒─č─▒n ├žok uzun olan ├Âyk├╝lerinin tan─▒klar─▒ olmas─▒d─▒r. Ge├žmi┼čten g├╝n├╝m├╝ze miras olarak adland─▒rd─▒─č─▒m─▒z bu eserleri inceledik├že zaman─▒n derinliklerini alg─▒layabiliriz.

Zaman─▒n en derinlerinden gelen ve g├╝n├╝m├╝z insan─▒n mevcut tarihi miras─▒ sayarken pek de ad─▒n─▒ anmad─▒─č─▒, ├ževremizde say─▒lar─▒ fazlaca olan, topo─črafya i├žerisinde y├╝kselti olarak bulunan h├Ây├╝kler vard─▒r bir de.

H├Ây├╝k; T├╝rk Dili KurumuÔÇÖnun tan─▒mlad─▒─č─▒ ┼čekliyle Tarih boyunca t├╝rl├╝ nedenlerle y─▒k─▒lan yerle┼čme b├Âlgelerinde y─▒k─▒nt─▒lar─▒n ├╝st ├╝ste birikmesiyle olu┼čan ve ├žo─ču kez i├žinde yap─▒ kal─▒nt─▒lar─▒n─▒n ve g├╝nl├╝k ya┼čamda kullan─▒lan nesnelerin g├Âm├╝l├╝ bulundu─ču yayvan tepe anlam─▒na gelir. Eski yerle┼čim alanlar─▒n─▒n do─čal afet, sava┼č, salg─▒n hastal─▒k veya benzeri ├že┼čitli sebepler sonucunda y─▒k─▒lmas─▒ ve zaman i├žerisinde bu mekanlar─▒n toprak alt─▒nda kalmas─▒ neticesinde ├žo─ču zaman ayn─▒ mek├ónda eski yerle┼čim alan─▒n─▒n ├╝zerine kurulan ba┼čka bir yerle┼čim ile de tabakalanma olu┼čturan, 1 ila 40 metre y├╝ksekli─če 1.000 ila 1.500 metre geni┼čli─če kadar varabilen eski uygarl─▒klar─▒n ara┼čt─▒r─▒lmas─▒nda referans unsur te┼čkil eden tepeleri h├Ây├╝k olarak adland─▒rmaktay─▒z. Daha a├ž─▒klay─▒c─▒s─▒ ve ├Âz├╝; zaman i├žerisinde ├╝st ├╝ste kurulmu┼č ├žok evreli yerle┼čim yerleridir. Bu yerle┼čimlerinde en yak─▒n─▒ en ├╝stte olmak ├╝zere eskiye do─čru katmanla┼čm─▒┼č y├╝kseltilerdir.

─░nsanlar yerle┼čim alan─▒ olarak belirlemek istedi─či yeri se├žerken ya┼čam ┼čartlar─▒na g├Âre en uyumlu yeri se├žerler. Tarihin en eski devirlerinde de oldu─ču gibi bu yer se├žimi s─▒ras─▒nda; su kayna─č─▒na yak─▒nl─▒k, ├ževresindeki verimli arazi potansiyeli, korunmaya uygun lokasyon, r├╝zg├ór y├Ân├╝ ve uygun iklim, ├ževreye hakim olabilme iste─či gibi etkenler ├Ân planda olur. ─░lk ├ža─člardan bu yana hangi devirde olursa olsun bu etkenler ├žok fazla oranda de─či┼čim g├Âstermez. ─░┼čte bu nedenle de daha ├Âncesinde kurulan yang─▒n, sel, hastal─▒k, do─čal afet gibi ├že┼čitli nedenler ile yok olmu┼č mekanlar─▒n ayn─▒ konumlar─▒na yine ayn─▒ ┼čekilde yeni ya┼čam alanlar─▒ kurulmu┼člard─▒r. Zaman i├žerisinde tamamen terk edilen yerle┼čim yerleri do─čan─▒n da etkisini g├Âstermesi ile g├╝n├╝m├╝zde ki y├╝kselti ┼čekillerine ula┼čm─▒┼č olurlar. Do─čan─▒n g├╝c├╝ ile H├Ây├╝k y├╝kseltilerinin yama├ž kesimleri zaman i├žerisinde a┼č─▒nmaya u─črayarak belli bir e─čim almalar─▒n─▒n yan─▒ s─▒ra r├╝zg├ór─▒n etkisi ile gelen toz, toprak, ├žal─▒ ├ž─▒rp─▒ h├Ây├╝k ├╝zerinde adeta bir ├Ârt├╝ olu┼čturur.

Bir├žok tarihi eser, an─▒t ya da ge├žmi┼čten g├╝n├╝m├╝ze gelebilmi┼č her t├╝rl├╝ objeye nazaran h├Ây├╝k tabiri ├žo─čumuz i├žin yabanc─▒d─▒r. Genelde toplumun bilmedi─či tarihsel d├Ânemlere ait olduklar─▒ndan ilgi ve alakadan da yoksun kal─▒rlar. Bir├žok kimse tarihi miras─▒ sayarken h├Ây├╝kleri hi├ž hesaba katmaz. ├ço─čunluk i├žin h├Ây├╝kler bir kabart─▒, bir tepe ya da do─čal bir y├╝kselti gibi g├Âr├╝n├╝rler. Bunda da g├Ârsel olarak kal─▒nt─▒lar─▒n g├Âr├╝nm├╝yor olmas─▒, toprak alt─▒nda kal─▒yor olmas─▒ belki de en b├╝y├╝k etkenlerden birisini ta┼č─▒r. G├Âzle g├Âr├╝lmeyeni kabul etmemek toplum olarak h├Ây├╝klerin birer k├╝lt├╝r miras─▒ oldu─čunu anlay─▒┼č─▒ndan insanlar─▒n bir├žo─čunu uzakla┼čt─▒r─▒r.

Oysa her bir h├Ây├╝k tarih ├Âncesi olarak adland─▒rd─▒─č─▒m─▒z insanl─▒k tarihinin yaz─▒n─▒n bulunmas─▒ndan ├Ânceki devir olan d├Ânemler i├žin birer ─▒┼č─▒k kayna─č─▒d─▒r. Yaz─▒l─▒ hi├ž bir materyalin bulunmas─▒n─▒n m├╝mk├╝n olmad─▒─č─▒ d├Ânemleri anlamam─▒z─▒ sa─člayan birer hazinedir. Binlerce y─▒l ├Ânce ya┼čayan atalar─▒m─▒z─▒n ya┼čam tarzlar─▒n─▒n aynas─▒d─▒r.

Bug├╝n ├╝zerinde ya┼čad─▒─č─▒m─▒z topraklar tarih boyunca bir├žok k├╝lt├╝re ve uygarl─▒─ča mek├ón olmu┼č zengin bir ge├žmi┼či bar─▒nd─▒rmaktad─▒r. ─░┼čte bu zengin tarihi ge├žmi┼čimizin en g├╝zel kan─▒tlar─▒ da Anadolu’da say─▒lar─▒ 20.000’den fazla oldu─ču tahmin edilen h├Ây├╝klerdir. Binlerce y─▒l ├Âncesinde halklar─▒n kendilerine mek├ón olarak se├žti─či bu topraklara b─▒rakt─▒klar─▒ izleri ta┼č─▒yan bu h├Ây├╝kler i├žerilerinde bulundurduklar─▒ ta┼č─▒n─▒r veyahut ta┼č─▒nmaz emtialar ile b├Âlgenin k├╝lt├╝r ├Âzelliklerini vermelerinin yan─▒nda ba┼čka h├Ây├╝klerde elde edilen sonu├žlar─▒n kar┼č─▒la┼čt─▒r─▒lmas─▒ ile de b├Âlgeler aras─▒ ba─člant─▒lar─▒n ortaya ├ž─▒kmas─▒n─▒ da sa─člamaktad─▒r.

├ľzellikle Bursa, Yeni┼čehir ve ─░znik’i i├žerisine alan b├Âlgenin co─črafi konumu Asya ile AvrupaÔÇÖn─▒n, Karadeniz ile Akdeniz halklar─▒n─▒n k├╝lt├╝rel etkile┼čimleri a├ž─▒s─▒ndan son derece ├Ânem ta┼č─▒maktad─▒r. Bu konuda ne anlatmak istedi─čimiz b├Âlge haritas─▒n─▒ dikkatli bir ┼čekilde inceledi─čimizde daha anla┼č─▒l─▒r oldu─čunu sizlerde g├Âreceksiniz. Marmara B├ÂlgesiÔÇÖnin Asya ile Avrupa aras─▒nda bir darbo─čaz olu┼čturmas─▒, tarih ├Âncesi d├Ânemlerin en ba┼č─▒ndan itibaren t├╝m k├╝lt├╝r tarihi boyunca insanlar─▒n, hammaddelerin, ├╝r├╝nlerin AsyaÔÇÖdan AvrupaÔÇÖya ya da tam tersi y├Ânde hareketlerinde bir ili┼čki alan─▒ oldu─čunu s├Âyleyebiliriz.[1] ─░ki b├Âlge aras─▒nda adeta bir kap─▒ g├Ârevi g├Âren co─črafya do─čunun tar─▒m, hayvanc─▒l─▒k ve madencilik gibi ├Ânemli bulu┼člar─▒n─▒n bat─▒ya y├Ânlenmesinde de olduk├ža ├Ânemli roller oynam─▒┼čt─▒r. Daha yak─▒n bir zamanda Barc─▒n H├╝y├╝kÔÇÖte elde edilen kaz─▒ sonu├žlar─▒ yerle┼čik hayata ge├žmi┼č avc─▒ topluluklar─▒n s├╝t ├╝r├╝nlerini i┼čleyi┼č ┼čekli ve Avrupa ile etkile┼čimleri net bir ┼čekilde g├Âz ├Ân├╝ne serilmi┼čti.

─░nsano─člunun ├žift├ži ya┼čam ┼čeklinin ilk olarak G├╝neydo─ču Anadolu’da ba┼člad─▒─č─▒n─▒ belirten arkeologlar M.├ľ. 8. bin y─▒l─▒n sonunda di─čer b├Âlgeler ile etkile┼čimlerin ba┼člad─▒─č─▒n─▒ yakla┼č─▒k olarak da M.├ľ. 7. bin y─▒llarda Marmara civar─▒na ula┼čt─▒─č─▒n─▒ bildirirler. G├╝neydo─ču Anadolu’dan Sakarya Nehri vadisini izleyerek b├Âlgeye geldikleri d├╝┼č├╝n├╝len ├žift├ži topluluklar burada mevcut bulunan di─čer topluluklar ile etkile┼čime girerek arkeologlar─▒n Fikirtepe K├╝lt├╝r├╝ olarak adland─▒rd─▒klar─▒ hem ├žift├ži, hem avc─▒ hem de bal─▒k├ž─▒ toplum k├╝lt├╝r├╝n├╝ olu┼čturmu┼člard─▒r.[2]

M.├ľ. 7 binde b├Âlge jeomorfolojik ve klimatolojik olarak g├╝n├╝m├╝ze g├Âre farkl─▒l─▒klar g├Âstermekte oldu─čuna dair deliller olduk├ža fazlad─▒r. Marmara Denizi’ni Ege ve Karadeniz’e ba─člayan bo─čazlar ├žok eski d├Ânemlerde birer ─▒rmaktan ├Âte de─čillerdi. Bug├╝n Yeni┼čehir Ovas─▒ olarak tan─▒mlanan b├Âlge o d├Ânemde Yeni┼čehir G├Âl├╝’nden ibaret bulunmakta idi. S├Âz konusu bu g├Âl├╝ besleyen derelerin olu┼čturdu─ču birikinti yelpazeleri b├Âlgede isk├ón olan h├Ây├╝klerin yerle┼čim yerlerini te┼čkil etmekteydi. Birikinti yelpazelerinde olu┼čan al├╝vyon toprak tar─▒m yapmalar─▒na imk├ón tan─▒yan bereketli topraklar idi. Tar─▒mlar─▒n─▒ yapmalar─▒ i├žin topraklar─▒, avc─▒l─▒klar─▒n─▒ yapmak i├žin etrafta ormanl─▒k arazileri ve bal─▒k avc─▒l─▒─č─▒ i├žin g├Âlleri mevcuttu.

Genel olarak al├╝vyon yelpazelerinin ├╝zerine kurulu olan h├Ây├╝kler bug├╝n ova konumunda olan b├Âlgenin ├že┼čitli alanlar─▒nda da─č─▒n─▒k vaziyet de konumlanm─▒┼člar ve az say─▒da da olsa al├╝vyon yelpaze konumlar─▒ndan uzakta olanlarda mevcuttur. Ovaya genel olarak bakt─▒─č─▒m─▒zda kuzey ve g├╝neyde kurulan h├Ây├╝k yerle┼čmelerinin baz─▒ farkl─▒l─▒klar g├Âsterdiklerini de g├Ârmek m├╝mk├╝nd├╝r. G├╝ney b├Âlgede kurulan yerle┼čmeler genel olarak M.├ľ. 3 binli y─▒llara yani Tun├ž ├ça─č─▒ÔÇÖna tarihlenirken al├╝vyon arazilerden uzak fakat akarsu yataklar─▒na yak─▒n mevkilerde yer almaktad─▒rlar. Bunun yan─▒nda b├Âlgenin en eski malzeme veren h├Ây├╝k yerle┼čmeleri (Barc─▒n, Marmarac─▒k ve Mente┼če gibi) ise kuzey kesimde yer al─▒r. Kuzeyde yer alan bu yerle┼čmelerin olas─▒l─▒kla daha ├Ânceleri burada bulunan g├Âl arazisinden istifade etmek amac─▒yla kurulduklar─▒ d├╝┼č├╝n├╝lebilir. Neolitik d├Ânemde tar─▒m i┼člerinde sulama bilincinin hen├╝z olu┼čmam─▒┼č olmas─▒ burada bulunan ve suya ihtiya├ž olu┼čturmayan nemli topraklar─▒n varl─▒─č─▒ bu yerle┼čimlerin kurulu┼čunda ├Ânc├╝l├╝k etti─či d├╝┼č├╝ncesi kabul edilebilir.

B├Âlgede arkeolojik ara┼čt─▒rmalar 1930 ve 40’l─▒ y─▒llarda Kurt Bittel ve K─▒l─▒├ž. K├Âkten ile ba┼člam─▒┼čt─▒r. Daha sonra 1960ÔÇÖl─▒ y─▒llarda ilk ara┼čt─▒rmalar─▒ James Mellaart, Carl Cullberg, David FrenchÔÇÖin ara┼čt─▒rmalar─▒ takip etmi┼č 1980ÔÇÖli y─▒llarda da Mehmet ├ľzdo─čan ve Jacob RoodenbergÔÇÖin ara┼čt─▒rmalar─▒ takip etmi┼čtir. T├╝m bu ├žal─▒┼čmalarda yap─▒lan y├╝zey ara┼čt─▒rmalar─▒ ile pek ├žok yerle┼čme yeri tespit edilerek bunlar─▒n tescillenmesinde ├Ânc├╝l├╝k edilmi┼čtir. Bu y─▒llarda ba┼člayan envanter ├žal─▒┼čmalar─▒ Bursa b├Âlgesinin oldu─ču kadar Anadolu ve Avrupa tarih ├Âncesinin bilinmeyenlerine de ─▒┼č─▒k tutmu┼čtur. O y─▒llarda yer tespitleri yap─▒lan alanlardaki ├žal─▒┼čmalar 1990’l─▒ y─▒llarda kaz─▒ ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒n ba┼člamas─▒ ile devam etmi┼čtir. Bug├╝n yap─▒lan ├žal─▒┼čmalardan al─▒nan veriler do─črultusunda ├ževrede bulunan Marmarac─▒k, Mente┼če ve Barc─▒n H├Ây├╝klerinin BursaÔÇÖn─▒n tarih├Âncesine dair bilinen en eskileri aras─▒nda yer ald─▒─č─▒n─▒ g├Ârmekteyiz. Son d├Ânemlerde Mente┼če H├Ây├╝k ve ard─▒ndan ├žal─▒┼čmalar yap─▒lan Barc─▒n H├Ây├╝k kaz─▒lar─▒ ile olduk├ža fark─▒ bulgularla ve ├žok ilgin├ž yeni analizlerle ┼čekil alan ├žal─▒┼čmalar ulusal oldu─ču kadar uluslararas─▒ bilim d├╝nyas─▒ taraf─▒ndan dikkatle takip edilmektedir. Arkeoloji alan─▒nda bir├žok bilim ├ževresinin kabul etti─či ├╝zere b├Âlge k├╝lt├╝rlerin bulu┼čmas─▒nda ve etkile┼čimlerinde olduk├ža ├Ânemli bir yer tutar.

AnadoluÔÇÖda bulunan ve say─▒lar─▒ binlerle hesaplanan h├Ây├╝klerin aras─▒nda Yeni┼čehir ve ├ževresinde yer alan h├Ây├╝kleri ele alaca─č─▒m─▒z ├žal─▒┼čmam─▒zda Yeni┼čehir il├že s─▒n─▒rlar─▒ i├žerisinde kalan h├Ây├╝k ve buna ilaveten de sit alanlar─▒n─▒ tek tek tan─▒maya ├žal─▒┼čaca─č─▒z. Osmanl─▒ Devleti taraf─▒ndan kurulan ilk ve tek ┼čehir olma ├Âzelli─čini ta┼č─▒yan Yeni┼čehir ├ževresinde tarih ├Âncesi devirde kimler vard─▒, neler yaparlard─▒, nas─▒l ya┼čarlard─▒ ne yer ne i├žerlerdi, nas─▒l mekanlarda bar─▒n─▒rlard─▒, avlanma ┼čekilleri nas─▒ld─▒, tar─▒m yaparlarm─▒yd─▒, avc─▒l─▒k yaparlar m─▒yd─▒. T├╝m bu sorular─▒n cevaplar─▒ asl─▒nda ├ževredeki h├Ây├╝klerin detayl─▒ incelemeleri sonucunda ortaya ├ž─▒kabilecektir. ├çevre h├Ây├╝klerde yap─▒lacak ├žal─▒┼čmalar b├Âlge k├╝lt├╝r├╝n├╝n ge├žmi┼čini ayd─▒nlataca─č─▒ gibi farkl─▒ co─črafyalar ile etkile┼čimleri de bilmemizi sa─člayacakt─▒r. o nedenledir ki etrafta birer y├╝kselti olarak g├Ârd├╝─č├╝m├╝z bu h├Ây├╝klerin anlam kazanmas─▒, i├žerdikleri bilgilerin okunabilmesi ve da─čarc─▒─č─▒m─▒za kat─▒lmalar─▒ ancak arkeologlar─▒n buralarda ├žal─▒┼čmalar─▒ ile m├╝mk├╝n olacakt─▒r. ├ťzerinde ├žal─▒┼č─▒lmayan her bir materyal asl─▒nda yok say─▒l─▒r. ─░├žeri─čini bilmedi─čimiz her bir miras ├Âl├╝ ya da at─▒l olarak kabul edilir. Ancak arkeologlar─▒n ├žal─▒┼čmalar─▒ ve buralarda inceleme yapmalar─▒ buralar─▒ de─čerli k─▒lar. Ancak yap─▒lacak ├žal─▒┼čmalar ile ge├žmi┼če bak─▒┼č a├ž─▒m─▒z de─či┼čebilir. G├╝n├╝m├╝z uygarl─▒─č─▒n─▒n hangi evrelerden ge├žti─čini bu ├žal─▒┼čmalar sayesinde ├Â─črenebiliriz.

Etraf─▒m─▒zda bulunan h├Ây├╝klerin her biri zamana kar┼č─▒ tahribat ya da de─či┼čimlere u─čramamak ad─▒na tehlike alt─▒nda olup bir an ├Ânce yap─▒lacak ├žal─▒┼čmalar─▒ beklemektedir. Her bir h├Ây├╝k kapa─č─▒ hi├ž a├ž─▒lmadan, hi├ž okunmadan k├╝t├╝phane raf─▒na konmu┼č bir kitap gibi a├ž─▒l─▒p okunmay─▒ i├žeri─činden bilgi almay─▒ beklemektedir.

H├Ây├╝kleri tek tek ele almadan ├Ânce ├ževrede envantere giren ve tescillenen bu h├Ây├╝klerin i├žerisinde bulundu─ču ┼čartlarda korunmalar─▒ ile ilgili sorun ve s─▒k─▒nt─▒lara de─činmek gerekirlili─čini d├╝┼č├╝nmekteyim.

Yaz─▒n─▒n ba┼člang─▒c─▒nda da belirtti─čimiz gibi; halk─▒m─▒z─▒n b├╝y├╝k bir b├Âl├╝m├╝ h├Ây├╝k kavram─▒na de─čersiz ya da sadece define avc─▒lar─▒n─▒n u─črak noktas─▒ olarak bakmakta. Bir├žo─čumuz ge├žmi┼čten gelen k├╝lt├╝r varl─▒klar─▒n─▒ sayarken h├Ây├╝k kelimesini akl─▒na bile getirmemektedir. B├Âyle olunca da de─čersiz g├Âr├╝len h├Ây├╝kler do─čal ya da do─čal olmayan yollar ile h─▒zla tahrip olmaktad─▒r. Bu alanda zamana kar┼č─▒ giderek ├žok daha fazla ┼čey kaybetmekteyiz. ├ľnlenmeyen ya da ├Ânlenemeyen tahribatlar ile birlikte bu y├Ânde geriye d├Ân├╝┼č├╝ asla olmayacak bir ┼čekilde bilgi kaynaklar─▒ g├Âz├╝m├╝z├╝n ├Ân├╝nde yok olmaya kaybolmaya ba┼člam─▒┼čt─▒r.

Son y─▒llarda yap─▒la┼čman─▒n artmas─▒, tar─▒m─▒n ileri teknoloji makinalar ile yap─▒lmaya ba┼člamas─▒ mevcut h├Ây├╝kleri tahribat tehlikesi ile ba┼č ba┼ča b─▒rakmaktad─▒r. ├ľzellikle Yeni┼čehir b├Âlgesinde ki sulu tar─▒m─▒n yo─čunlu─ču arkeolojik yerle┼čmeleri s├╝rekli bir tahribata maruz b─▒rakmaktad─▒r. Ekilebilir arazilerin ─▒slah edilmesi tepe g├Âr├╝n├╝ml├╝ h├Ây├╝klerin bilin├žsiz ve izinsiz d├╝zlenmeleri yo─čun tahribatlar─▒n ba┼č─▒n─▒ ├žekmektedir. Asl─▒nda bir h├Ây├╝k arazisinin d├╝zenli olarak ekilip s├╝r├╝lmesi bile h├Ây├╝─č├╝n zaman i├žerisinde d├╝zlenmesine sebebiyet vermektedir. ├ľte yandan h├Ây├╝k arazileri ├╝zerine yap─▒lan yollar ve yap─▒la┼čmalar h├Ây├╝kte geri d├Ân├╝┼č├╝ m├╝mk├╝n olmayan tahribatlara yol a├žmaktad─▒r.

Mevcut h├Ây├╝klerin korunabilmeleri ve ├╝zerinde yap─▒labilecek ├žal─▒┼čmalar─▒ beklemeleri i├žin yap─▒labilecek en ├Ânemli ┼čeylerin ba┼č─▒nda yerel bilin├ž ve insiyatifin geldi─či a┼čik├ór bir ger├žektir. Toplum i├žerisinde h├Ây├╝k bilincinin olu┼čmas─▒ hem yerel de ya┼čayanlar hem de y├Âneticiler taraf─▒ndan fark─▒ndal─▒─č─▒n meydana gelmesi h├Ây├╝klerin yar─▒nlara ta┼č─▒nabilmesi i├žin hayati derece ├Ânem ta┼č─▒maktad─▒r.

Barc─▒n H├Ây├╝k kaz─▒ ├žal─▒┼čmas─▒ s─▒ras─▒nda ├žekilen bir foto─čraf

┼×imdi s─▒ra ile Yeni┼čehir ├ževresinde yer alan h├Ây├╝k ve sit alanlar─▒n─▒ incelemeye ├žal─▒┼čal─▒m.

BARCIN H├ľY├ť─×├ť

Bursa ilinin merkezinin do─čusunda, Yeni┼čehir il├že merkezinin yakla┼č─▒k olarak 4 km. bat─▒s─▒nda, g├╝n├╝m├╝z Barc─▒n K├Ây├╝’n├╝n 3-4 km kadar g├╝neyinde, Yeni┼čehir-Bursa karayolunun Bursa istikametinde yoldan 200 metre kadar g├╝neyde yer almaktad─▒r. Yeni┼čehir Ovas─▒nda 192 metre rak─▒mda yer alan h├Ây├╝k tespit edildi─či d├Ânem itibariyle 4 metre y├╝ksekli─činde ve 100 metre ├žap─▒ndad─▒r. Yeni┼čehir Bat─▒ H├Ây├╝─č├╝ ya da Yeni┼čehir II H├Ây├╝─č├╝ olarak da adland─▒r─▒lmaktad─▒r. Bulundu─ču mevki y├Ârede ├ťyecek mevkii olarak ge├žti─činden ├ťyecek Tepe olarakta bilinmektedir.

Barc─▒n H├Ây├╝k kaz─▒lar─▒ s─▒ras─▒nda arkeologlar taraf─▒ndan tespit edilen ayak izi

1960 y─▒l─▒nda James Mellaart; 1961 y─▒l─▒nda David French; 1964 y─▒l─▒nda ise Carl Cullberg taraf─▒ndan y├╝zey ara┼čt─▒rmalar─▒ yap─▒lm─▒┼čt─▒r. ─░stanbul ├ťniversitesi; Edebiyat Fak├╝ltesi; Prehistorya Anabilim Dal─▒ da h├Ây├╝─č├╝ ziyaret ederek toplama yapm─▒┼čt─▒r. 1984 y─▒l─▒nda yap─▒lan ara┼čt─▒rmalarda, h├Ây├╝kte ilk ara┼čt─▒rmalar─▒n yap─▒ld─▒─č─▒ 1960 y─▒l─▒ndan sonraki y─▒llarda ├╝st konisinin tahrip edilmi┼č oldu─ču tespit edilmi┼čtir. (├ľzdo─čan 1985: 413) K├╝lt├╝r ve Turizm Bakanl─▒─č─▒ taraf─▒ndan haz─▒rlanm─▒┼č tescilli arkeolojik sit alanlar listesinde yer almaktad─▒r.

1967 y─▒l─▒nda h├Ây├╝kte ├žal─▒┼čmalar yapan David French; ─░lk Tun├ž ├ça─č─▒’na tarihlenen Troya I, ─░znik, Yeni┼čehir,┬á k─▒rm─▒z─▒ a├žk─▒l─▒, ─░neg├Âl gri t├╝rlerinde ve 2. bine tarihlenen ├žanak ve ├ž├Âmlek par├žalar─▒na rastlanm─▒┼čt─▒r. (French 1967: 58-64)

2005 y─▒l─▒nda Roodenberg taraf─▒ndan incelemeye al─▒nan h├Ây├╝kte kaz─▒ ├žal─▒┼čmalar─▒ 2007 y─▒l─▒ndan itibaren Fokke Gerritsen ba┼čkanl─▒─č─▒nda s├╝rd├╝r├╝lm├╝┼čt├╝r.

M.├ľ. 7. Bin y─▒llarda yerle┼čimin ba┼člad─▒─č─▒ h├Ây├╝kte ├Âzellikle mimari yap─▒lar, pi┼čirme teknikleri, avlanma ve ├Âl├╝ g├Âmme adetleri hakk─▒nda olduk├ža detayl─▒ veriler al─▒nm─▒┼čt─▒r. G├╝nl├╝k ya┼čam, beslenme ve bar─▒nma konusunda detayl─▒ bulgulara ula┼č─▒lm─▒┼čt─▒r. S├╝t ve s├╝t ├╝r├╝nlerinin t├╝ketimine ait d├╝nya insanl─▒k tarihinin en eski bulgular─▒na ula┼č─▒lan h├Ây├╝k ulusal oldu─ču kadar uluslararas─▒ bilim d├╝nyas─▒nca da yak─▒ndan takip edilmektedir.

Yeni┼čehir H├Ây├╝klerinin i├žerisinde incelenmesi ve bulgu elde edilebilmesi bak─▒m─▒ndan en ┼čansl─▒s─▒ say─▒labilecek h├Ây├╝kt├╝r.

├çardak H├Ây├╝k

├çARDAK H├ľY├ťK

Yeni┼čehir il├že merkezinin 10 km. kadar bat─▒s─▒nda, Yeni┼čehir-Bursa karayolunun 750 metre kadar g├╝neyinde, ├çardak K├Ây├╝’n├╝n 1,5 km. kuzeyinde 190 metre rak─▒mda konumlanm─▒┼čt─▒r. Bug├╝n Yeni┼čehir Uluslararas─▒ Sivil Havaalan─▒’n─▒n hemen kuzey kesiminde yer almaktad─▒r. Bulundu─ču alan y├Ârede ├ťvecik Mevkii olarak adland─▒r─▒lmakla birlikte h├Ây├╝k de; ├ťvecik Tepe olarak bilinmektedir. Bu durumdan dolay─▒ da bir├žok kaynakta ├ťvecik H├Ây├╝k olarak ge├žmektedir.

H├Ây├╝k yakla┼č─▒k olarak 200-250 metre ├žap─▒nda ve 12-15 metre y├╝ksekli─če sahiptir. (Bittel; 1955: 54) ├ťzerinde nirengi mevcuttur. 1948 y─▒l─▒nda K─▒l─▒├ž K├Âkten taraf─▒ndan tespit edilen h├Ây├╝k de daha sonraki d├Ânemlerde Kurt Bittel, James Mellaart, Carl Cullberg, David French ve Mehmet ├ľzdo─čan inceleme ├žal─▒┼čmalar─▒nda bulunmu┼člard─▒r. Konum olarak yola yak─▒nl─▒─č─▒ndan dolay─▒ da pek ├žok gezgin ve bilim adam─▒nca da gezilmi┼čtir.

Eski Tun├ž ├ža─č─▒na kadar inen bir kronolojiye sahip olan h├Ây├╝k y├╝zeyinden k─▒rm─▒z─▒ a├žk─▒l─▒, astarl─▒ ve ince astarl─▒ washed wave ─░lk Tun├ž ├ça─č─▒ ├žanak ├ž├Âmlekleri ile M.├ľ. 2. bin y─▒la tarihlenen malzemeler toplanm─▒┼čt─▒r. (French; 1967: 61-63) Bursa’n─▒n en eski ve en b├╝y├╝k h├Ây├╝klerinin listesinde kabul edilen ├çardak H├Ây├╝k; y├╝zeyde bulunan elle yap─▒lm─▒┼č testi k├╝p par├žalar─▒ incelendi─činde Troya II. ve Demircih├Ây├╝k ile ├ža─čda┼č kabul edilmektedir.

K├╝lt├╝r ve Turizm Bakanl─▒─č─▒ taraf─▒ndan haz─▒rlanm─▒┼č tescilli arkeolojik sit alanlar─▒ listesinde yer alan h├Ây├╝k, ├╝zerinde tar─▒m yap─▒lmas─▒ d─▒┼č─▒nda pek fazla tahribata u─čramayan h├Ây├╝klerdendir. (BAY; 07.08.2004)

KARASILI H├ľY├ť─×├ť

Yeni┼čehir il├že merkezine yakla┼č─▒k olarak 10 km mesafede yer alan il├žeye ba─čl─▒ Karas─▒l mahallesinin yakla┼č─▒k 1,5 km do─čusunda yer almaktad─▒r. Karas─▒l ile S├Âylemi┼č aras─▒ndaki yolun hemen g├╝neyinde konumlanm─▒┼čt─▒r. ─░lk tespit edildi─či d├Ânemde kay─▒tlara 75 metre ├žap─▒nda ve 2 metre y├╝ksekli─činde oldu─ču belirtilmi┼čtir. 1967 y─▒l─▒nda David French’in h├Ây├╝kte yapt─▒─č─▒ ├žal─▒┼čmada ─░lk Tun├ž ├ça─č’─▒na ait Yeni┼čehir, k─▒rm─▒z─▒ a├žk─▒l─▒ ve ─░neg├Âl gri t├╝rlerinde ve M.├ľ. 2. bine tarihlenen ├žanak ├ž├Âmlek par├žalar─▒ bulunmu┼čtur. (French 1967; 53, 59-62) M.├ľ. 2200-1700 y─▒llar─▒na ait erken ve orta bronz d├Ânemlerine ait buluntulara rastlanan h├Ây├╝k y├Ârenin en k├╝├ž├╝k h├Ây├╝─č├╝d├╝r.

Yeni┼čehir b├Âlgesinde tespit edilen di─čer bir├žok h├Ây├╝─č├╝n kurulu┼č yerlerine ters olarak al├╝vyal yelpazenin y├╝ksek kesiminde fakat G├Âksu yata─č─▒na yak─▒n bir konumda kurulmu┼čtur.

G├╝n├╝m├╝zde h├Ây├╝k ├╝zerinde bulunan ├žiftlik ve buna ba─čl─▒ tar─▒m faaliyetleri h├Ây├╝─č├╝ ciddi zararlar vermektedir. Y├╝r├╝t├╝len tar─▒m faaliyetleri ile h├Ây├╝k her ge├žen g├╝n d├╝zle┼čmektedir. 1967 y─▒l─▒nda French taraf─▒ndan 2 metre y├╝kseklik kaydedilmi┼čse de bug├╝n neredeyse tamamen g├Âr├╝n├╝rl├╝─č├╝n├╝ yitirmi┼č bulundu─ču ova ile ayn─▒ seviyelere gelmi┼čtir. (BAY 08.08.2004)

KARASIL II H├ľY├ť─×├ť

Karas─▒l mahallesinin yakla┼č─▒k olarak 2 km. g├╝neybat─▒s─▒nda yer almaktad─▒r. ─░lk tespit edildi─či d├Ânemde 90 metre ├žap─▒nda ve 2 metre y├╝ksekli─činde kay─▒tlanm─▒┼čt─▒r. H├Ây├╝kte ─░lk Tun├ž ├ça─č─▒na ait Yeni┼čehir k─▒rm─▒z─▒ a├ž─▒kl─▒ ve ─░neg├Âl gri t├╝rlerinde ve M.├ľ. 2. bine tarihlenen ├žanak ├ž├Âmlek par├žalar─▒ bulunmu┼čtur. (French 1967: 53, 59-64) Y├╝zeyinde bulunan seramikler Troya I ve II ile┬á ├ža─čda┼čt─▒r.

Yo─čun tar─▒m ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒n yap─▒ld─▒─č─▒ h├Ây├╝k y├╝zeyi zaman i├žerisinde d├╝zle┼čmeye ba┼člam─▒┼čt─▒r. H├Ây├╝k bug├╝n neredeyse bulundu─ču ova ile ayn─▒ seviyelere gelmi┼čtir. Bu nedenle h├Ây├╝─č├╝n uzaktan fark edilmesi olduk├ža g├╝├žt├╝r. (BAY: 08.08.2004)

K├ľPR├ťH─░SAR H├ľY├ťK

K├Âpr├╝hisar mahallesinin g├╝neyinde Kocasu’nun do─ču taraf─▒nda teras─▒ ├╝zerinde bug├╝nk├╝ mevcut k├Ây├╝n kar┼č─▒s─▒nda konumlanm─▒┼čt─▒r. Yeni┼čehir-Bilecik karayolunun kuzeyinde yer al─▒r. Yeni┼čehir il├že Merkezinden uzakl─▒─č─▒ yakla┼č─▒k olarak 12 km’dir. 272 metre rak─▒mda yer al─▒r. Bulundu─ču konum yerelde Tepetarla mevkii olarak adland─▒r─▒lmaktad─▒r. ─░lk olarak 1961 y─▒l─▒nda David French taraf─▒ndan saptanm─▒┼čt─▒r. Tespit edildi─či d├Ânemde 200├Ś100 metre ebad ve 12 metre y├╝kseklik boyutlar─▒na sahip bulunmakta idi.

K├Âpr├╝hisar H├Ây├╝k

H├Ây├╝kte yap─▒lan ├žal─▒┼čmalarda ─░lk Tuna ├ça─č─▒ ├žanak ├ž├Âmleklerine rastlanm─▒┼čt─▒r. S├Âz konusu bu ├žanak ├ž├Âmleklerin ba┼č─▒nda; Demircih├Ây├╝k’ten siyah a├žk─▒l─▒ mal olarak bilinen French taraf─▒ndan Yeni┼čehir siyah veya siyah a─č─▒z kenarl─▒ olarak isimlendirilen malzemeler gelmektedir. Ayr─▒ca k─▒rm─▒z─▒ astarl─▒, a├žk─▒l─▒ ve ince astarl─▒ ve gri astarl─▒lar da bulunmu┼čtur. H├Ây├╝kte bulunan par├žalar aras─▒nda M.├ľ 2. bin y─▒la tarihlenen malzemelerde yer almaktad─▒r. (French 1967; 53, 59-64)

K├╝lt├╝r ve Turizm Bakanl─▒─č─▒ taraf─▒ndan 1991 y─▒l─▒nda tescillenen h├Ây├╝k bug├╝ne dek ├Ânemli say─▒labilecek ├Âl├ž├╝lerde tahribata maruz kalm─▒┼čt─▒r. H├Ây├╝kte yo─čun bir tar─▒m tahribat─▒ g├Âze ├žarpmaktad─▒r. 1960’lar─▒n sonlar─▒nda derenin ta┼čmas─▒n─▒ ├Ânlemek amac─▒yla h├Ây├╝─č├╝n yar─▒s─▒ toprak olarak ├žekilerek dere kenar─▒nda ta┼čk─▒na kar┼č─▒ set olu┼čturulmu┼čtur. (BAY 07.08.2004) Bat─▒ ve do─čusunda yap─▒lan bu tahribat─▒n yan─▒ s─▒ra do─čusu ve g├╝neyi tamamen ekili, kuzey yamac─▒nda toprak yol taraf─▒ndan kesilmi┼čtir.

MARMARACIK H├ľY├ťK

Bursa-Yeni┼čehir karayolunun hemen g├╝neyinde yer almaktad─▒r. Bug├╝nk├╝ Marmarac─▒k K├Ây├╝n├╝n g├╝ney kesiminde k├Âyden yakla┼č─▒k olarak 3 km kadar mesafede konumlanm─▒┼čt─▒r. K├╝├ž├╝k bir g├Âle veya batakl─▒─ča bakan bir s─▒rt─▒n ucundad─▒r. Marmarac─▒k K├Ây├╝’n├╝n Osmanl─▒ d├Âneminde ki sakinlerinin Rum as─▒ll─▒ olmalar─▒ m├╝nasebetiyle b├Âlge Rumcada h├Ây├╝k anlam─▒n─▒n kar┼č─▒l─▒─č─▒n─▒ alan “Tumba” olarak adland─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r. Bug├╝nde bir├žok ara┼čt─▒rmac─▒ “Tumba” ismini kullanmaktad─▒r. Ilk olarak Kurt Bittel taraf─▒ndan tespit edilmi┼čtir. 1960 y─▒l─▒nda James Mellaart h├Ây├╝kte ├žal─▒┼čma yapm─▒┼č, 1961 y─▒l─▒nda da David French taraf─▒ndan ├žal─▒┼čmalar devam ettirilmi┼čtir. Daha sonralar─▒ h├Ây├╝kte; Cullberg ve ├ľzdo─čan’da y├╝zey ├žal─▒┼čmalar─▒ yapm─▒┼čt─▒r.

Marmarac─▒k H├Ây├╝k

H├Ây├╝k Bittel taraf─▒ndan tespit edildi─činde 100 metre ├žapa ve ve 5 metre y├╝ksekli─če sahip boyutlarda idi. (French 1967: 53) 1985 y─▒l─▒nda Mehmet ├ľzdo─čan taraf─▒ndan yap─▒lan ├žal─▒┼čmada Neolitik ├ça─č’a ait Fikirtepe t├╝r├╝ ├žanak ├ž├Âmlekler (├ľzdo─čan 1985: 414) bulunmu┼čtur. 2000 y─▒l─▒nda h├Ây├╝kte ├žal─▒┼čmalar yapan Laurens Carolus ise h├Ây├╝kteki en eski yerle┼čimin yakla┼č─▒k olarak M.├ľ. 6.000 y─▒llar─▒nda ba┼člad─▒─č─▒n─▒ tespit etmi┼čtir. (Thissen 2000: 302) Bu ba─člamda h├Ây├╝k Bursa’daki en eski yerle┼čimler i├žerisinde zikredilmektedir. Do─čal yollar─▒n ├╝zerinde yer almaktad─▒r. Fikirtepe t├╝r├╝ ├žanak ├ž├Âmlek par├žalar─▒n─▒n d─▒┼č─▒nda h├Ây├╝kte, ─░lk Tun├ž ├ça─č─▒’na tarihlenen Yeni┼čehir ve ─░neg├Âl gri t├╝rlerinde ve 2. bine tarihlenen ├žanak ├ž├Âmlek par├žalar─▒ da bulunmu┼čtur. (French 1967: 59-64)

H├Ây├╝k ├╝zerinde yap─▒lan yo─čun tar─▒m faaliyetleri ve bu ama├žla a├ž─▒lm─▒┼č tarla ula┼č─▒m yolu arkeolojik tabakalarda geri d├Ân├╝┼č├╝ olmayan tahribatlara neden olmu┼čtur. (Tayex, 16. 07. 2000-BAY, 07.08.2004))

MENTE┼×E H├ľY├ťK

Yeni┼čehir il├že merkezine 13 km uzakl─▒kta Mente┼če k├Ây├╝n├╝n 500 metre kadar g├╝neybat─▒s─▒nda konumlanm─▒┼čt─▒r. Yeni┼čehir Ovas─▒n─▒n ise kuzeybat─▒s─▒nda yer alan h├Ây├╝k; Mente┼če deresinin birikinti yelpazesinin yukar─▒ k─▒sm─▒nda, derenin yata─č─▒ kenar─▒nda bir seki basama─č─▒ ├╝zerindedir. Tescillendi─či d├Ânem itibari ile 100 metre ├žap─▒nda ve 4 metre y├╝ksekli─če sahiptir. Yeni┼čehir-S├Âl├Âz yolu taraf─▒ndan ikiye b├Âl├╝nm├╝┼čt├╝r. Tarihi Yeni┼čehir G├Âl├╝’n├╝n yak─▒n konumunda kuruludur.

H├Ây├╝kte Hollanda Tarih ve Arkeoloji Enstit├╝s├╝ ad─▒na ilk olarak 1960 y─▒l─▒nda James Mellaart taraf─▒ndan y├╝zey ├žal─▒┼čmas─▒ yap─▒lm─▒┼č, ard─▒ndan 1961 y─▒l─▒nda David French taraf─▒ndan y├╝zey ara┼čt─▒rmalar─▒ devam etmi┼čtir. 1964 y─▒l─▒nda Carl Cullberg taraf─▒ndan incelenen h├Ây├╝k 1995-2000 y─▒llar─▒ aras─▒nda Il─▒p─▒nar ├çevre Ara┼čt─▒rmalar─▒ b├╝nyesinde; Hollanda Arkeoloji Enstit├╝s├╝ ad─▒na James Roodenberg ba┼čkanl─▒─č─▒nda bir ekip ve ─░znik M├╝zesi taraf─▒ndan kaz─▒ ├žal─▒┼čmalar─▒ yap─▒lm─▒┼čt─▒r. K├╝lt├╝r ve Turizm Bakanl─▒─č─▒ taraf─▒ndan haz─▒rlanm─▒┼č tescilli arkeolojik sit alanlar─▒ listesinde yer almaktad─▒r.

Mente┼če H├Ây├╝k

Neolitik Devrim’in Yak─▒ndo─ču’dan Avrupa’ya yay─▒l─▒┼č─▒n─▒n incelenmesi a├ž─▒s─▒ndan olduk├ža ├Ânemli bulgular veren h├Ây├╝kte ilk yerle┼čimin M.├ľ. 7. Bin y─▒l─▒n ikinci yar─▒s─▒nda ba┼člad─▒─č─▒ d├╝┼č├╝n├╝lmektedir.┬á─░lk yerle┼čim d├Ânemi yakla┼č─▒k olarak 8500 y─▒l ├Âncesine tarihlenen h├Ây├╝k Kuzeybat─▒ Anadolu i├žin tarihlenen en eski h├Ây├╝kler i├žerisinde yer al─▒r. Genelde ya┼čam alan─▒ olan evler, tar─▒m alanlar─▒ ve ├Âl├╝ g├Âmme adetleri hakk─▒nda bilgiler toplanm─▒┼čt─▒r.[3] Fikirtepe K├╝lt├╝r├╝ne ait en erken tarihleri vermi┼čtir. (Roodenberg 1999)

B├Âlgenin en eski yerle┼čim yerlerinden birisi olmas─▒ ve incelenmesinin sonunda insanl─▒k ve b├Âlge tarihi i├žin olduk├ža ├Ânemli bilgiler veren h├Ây├╝k malesef tahribattan da nasibini fazlas─▒yla alm─▒┼čt─▒r. ├ťzerine b├╝y├╝k├že bir y├╝ksek gerilim hatt─▒ dire─či dikilen h├Ây├╝k bunun d─▒┼č─▒nda Yeni┼čehir-S├Âl├Âz karayolu taraf─▒ndan da ikiye b├Âl├╝nm├╝┼čt├╝r. H├Ây├╝kte tar─▒ma dayal─▒ d├╝zlenme ise olduk├ža yo─čundur. (BAY 27.04.2005)

OKUF H├ľY├ťK

Yeni┼čehir il├že merkezinin 14 km. g├╝neybat─▒s─▒nda ├çay─▒rl─▒ k├Ây├╝ yak─▒nlar─▒nda yer almaktad─▒r. ├çay─▒rl─▒ k├Ây├╝n├╝n eski isminin Okuf olmas─▒ndan dolay─▒ Okuf veya Okof olarak ge├žmektedir. Y├╝zey ├žal─▒┼čmalar─▒nda M.├ľ. 2. Bin y─▒llara ait seramik ve ├žanak ├ž├Âmlek par├žalar─▒na rastlanmaktad─▒r.

G├Âksu yata─č─▒n─▒n dibinde kurulu olan h├Ây├╝─č├╝n bir b├Âl├╝m├╝ ta┼čk─▒nlar ve seller ile G├Âksu taraf─▒ndan ta┼č─▒narak tahrip olmu┼čtur.

S├ľYLEM─░┼× H├ľY├ťK

Yeni┼čehir il├žesine ba─čl─▒ S├Âylemi┼č mahallesinde bulunan h├Ây├╝k S├Âylemi┼č’in 3 km kadar kuzeyinde, Yeni┼čehir il├že merkezine ise 4 km mesafede yer almaktad─▒r. Konum olarak ise Kocasu’nun do─ču yakas─▒nda teras─▒nda bulunmaktad─▒r. 1 km g├╝neydo─čusunda Yeni┼čehir-─░neg├Âl karayolu yer al─▒r. Bu mevki k├Âyde Mantarl─▒k olarak adland─▒r─▒lmakla birlikte h├Ây├╝─č├╝n yerel ad─▒ da Hamamtepe’dir. Ovan─▒n ortas─▒nda yayan bir h├Ây├╝kt├╝r ve ├╝zerinde nirengi vard─▒r. 290 metre rak─▒ml─▒d─▒r. 100 metre ├žap─▒nda olan h├Ây├╝─č├╝n y├╝ksekli─či ise 5 metre civar─▒ndad─▒r. H├Ây├╝k ilk olarak 1961 y─▒l─▒ i├žerisinde David French taraf─▒ndan tespit edilerek tescillenmi┼čtir. Ayn─▒ y─▒l i├žerisinde Visited taraf─▒ndan ilk ara┼čt─▒rmalar─▒ yap─▒lm─▒┼čt─▒r. Bug├╝ne dek h├Ây├╝kte yap─▒lan ara┼čt─▒rmalarda ─░lk Tun├ž ├ça─č─▒na ait Yeni┼čehir, k─▒rm─▒z─▒ astarl─▒ ve ─░neg├Âl gri t├╝rlerinde ├žanak ve ├ž├Âmlek par├žalar─▒ bulunmu┼čtur. (French 1967; 54, 60-62)

S├Âylemi┼č H├Ây├╝k

H├Ây├╝─č├╝n bat─▒ taraf─▒ bir trakt├Âr yolu a├ž─▒lmak suretiyle tahrip edilmi┼č, ayr─▒ca defineciler taraf─▒ndan a├ž─▒lan bir ├žukur ile h├Ây├╝k tahribata u─čram─▒┼čt─▒r. ├ľl├ž├╝m dire─činin hemen yan─▒nda bulunan bu defineci ├žukurunun derinli─či yakla┼č─▒k olarak 6 metredir. K├Âyl├╝ler taraf─▒ndan ifade edildi─čine g├Âre h├Ây├╝─č├╝n eski bir hamam kal─▒nt─▒s─▒ oldu─ču ve definecilerinde bu hamam kal─▒nt─▒lar─▒na ula┼čmaya ├žal─▒┼čt─▒klar─▒ ┼čeklindedir. (BAY, 08.08.2004)

YEN─░┼×EH─░R I H├ľY├ťK

Bastin Bo┼č, Postinp├╝┼č, Baba Sultan h├Ây├╝k olarak adland─▒r─▒lmaktad─▒r. ├çe┼čitli yay─▒nlarda Postin Pos, Baba Tepe, Sultan Baba Tepe ya da Postinba┼č Tepe olarakta ad─▒ ge├žmektedir. Yeni┼čehir il├že merkezinde yer al─▒r. S├Âz konusu h├Ây├╝k ├╝zerindeki tepede ├╝zerinde “Postumpost Cami” yaz─▒l─▒ bir tabela bulunan cami ve ├žay bah├žesi bulunmaktad─▒r. 150├Ś6 metre boyutlar─▒ndad─▒r. I. Murad d├Âneminde ├╝zerine Postun Pu┼č Baba Tekkesi ve T├╝rbesi yapt─▒r─▒lan h├Ây├╝k olas─▒l─▒kla yolun g├╝venli─čini sa─člamak i├žin kullan─▒lm─▒┼čt─▒r. Daha sonraki y─▒llarda mezarl─▒k arazisi olarak da kullan─▒lan h├Ây├╝k il├že de en fazla tahribata maruz kalm─▒┼č h├Ây├╝klerin i├žerisinde yer al─▒r.

H├Ây├╝k ile ilgili ilk y├╝zey ara┼čt─▒rmalar─▒ 1942 tarihinde Kurt Bittel taraf─▒ndan ba┼člat─▒lm─▒┼č daha sonralar─▒ 1949 ve 1951 y─▒llar─▒nda K─▒l─▒├ž K├Âkten taraf─▒ndan h├Ây├╝k inceleme alt─▒na al─▒nm─▒┼čt─▒r. H├Ây├╝kte yap─▒lan ├žal─▒┼čmalarda ─░lk Tun├ž ├ça─č─▒’na ait Yeni┼čehir ├žanak g├Âmle─či, k─▒rm─▒z─▒ a├žk─▒l─▒, k─▒rm─▒z─▒ astarl─▒, ─░neg├Âl gri t├╝r├╝nden ve M.├ľ 2. bin y─▒la tarihlenen ├žanak ├ž├Âmlek par├žalar─▒ bulunmu┼čtur. (French 1967; 54, 60_64)

Bug├╝n Yeni┼čehir II. H├Ây├╝k ├╝zerine kurulan ve Babasultan Park─▒ olarak bilinen mek├ón

 

KAYNAKLAR:

  • TAY (T├╝rkiye Arkeolojik Yerle┼čimleri Projesi), tayproject web sitesi.
  • Berkay Din├žer & Murat Ba┼člar, Bursa’n─▒n Tarih├Âncesi ve Bursa Arkeolojik Yerle┼čimleri Projesi, (paleo berkay.atspace web sitesi)
  • ─░lhan Kayan, Arkeolojik Jeomorfoloji A├ž─▒s─▒ndan Yeni┼čehir ve ─░znik Havzalar─▒n─▒n ├çevre ├ľzellikleri, V. Ara┼čt─▒rma Sonu├žlar─▒ Toplant─▒s─▒, Ankara 1987.
  • H. French, Prehistoric Sites in Northwest Anatolia I. The ─░znik Area, Anatolian Studies,Cambridge ├ťniversitesi Press C.17.
  • T├╝rkiye Arkeolojik Tahribat Raporu 2000, T├╝rkiye Arkeolojik Yerle┼čimleri Projesi Yay─▒n─▒, Haziran-Ekim 2000.
  • Kayhan Akkaya, Bursa ve ├çevresi Tun├ž ├ça─č─▒ Yerle┼čimlerinin Mimarisi, Dumlup─▒nar ├ťniv. Fen Edebiyat Fak. Arkeoloji BI. Bitirme Tezi, K├╝tahya-2012.
  • Berkay Din├žer & Murat Ba┼člar, K├╝lt├╝r Varl─▒klar─▒n─▒n Korunmas─▒nda Yerel ─░nsiyatifin ├ľnemi, Nil├╝fer Yerel G├╝ndem, say─▒: 4, s.24-25.

D─░PNOTLAR

[1] Berkay Din├žer – Murat Ba┼člar, ÔÇťBursaÔÇÖn─▒n Tarih├Âncesi ve Bursa Arkeolojik Yerle┼čimleri ProjesiÔÇŁ isimli makale, PaleoBerkay Arkeoloji Sitesi.

[2] Mehmet ├ľzdo─čan, Marmara Denizi ve Neolitik Ya┼čam Bi├žiminin Anadolu’dan Avrupa’ya Aktar─▒m─▒, Tina (Denizcilik ve Arkeoloji) Dergisi, say─▒: 10, 2018, s.9

[3] Konu hakk─▒nda daha detayl─▒ bilgi i├žin; Jacob Roadenberg & Song├╝l Alpaslan Roadenberg, ll─▒p─▒nar and Mente┼če Early Farming Communities in the Eastern Marmara, Archaeology and Art PubliCations, ─░stanbul 2013, s.69-91.

Mesut BİÇER

(Yeni┼čehir 1972) Gazi ├ťniversitesi ─░n┼čaat program─▒ ├Ân lisans mezunudur. Bir s├╝re mesle─čine dair kamuda ├žal─▒┼čt─▒ktan sonra ├že┼čitli ├Âzel in┼čaat firmalar─▒nda ├žal─▒┼čt─▒. 2018 y─▒l─▒nda emeklili─če hak kazanan─▒nca lise y─▒llar─▒ndan bu yana hobi olarak toplad─▒─č─▒ ├žok say─▒da yerel tarih ar┼čivini d├╝zenleyerek yerel tarih ile ilgilenmeye ba┼člad─▒. ├ľzellikle Yeni┼čehir hakk─▒nda yazd─▒─č─▒ yaz─▒lar ├že┼čitli yerlerde yay─▒nland─▒. Emeklili─činde verdi─či zaman olgusu ile ├žal─▒┼čmalar─▒na devam etmektedir. Evli ve iki ├žocuk babas─▒d─▒r. E-Posta: [email protected]
Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
  • YEN─░
Unutulmu┼č bir kurtar─▒c─▒: Philipp Schwartz

Unutulmu┼č bir kurtar─▒c─▒: Philipp Schwartz

Prof. Dr. Nadir Paksoy, 15 May─▒s 2022
Bursa’n─▒n Pastaneleri-Bozahaneleri

Bursa’n─▒n Pastaneleri-Bozahaneleri

Ekrem Hayri PEKER, 23 Mart 2022
Ye┼čil Diyar Kosova

Ye┼čil Diyar Kosova

Haber Merkezi, 22 Mart 2022
Ermeni meselesi ve baz─▒ ger├žeklerÔÇŽ

Ermeni meselesi ve baz─▒ ger├žeklerÔÇŽ

Ali E┼čref UZUNDERE, 22 Mart 2022
T├╝rkiye’nin Ambulans Tarihi

T├╝rkiye’nin Ambulans Tarihi

U─čur Bora YUMAK, 12 Mart 2022
T├╝rk Roman─▒nda Zorunlu G├Â├ž

T├╝rk Roman─▒nda Zorunlu G├Â├ž

Haber Merkezi, 12 Mart 2022