Yunan askerinin kaleminden Yeni┼čehirÔÇÖin i┼čgal g├╝nleri

Yunan askerinin kaleminden Yeni┼čehirÔÇÖin i┼čgal g├╝nleri

Mesut BİÇER

(Yeni┼čehir 1972) Gazi ├ťniversitesi ─░n┼čaat program─▒ ├Ân lisans mezunudur. Bir s├╝re mesle─čine dair kamuda ├žal─▒┼čt─▒ktan sonra ├že┼čitli ├Âzel in┼čaat firmalar─▒nda ├žal─▒┼čt─▒.
2018 y─▒l─▒nda emeklili─če hak kazanan─▒nca lise y─▒llar─▒ndan bu yana hobi olarak toplad─▒─č─▒ ├žok say─▒da yerel tarih ar┼čivini d├╝zenleyerek yerel tarih ile ilgilenmeye ba┼člad─▒. ├ľzellikle Yeni┼čehir hakk─▒nda yazd─▒─č─▒ yaz─▒lar ├že┼čitli yerlerde yay─▒nland─▒. Emeklili─činde verdi─či zaman olgusu ile ├žal─▒┼čmalar─▒na devam etmektedir. Evli ve iki ├žocuk babas─▒d─▒r.
E-Posta: mesutbicer16@gmail.com
Mesut BİÇER

Latest posts by Mesut BİÇER (see all)

T├╝rk milletinin k├╝llerinden yeniden do─čdu─ču, ordular─▒ da─č─▒lm─▒┼č, cephanelerine el konmu┼č, sava┼č gemileri tersanelere ├žekilmi┼č, tren yollar─▒ ele ge├žirilmi┼č durumdayken yeniden ayakland─▒─č─▒ sava┼č─▒n ismi Kurtulu┼č Sava┼č─▒, ─░stikl├ól Harbi ya da ba┼čka bir deyi┼čle Milli M├╝cadele Sava┼č─▒ÔÇÖd─▒r. Pe┼č pe┼če s├╝ren sava┼člar─▒n ard─▒ndan yorgun, bitkin ve en ├Ânemlisi belki de gelecekten hi├žbir ├╝midi kalmam─▒┼č Anadolu insan─▒n─▒n silkelenip yeniden aya─ča kalkt─▒─č─▒ yok oldu, bitti derken cihana yeniden kafa tuttu─ču ve sonu zaferle biten bir sava┼čt─▒r bu sava┼č.

Yunanl─▒lar─▒n 15 May─▒s 1919ÔÇÖda ─░zmirÔÇÖe ├ž─▒kmalar─▒ ve 9 Eyl├╝l 1922ÔÇÖde geldikleri yerden ─░zmirÔÇÖden denize d├Âk├╝lmeleri s├╝recinde ya┼čananlar bulundu─čumuz co─črafyada olduk├ža derin izler b─▒rakm─▒┼čt─▒r. Yunanl─▒lar─▒n ÔÇťK├╝├ž├╝k Asya Sava┼č─▒ÔÇŁ ya da ÔÇť K├╝├ž├╝k Asya FelaketiÔÇŁ olarak adland─▒rd─▒klar─▒ sonu onlar a├ž─▒s─▒ndan derin h├╝sranla biten bu sava┼čta ya┼čananlar ise insanl─▒k tarihine kara leke olarak i┼členmi┼čtir.

Kurtulu┼č Sava┼č─▒ s├╝recinde 27 Ekim 1920 tarihinden 6 Eyl├╝l 1922 tarihine dek be┼č kez Yunan ordular─▒n─▒n i┼čgaline u─črayan Yeni┼čehir i├žin i┼čgal, i┼čgalde ya┼čananlar ve buna benzer konular defa kez yaz─▒ld─▒ ├žizildi. Elbette ki; tarihin k─▒vr─▒mlar─▒nda karanl─▒k olarak kalan k─▒s─▒mlar her zaman var olacakt─▒r. L├ókin tarihte karanl─▒k k─▒s─▒mlar─▒ ayd─▒nlatmak, ayd─▒nlatmaya ├žal─▒┼čmak bizleri istikbale daha emin olarak haz─▒rlayacakt─▒r inanc─▒ i├žerisindeyiz. Bu ba─člamda da ├žal─▒┼čmalar─▒m─▒za ara vermeden devam ediyoruz.

Yeni┼čehirÔÇÖde Yunanl─▒lar taraf─▒ndan hal─▒lar─▒na kadar soyulduktan sonra ate┼če verilip talan edilen bir k├Ây camisinin foto─čraf─▒[23]
Son birka├ž y─▒ld─▒r bizim Kurtulu┼č sava┼č─▒ olarak adland─▒rd─▒─č─▒m─▒z Yunanl─▒lar─▒n K├╝├ž├╝k Asya Sava┼č─▒ dedi─či sava┼čla ile ilgili olarak Yunan kesiminde de an─▒ t├╝r├╝ ya┼čanm─▒┼č, tan─▒k olunmu┼č ve tan─▒kl─▒klar─▒n kaleme ald─▒─č─▒ kitaplar yay─▒nlanmaktad─▒r. ├ľrne─čin Yunanl─▒ tarih├ži-yazar Tassos KostopulosÔÇÖun kaleme ald─▒─č─▒ ÔÇť1912- 1922 Sava┼č ve Etnik TemizlikÔÇŁ isimli kitab─▒nda yazar a├ž─▒k ve net olarak Yunan ordusunun T├╝rk halk─▒na yapt─▒─č─▒ mezalimleri anlatmaktad─▒r. Buna benzer bir di─čer kitap ise PliziyotisÔÇÖe aittir. Esasen AnadoluÔÇÖda T├╝rk halk─▒ ile i├ž i├že kom┼ču olarak ya┼čayan Haralambos Pliziyotis bir Rum ailesinin mensubudur. 1913ÔÇÖde arkada┼č─▒ Sotos ile birlikte gizlice evinden ka├žarak Balkan Sava┼člar─▒na kat─▒lm─▒┼č. Anadolu harek├ót─▒ d├Âneminde de 1920 y─▒l─▒ndan itibaren d├Ârt karde┼či ile birlikte Yunan Ordusunda g├Ân├╝ll├╝ olarak bulunmu┼čtur.[1] Eli kalem tutan bir ki┼či olsa gerek ki; sava┼č boyunca da bir g├╝nl├╝k tutmu┼čtur. Ve bu g├╝nl├╝─č├╝n├╝ daha sonra bir kitap haline getirerek ÔÇťAnamnisis Tu Metopu, 1920-1921 Mikrasia-ThrakiÔÇŁ yani t├╝rk├že terc├╝mesi ile ÔÇťCephe Hat─▒ralar─▒, 1920-1921 Anadolu-TrakyaÔÇŁ ismi ile kitapla┼čt─▒rm─▒┼čt─▒r.

Nisan 1920ÔÇÖde ba┼člay─▒p Ekim 1921ÔÇÖe kadar ge├žen s├╝reyi konu alan Pliziyotis s├Âz konusu bu g├╝nl├╝─č├╝nde ya┼čad─▒klar─▒n─▒ kendi g├Âz├╝yle anlatm─▒┼č, g├Ârd├╝klerini aktarm─▒┼čt─▒r. Sava┼č boyunca yapt─▒─č─▒ y├╝r├╝y├╝┼člerde ├žantas─▒ndaki fazlal─▒klardan kurtulmas─▒ gerekti─či durumda ailesinden ald─▒─č─▒ mektuplar─▒ yakmak zorunda kalsa da g├╝nl├╝─č├╝ne her zaman sad─▒k kalmay─▒ tercih etmi┼čtir.[2]

Yeni┼čehirÔÇÖin Yunan ordusu taraf─▒ndan ilk kez i┼čgal edildi─či tarih olan 27 Ekim 1920, ikinci i┼čgal 6 Ocak 1921 tarihi ve ├╝├ž├╝nc├╝ i┼čgal tarihi olan 23 Mart 1921 tarihlerinde ki ya┼čananlara farkl─▒ bir bak─▒┼č a├ž─▒s─▒ olarak bakan g├╝nl├╝k muhteviyat─▒nda Yeni┼čehir ve ├ževresinde ya┼čananlar─▒ Yunan Ordusunda sava┼čan bir askerin g├Âz├╝ ile g├Ârebilmekteyiz. Pliziyotis 31 Eyl├╝l 1920 tarihinde g├╝nl├╝─č├╝ne ÔÇťBir saat sonra ayr─▒larak ─░znikÔÇÖe gittik. Gece iki k├Ây├╝n d─▒┼č─▒nda durduk. Yan─▒yorlard─▒….ÔÇŁ[3] ┬á┼čeklinde bir not yazd─▒ktan sonra 3 Ekim 1920ÔÇÖde de ÔÇť├ľ─člen birden itibaren t├╝m b├Âl├╝k, ├╝├ž T├╝rk k├Ây├╝n├╝n silahlar─▒n─▒ almaya gitti. Silahl─▒ g├Ârd├╝─č├╝m├╝z├╝ vurmam─▒z emri vard─▒. ├ť├ž├╝ne de gittik ve ikincisinde tabancal─▒ birini bulduk. Te─čmen OÔÇÖnu ayn─▒ silahla ├Âld├╝rd├╝. Ancak ├Âncesinde OÔÇÖna, silah─▒ olup olmad─▒─č─▒n─▒ sormu┼č ve O da olmad─▒─č─▒n─▒ s├Âylemi┼čti. Her ├╝├ž k├Âyden on sekiz kadar k├Âyl├╝y├╝ ald─▒k. Onlar─▒ ─░znikÔÇÖe getirdik ve di─čerlerine yar─▒n silahlar─▒n─▒ getirdiklerinde, al─▒koyduklar─▒m─▒z─▒ serbest b─▒rakaca─č─▒m─▒z─▒ s├Âyledik. ─░znikÔÇÖe d├Ând├╝─č├╝m├╝zde, sonraki g├╝n GemlikÔÇÖe gidece─čimizi ├Â─črendik.[4]ÔÇŁ notunu yaz─▒yor. Hemen akabinde yazd─▒─č─▒ not ise 6 Ekim 1920 g├╝n├╝ne ait; ÔÇťÔÇŽ┼×ehrin i├žindeki askerlerin ├žok i┼či vard─▒. ─░znik’i on d├Ârt yerinden ate┼če veriyorlard─▒. Hemen biz de yard─▒ma ko┼čtuk. Epeyce kibritimiz vard─▒. Ancak bunu yapana kadar ter ├╝zerimizden dere gibi akt─▒. Daha sonra tepelik bir yere oturarak Roma’y─▒ yakan Neron gibi gururland─▒kÔÇŽ Geriye kalan vatanda┼člar─▒ ald─▒k ve onlar─▒ kale d─▒┼č─▒na b─▒rakt─▒k.. . .ÔÇŁ

G├╝nl├╝kte 6 EkimÔÇÖden sonraki not 28 Ekim 1920 tarihine ait. Bu tarih Yeni┼čehirÔÇÖin Yunan ordusu taraf─▒ndan ilk i┼čgal edildi─či 27 Ekim 1920 tarihinin bir g├╝n sonras─▒na denk geliyor. Bu tarihlerde Bat─▒ Cephesinin Gediz vadisi genel do─črultusunda Yunan ordusuna kar┼č─▒ uygulayaca─č─▒ sald─▒r─▒ plan─▒ nedeniyle Ertu─črul grubu askerleri g├╝neye kayd─▒r─▒lm─▒┼čt─▒. Bu nedenle de cephenin kuzey kesiminde yani ─░neg├Âl-Yeni┼čehir- ─░znik b├Âl├╝m├╝nde ├Ânemli bir zay─▒fl─▒k s├Âz konusu idi.[5] Bu zay─▒fl─▒ktan faydalanan Yunan ordusu ise pek fazla direni┼če rastlamadan Yeni┼čehirÔÇÖi i┼čgal ettikten sonra ki hedefi olan Bilecik istikametine do─čru hareket ettiler. Pliziyotis Yeni┼čehirÔÇÖe ilk giren Yunan birli─činde olmasa gerek ki Yeni┼čehirÔÇÖin i┼čgali ile ilgili not d├╝┼čmemi┼č ve hatta g├╝nl├╝─č├╝nde ki 28 Ekim 1920 tarihli nottan anla┼č─▒laca─č─▒ ├╝zere K├Âpr├╝hisar K├Ây├╝ÔÇÖne de i┼čgal g├╝├žlerinin hemen ard─▒ndan giri┼č yapm─▒┼č.

Yeni┼čehir ve ├ževresinde Yunan Ordusu ile kahramanca sava┼č─▒p Yeni┼čehirÔÇÖin ├ževresinde ba┼čar─▒l─▒ ├žarp─▒┼čmalara giren G├Âkbayrak Taburu ve Tabur Kumandan─▒ Cemal Bey

AnadoluÔÇÖnun i├ž k─▒s─▒mlar─▒na do─čru ilerlemeye ├žal─▒┼čan Yunan ordusu T├╝rk halk─▒na tarihin en kara ve en utan├ž verici manzaras─▒n─▒ ya┼čat─▒yor, haysiyetsiz davran─▒┼člar─▒n─▒ sergiliyorlard─▒. Sekiz ya┼č─▒nda k─▒z ├žocu─čundan, seksen ya┼č─▒nda ki ihtiyara kadar tecav├╝zler sergileniyor, hi├žbir sebep yokken k├Âyler kasabalar ate┼če veriliyor, din kutsall─▒─č─▒ tahrip edilip evler, ocaklar, d├╝kk├ónlar i─čneden ipli─če dek ya─čmalan─▒p talan ediliyordu. ─░┼čgalle d├Âneminde Yeni┼čehir ve ├ževresinde 1187 ev yak─▒l─▒p y─▒k─▒lm─▒┼čt─▒.[6] PliziyotisÔÇÖin 28 Ekim 1920 tarihinde g├╝nl├╝─č├╝ne yazd─▒─č─▒ notta K├Âpr├╝hisar K├Ây├╝ÔÇÖnde ya┼čanan mezalimi asl─▒nda t├╝m ├ž─▒plakl─▒─č─▒ ile g├Âzler ├Ân├╝ne seriliyor.

┬áÔÇť28 Ekim 1920: ├ľ─člen K├Âpr├╝hisar’─▒ f─▒r─▒n gibi t├╝terken g├Ârd├╝m. G├Âr├╝ld├╝─č├╝ kadar─▒yla ├Ânce iyice ya─čmalanm─▒┼č ve sonra yak─▒lm─▒┼čt─▒. Ak┼čama kadar iyi ge├žirdik. Ancak so─čuk ┼čiddetleniyordu. Saat 19:30’da n├Âbeti devrald─▒m. Karanl─▒k de─čildi. ├ç├╝nk├╝ K├Âpr├╝hisar elektrik gibi ayd─▒nlat─▒yordu…

29 Ekim 1920 g├╝n├╝ PliziyotisÔÇÖin de i├žerisinde bulundu─ču Yunan askeri birli─či GemlikÔÇÖde bulunan merkezlerine ├žekilme emri alm─▒┼člard─▒. K─▒┼č ┼čartlar─▒n─▒n fazla oldu─ču kar ya─č─▒┼č─▒n─▒n ba┼člad─▒─č─▒n─▒ g├╝nl├╝kte yazd─▒klar─▒yla ├Â─črendi─čimiz o g├╝n ya─čmalar─▒na, zalimliklerine devam ederek yol al─▒yorlard─▒. ─░┼čte PliziyotisÔÇÖin 29 Ekim 1920 g├╝n├╝ne ait yazd─▒klar─▒;

29 Ekim 1920: ├çay’m─▒z─▒n i├žine kanyak katt─▒lar. Saat onda b├Âl├╝kten, hayvanlara ve ka─čn─▒lara el koymak i├žin k├Âye gidenler oldu. Di─čer b├Âl├╝kler de ayn─▒ g├Ârev i├žin ba┼čka k├Âylere gittiler. T├╝m tabur y├╝z elli kadar ├Âk├╝z arabas─▒, epey ├Âk├╝z, koyun ve ke├ži toplad─▒. Saat 15:00’da ayr─▒ld─▒─č─▒m─▒zda ince ince kar ya─č─▒yordu. Yeni┼čehir’e hareket ettik. Korkun├ž bir so─čuk… beraberimiz de altm─▒┼č da esir vard─▒. Yan taraf─▒m─▒zda iki k├Ây yan─▒yordu. Az ileride birinci b├Âl├╝k, bir tanesini daha yakmaya gidiyor. Gemlik’e d├Ânene kadar, epey k├Ây yakaca─č─▒m─▒z s├Âyleniyor. Askerler gizlice i┼člerini yap─▒yorlard─▒. D├╝kk├ónlarda bulduklar─▒n─▒ zorla al─▒yor ve helvalar, cevizler, ipler, peynirler, i─čneler, sabunlar, mumlar ve bulabildikleri di─čer ┼čeylerle tekrar hana d├Ân├╝yorlard─▒.ÔÇŁ[7]

PliziyotisÔÇÖin bahsetti─či esirler 28 Ekim g├╝n├╝ Yeni┼čehirÔÇÖde Yunan ordusu taraf─▒ndan tutuklanarak BursaÔÇÖya g├Ânderilen Yeni┼čehirli Kuva-y─▒ Milliye yanda┼člar─▒yd─▒.[8] O tarihte yanan k├Âyler i├žinde Y─▒lmaz Akk─▒l─▒├ž ÔÇťKurtulu┼č Sava┼č─▒nda BursaÔÇŁ adl─▒ kitab─▒nda K─▒z─▒lhisar, Ebek├Ây, Terziler, K├Âpr├╝hisar,Rustum, Beyp─▒nar, Kirazl─▒yayla, Y─▒ld─▒r─▒m, ├ľrencik, Kavakl─▒ ve Mente┼če k├Âylerini belirtmektedir.[9]

PliziyotisÔÇÖin YunanistanÔÇÖda yay─▒nlanan kitab─▒n─▒n kapak foto─čraf─▒

Yunan ordusunun AnadoluÔÇÖyu i┼čgalinde kasaba ve ├Âzellikle k├Âylere en b├╝y├╝k zarar─▒ halk─▒n y├╝zy─▒llard─▒r kom┼ču olarak ya┼čad─▒─č─▒ ekme─čini a┼č─▒n─▒ payla┼čt─▒─č─▒ Rum ve Ermeni k├Âylerinde ya┼čayan ahali vermi┼čtir. Bu k├Âylerde ya┼čayan halk─▒n kurdu─ču haydut ├žeteler M├╝sl├╝man k├Âyleri yak─▒p ya─čmalam─▒┼č adeta talan etmi┼čtir. ─░┼čte bu durumdan ┼čik├óyet├ži olan bir grup k├Âyl├╝de durumlar─▒n─▒ arz etmek, ┼čik├óyet├ži olmak maksad─▒yla 31 Ekim 1920 g├╝n├╝ Yunan y├╝zba┼č─▒n─▒n yan─▒na varm─▒┼člar. Pliziyotis bu durumu g├╝nl├╝─č├╝nde ┼č├Âyle anlat─▒yor;

ÔÇť31 Ekim 1920: ÔÇŽSaat onda yak─▒n─▒m─▒zdaki k├Ây├╝n mensuplar─▒ geldi. Di─čer k├Âylerdeki Ermenilerin ve Rumlar─▒n onlar─▒ rahats─▒z ettiklerini s├Âylediler. Onlar─▒ dinleyen y├╝zba┼č─▒, hi├žbir ┼čey olmayaca─č─▒n─▒, k├Âylerine geri d├Ânmelerini s├Âyledi. Giderlerken i├žlerinden biri, ÔÇťgavurlarÔÇŁ dedi. Bunu birisi duydu ve y├╝zba┼č─▒ya s├Âyledi. Hemen kur┼čunlanma cezas─▒ verildiÔÇŽ Etraf─▒m─▒zda ├╝├ž k├Ây yan─▒yor. Biz de etraf─▒na oturup gururlan─▒yoruzÔÇŽÔÇŁ

1 Kas─▒m 1920 tarihinde Yunan ordusu s─▒n─▒rl─▒ askeri eylemlerini tamamlad─▒─č─▒na karar vererek Yeni┼čehirÔÇÖden ├žekilmeye ba┼člad─▒. ├çekilme 2 Kas─▒m g├╝n├╝ ancak tamamland─▒. Yeni┼čehirÔÇÖi talan ederek ger├žekle┼čen ├žekilme PliziyotisÔÇÖin g├╝nl├╝─č├╝ne ┼ču ┼čekilde yans─▒m─▒┼čt─▒;

ÔÇť1 Kas─▒m 1920: ├ľnce be┼č y├╝z ton kadar ├že┼čitli ┼čeylerle y├╝klenmi┼č olan ka─čn─▒lar hareket etti. ├ço─ču buradan ve K├Âpr├╝hisarÔÇÖdan al─▒┼čveri┼č yapm─▒┼č olan beylerin ve subaylar─▒n y├╝kleri. Bunu hayvan s├╝r├╝leri takip ediyordu. Koyun, inek, ke├ži v.s. Saat alt─▒da hareket halindeydik. Kar devam ediyor. Vadi bembeyaz. Biz de kar y├╝kl├╝y├╝z. ─░ki kilometre kadar y├╝r├╝nm├╝┼čt├╝r. D├Ând├╝─č├╝mde Yeni┼čehir’in t├╝tt├╝─č├╝n├╝ g├Ârd├╝m! Saat sekizde bir k├Âye vard─▒k. Ancak bir s├╝re sonra, o da Tanr─▒ Moloh’a[10]kurban edildi. Yine de hala bir s├╝r├╝ k├Ây varÔÇŽÔÇŁ

Yeni┼čehirÔÇÖin T├╝rk birliklerinin denetimine ge├žmesinin ard─▒ndan il├žede gerek i┼čgal esnas─▒nda gerekse de i┼čgal ├Âncesinde Yunanl─▒larla i┼čbirli─či yap─▒p, Yunan Ordusunu il├žeye davet ettikleri ├Âne s├╝r├╝len baz─▒ vars─▒l ki┼čiler tutukland─▒lar. Tutuklanan bu ki┼čiler yarg─▒lanmak ├╝zere Eski┼čehirÔÇÖde kurulmu┼č olan 20 EkimÔÇÖden itibaren ├žal─▒┼čmalar─▒na ba┼člam─▒┼č bulunan ÔÇťEski┼čehir ─░stikl├ól MahkemesiÔÇŁne g├Ânderildiler.[11]

─░stikl├ól Harbi esnas─▒nda Yunan zulm├╝n├╝ anlatmak amac─▒yla Yeni┼čehir b├Âlgesinde ├žekilmi┼č bir foto─čraf

1 Kas─▒mÔÇÖda ya┼čanan vah┼čet 5 Kas─▒m tarihinde il├žeye gelen Mutasarr─▒f Ekrem Bey taraf─▒ndan raporland─▒.[12] Bat─▒ Cephesi Komutanl─▒─č─▒ makam─▒na yaz─▒lan bu raporda ├Âzetle;

ÔÇťYeni┼čehirÔÇÖde sivil ve askeri dairelerle bunlarla biti┼čik veya dolay ├žar┼č─▒ ve d├╝kk├ónlar Yunanl─▒lar taraf─▒ndan soyulduktan sonra t├╝m├╝yle yak─▒ld─▒─č─▒ ve Yeni┼čehir ve etraf─▒ndan toplad─▒klar─▒ ├╝├ž y├╝z ├Âk├╝z arabas─▒yla el konulmu┼č mallar─▒ g├Ât├╝rd├╝kleri ve bu arada be┼čy├╝ze yak─▒n e┼čraf ve ahalinin gen├žlerinin de beraberinde g├Ât├╝r├╝ld├╝─č├╝ÔÇŽ.Yunanl─▒lar taraf─▒ndan t├╝m ─░sl├óm m├óbetlerinin hal─▒ ve kilimleri al─▒nd─▒ktan sonra pislendi─či ve K├Âpr├╝hisarÔÇÖla Yeni┼čehir aras─▒ndaki ovadaki on dokuz k├Ây├╝n e┼čya ve hayvanat─▒ ve hatta tavuklar─▒ gasp edildikten sonra tamam─▒n─▒n yak─▒ld─▒─č─▒ ve topluca on yedi k├Ây soyulduktan sonra evlerin sanki bir ├Âzel l├╝tuf olarak sahiplerine ba─č─▒┼čland─▒─č─▒ÔÇŽ Bir ├žok dul kad─▒nlar─▒n ve bakire k─▒zlar─▒n ─▒rz ve namuslar─▒na tecav├╝z edildi─či ve Yeni┼čehirÔÇÖi yakmak i├žin her tarafa gaz serperek ate┼člendi─či s─▒rada bomba seslerinin i┼čitildi─či ve bu olay─▒n Yunan askerleriyle o s─▒rada ku┼čat─▒lm─▒┼č bulundu─čuÔÇŽ Yeni┼čehir ├ževresinin h├ólen bir ├Âren yerine d├Ânm├╝┼č bulundu─ču ve telgraf tellerinin k─▒r─▒lm─▒┼č ve direklerinin de testerelerle kesilmi┼č oldu─čuÔÇŽÔÇŁ┬á belirtilmektedir.

9 Kas─▒m 1920 tarihinde de AnkaraÔÇÖda T├╝rkiye B├╝y├╝k Millet Meclisinde Karesi mebusu Vehbi Bey s├Âz alarak Yeni┼čehirÔÇÖde ya┼čananlar─▒ meclis k├╝rs├╝s├╝nden vekillere anlatm─▒┼čt─▒r. Epeyce uzun olan konu┼čmas─▒na ┼ču ┼čekilde ba┼člam─▒┼čt─▒r; ÔÇťBilhassa son ald─▒─č─▒m─▒z mal├╗matta, Yeni┼čehir’de yap─▒lmad─▒k fecay─░ kalmam─▒┼čt─▒r, ne ismet kalm─▒┼čt─▒r, ne de servet kalm─▒┼čt─▒r ve ne de memlekettin eml├ók ve hayvanat─▒ kalm─▒┼čt─▒r. H├╝k├╝met kona─č─▒ hi├ž kimseye d├╝┼čman de─čildir, haydi d├╝┼čmand─▒r diyelim, fakat belediye dairesi de d├╝┼čman de─čildir ya?.. Cami d├╝┼čman de─čildir ya?.. ├çar┼č─▒ d├╝┼čman de─čildir ya? Bu fecayi hep ─░rtik├óp edilmi┼čtir. On be┼č yirmi k├Ây yak─▒lm─▒┼čt─▒r.[13]ÔÇŁ

PliziyotisÔÇÖin g├╝nl├╝─č├╝ne geri d├Ânelim. G├╝nl├╝─č├╝n Yeni┼čehir ile ilgili k─▒s─▒mlar─▒ 5 OcakÔÇÖta yani Yeni┼čehirÔÇÖin ikinci kez i┼čgal edildi─či 6 Ocak 1921 tarihinden bir g├╝n ├Âncesine denk geliyor. PliziyotisÔÇÖin o g├╝n moral olarak ├ž├Âk├╝k, bitkin, sava┼čtan usanm─▒┼č oldu─čunu anl─▒yoruz. San─▒r─▒z ki Yunan ordusunda sava┼čan askerlerin bir├žo─ču art─▒k sava┼čmaktan b─▒km─▒┼č durumda.

ÔÇť5 Ocak 1921: ÔÇŽ, K├Ây├╝n d─▒┼č─▒na kamp kurduk ve yeni tabur komutan─▒ Fotopulos, vatanseverlikle ilgili bize sa├žmalad─▒. Bize yar─▒n, ya da ├Âb├╝r g├╝n taarruz yap─▒laca─č─▒n─▒, emir ald─▒─č─▒m─▒z takdirde Eski┼čehir’e y├╝r├╝yece─čimizi s├Âyledi! Orada dinlenecekmi┼čiz!!! Bu son yolculu─čumuzmu┼č!!! Oradan demiryoluyla evlerimize gidecekmi┼čiz! … ve daha bir s├╝r├╝ sa├žmal─▒kÔÇŽÔÇŁ

6 Ocak 1921 g├╝n├╝ Yeni┼čehir ikinci kez Yunan i┼čgaline u─črar.┬á O sabah; Yunan ordusuna ait T├╝mgeneral Petmezas[14] komutas─▒nda iki piyade t├╝meni, bir s├╝vari tugay─▒ ve kolorduya ba─čl─▒ birlikler 472 subay, 15.816 er, 12.500 adet t├╝fek, 270 adet makineli t├╝fek, 120 adet a─č─▒r makineli t├╝fek ve 72 adet toptan olu┼čan[15] b├╝y├╝k bir ordu geni┼č bir kola yay─▒larak taarruza ge├žti. BursaÔÇÖn─▒n i┼čgalinden sonra AnadoluÔÇÖnun i├ž k─▒s─▒mlar─▒na yap─▒lan ilk b├╝y├╝k ├žapl─▒ taarruzdu. Ama├žlar─▒ Eski┼čehirÔÇÖe varmak ve sava┼č─▒ sonland─▒rmakt─▒. T├╝rk ordusu bu sald─▒r─▒ya haz─▒rl─▒ks─▒z yakalanm─▒┼čt─▒. Bat─▒ cephesinde birliklerin ├Ânemli bir k─▒sm─▒ da ├çerkez EthemÔÇÖin ├ž─▒kard─▒─č─▒ ayaklanmay─▒ bast─▒rmakla u─čra┼čmaktayd─▒. Bat─▒ Cephesi Kumandan─▒ ─░smet Pa┼ča 24 nc├╝ T├╝menÔÇÖin Boz├╝y├╝kÔÇÖte bulunan k─▒talar─▒n─▒ ileri almas─▒, G├Âkbayrak TaburuÔÇÖnun, Yunanl─▒lar─▒n K├Âpr├╝hisar istikametinde ilerlemesi halinde Pamuk├žaderbent istikametinde gerisine taarruz etmesi ve 3 nc├╝ S├╝vari T├╝meniÔÇÖnin de ─░n├Ân├╝ÔÇÖde toplanmas─▒ istedi─čine dair bir telgraf─▒ cephe komutanlar─▒na g├Ânderdi.[16]

Esasen de Yeni┼čehirÔÇÖde T├╝rk Ordusu ileri karakol postas─▒ halinde ufak bir birlik bulunurken K├Âpr├╝hisarÔÇÖda donan─▒ml─▒ mevziler bulunmaktayd─▒[17]. Nitekim de 6 Ocak g├╝n├╝ Yeni┼čehir Yunan birlikleri taraf─▒ndan ikinci kez i┼čgal edilmesinin ard─▒ndan K├Âpr├╝hisarÔÇÖa do─čru yol al─▒rlarken burada ki birliklerin savunmas─▒ ile kar┼č─▒la┼čt─▒lar.

PliziyotisÔÇÖin g├╝nl├╝─č├╝nde o g├╝ne dair yazd─▒klar─▒ da aynen kaynaklarda yaz─▒ld─▒─č─▒ ┼čekilde┬á ├Ârt├╝┼čmektedir.

ÔÇť6 Ocak 1921: ÔÇŽ├ľ─člen Yeni┼čehir’e ula┼č─▒yoruz. ÔÇŽ─░ki saat sonra K├Âpr├╝hisar’─▒n d─▒┼č─▒ndayd─▒k. D├Ârtl├╝ s─▒ra halinde g├╝zel, g├╝zel y├╝r├╝yorduk ve ans─▒z─▒n ÔÇťbumÔÇŁ ÔÇŽyine “bumÔÇŁ ÔÇŽba┼čka ve daha ba┼čkaÔÇŽ Bir dakika sonra ÔÇťgauv!ÔÇŁ Birincisi neredeyse yan─▒m─▒zda patlad─▒. ÔÇŽBunu ba┼čkalar─▒ izledi. ├ľn├╝m├╝zde, arkam─▒zda, yan─▒m─▒zdaÔÇŽ Planlar─▒n─▒ yapm─▒┼člar. Bize servis yapmak i├žin, onlar─▒n istedi─či yere ula┼čana kadar kayg─▒s─▒zca ilerlememize izin verdilerÔÇŽ Neyse ki epeyce tepe vard─▒ ve korunabildikÔÇŽÔÇŁ

Ertu─črul Grup Komutan─▒ Kaz─▒m ├ľzalp

Bu g├╝n├╝ do─črulayan ba┼čka bir an─▒ da Ertu─črul Grup Komutanl─▒─č─▒ g├Ârevinde bulunan Kaz─▒m ├ľzalp. Kaz─▒m ├ľzalpÔÇÖde o g├╝ne dair anlar─▒n─▒ anlat─▒rken; ÔÇťK├Âpr├╝hisarÔÇÖ─▒n do─ču s─▒rtlar─▒na giden kuvvetlerimiz gizlendiler. Bursa-Bilecik yolunun ├╝zerinde ve etraf─▒nda bize ba─čl─▒ hi├žbir fert g├Âr├╝lm├╝yordu. Pusu kuran kuvvetlerimiz b├╝t├╝n bir g├╝n beklediler. Ak┼čam├╝zeri, tam tahmin etti─čimiz gibi bir otomobil ile 12 kamyondan kurulu bir d├╝┼čman nakliye kolunun, BilecikÔÇÖe ge├žmek ├╝zere caddeyi takiben Yeni┼čehir y├Ân├╝nden gelmekte oldu─ču g├Âr├╝ld├╝. Her ┼čeyden habersiz olan bu nakliye kolu, Akderbent Bat─▒s─▒ndaki pusu mevzilerimizin ├Ân├╝ne vard─▒─č─▒ zaman b├╝y├╝k bir ate┼č ya─čmuruna tutuldu. Askerleri ve ┼čof├Ârleri ┼ča┼č─▒rd─▒lar. Bir k─▒sm─▒ geriye, bir k─▒sm─▒ ileriye ka├žmaya ba┼člad─▒lar.[18]ÔÇŁ demektedir.

Ertesi g├╝n├╝ Yunan Ordusuna ait ─░zmir T├╝meni Yeni┼čehir kesiminde iki kol halinde sald─▒r─▒lar─▒n─▒ s├╝rd├╝rmekteydi.[19] O g├╝n PliziyotisÔÇÖin bulundu─ču birlik T├╝rk ordular─▒ndan darbe alm─▒┼č olsa gerek ki; Pliziyotis g├╝nl├╝─č├╝ne olduk├ža manidar kelimeler yaz─▒yor. Mustafa KemalÔÇÖe ve onun nezdinde T├╝rk ordusun at─▒fta bulunarak, asl─▒nda bir nevi de yenilgiyi kabullenerek sadece birka├ž c├╝mle ile ge├ži┼čtiriyor g├╝nl├╝─č├╝n├╝;

7 Ocak 1921: Noel! Ger├žekten g├╝zel, KemalÔÇÖe bir ┼čeyler s├Âylemeye geldik ama, O bizden ├Ânce s├ÂylediÔÇŽ

7 Ocak g├╝n├╝ cephede ya┼čananlar hakk─▒nda Anadolu Resmi tebli─činde ┼ču ifadeler bulunmaktayd─▒; ÔÇťYeni┼čehir m─▒nt─▒kas─▒nda d├╝┼čman─▒n 1 F─▒rkaya yak─▒n kuvvetlerle 7 Ocak 1921 sabah─▒ yapm─▒┼č oldu─ču taarruz bir bu├žuk saat i├žerisinde ordumuzun yapm─▒┼č oldu─ču azimli savunmas─▒ kar┼č─▒s─▒nda geri ├žekilmek zorunda kalm─▒┼čt─▒r. Bu ba┼čar─▒l─▒ m├╝dafaa ├╝zerine kar┼č─▒ taarruza ba┼člayan k─▒taat─▒m─▒z d├╝┼čmana m├╝him zayiatlar verdirerek, eski mevzilerine geri d├Ânmeye mecbur etmi┼člerdir.ÔÇŁ[20]

Yeni┼čehirÔÇÖin Yunan Ordusu taraf─▒ndan ikinci i┼čgalinin ard─▒ndan dokuz g├╝nl├╝k z├╝l├╝m ya┼čanm─▒┼č ve 14 Ocak tarihinde T├╝rk OrdusuÔÇÖna ait birlikler tekrardan Yeni┼čehirÔÇÖi ele ge├žirmi┼člerdi. PliziyotisÔÇÖin de 7 Ocak tarihinden sonra g├╝nl├╝─č├╝ne ald─▒─č─▒ not tam da ikinci i┼čgalden kurtulu┼čun bir g├╝n ├Âncesine ait. O g├╝n ─░zmir T├╝menine ba─čl─▒ olan bir birlik Yeni┼čehir b├Âlgesinde savunma d├╝zeni al─▒r. Savunma d├╝zeni ├Âzellikle K├Âpr├╝hisar m─▒nt─▒kas─▒nda yo─čunluk kazan─▒r.

13 Ocak 1920:ÔÇŽK├Âpr├╝hisar ve k├Âpr├╝y├╝ ge├žiyoruz. Yiyecek almak i├žin a┼ča─č─▒da duruyoruz. ├ť├ž ├žeyrek kadar oturduk. T├╝m asker ge├žtikten sonra, ÔÇŽistihkamc─▒lar k├Âpr├╝y├╝ u├žurdular. Bizi takip edenlerden epeycesi k├Âpr├╝n├╝n di─čer taraf─▒nda kald─▒. Evlatlar─▒ndan bir k─▒sm─▒ bizim taraj─▒m─▒zda kal─▒rken, anneler ├Âb├╝r tarafta kald─▒lar. Bir tarafta kad─▒n, di─čer tarafta kocas─▒. Daha bir s├╝r├╝ ┼čey. Bunlar, ├Âzg├╝rl├╝─č├╝n nimetleri!! Ve de medeniyetin! Her neyse. Bu ileri hareket epey bir k├Ây├╝, binlerce sakin insan─▒ tahrip etmek ve bizim de bu gariplikleri ├žekmemiz i├žin yap─▒ld─▒!

14 Ocak tarihinde G├Âkbayrak Taburuna ait birlikli─če, K├Âpr├╝hisarÔÇÖda ki d├╝┼čman birliklerinin toparlanmas─▒na f─▒rsat vermeden sald─▒r─▒ emri verildi. G├Âkbayrak taburunun yapt─▒─č─▒ bask─▒n ba┼čar─▒ ile sonu├žland─▒. ├ľncesinde daha gerilerde bulunan mevzilerinde toparlanma buyru─ču alan Yunan birli─či de ├žekilmeye ba┼člad─▒. B├Âylece; Yeni┼čehirÔÇÖi bo┼čaltan Yunan birliklerinin ard─▒ndan G├Âkbayrak Taburu Yeni┼čehirÔÇÖe girdi.[21]

1921 y─▒l─▒ Ocak ay─▒ ortalar─▒ndaki Yunan Ordusunun geri mevzilere ├žekilmesi onlara toparlanma s├╝reci vermi┼č oldu. 21 Mart 1921ÔÇÖde ba┼člayan 12 Mart 1921ÔÇÖde tamamlanan Londra Konferans─▒ g├Âr├╝┼čmelerinde istediklerini alamayan itilaf devletleri Yuna h├╝k├╝metine bask─▒ yapmaya ba┼člam─▒┼čt─▒. ─░ngiltere Ba┼čbakan─▒ Lloyd George Yunan temsilcilere hitaben ÔÇťHi├žbir ┼čeyi ┼čansa b─▒rakmay─▒n, ba┼čar─▒s─▒zl─▒─č─▒n─▒z T├╝rkleri ele avuca s─▒─čmaz duruma getirirÔÇŁ diyerek AnadoluÔÇÖda bir kez daha Yunan sald─▒r─▒s─▒n─▒n fitilini ate┼člemi┼č oldu. 19 Mart 1921 g├╝n├╝ K├╝├ž├╝k Asya Ordusu ba┼čkomutan─▒ General Papoulas 23 Marttan itibaren sald─▒r─▒lar─▒n ba┼člayaca─č─▒n─▒ h├╝k├╝metine bildirdi. Ayn─▒ g├╝n Yunan Kral─▒ KonstantinosÔÇÖda bir bildiri yay─▒nlayarak; AnadoluÔÇÖda ki H─▒ristiyan halk─▒n orduya kat─▒lmalar─▒n─▒ talep etti.

23 Mart g├╝n├╝ sald─▒r─▒ya ge├žen Yunan birlikleri ayn─▒ g├╝n Yeni┼čehirÔÇÖi ├╝├ž├╝nc├╝ kez i┼čgal etmi┼č oldu. O g├╝n┬á PliziyotisÔÇÖin g├╝nl├╝─č├╝nde yazd─▒klar─▒na g├Âre kendisinin 10. T├╝menÔÇÖde sava┼čmakta oldu─čunu anlayabiliyoruz. General Leonardopulas komutas─▒ndaki bu t├╝men M├╝sl├╝ms├Âl├Âz ve Burcun k├Âylerinde bulunan haz─▒rl─▒k mevzilerinden harekete ge├žtiler. B├╝nyesinde Kral Konstantinos buyru─čuna uyan 200 ki┼čilik Rum ve Ermeni ├žeteleri de bar─▒nd─▒ran t├╝men ge├žtikleri k├Âyleri yakarak talan ederek saat 14 gibi Yeni┼čehirÔÇÖe vard─▒lar.[22] Pliziyotis bu g├╝n├╝ g├╝nl├╝─č├╝nde ┼ču ┼čekilde ifade etmektedir.

23 Mart 1921: ÔÇŽK├Âylerden ge├žiyoruz. Bay─▒rk├Ây, sonra Kap─▒c─▒lar ki yan─▒yor, sonra Yu─čurdere, bu da yan─▒yor. A┼ča─č─▒da bir ba┼čka k├Ây, o da yan─▒yor! ÔÇŽ├ľn├╝m├╝zde t├╝fek sesleri, zaman zaman da top sesleri duyuluyor. Ak┼čam├╝st├╝ Yeni┼čehir’i ge├žmi┼čtik.

Yeni┼čehirÔÇÖin ikinci kez i┼čgalinden sonra b├Âlgedeki askeri birlikler

Yunan ordusunun t├╝m hatlar─▒yla sald─▒r─▒s─▒ kar┼č─▒s─▒nda ├žok fazla zayiat verilece─či endi┼česi ile geri mevzilere ├žekilip toparlanma emri alan T├╝rk kuvvetleri kar┼č─▒s─▒nda ilerlemesine devam eden Yunan Ordusu sald─▒r─▒lar─▒ 24 Mart g├╝n├╝ daha da yo─čunluk kazanmaya ba┼člam─▒┼čt─▒.. ─░n├Ân├╝ mevzilerine do─čru ├žekili┼člerini d├╝zenli bir ┼čekilde yapan T├╝rk Ordusu kar┼č─▒s─▒nda Yunan Ordusu ilerlenmesine devam ederek BilecikÔÇÖi i┼čgal etmek planlar─▒yla K├Âpr├╝hisar K├Ây├╝ne giri┼č yapt─▒lar. K├Âpr├╝hisarÔÇÖda bulunan T├╝rk birliklerinin direni┼či ile kar┼č─▒la┼čan Yunan Ordusu burada epeyce bir zayiata maruz kald─▒. Pliziyotis o g├╝n ya┼čananlar hakk─▒nda g├╝nl├╝─č├╝ne ┼čunlar─▒ yaz─▒yor;

24 Mart 1921: ÔÇŽK├Âpr├╝hisara yeni varm─▒┼čt─▒k ki, T├╝rk toplar─▒ ba┼člad─▒. ÔÇŽBizim, top├žular─▒m─▒z kar┼č─▒l─▒k verdi. Yanlardaki bo┼č k├Âyler yan─▒yor! ÔÇŽKar┼č─▒m─▒zda bir k├Ây yan─▒yor. Yan─▒m─▒zdan bir s├╝re ├Ânce 27. Alay ge├žti. T├╝m y├╝k ara├žlar─▒ tavuk, yumurta, peynir ve bir k├Ây yanmadan ├Ânce ne ihtiva ediyorsa, onunla y├╝kl├╝yd├╝ler!

Yeni┼čehirÔÇÖin ├╝├ž├╝nc├╝ kez d├╝┼čman i┼čgaline ait tarih olan 23 Mart 1921 tarihinin ard─▒ndan 4 NisanÔÇÖda T├╝rk Ordusunun Yeni┼čehirÔÇÖe girmesiyle 13 g├╝n boyunca ya┼čanan bir zul├╝m daha sona ermi┼čti. Fakat ne var ki Yunan Birlikleri bu kez Yeni┼čehirÔÇÖi bo┼čalt─▒rken ├ževrede de b├╝y├╝k zul├╝mler yapt─▒lar. Kasaban─▒n ├žar┼č─▒s─▒n─▒ t├╝m├╝yle ate┼če veren Yunan birlikleri, ├ževre k├Ây ve ├žiftliklerde de b├╝y├╝k mal ve can yitimlerine yol a├žm─▒┼člard─▒.

PliziyotisÔÇÖin sava┼č boyunca g├╝nl├╝─č├╝ne yazd─▒klar─▒nda Yeni┼čehirÔÇÖe ait olan b├Âl├╝mler burada noktalan─▒yor. Sava┼č sonunda Yunan Ordusu ile birlikte YunanistanÔÇÖa giden ve daha sonra yazd─▒─č─▒ bu g├╝nl├╝─č├╝ kitap olarak d├╝zenleyip yazan Pliziyotis muhtemelen ba┼čka bir birli─če ge├žiyor. PliziyotisÔÇÖin g├╝nl├╝─č├╝ bizlere Yeni┼čehirÔÇÖin Yunan Ordusu taraf─▒ndan be┼č kez i┼čgal edili┼činde ki ilk ├╝├ž i┼čgal ile ilgili ├žarp─▒c─▒ bilgiler vermektedir. Yeni┼čehir b├Âlgesinde ya┼čanan zul├╝mleri Yunan Ordusunda bulunan bir askerin g├Âz├╝yle bakmam─▒z─▒ sa─člay─▒p o d├Ânem ya┼čanan bir tak─▒m olaylara da ─▒┼č─▒k tutmakta yard─▒mc─▒ olmaktad─▒r.

Yoksul ve yenik d├╝┼čm├╝┼č olsak dahi T├╝rk milletinin ├Âzg├╝rl├╝k ve h├╝rriyeti i├žin harcayaca─č─▒ ├žaba ancak kan─▒n─▒n son damlas─▒ zayi oldu─čunda son bulur. Bu millet ancak k├╝lleri kalsa dahi k├╝llerinden yeniden do─čabilecek bir millettir. Bunu en net olarak h├╝rriyetimizin s─▒nav─▒n─▒ verdi─čimiz Milli M├╝cadele ─░stikl├ól Harbinde ortaya koyduk. ├ľylesine ┼čanl─▒ bir sava┼č olan istikl├ól Harbimizde ┼čehit d├╝┼čm├╝┼č t├╝m vatan evletlar─▒n─▒n ruhlar─▒ ┼čad olsun. ┼×ehitlerimizle, Gazilerimizle, cephe gerisindeki vatan evlatlar─▒m─▒zla bu millet size minnettard─▒r.

 

[1] Yunan Tarih├žili─činin G├Âz├╝yle Anadolu Harekat─▒, Nil├╝fer Erdem, ─░stanbul ├ťniversitesi Atat├╝rk ─░lkeleri ve ─░nk─▒lap Tarihi Enstit├╝s├╝ Doktora Tezi, ─░stanbul ÔÇô 2009, s.233

[2] Yunan Tarih├žili─činin G├Âz├╝yle Anadolu Harekat─▒, Nil├╝fer Erdem, ─░stanbul ├ťniversitesi Atat├╝rk ─░lkeleri ve ─░nk─▒lap Tarihi Enstit├╝s├╝ Doktora Tezi, ─░stanbul ÔÇô 2009, s.234

[3] ├ç─▒lg─▒n Yunanl─▒lar Birinci Kitap ÔÇťYunan D├╝┼č├╝ÔÇŁ May─▒s 1919-Nisan 1921, Murat K├ľYL├ť, s.356

[4] Yunan Tarih├žili─či G├Âz├╝yle Anadolu Harekat─▒ 1919-1923, Nil├╝fer ERDEM, Derlem Yay. Ekim 2010, s.320

[5] Kurtulu┼č Sava┼č─▒ÔÇÖnda Bursa, Y─▒lmaz AKKILI├ç, Nil├╝fer Akk─▒l─▒├ž K├╝t├╝phanesi Yay., Bursa 2008,┬á ─░kinci kitap, s.448.

[6] Lozan Bar─▒┼č Konferans─▒ Tutanaklar – Belgeler, Seha L. Mreay

[7] Yunan Tarih├žili─či G├Âz├╝yle Anadolu Harekat─▒ 1919-1923, Nil├╝fer ERDEM, Derlem Yay. Ekim 2010, s.320.1

[8] Kurtulu┼č Sava┼č─▒ÔÇÖnda Bursa, Y─▒lmaz AKKILI├ç, Nil├╝fer Akk─▒l─▒├ž K├╝t├╝phanesi Yay., Bursa 2008,┬á ─░kinci kitap, s.781.

[9] Kurtulu┼č Sava┼č─▒ÔÇÖnda Bursa, Y─▒lmaz AKKILI├ç, Nil├╝fer Akk─▒l─▒├ž K├╝t├╝phanesi Yay., Bursa 2008,┬á ─░kinci kitap, s.450.

[10] Moloh; insanlardan kendilerini kurban etmelerini isteyen eski semit tanns─▒d─▒r. Yunanca’da, “sava┼č─▒n Moloh’una kurban edilmek” deyimi bulunmaktad─▒r.

[11] Kurtulu┼č Sava┼č─▒ÔÇÖnda Bursa, Y─▒lmaz AKKILI├ç, Nil├╝fer Akk─▒l─▒├ž K├╝t├╝phanesi Yay., Bursa 2008,┬á ─░kinci kitap, s.450.

[12] ATASE ar┼čiv, Belge 2391

[13] T.B.M.M. 9 Kas─▒m 1920 tarihli doksan alt─▒nc─▒ i├žtimas─▒, s.316

[14] Kurtulu┼č Sava┼č─▒ÔÇÖnda Bursa, Y─▒lmaz AKKILI├ç, Nil├╝fer Akk─▒l─▒├ž K├╝t├╝phanesi Yay., Bursa 2008,┬á ─░kinci kitap, s.462.

[15] Anadolu İhtilâli, Sabahattin SELEK, Ankara 1999, c.2, s.194.

[16] T├╝rk ─░stiklal Harbi, II nci Cilt, Bat─▒ Cephesi, 3 nc├╝ K─▒s─▒m, Genelkurmay Askeri Tarih ve Stratejik Et├╝t Ba┼čkanl─▒─č─▒ yay., Ankara, 1999, s. 159.

[17] T.B.M.M. 8 Ocak 1921 tarihli oturum tutanaklar─▒, s.228

[18] Askeri ve Siyasi Y├Ânleriyle Kaz─▒m ├ľzalp, Ahmet KIZILIRMAK, Hacettepe ├ťniversitesi Atat├╝rk ─░lkeleri ve ─░nk─▒├óp Tar┼čihi Enstit├╝s├╝, Doktora Tesi, Ankara 2012, s.115

[19] Kurtulu┼č Sava┼č─▒ÔÇÖnda Bursa, Y─▒lmaz AKKILI├ç, Nil├╝fer Akk─▒l─▒├ž K├╝t├╝phanesi Yay., Bursa 2008,┬á ─░kinci kitap, s.463.

[20] Tarih Boyunca S├Â─č├╝t ve K├╝lt├╝r├╝, Sempozyum Bildirimleri,┬á Bilinmeyen Y├Ânleriyle T├╝rk Milli M├╝cadele Tarihinde Birinci ─░n├Ân├╝ Muharebesi, Yrd. Do├ž. Dr. Taner B─░LG─░N, Aral─▒k 2015, s.29.

[21] Kurtulu┼č Sava┼č─▒ÔÇÖnda Bursa, Y─▒lmaz AKKILI├ç, Nil├╝fer Akk─▒l─▒├ž K├╝t├╝phanesi Yay., Bursa 2008,┬á ─░kinci kitap, s.465.

[22] Bursa ÔÇô Yeni┼čehir 1301 ÔÇô 2001, ├ľzdemir ┼×arman, Bursa 2001, s.32

[23] T.B.M.M. yayınları, İstiklâl Harbi Albümü (Osmanlıca baskı)

[24] T.B.M.M. yayınları, İstiklâl Harbi Albümü (Osmanlıca baskı)

[25] T├╝rk ─░stiklal Harbi Bat─▒ Cephesi, Sakarya Meydan Muharebesi ve Sonraki Harekat, c.2, 5. k─▒s─▒m, 2. kitap, Genelkurmay Askeri Tarih ve Stratejik Et├╝t Ba┼čkanl─▒─č─▒ yay. 1995

12,090 total views, 1 views today

Mesut BİÇER

Mesut BİÇER

(Yeni┼čehir 1972) Gazi ├ťniversitesi ─░n┼čaat program─▒ ├Ân lisans mezunudur. Bir s├╝re mesle─čine dair kamuda ├žal─▒┼čt─▒ktan sonra ├že┼čitli ├Âzel in┼čaat firmalar─▒nda ├žal─▒┼čt─▒. 2018 y─▒l─▒nda emeklili─če hak kazanan─▒nca lise y─▒llar─▒ndan bu yana hobi olarak toplad─▒─č─▒ ├žok say─▒da yerel tarih ar┼čivini d├╝zenleyerek yerel tarih ile ilgilenmeye ba┼člad─▒. ├ľzellikle Yeni┼čehir hakk─▒nda yazd─▒─č─▒ yaz─▒lar ├že┼čitli yerlerde yay─▒nland─▒. Emeklili─činde verdi─či zaman olgusu ile ├žal─▒┼čmalar─▒na devam etmektedir. Evli ve iki ├žocuk babas─▒d─▒r. E-Posta: mesutbicer16@gmail.com

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:

B─░RDE BUNLARA BAKIN

  • ├çOK OKUNAN
  • YEN─░
Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒?

Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒?

20 A─čustos 2019, Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒? i├žin yorumlar kapal─▒
Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti

Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti

6 A─čustos 2019, Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti i├žin yorumlar kapal─▒
BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒

BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒

5 A─čustos 2019, BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či

Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či

5 A─čustos 2019, Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či i├žin yorumlar kapal─▒
K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒

K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒

31 Temmuz 2019, K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒ i├žin yorumlar kapal─▒