Tamer UYSAL
Tamer  UYSAL
Ye┼čil├žam’─▒n Beyaz Filmleri: Uluda─č ve Sinema-2
  • 10 Ocak 2020 Cuma
  • +
  • -

├ťn, kaleme ald─▒─č─▒ ÔÇťMemduh ├ťn Filmlerini Anlat─▒yorÔÇŁ adl─▒ kitapla ilgili ÔÇťK├╝├ž├╝k D├╝nyalar─▒n B├╝y├╝k Y├ÂnetmeniÔÇŁ ba┼čl─▒kl─▒ s├Âyle┼čide, ÔÇťFilm sinemalarda ├žok k├Ât├╝ i┼č yapt─▒. Bug├╝n i├žin filmi g├Ârmek olas─▒ de─čil, belki belediye depolar─▒nda ├ž─▒kan yang─▒nlarda yand─▒ ya da g├╝m├╝┼č ├ž─▒karmak i├žin katillerin (!) elinde bir├žok negatif gibi yok oldu gitti.ÔÇŁ diyordu. (Fatma Oran, Cumhuriyet Kitap, 2010, say─▒: 1042, s. 4-5)
├ťnÔÇÖ├╝n yar─▒m b─▒rakt─▒─č─▒ ├žal─▒┼čma ve k├Ât├╝ deneyim; ÔÇťD├╝┼čman A┼č─▒klarÔÇŁ─▒n zayi olmas─▒ bizi 1955 y─▒l─▒n─▒n Uluda─č manzaralar─▒ndan tarihsel bir belge olarak yoksun b─▒rakm─▒┼čt─▒ belki ancak en az─▒ndan 1955 y─▒l─▒n─▒n Uluda─čÔÇÖ─▒n─▒ Memduh ├ťnÔÇÖden okuyabilmi┼čtik: ÔÇťMine Co┼čkun 1954 y─▒l─▒nda kurduklar─▒ Co┼čkun FilmÔÇÖin ilk filmini benim ├žekmemi istedi. ─░lhami Sefa’n─▒n, Do─ču’da ge├žen ve bir kan davas─▒n─▒ anlatan Hac─▒ ┼×akir Ailesinin Esrar─▒ ba┼čl─▒kl─▒ roman─▒n─▒ se├žtim. Senaryoyu kimin haz─▒rlad─▒─č─▒n─▒ hat─▒rlam─▒yorum, ama ├žo─ču filmimde oldu─ču gibi, bir├žok b├Âl├╝m├╝n├╝ sette kendim yeniden yazm─▒┼čt─▒m zaten. Filmin hik├óyesi karda k─▒┼čta, do─čuda ge├žiyordu. Ama Do─ču’ya gitmedik, daha ekonomik olmas─▒ a├ž─▒s─▒ndan, olaylar Do─ču’da ge├žiyormu┼č gibi Uluda─č’─▒ se├žtik. Uluda─č’da o d├Ânemde yaln─▒zca B├╝y├╝k Otel vard─▒, ama ├žok pahal─▒ oldu─čundan Kirazl─▒ Yayla’da bir motelde kalm─▒┼čt─▒k. On dokuz g├╝n ├žal─▒┼čt─▒m, yap─▒mc─▒n─▒n paras─▒ bitti; ─░stanbul’a d├Ând├╝k, para bulundu. Sonra yeniden Uluda─č’─▒n yolunu tutup bir on g├╝nl├╝k ├žal─▒┼čma daha yapt─▒k. Bir de Uluda─č’daki baz─▒ mek├ónlar─▒ filmde hem karl─▒ hem de kars─▒z g├Ârmemiz gerekiyordu. Bu nedenle karda ├žekti─čim sahnelerin yaz geldi─činde ├žekilecek kar┼č─▒l─▒klar─▒ da kalm─▒┼čt─▒. Filme devam edemeyece─čimi anlam─▒┼čt─▒m.ÔÇŁ (Cumhuriyet, 4 ┼×ubat 2010)

ÔÇťBenim u├žsuz bucaks─▒z denizim bir a─ča├ž k├╝mesi aras─▒nda, kuru bir ─▒rmaktan kalma bir avu├ž sudan ba┼čka bir ┼čey de─čildir.ÔÇŁ (Re┼čat Nuri G├╝ntekin, ├çal─▒ku┼ču, ─░nk─▒l├óp Kitabevi, 2016, 15.Bask─▒, s. 12)

ÔÇť├çal─▒ku┼čuÔÇŁ (1966), Konusu BursaÔÇÖda ge├žmekle birlikte BursaÔÇÖda ├žekilmemi┼č bir romand─▒r. Zeyniler K├Ây├╝, BursaÔÇÖda Teleferik Mahallesi’nden daha yukar─▒daki bir k├Âyd├╝r. ├çal─▒ku┼ču, Y├Ânetmen Osman Faruk Seden taraf─▒ndan bir kez filme (1966), bir kez de TV dizisine (1986) uyarlanm─▒┼čt─▒r. 2013ÔÇÖte ise Y├Ânetmen Do─čan ├ťmit Karaca ve ├ça─čan Irmak taraf─▒ndan TV dizisine ├žekilmi┼čtir. Ayr─▒ca, G├╝ntekinÔÇÖin, ÔÇťTanr─▒ misafiriÔÇŁ adl─▒ ├Âyk├╝s├╝ de Setba┼č─▒’ndaki bir konakta ge├žerÔÇŽ

T├╝rk edebiyat─▒n─▒n usta kalemlerinden Re┼čat Nuri G├╝ntekin’in 1922’de yazd─▒─č─▒ ├çal─▒ku┼ču roman─▒n─▒n ba┼čkarakteri Feride’nin ├Â─čretmenlik yapt─▒─č─▒ yer olarak bilinen Zeyniler K├Ây├╝…

Re┼čat Nuri G├╝ntekinÔÇÖin baz─▒ roman ve ├Âyk├╝leri 1913 y─▒l─▒ndan itibaren ├Â─čretmenlik yapt─▒─č─▒ BursaÔÇÖda ge├žer. Yazar─▒n en tan─▒nan roman─▒ ÔÇť├çal─▒ku┼čuÔÇŁdur (1922). Re┼čat Nuri G├╝ntekin, roman─▒n bir b├Âl├╝m├╝nde da─č─▒n ete─čindeki k├Ây ile Uluda─čÔÇÖ─▒n ba┼čka bir y├╝z├╝n├╝ tasvir etmektedir: ÔÇťTa┼člar─▒n aras─▒ndan minare merdiveni gibi dik bir yoldan inmeye ba┼člad─▒k. A┼ča─č─▒da, ak┼čam─▒n alacakaranl─▒─č─▒ i├žinde kapkara bir servilik, etraf─▒ ├žitle ├ževrilmi┼č, ├ž─▒plak bah├želer aras─▒nda tek t├╝k kul├╝beler, tahta evler g├Âr├╝n├╝yordu. Altlar─▒nda d├Ârt direkten ibaret ah─▒rlar, ├╝stlerinde asma merdivenle ├ž─▒k─▒lan bir iki oda. Herhalde, bu Zeyniler ┼čimdiye kadar i┼čitti─čim ve resimlerini g├Ârd├╝─č├╝m k├Âylerden hi├žbirisine benzemiyordu.ÔÇŁ (a.g.e., s. 214).

ÔÇťAte┼čten G├╝nlerÔÇŁ (1987). Ate┼čten G├Âmlek roman─▒ndan uyarlanan TV dizisindeki baz─▒ sahneler Uluda─č ete─činde 700 y─▒ll─▒k Osmanl─▒ k├Ây├╝ olarak bilinen Cumal─▒k─▒z─▒kÔÇÖta ├žekilmi┼čtir: ÔÇťOvada, ├╝├ž y├╝z hanelik bir k├Ây; sar─▒, ├žorak topraklar aras─▒nda, sar─▒ topraktan yap─▒lm─▒┼č k├╝├ž├╝k bir s─▒rt─▒n ├╝zerinde, ├Ân├╝ ye┼čil bir Anadolu nahiyesi.ÔÇŁ (s. 132). Bu k─▒s─▒mda olup biten olaylar Cumal─▒k─▒z─▒kÔÇÖta; Binba┼č─▒ ─░hsan (Can G├╝rzap) ve Anzavur Ahmet (G├Âkhan Mete) kar┼č─▒la┼čt─▒klar─▒ sahne, Cumal─▒k─▒z─▒k K├Ây├╝ giri┼čindeki meydanda ve k├Ây├╝n i├žinde ├žekilmi┼čtir. K├Ây meydan─▒ndaki sahnede ─░ngilizlerden para deste─či alan Anzavur, Kuvayi Milliye Subay─▒ Binba┼č─▒ ─░hsanÔÇÖ─▒ yarg─▒lamaktad─▒r. Binba┼č─▒ ─░hsanÔÇÖ─▒n arkas─▒nda geni┼č a├ž─▒dan K├Ây g├Âr├╝nmektedir. K├Âyl├╝ler de filmde rol alm─▒┼čt─▒r.

ÔÇťAte┼čten G├ÂmlekÔÇŁ (1922), Halide Edip Ad─▒var’─▒n yazd─▒─č─▒ ve T├╝rk edebiyat─▒nda Kurtulu┼č Sava┼č─▒ ├╝zerine yaz─▒lan ilk romand─▒r. Selim ─░leri, roman hakk─▒nda yazd─▒─č─▒ makalede ÔÇťG├╝zel ve ├Ânemli Kurtulu┼č sava┼č─▒ romanlar─▒ sonradan yaz─▒lm─▒┼čt─▒r. Bir├žo─čunu bug├╝n de tutkuyla okuyabiliriz. Ama pek az─▒ Halide EdipÔÇÖin Ate┼čten G├ÂmlekÔÇÖi ├Âl├ž├╝s├╝nde i├žten tan─▒kt─▒r.ÔÇŁ diyordu (Can Yay─▒nlar─▒, 14. Bas─▒m, 2010, s. 218)

Frances Kazan ise, Halide Edip Ad─▒varÔÇÖ─▒n otobiyografisini konu alan kitapta, Kurtulu┼č Sava┼č─▒ÔÇÖndaki ba┼čar─▒ya, Ad─▒varÔÇÖ─▒n, Anadolu T├╝rklerinin bir ba┼čar─▒s─▒ olarak bakt─▒─č─▒n─▒ aktarmakta: ÔÇťT├╝rk ordusu askerlerinin fig├╝ran olarak kullan─▒ld─▒─č─▒ film b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de yazar─▒n istekleri do─črultusunda ├žekildi. Bakir Anadolu topraklar─▒n─▒n arka fonu olu┼čturdu─ču filmde, Peyami ile Ay┼če aras─▒ndaki a┼čk, bunlar─▒n ÔÇś─░zmir Davas─▒ÔÇÖ u─čruna kendilerini feda edi┼člerinin dokunakl─▒ ├Âyk├╝s├╝yle i├ž i├že veriyordu.ÔÇŁ (Halide Edip ve Amerika, Ba─člam Yay─▒nlar─▒, 1995, s. 58)

─░ngiliz Tarih├ži Arnold Joseph ToynbeeÔÇÖye g├Âre milliyet├žilik ─▒rksal de─čil, zihinsel bir durumdur (a.g.e., s. 64). Halide EdipÔÇÖe g├Âre de Osmanl─▒ BizansÔÇÖ─▒n (Do─ču Roma ─░mparatorlu─ču) bir uygarl─▒─č─▒yd─▒ ve Osmanl─▒ kurumlar─▒ da (y├Ânetici az─▒nl─▒k) s─▒radan (Anadolu) T├╝rkleri ├╝st├╝nde ince bir z─▒rh─▒ and─▒r─▒yordu. Osmanl─▒ BizansÔÇÖ─▒n isim de─či┼čikli─činden ibaretti (a.g.e., s. 68).

ÔÇťK├╝├ž├╝k Han─▒m─▒n ┼×of├Âr├╝ÔÇŁ (1962). Film ayn─▒ isimle ├╝├ž kez ├žekilmi┼čtir. ─░lkini Nejat Saydam 1962ÔÇÖde Uluda─čÔÇÖda siyah beyaz olarak ├žekmi┼čtir. Senarist Nejat Saydam, oyuncular Belgin Doruk, Ayhan I┼č─▒k ve Sadri Al─▒┼č─▒kÔÇÖt─▒r. 1970ÔÇÖde renkli olarak Tun├ž Ba┼čaran filmi Belgin Doruk ve Ayhan I┼č─▒kÔÇÖla tekrar ├žekmi┼čtir. 2007ÔÇÖde ise Nejat SaydamÔÇÖ─▒n o─člu Sabri Saydam TV filmi olarak ├žekmi┼čtir.

ÔÇťSon MektupÔÇŁ (1969) ve ÔÇťSoyguncularÔÇŁ (1974). T├╝rker ─░nano─člu Filiz Ak─▒n ve Ediz HunÔÇÖu iki filmde bulu┼čturdu Siyah beyaz ├žekilen filmden sonra Uluda─čÔÇÖdaki iki oyuncunun birlikte oynad─▒─č─▒ ikinci film renkli da─č manzaralar─▒yla dikkat ├žekiyordu.
ÔÇťUnutulan Kad─▒nÔÇŁ (1971). At─▒f Y─▒lmazÔÇÖ─▒n ├žekti─či T├╝rkan ┼×oray ve Kadir ─░nan─▒rÔÇÖ─▒n beraber oynad─▒klar─▒ klasik bir Ye┼čil├žam ├Âyk├╝s├╝. Unutulan Kad─▒n, Selvi Boylum Al Yazmal─▒m (1977) filminin habercisi adeta iki ba┼črol oyuncusunu Uluda─čÔÇÖda bulu┼čturmu┼čtur. Ye┼čil├žamÔÇÖ─▒n kayak ve kar manzaralar─▒ e┼čli─činde tutku dolu bir a┼čk ├Âyk├╝s├╝. Uluda─č, mutlulu─čunun bozulmas─▒na engel olmak i├žin cinayet i┼čleyen bir kad─▒n─▒n daha ├Ânce sevdi─či erkekle ge├žirdi─či mutlu g├╝nlere sahne oluyor.

Tamer UYSAL

https://tameruysal.wordpress.com/

Tamer UYSAL

Tamer UYSAL

1965'de Bursa'da do─čdu. ─░lk, orta, lise tahsilini Bursa'da yapt─▒. ├çocuklu─ču Demiryolu alt─▒ndaki mahallelerde ge├žti. ├ç─▒nar Lisesi'ni bitirdi. 1988 y─▒l─▒nda Ege ├ťniversitesi Bas─▒n-Yay─▒n Y├╝ksekokulu ┼čimdiki ad─▒yla ─░leti┼čim Fak├╝ltesi'nden mezun oldu. Uluda─č ├ťniversitesi'nde ge├žen memuriyet y─▒llar─▒ i├žinde Nil├╝fer Ticaret Lisesi'nde ├Â─čretmen stajyerlik yapt─▒ gen├ž beyinlerle tan─▒┼čt─▒. Ancak yasalar ├Â─čretmenlik yapmas─▒na engeller koydu. Bursa B├╝y├╝k┼čehir Belediyesi'nde Bas─▒n ve Halkla ─░li┼čkiler biriminde g├Ârev yapt─▒. Belediyedeki g├Ârevinden 2015'te bask─▒lar ve siyasi uyu┼čmazl─▒k gibi nedenlerden dolay─▒ ayr─▒lmak zorunda kald─▒. Ayr─▒ca Anadolu ├ťniversitesi ─░ktisat B├Âl├╝m├╝ mezunudur. T├╝rkiye ├žap─▒nda baz─▒ dergilerde yay─▒mlanm─▒┼č, yaz─▒ ve ┼čiirleriyle yay─▒mlanmam─▒┼č ┼čiirleri vard─▒r. Bursa'daki baz─▒ yerel radyolarda (radyo mix, radyopress) 1995-2000 aras─▒ k├╝lt├╝r-sanat a─č─▒rl─▒kl─▒ programlar yapan Uysal, Ticaret gazetesinde ├že┼čitli konularda zaman zaman konuk yazar olarak yaz─▒lar kaleme ald─▒. T├╝rkiye ├žap─▒nda yaz─▒ ve ┼čiirleri; Ayk─▒r─▒ Sanat, ─░mgelem, Yo─čunluk, Amigra, G├╝ney K├╝lt├╝r Sanat, Lacivert Sanat, ┼×ehir K├╝lt├╝r Sanat, ├ľner Sanat, Olay gibi bas─▒l─▒ dergi ve gazetelerde yay─▒mland─▒. E mail: [email protected]

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Etiketler:
Tamer Uysal
Sponsorlu Ba─člant─▒lar
  • YEN─░
TBMM 100. YA┼×INDA! Birinci Meclisin Yap─▒s─▒

TBMM 100. YA┼×INDA! Birinci Meclisin Yap─▒s─▒

28 Mart 2020, TBMM 100. YA┼×INDA! Birinci Meclisin Yap─▒s─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
─░stanbulÔÇÖun ─░┼čgalinin 100. Y─▒l─▒

─░stanbulÔÇÖun ─░┼čgalinin 100. Y─▒l─▒

23 Mart 2020, ─░stanbulÔÇÖun ─░┼čgalinin 100. Y─▒l─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Y├Âr├╝k kad─▒n─▒n─▒n mor cepkeni… Kad─▒n haklar─▒n─▒n simgesi

Y├Âr├╝k kad─▒n─▒n─▒n mor cepkeni… Kad─▒n haklar─▒n─▒n simgesi

22 Mart 2020, Y├Âr├╝k kad─▒n─▒n─▒n mor cepkeni… Kad─▒n haklar─▒n─▒n simgesi i├žin yorumlar kapal─▒
BursaÔÇÖn─▒n i┼čgali s─▒ras─▒nda Mustafa KemalÔÇÖin bir telgraf─▒

BursaÔÇÖn─▒n i┼čgali s─▒ras─▒nda Mustafa KemalÔÇÖin bir telgraf─▒

22 Mart 2020, BursaÔÇÖn─▒n i┼čgali s─▒ras─▒nda Mustafa KemalÔÇÖin bir telgraf─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Paz─▒r─▒k Hal─▒s─▒ ve Kurgan─▒

Paz─▒r─▒k Hal─▒s─▒ ve Kurgan─▒

27 ┼×ubat 2020, Paz─▒r─▒k Hal─▒s─▒ ve Kurgan─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Osmanl─▒ÔÇÖn─▒n Girit A├ž─▒l─▒m─▒ GiritÔÇÖi kurtard─▒ m─▒?

Osmanl─▒ÔÇÖn─▒n Girit A├ž─▒l─▒m─▒ GiritÔÇÖi kurtard─▒ m─▒?

27 ┼×ubat 2020, Osmanl─▒ÔÇÖn─▒n Girit A├ž─▒l─▒m─▒ GiritÔÇÖi kurtard─▒ m─▒? i├žin yorumlar kapal─▒
─░neg├ÂlÔÇÖde m├╝derrislik yapan mollalar

─░neg├ÂlÔÇÖde m├╝derrislik yapan mollalar

27 ┼×ubat 2020, ─░neg├ÂlÔÇÖde m├╝derrislik yapan mollalar i├žin yorumlar kapal─▒
Tirilye Sinemalar─▒

Tirilye Sinemalar─▒

27 ┼×ubat 2020, Tirilye Sinemalar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Bursa’da Havayolu Ta┼č─▒mac─▒l─▒─č─▒ ve An─▒lar

Bursa’da Havayolu Ta┼č─▒mac─▒l─▒─č─▒ ve An─▒lar

27 ┼×ubat 2020, Bursa’da Havayolu Ta┼č─▒mac─▒l─▒─č─▒ ve An─▒lar i├žin yorumlar kapal─▒
Naz─▒m Hikmet ve Bursa S├╝rg├╝nleri

Naz─▒m Hikmet ve Bursa S├╝rg├╝nleri

13 Ocak 2020, Naz─▒m Hikmet ve Bursa S├╝rg├╝nleri i├žin yorumlar kapal─▒
Sponsorlu Ba─člant─▒lar