Mesut BİÇER
Mesut  BİÇER
├çanakkale Sava┼č─▒ ve M├╝stecip Onba┼č─▒
  • 04 Kas─▒m 2019 Pazartesi
  • +
  • -
  • Mesut Bi├žer

├çanakkale Sava┼č─▒ hi├ž ┼č├╝phe yoktur ki; d├╝nya sava┼č tarihinin g├Ârd├╝─č├╝ en kanl─▒ sava┼č olmas─▒n─▒n yan─▒nda, ayn─▒ zamanda da T├╝rk tarihinin d├Ân├╝m noktalar─▒ndan birisidir. ├çanakkale d├╝┼čt├╝─č├╝ yerden kalkmak deyimi ile ├Ârt├╝┼čen, d├╝┼čm├╝┼č, t├╝kenmi┼č bitti denilen bir milletin yerden kalk─▒┼č─▒, adeta silkelenip kendine gelmesi demektir. Osmanl─▒ devletinin t├╝m imk├óns─▒zl─▒klar─▒na ra─čmen denizde ve karada devam eden sava┼č boyunca T├╝rk├╝n g├Â─čs├╝ndeki iman ate┼či, kan─▒n─▒n her damlas─▒ndaki vatanseverlik; kaynayan bir kum misali s├Âk├╝n gelen d├╝┼čman kar┼č─▒s─▒nda egemenli─čini sa─člad─▒─č─▒ emsalsiz bir m├╝cadeledir ├çanakkale.

Say─▒s─▒z kahramanl─▒klar─▒n, dinlendik├že anla┼č─▒lmas─▒ g├╝├ž gelen binlerce mucizelerin ya┼čand─▒─č─▒ ├çanakkale ger├žekte de inanc─▒n umutla birle┼čti─či anlat─▒lacak t├╝m kelimelerin yetersiz kalaca─č─▒ emsalsiz bir m├╝cadelenin tarihidir.

Ya┼čanan bu emsalsiz m├╝cadele ve kahramanl─▒klar─▒n i├žerisinde unutulmamas─▒ gelecek nesillere unutturulmamas─▒ ad─▒na isminin hep ya┼čat─▒lmas─▒ gereken bir kahramanda Yeni┼čehir Orhaniye k├Ây├╝nden Ferhato─čullar─▒ndan Necip o─člu 1891 do─čumlu M├╝stecip Onba┼č─▒ soyad─▒ kanunundan sonra ald─▒─č─▒ soy ismi ile M├╝stecip K─▒l─▒├žasland─▒r.

Frans─▒z Turquoise Denizalt─▒s─▒ (─░mal edildi─či Fransa Toulon Liman─▒ÔÇÖnda sefere ├ž─▒kmadan ├Ânce m├╝rettebat─▒ ile birlikte)

D├╝nya sava┼č tarihinde bir emsali daha olmayan ate┼čli bir silah ile bir denizalt─▒y─▒ m├╝rettebat─▒ ile teslim alma ba┼čar─▒s─▒n─▒ g├Âsteren M├╝stecip Onba┼č─▒ bu ba┼čar─▒y─▒ ger├žekle┼čtirdi─či 30 Ekim 1915 g├╝n├╝nden sonra hem Osmanl─▒ hem de di─čer ├╝lkeler nezdinde olduk├ža fazla oranda yer alm─▒┼čt─▒r. M├╝stecip Onba┼č─▒ÔÇÖn─▒n ba┼čar─▒l─▒ top at─▒┼č─▒n─▒n ard─▒ndan neler ya┼čand─▒ denizalt─▒n─▒n ─░stanbulÔÇÖa g├Ât├╝r├╝lmesi, ulusal ve uluslar aras─▒ boyutta ne geli┼čmeler oldu gelin birlikte bunu irdeleyelim.

M├╝stecip Onba┼č─▒ (Sava┼č y─▒llar─▒ndan sonra)

XIX. y├╝zy─▒l─▒n son d├Ânemlerine yakla┼č─▒ld─▒─č─▒nda denizalt─▒lar ile ilgili ├žal─▒┼čmalarda o g├╝n├╝n teknolojisine g├Âre geli┼čme g├Âstermeye ba┼člam─▒┼čt─▒. Manevra kabiliyeti ve ┼čarj s├╝releri gibi etmenlerin iyile┼čtirilmesi denizalt─▒lar─▒n askeri donanmalarda kullan─▒lmas─▒na da olanak verir olmu┼čtu. XX. Y├╝zy─▒l─▒n ilk ├žeyre─čindeki cihan harbinde etkin kullan─▒lmak istenen denizalt─▒lar i├žin Osmanl─▒ devleti d├óhil bir├žok ├╝lkenin savunma sistemlerini geli┼čtirmemi┼č olmas─▒ denizalt─▒lara kar┼č─▒ temkinli olunmas─▒na da sebep olmaktayd─▒.

Cihan harbinde denizalt─▒lar─▒n etkin rol oynad─▒─č─▒ ilk cephe ├çanakkale Cephesi oldu.[1] ─░tilaf Devletleri bo─čaz ├╝st├╝nde ve kara sava┼člar─▒nda ald─▒klar─▒ a─č─▒r darbelerin ard─▒ndan bo─čaz─▒ denizalt─▒lar ile ge├žip Marmara Denizine ula┼čmak oradan da ─░stanbulÔÇÖu kontrol alt─▒na alabilmek d├╝┼č├╝ncesiyle denizalt─▒lar─▒ kullanmaya ba┼člad─▒lar. Bo─čaza giren ─░ngiliz, Frans─▒z ve Avustralya denizalt─▒lar─▒ndan baz─▒lar─▒ Marmara Denizine ula┼čmay─▒ ba┼čarm─▒┼č ve burada m├╝himmat ve askeri sevkiyat yapan gemilerimize zarar vermeye ba┼člam─▒┼člard─▒. MarmaraÔÇÖda ki d├╝┼čman denizalt─▒ faaliyetleri sonucunda Mesudiye, Barbaaros Hayrettin Z─▒rhl─▒lar─▒, Yarhisar Muhribi, Peleng-i Derya dahil olmak ├╝zere sekiz askeri gemi, otuz bir ticaret gemisi ve bunlar─▒n yan─▒nda iki y├╝zden fazla k├╝├ž├╝k tekne ve mavna sava┼č d─▒┼č─▒ kalmak zorunda olmu┼čtu.

Osmanl─▒ ordusu ise denizalt─▒lar─▒n t├╝m bu zararlar─▒na kar┼č─▒l─▒k bo─čaz dibine ├želik a─člar germek ve bo─čaz─▒n m├╝stahkem noktalar─▒na top├žu birlikleri yerle┼čtirmek d─▒┼č─▒nda alabilece─či savunma ├Ânlemleri bulunmamaktayd─▒.

30 Ekim 1915 g├╝n├╝ Akba┼č Liman─▒nda g├Ârevli 9. Sahra Top├žu Alay─▒, 2. Tabur, 5. B├Âl├╝─č├╝nden M├╝stecip Onba┼č─▒n─▒n ├╝stlerinden emir almay─▒ bekleyecek vakti olmadan yapt─▒─č─▒ top ate┼či ile Frans─▒zlara ait Turquoise denizalt─▒s─▒n─▒n periskopuna isabet ettirdi─či top mermisi d├╝nya tarihinde bir e┼či daha g├Âr├╝lmeyen bir olay─▒n ger├žekle┼čmesine sebep oldu. Periskopundan vurulan denizalt─▒ adeta k├Âr konuma d├╝┼čmesinden dolay─▒ hareket kabiliyetini yitirip teslim olmak zorunda kald─▒. Frans─▒z Turquoise denizalt─▒s─▒ m├╝rettebat─▒ ile birlikte teslim al─▒nd─▒.

3 Kas─▒m 1915 L’intransigeant gazetesi

S─▒ra sa─člam say─▒labilecek nitelikte teslim al─▒nan denizalt─▒n─▒n ─░stanbulÔÇÖa sevk edilmesine gelmi┼čti. 2 Kas─▒m g├╝n├╝ Sana ve Kurt pompalama r├Âmork├Ârleri taraf─▒ndan y├╝zer hale getirilen Turquoise 3 Kas─▒m gecesi gecenin karanl─▒─č─▒ndan da istifade edilerek karartma yap─▒l─▒p Nusret May─▒n Gemisi taraf─▒ndan ├žekilmeye ba┼čland─▒. Samsun Torpidosu ise en ├Ânde seyir g├╝venli─čini sa─člamak ile g├Ârevliydi. Turquoise denizalt─▒s─▒n─▒n i├žerisinde birka├ž Alman m├╝hendis ve denizci g├Ârevli idi.

Denizalt─▒n─▒n ─░stanbulÔÇÖa sevki olaylara gebe idi. G├╝venlik nedeniyle karartma pozisyonunda giden konvoyda Nusret gece karanl─▒─č─▒nda g├Âremedi─či Samsun Torpidobotunu mahmuzlad─▒. ├çarp─▒┼čman─▒n nedeniyle NusretÔÇÖin arkas─▒nda serbest kalan denizalt─▒ ise bu esnada Nusreti mahmuzlad─▒. Ya┼čanan ├žifte ├žarp─▒┼čma sonras─▒ hem Nusret hemde Samsun Torpidobotu zarar g├Ârd├╝. Samsun torpidobotu g├╝├žl├╝kle ve kendi imk├ónlar─▒ ile limana s─▒─č─▒n─▒rken Nusret ise ald─▒─č─▒ darbe sonucu bir r├Âmork├Âr yard─▒m─▒yla ├žekilmek zorunda kald─▒. Ya┼čanan olaylar─▒n neticesinde ise Turquoise Marmara Denizinin ortas─▒nda yapayaln─▒z kald─▒. Denizalt─▒ i├žerisinde bulunan m├╝rettebat─▒n gayretleri ile ├žal─▒┼čt─▒r─▒lan denizalt─▒ 4 Kas─▒m g├╝n├╝ ─░stanbul Saraylar Liman─▒na ula┼čt─▒r─▒labildi ve 5 Kas─▒m g├╝n├╝ g├Ârevlendirilen Gayret r├Âmork├Âr├╝ne ba─članarak Hali├ž Tersanesine getirildi.[2]

4 Kas─▒m 1915 Le Gaulois gazetesi

M├╝stecip Onba┼č─▒ÔÇÖn─▒n denizalt─▒y─▒ m├╝rettebat─▒ ile birlikte teslim alm─▒┼č olmas─▒ Osmanl─▒ ordusu i├žerisinde b├╝y├╝k bir hayranl─▒kla kar┼č─▒lanm─▒┼čt─▒. Cepheden gelen ┼čehit haberlerinin her ge├žen g├╝n fazlala┼čmas─▒, cepheden yaral─▒ olarak getirilenlerin cephedeki mah┼čeri anlatmas─▒ halk ├╝zerinde h├╝zne sebep olurken M├╝stecip Onba┼č─▒n─▒n yapm─▒┼č oldu─ču ba┼čar─▒ halk─▒n sava┼ča kar┼č─▒ olan psikolojisinin d├╝zelmesinde olduk├ža etkin rol oynam─▒┼čt─▒.

Denizalt─▒ya ÔÇťM├╝stecip Onba┼č─▒ÔÇŁ ismi verildikten sonra

Denizalt─▒n─▒n teslim al─▒nmas─▒n─▒n ard─▒ndan ─░stanbul Hali├ž tersanesine ├žekilen denizalt─▒n─▒n Osmanl─▒ donanmas─▒na d├óhil edilmesi olduk├ža g├Ârkemli bir t├Âren ile ger├žekle┼čtirildi. 10 Kas─▒m g├╝n├╝ Harbiye Naz─▒r─▒ Enver Pa┼čaÔÇÖn─▒n bizzat kat─▒ld─▒─č─▒ t├Ârende Alman ├╝st t├╝tbe subaylar, Suriye Heyeti, Erkan-─▒ Bahriye Reisi Vasif Bey, bir├žok ├╝st d├╝zey yetkili ve ├žok say─▒da vatanda┼č haz─▒r bulundu[3]. M├╝stecip Onba┼č─▒ya madalya takdim edilen t├Âren adeta itilaf devletlerine kar┼č─▒ bir boy g├Âsterisi ┼čeklinde sunuldu. T├Âren s─▒ras─▒nda Turquoise denizalt─▒s─▒n─▒n ismi de M├╝stecip Onba┼č─▒ Denizalt─▒s─▒ olarak de─či┼čtirildi. T├Ârene ait haber ve foto─čraflar Osmanl─▒ bas─▒n─▒nda man┼čet haber niteli─činde detayl─▒ ve ├Âvg├╝ dolu olarak takdim edildi.

T├Ârenin ard─▒ndan denizalt─▒ Asker Ailelerine Yard─▒m Cemiyeti taraf─▒ndan halk─▒n ziyaretine a├ž─▒larak kazan─▒lan zaferin daha geni┼č kitlelere ula┼čmas─▒ sa─čland─▒.

Osmanl─▒ Devleti ve ordu yetkilileri M├╝stecip Onba┼č─▒ sayesinde al─▒nan ba┼čar─▒y─▒ kutlarken FransaÔÇÖda ise 3 Kas─▒m tarihinde yay─▒nlanan gazetelerde Turquoise denizalt─▒s─▒n─▒n bat─▒r─▒ld─▒─č─▒ y├Ân├╝nde haberler yay─▒nlanmaktayd─▒.. Fransa Deniz Kuvvetleri Komutanl─▒─č─▒ denizalt─▒n─▒n esir al─▒nd─▒─č─▒n─▒ kamuoyundan saklamak istiyordu. Fakat 4 Kas─▒m da yay─▒nlanan gazeteler Alman haber kaynaklar─▒na dayanarak denizalt─▒n─▒n Osmanl─▒ ordusu taraf─▒ndan esir al─▒nd─▒─č─▒n─▒ yazmaktayd─▒lar. ├çanakkale Cephesinde denizalt─▒lardan beklentileri y├╝ksek olan itilaf devletleri beklediklerini bulamam─▒┼člard─▒.

Sava┼č sonuna dek Osmanl─▒ ordusu ve Alman m├╝hendisler taraf─▒ndan incelenip gerekli bak─▒m─▒n yap─▒lamas─▒ i├žin giri┼čimlerde bulunulan denizalt─▒ maalesef ki aktif olarak kullan─▒lamad─▒. Sadece Karadeniz de g├Ârev yapan Alman Denizalt─▒lar─▒n─▒n ┼čarj edilmesi i┼člerinde kullan─▒labildi.

Denizalt─▒ FransaÔÇÖya g├Ât├╝r├╝ld├╝kten sonra 5 Nisan1920ÔÇÖde gazetelerde yay─▒nlanan hurda sat─▒┼č ilan─▒

├çanakkaleÔÇÖde M├╝stecip Onba┼č─▒ÔÇÖn─▒n top at─▒┼č─▒ ile esir al─▒nan denizalt─▒n─▒n T├╝rklerin elinde bulunmas─▒ Frans─▒zlar─▒n olduk├ža g├╝c├╝ne gitmi┼č olsa gerek ki Cihan harbinin bitmesinin ard─▒ndan apar topar ka├ž─▒r─▒larak 1 Temmuz 1919 g├╝n├╝ bir r├Âmork├Âr yard─▒m─▒ ile denizalt─▒n─▒n imal edildi─či FransaÔÇÖdaki Toulon tersanesine g├Ât├╝r├╝ld├╝.

Denizalt─▒dan bug├╝n elimizde kalan tek par├ža: M├╝stecip Onba┼č─▒ÔÇÖn─▒n isabet ettirdi─či denizalt─▒ya ait periskop

Mondros Ate┼čkes anla┼čmas─▒n─▒n ┼čartlar─▒n─▒n bahane edilmesi ile ka├ž─▒r─▒lan denizalt─▒ 5 Nisan 1920 g├╝n├╝ Fransa gazetelerinde yay─▒nlanan ihale ilan─▒ ile hurda olarak sat─▒┼ča ├ž─▒kar─▒ld─▒ ve 20 Nisan 1920 g├╝n├╝ sat─▒ld─▒.

Denizalt─▒dan ise bize sadece bug├╝n ─░stanbul denizcilik m├╝zesinde sergilenen M├╝stecip Onba┼č─▒ÔÇÖn─▒n at─▒┼č─▒ ile isabet alan Periskopu kald─▒.

├çanakkale Sava┼člar─▒ gibi T├╝rk tarihinin d├Ân├╝m noktas─▒ kabul edilen bir var olma m├╝cadelesi i├žerisinde g├Âstermi┼č oldu─ču ba┼čar─▒ nedeni ile M├╝stecip Onba┼č─▒ unutulmamas─▒ ve asla unutturulmamas─▒ gereken bir de─čerimizdir. Bug├╝n Yeni┼čehirÔÇÖde gelenek haline gelen her y─▒l Eyl├╝l ay─▒ i├žerisinde Gaziler G├╝n├╝ m├╝nasebetiyle M├╝stecip Onba┼č─▒ resmi t├Ârenle an─▒lmakta. Bir ka├ž y─▒ld─▒r bir grup do─časever mart ay─▒ i├žerisindeki ├çanakkale Haftas─▒nda M├╝stecip Onba┼č─▒ ad─▒na etkinlik d├╝zenlemekte. Yeni┼čehirÔÇÖin Yenig├╝n Mahallesinde M├╝stecip Onba┼č─▒ÔÇÖn─▒n ad─▒n─▒n verildi─či bir caddemiz bulunmakta. Kendi k├Ây├╝nde bulunan okul M├╝stecip Onba┼č─▒ ad─▒na tabelanm─▒┼č durumda.

Kaynaklar

[1] Tahtalbahirden Denizalt─▒ya ├ça─č─▒n Vurucu G├╝c├╝, Otto Hersing, ├žev: B├╝lent Erdemo─člu, ─░┼čbankas─▒ Yay─▒nlar─▒, ─░stanbul 2007

[2] Turquoise Denizalt─▒s─▒ NusretÔÇÖe de ├çarpm─▒┼čt─▒, Tunca ├ľrses, Atlas Tarih ├çanakkale ├ľzel Say─▒s─▒, Nisan-May─▒s 2015, say─▒: 33, s:108

[3] Harp Mecmuas─▒, Te┼črinisani 1331 / Aral─▒k 1915, Say─▒:2

30 Ocak 1916 tarihinde PolonyaÔÇÖda yay─▒nlanan ├çanakkale Sava┼člar─▒n─▒ anlatan bir gazetede M├╝stecip Onba┼č─▒

 

346 Toplam, 16 okuma bug├╝n

Mesut BİÇER

Mesut BİÇER

(Yeni┼čehir 1972) Gazi ├ťniversitesi ─░n┼čaat program─▒ ├Ân lisans mezunudur. Bir s├╝re mesle─čine dair kamuda ├žal─▒┼čt─▒ktan sonra ├že┼čitli ├Âzel in┼čaat firmalar─▒nda ├žal─▒┼čt─▒. 2018 y─▒l─▒nda emeklili─če hak kazanan─▒nca lise y─▒llar─▒ndan bu yana hobi olarak toplad─▒─č─▒ ├žok say─▒da yerel tarih ar┼čivini d├╝zenleyerek yerel tarih ile ilgilenmeye ba┼člad─▒. ├ľzellikle Yeni┼čehir hakk─▒nda yazd─▒─č─▒ yaz─▒lar ├že┼čitli yerlerde yay─▒nland─▒. Emeklili─činde verdi─či zaman olgusu ile ├žal─▒┼čmalar─▒na devam etmektedir. Evli ve iki ├žocuk babas─▒d─▒r. E-Posta: [email protected]

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Sponsorlu Ba─člant─▒lar
  • YEN─░
Karake├žililer ┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á

Karake├žililer ┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á

11 Kas─▒m 2019, Karake├žililer ┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á i├žin yorumlar kapal─▒
├çanakkale Sava┼č─▒ ve M├╝stecip Onba┼č─▒

├çanakkale Sava┼č─▒ ve M├╝stecip Onba┼č─▒

4 Kas─▒m 2019, ├çanakkale Sava┼č─▒ ve M├╝stecip Onba┼č─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Altay Teorisinin Gizemleri

Altay Teorisinin Gizemleri

3 Kas─▒m 2019, Altay Teorisinin Gizemleri i├žin yorumlar kapal─▒
Bir M├╝badele ├ľyk├╝s├╝: Langaza’dan ├çe┼čnigir K├Ây├╝’ne

Bir M├╝badele ├ľyk├╝s├╝: Langaza’dan ├çe┼čnigir K├Ây├╝’ne

2 Kas─▒m 2019, Bir M├╝badele ├ľyk├╝s├╝: Langaza’dan ├çe┼čnigir K├Ây├╝’ne i├žin yorumlar kapal─▒
20. Y├╝zy─▒l─▒n ─░lk Yar─▒s─▒nda T├╝rk-Ermeni ─░li┼čkileri Bilgi ┼×├Âleni

20. Y├╝zy─▒l─▒n ─░lk Yar─▒s─▒nda T├╝rk-Ermeni ─░li┼čkileri Bilgi ┼×├Âleni

2 Kas─▒m 2019, 20. Y├╝zy─▒l─▒n ─░lk Yar─▒s─▒nda T├╝rk-Ermeni ─░li┼čkileri Bilgi ┼×├Âleni i├žin yorumlar kapal─▒
Sponsorlu Ba─člant─▒lar