├ľzkan KARACA
├ľzkan  KARACA
Anadolu Evlerinin Tarihsel Geli┼čimi
  • 08 Temmuz 2018 Pazar
  • +
  • -

─░nsanl─▒k tarihinde evlerin ilk defa ortaya ├ž─▒k─▒┼č─▒ Neolitik d├Ânemde (Cilal─▒ Ta┼č devri) olmu┼čtur. Daha ├Ânce avc─▒l─▒k, toplay─▒c─▒l─▒kla ge├žinen, ma─čara ve a─ča├ž kovu─ču gibi tabii mek├ónlarda ya┼čayan insan, yakla┼č─▒k dokuz biny─▒l ├Ânce ula┼čt─▒─č─▒ bu d├Ânemde art─▒k hayat─▒n─▒n maddi ihtiya├žlar─▒n─▒ ├╝retebilecek bir duruma kavu┼čarak tar─▒mla u─čra┼čmaya, hayvanlar─▒ evcille┼čtirmeye ve kendi oturaca─č─▒ evi yapmaya ba┼člam─▒┼čt─▒r.

D├╝nyan─▒n ├že┼čitli b├Âlgelerinde birbirinden ba─č─▒ms─▒z bi├žimde ortaya ├ž─▒kan Neolitik a┼čaman─▒n en eski ve kapsaml─▒ olan─▒ ├ľn Asya’dad─▒r. Bu b├Âlgedeki Neolitik yerle┼čmeler Basra k├Ârfezinden ba┼člay─▒p G├╝neybat─▒ ─░ran, Kuzey Irak, G├╝neydo─ču Anadolu, Suriye, L├╝bnan ve Filistin ├╝zerinden K─▒z─▒ldeniz’e ula┼čan hilal bi├žimi bir co─črafi alanda g├Âr├╝l├╝r.

─░lk evlerin g├Âr├╝ld├╝─č├╝ bu b├Âlge co─črafi a├ž─▒dan ─░slamiyet’in ilk yay─▒lma alan─▒yla ortakt─▒r. Bu alandaki evler ├žo─čunlukla kerpi├ž veya ta┼č yap─▒lard─▒r. Ah┼čap kiri┼čli, d├╝z daml─▒ bu ev teknolojisi y├Ârede g├╝n├╝m├╝ze kadar s├╝rm├╝┼čt├╝r. ├çatalh├Ây├╝kÔÇÖteki evlerin bug├╝nk├╝ Orta Anadolu evleriyle b├╝y├╝k benzerlikleri vard─▒r.

Diyarbak─▒r’─▒n kuzeybat─▒s─▒nda Ergani yak─▒nlar─▒nda bulunan ├çay├Ân├╝ yerle┼čmesinde ise d├╝zenli plana sahip ev tiplerinin ├že┼čitli k├╝lt├╝r katlar─▒nda tekrar tekrar in┼ča edildi─či g├Âr├╝lmektedir. ─░lk defa burada, yerle┼čme d├╝zeni ac─▒s─▒ndan ileri bir a┼čamay─▒ temsil eden meydan d├╝┼č├╝ncesinin ortaya ├ž─▒kt─▒─č─▒ belirlenmektedir.[1]

Avlulu ev ilk kar┼č─▒la┼č─▒lan ├Ârneklerdendir. M.├ľ 111. y─▒lda Mezopotamya’daki Ur ┼čehri evleri bir merkezi avlu ├ževresinde geli┼čen ├žok say─▒da odadan olu┼čmaktayd─▒. Giri┼čin yan─▒ndaki bir merdivenle yukar─▒ kata veya ├žat─▒ya ├ž─▒k─▒l─▒yordu. Zemin katta avluya a├ž─▒lan bir kabul odas─▒ ile mutfak ve di─čer odalar yer almaktayd─▒. ─░ki katl─▒ ├Ârneklerde yatak odas─▒ gibi aileye ait ├Âzel mek├ónlar ├╝st katta bulunuyordu. Yaz aylar─▒nda dam bug├╝nk├╝ gibi yatak teras─▒ olarak de─čerlendirilmekteydi. Bu evleri, halen ─░slam d├╝nyas─▒nda ├žok rastlanan avlulu evlerin ilk ├Ârnekleri say─▒labilir.

G├╝neydo─ču Anadolu ve Kuzey Suriye’de bulunan tarihi ev tiplerinden biri de“hilani”dir. Asl─▒nda hilani Ge├ž Hitit d├Ânemindeki bir saray tipidir. Bug├╝nk├╝ bilgilere g├Âre hilani yap─▒ tipinin ├Âzellikleri, ilk defa Amik ovas─▒ndaki A├žanah├Ây├╝─č├╝’nde milattan ├Ânce 1400’lere tarihlenen yap─▒larda belirginle┼čmi┼čtir. Hilanilerin en parlak d├Ânemi milattan ├Ânce 8. y├╝zy─▒l─▒n ikinci yar─▒s─▒d─▒r. Bu ev tipindeki en ├Ânemli ├Âzellik, as─▒l eksenleri birbirine paralel iki ince uzun dikd├Ârtgen salondan olu┼čmas─▒d─▒r. Evin zeminden y├╝kseltilmi┼č olan giri┼či ├Ândeki salonun bir, iki veya ├╝├ž s├╝tunlu geni┼č cephesindendir; baz─▒ ├Ârneklerde giri┼čin iki yan─▒nda masif ├ž─▒k─▒nt─▒lara da rastlan─▒r. Bu ev tipinde simetriye verilen ├Ânem yap─▒ya ek yap─▒lmas─▒n─▒ s─▒n─▒rlamaktad─▒r. Bu sebeple de hilanilerin b├╝y├╝t├╝lmesi gerekti─činde yenileri in┼ča edilmekte, b├Âylece hilani gruplar─▒ olu┼čmaktad─▒r.

Di─čer bir tarihi ev tipi eyvanl─▒ olanlard─▒r. Bu tipe ad─▒n─▒ veren eyvan mek├ón─▒, dar y├╝z├╝yle d─▒┼ča a├ž─▒lan ├╝├ž taraf─▒ kapal─▒ bir plana sahiptir. Eyvan─▒n uzun ekseni yap─▒n─▒n eyvan a─čz─▒n─▒ i├žeren y├╝zeyine diktir. Hilanilerle eyvanl─▒ evlerin bilinen ilk ├Ârnekleri birbirlerine olduk├ža yak─▒n b├Âlgelerde ortaya ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. Her iki tip aras─▒nda simetrik cephe d├╝zeni, iki masif yan kanat aras─▒ndaki orta mek├ón─▒n d─▒┼ča a├ž─▒lmas─▒ gibi benzerlikler vard─▒r. Aralar─▒ndaki temel farkl─▒l─▒k, d─▒┼ča a├ž─▒lman─▒n bi├žimi ve eksenlerin yap─▒ kitlesiyle olan ili┼čkisindedir. Hilanide dikd├Ârtgen mek├ón─▒n uzun ekseni yap─▒ cephesine paraleldir ve d─▒┼čar─▒ a├ž─▒lma uzun kenarla olur. Eyvanl─▒da ise uzun eksen cepheye diktir, dolay─▒s─▒yla d─▒┼ča a├ž─▒lma dar kenarla olur.[2]

Osmanl─▒ evi gerek kendi i├žinde gerekse etraf─▒ ile olan ili┼čkileri ├žer├ževesinde genel bir kullan─▒┼č ┼čemas─▒na uyar. Ortak ├Âzelliklere ba─čl─▒ olarak geleneksel ev mimarisinin i├že d├Ân├╝k bir bi├žimlenmeyle geli┼čti─či s├Âylenebilir. ─░slam toplumunda aile hayat─▒n─▒n gizlili─čine verilen ├Ânem, evin y├╝ksek duvarlarla s─▒n─▒rl─▒ bir avlu veya i├ž bah├žeye a├ž─▒lan d├╝zene g├Âre ┼čekillenmesine sebep olmu┼čtur. Kad─▒n─▒n yo─čun ev i├ži etkinlikleri giri┼č kat─▒nda ve ├Âzellikle avlu / bah├žede ger├žekle┼čmektedir. Bundan dolay─▒ da b├╝t├╝n geleneksel evlerde zemin katlar ya tamamen sa─č─▒r ya da ├žok az a├ž─▒kl─▒kl─▒ olmaktad─▒r. Evin sokakla do─črudan ba─člant─▒ kurdu─ču en ├Ânemli a├ž─▒kl─▒k, ailenin i├ž d├╝nyas─▒n─▒ koruyan k├╝├ž├╝k bir kale kap─▒s─▒ niteli─čindeki avlu / bah├že kap─▒s─▒d─▒r.[3] Y├╝ksek duvarlar─▒n ard─▒ndaki avlu havuzu, kuyusu ve bol ye┼čiliyle evin g├╝n├╝n hemen her saatinde en fazla ya┼čanan alan─▒n─▒ olu┼čturur.[4]

Traditional Istanbul houses in Kuzguncuk, Istanbul

Zemin kattaki avluya a├ž─▒lan mek├ónlar depo, ah─▒r, kiler gibi tali i┼člevlere ayr─▒lm─▒┼čt─▒r. Evin esas ya┼čama kat─▒, avludan ah┼čap bir merdivenle ├ž─▒k─▒lan ve sokak taraf─▒nda ├ž─▒kmalar─▒yla d─▒┼č d├╝nyaya a├ž─▒lan ├╝st katlar─▒d─▒r. D─▒┼čar─▒y─▒ olabildi─čince g├Ârebilme amac─▒yla bu katlar zemin kat─▒n sa─č─▒rl─▒─č─▒na kar┼č─▒l─▒k bol pencerelidir. Bir├žok evin bu kat─▒nda, “cumba” denilen soka─ča bakabilmek i├žin yap─▒lm─▒┼č ├╝├ž taraf─▒ kafesli pencerelerle ├ževrili ve ├╝st├╝ kapal─▒ balkonlar bulunur.

Yerle┼čmelerde, Osmanl─▒ ┼čehrinin genellikle d├╝zg├╝n olmayan arazi m├╝lkiyetine ba─čl─▒ olarak yap─▒lar─▒n ├╝zerine oturtulduklar─▒ parseller dik k├Â┼čeli de─čildir. Zemin katlar─▒n planlar─▒nda parsele uyulmu┼č, ├╝st katlarda ise muntazam mek├ónlar elde edebilmek i├žin bu katlar─▒ zemin katlar─▒n ta┼č duvarlar─▒ ├╝zerinden ta┼č─▒rtma yoluna gidilmi┼čtir.[5] B├Âylece ├ž─▒kmalarla zenginle┼čtirilen ├╝st katlar, genel bir karakter olarak Osmanl─▒ ┼čehirlerindeki sokak dokusuna etkileyici perspektiflerle dikkat ├žeken g├Âr├╝n├╝mler katm─▒┼čt─▒r.

Genellikle iki, bazen ├╝├ž katl─▒ olan bu evlerde geleneksel plan tiplerini ortaya koyan ├╝st katlar─▒n farkl─▒ d├╝zenleridir. Anadolu’da ├žok az bulunmakla birlikte tek katl─▒ ├Ârneklere de rastlanmaktad─▒r. Bu durumda karakteristik plan ┼čemas─▒n─▒ zemin kat g├Âsterir. Bir├žok b├Âlgenin evlerinde daha ├žok k─▒┼č─▒n kullan─▒lan bir de ara kat bulunmaktad─▒r. Baz─▒ evlerin ise ├žat─▒s─▒n─▒n alt─▒nda “cihannuma” denilen ve yaz─▒n kullan─▒lan, manzaras─▒ g├╝zel, camek├ónl─▒, balkonlu bir oda yer al─▒r. ├ťst katlar─▒n en ├Ânemli mek├ón─▒ sofad─▒r. Sofa, kendi aralar─▒nda ba─č─▒ms─▒z birimler olu┼čturan odalar─▒n buraya a├ž─▒lmas─▒ sebebiyle her ┼čeyden ├Ânce bir da─č─▒l─▒m mek├ón─▒d─▒r. Ancak bug├╝nk├╝ anlamda bir da─č─▒l─▒m mek├ón─▒ndan ├žok farkl─▒d─▒r ve ├╝st kat plan─▒n─▒n en az─▒ndan yar─▒s─▒n─▒ kaplamas─▒ bu durumu a├ž─▒k├ža ortaya koymaktad─▒r. ─░┼člev a├ž─▒s─▒ndan sofa ev i├ži ├╝retim, ev i┼čleri, oturma, yemek yeme ve baz─▒ yerlerde yazlar─▒ yatma yeri olarak kullan─▒l─▒r.

Geleneksel Osmanl─▒ evinde sofaya g├Âre bir tipoloji olu┼čturulmu┼čtur: D─▒┼č sofal─▒ ve i├ž sofal─▒ evler. Anadolu genelinde d─▒┼č sofal─▒ evler fazlad─▒r. San─▒ld─▒─č─▒na g├Âre bir├žok yerde i├ž sofa d─▒┼č sofan─▒n zaman i├žindeki evriminden ortaya ├ž─▒km─▒┼čt─▒r ve daha ├žok bir ┼čehir evi niteli─či ta┼č─▒r. D─▒┼č sofal─▒ ├Ârneklerde sofa evin y├╝ksek duvarlarla s─▒n─▒rl─▒ avlu / bah├žesine d├Ân├╝kt├╝r. Bir ├╝st seviyeden tabiata ve en iyi y├Âne a├ž─▒l─▒r. D─▒┼č sofaya eklenen baz─▒ k├╝lt├╝rel ve sembolik elemanlarla burada mek├ón d├╝zeni y├Ân├╝nden ├žok cazip, hareketli bir oturma ortam─▒ olu┼čturulur.

Sofay─▒ zenginle┼čtiren elemanlar─▒n ba┼č─▒nda eyvan gelir. Eyvan, oda dizileri aras─▒nda yer alan ├╝├ž taraf─▒ kapal─▒, bir taraf─▒yla sofaya ac─▒lan sakin bir oturma alan─▒d─▒r ve Sasani ─░ranÔÇÖ─▒n─▒m ├Ânemli bir itibar mek├ón─▒ olma niteli─čini T├╝rk evinde de s├╝rd├╝r├╝r. Eski minyat├╝rlerde s─▒k├ža rastland─▒─č─▒ gibi yine krala ait ve ┼čiirsel bir dinlenme yeri olan k├Â┼čk, sofadan d─▒┼čar─▒ ta┼čan ve avlu cephesini hareketlendiren ayr─▒ bir oturma k├Â┼česidir. Eyvan ve k├Â┼čk├╝n d├Â┼čemeleri sofadan bir kademe y├╝ksek olabilir. Ancak bunun d─▒┼č─▒nda da sofan─▒n u├žlar─▒nda birka├ž basamak y├╝kseltilmi┼č oturma platformlar─▒ bulunur. Buna “tahtseki” ad─▒ verilir ki bilindi─či ├╝zere taht da yine krala ait bir sembold├╝r.[6]

─░stanbul’un geleneksel konut mimarisinde ├Âzel yer tutan ve Bo─čazi├žiÔÇÖne imzas─▒n─▒ koyan yal─▒lard─▒r. En ├╝nl├╝ ├Ârnekleri Bo─čaz’─▒n iki k─▒y─▒s─▒nda yer alan bu yap─▒lar, d├Ânemin ekonomik ve politik g├╝c├╝n├╝ elinde tutan ba┼čta padi┼čah ailesi olmak ├╝zere vezirler, pa┼čalar, Hristiyan az─▒nl─▒─č─▒n olu┼čturdu─ču tacirler ve varl─▒kl─▒ esnaf taraf─▒ndan yapt─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r. 18. y├╝zy─▒l bostanc─▒ba┼č─▒ defterlerinde adlar─▒ ve say─▒lar─▒ verilen bu yal─▒lardan ├žo─ču bug├╝n mevcut de─čildir. G├╝n├╝m├╝ze kadar ayakta kalabilmi┼č en eski yal─▒, Anadoluhisar─▒’ndaki 1699 tarihli Amcazade H├╝seyin Pa┼ča Yal─▒s─▒’n─▒n divanhanesidir.

Yal─▒lar haremlik selaml─▒k b├Âl├╝mleri, ek binalar─▒, kay─▒khaneleri ve bol a─ča├žl─▒ geni┼č bah├želeriyle g├Ârkemli, b├╝y├╝k sahil yap─▒lar─▒ olarak Bo─čaz k├Âylerinin geli┼čmesinde ├Ânemli rol oynam─▒┼člard─▒r.

Mimari bi├žimleni┼č a├ž─▒s─▒ndan ev ve konaklarla hemen hemen ayn─▒ ├Âzellikleri g├Âsteren yal─▒lar genellikle ah┼čap ve hafiftir. ├ľnlerindeki r─▒ht─▒ma ra─čmen esas katlar─▒yla deniz ├╝zerine ├ž─▒kmal─▒ olan Bo─čaz cepheleri, ├Âzellikle birinci katlar─▒ndaki kafes ve pencerelerle manzaraya a├ž─▒l─▒rlar. Esas kat─▒ ta┼č─▒yan ah┼čap payandan─▒n yer ald─▒─č─▒ zemin katlar 18. y├╝zy─▒la kadar sa─č─▒r tutulmu┼č, 19. y├╝zy─▒ldan itibaren bu seviyede de normal pencereler a├ž─▒lm─▒┼čt─▒r.

Daha ├žok yazl─▒k olarak kullan─▒lan yal─▒lara ula┼č─▒m deniz yoluyla sa─članmaktayd─▒. Bu y├╝zden de halen mevcut ├Ârneklerin ├žo─čunda g├Âr├╝ld├╝─č├╝ gibi altlar─▒nda birer kay─▒khane bulunuyordu. Bu b├Âl├╝m genellikle harem k─▒sm─▒n─▒n alt─▒na gelmekte ve kay─▒klara bini┼č d─▒┼čar─▒ya g├Âr├╝nmeden ger├žekle┼čtirilmekteydi. Zemin katlar birer ta┼čl─▒k ve havuzlu mek├ón i├žermekte, arkas─▒ndaki bah├že ve di─čer konaklarla ba─člant─▒, aradan ge├žen bir yol olmas─▒ halinde ├╝zerinden k├Âpr├╝yle atlayarak sa─članmaktayd─▒. Yolun bir t├╝nel ┼čeklinde bah├ženin alt─▒ndan gitti─či ├Ârnekler de vard─▒.[7]

─░stanbul’da Bo─čaz’─▒n d─▒┼č─▒nda Hali├ž k─▒y─▒s─▒nda da g├╝n├╝m├╝ze ├Ârne─či gelmeyen yal─▒lar yap─▒lm─▒┼čt─▒r. Ayr─▒ca i├žinden Porsuk’un ge├žti─či Eski┼čehir ve Ye┼čil─▒rmak’─▒n ge├žti─či Amasya gibi ┼čehirlerin nehir boylar─▒nda da yal─▒ dizileri olu┼čmu┼čtur. ─░stanbul’un gayri m├╝slim cemaatleri, ├Âzellikle 19. y├╝zy─▒l─▒n ikinci yar─▒s─▒ndan itibaren Osmanl─▒ Devleti’nin Bat─▒’ya a├ž─▒lmas─▒yla birlikte Avrupa’dan ald─▒klar─▒ k├ógir tek yap─▒, s─▒ra ev ve apartman ├Ârneklerini benimseyerek ┼čehir dokusuna katm─▒┼člard─▒r. Kat say─▒lar─▒ iki-d├Ârt aras─▒nda de─či┼čen bu evler, dar arsalar ├╝zerinde y├╝kselen ve buna ba─čl─▒ olarak da az oda i├žeren bir ┼čehir evi niteli─čindedir.

Cephelerinde yer yer d├Ânemin s├╝sleme tarz─▒ ├Âzelliklerini yans─▒tan bu yap─▒lar─▒n ├╝st katlar─▒ soka─ča ta┼čan cumbalarla desteklenmi┼čtir. Demir ve ta┼č kullan─▒m─▒, s├Âz konusu yap─▒lar─▒n daha sa─člam ve uzun ├Âm├╝rl├╝ olmas─▒n─▒ sa─člam─▒┼čt─▒r. ├ľzellikle s─▒ra evler, d├Ânemin ├╝slup ├Âzellikleri a├ž─▒s─▒ndan Bat─▒ bi├žimlerine en ├žok ba─čl─▒ olan konutlar─▒ meydana getirmi┼čtir.

Bir yap─▒ i├žin geli┼čtirilen cephe ve plan d├╝zeninin yan yana ritmik bir bi├žimde tekrar─▒yla olu┼čturulan s─▒ra evler daha ├žok Hristiyan k├╝├ž├╝k t├╝ccar, k├╝├ž├╝k esnaf ve zanaatk├órlarla orta k├╝├ž├╝k b├╝rokratlardan meydana gelen bir kullan─▒c─▒ kesiminin konutu olmu┼čtur. Diziler benzer veya ayn─▒ tasar─▒ ve bi├žim ├Âzelliklerine sahip olsalar da gerek ├Âl├žek gerekse ┼čehir mek├ón─▒ ile b├╝t├╝nle┼čme ac─▒s─▒ndan ├že┼čitlilik g├Âsterirler.[8]

Bu ├že┼čitlilik de ─░stanbul’un mimari d├╝zenini zenginle┼čtiren ├Ârnekler olu┼čturmu┼čtur. 19. y├╝zy─▒l─▒n sonuna do─čru ortaya ├ž─▒kan b├╝y├╝k boyutlu apartmanlar ise yine d├Ânemin Avrupa ba┼č┼čehirlerindeki ├Âzellikleri sergilemektedir.

 

 DİPNOTLAR

[1]┬á Do─čan Erginba┼č, Diyarbak─▒r Evleri, ─░stanbul Teknik ├ťniversitesi Yay─▒nlar─▒, ─░stanbul, 1954. s.11.

[2]G├╝nkut Ak─▒n, Do─ču ve G├╝neydo─ču Anadolu Ev Tiplerinde Anlam, ─░stanbul Teknik ├ťniversitesi Doktora Tezi, ─░stanbul, 1985. s.23.

[3]Sedat Hakk─▒ Eldem, T├╝rk Evi /Osmanl─▒ D├Ânemi, Cilt:2, T├╝rkiye An─▒t ├çevre Koruma Vakf─▒ Yay. ─░stanbul, 1984. s.45.

[4]┬á Cengiz Eruzun, ÔÇťK├╝lt├╝rel S├╝reklilik ─░├žinde T├╝rk EviÔÇŁ, Mimarl─▒k Dergisi, Say─▒:236, ─░stanbul, 1986. s.69.

[5]┬á ├ľnder K├╝├ž├╝kerman, Anadolu’daki Geleneksel T├╝rk Evinde Mek├ón Organizasyonu Ac─▒s─▒ndan Odalar, K├╝lt├╝r Bakanl─▒─č─▒ yay─▒nlar─▒, Ankara, 1995. s.211.

[6] Do─čan Kuban, “T├╝rk Ev Gelene─či ├ťzerine G├Âzlemler”, Mimarl─▒k Dergisi, ─░stanbul, 1982. s.15.

[7] Sedat Hakk─▒ Eldem, a.g.e. s.53.

[8] Sedat Hakk─▒ Eldem, a.g.e. s.68.

2,754 Toplam, 3 okuma bug├╝n

├ľzkan KARACA

├ľzkan KARACA

1977 Malatya - T├╝rkiye Yazarlar Birli─či, ─░lim ve Edebiyat Eseri Sahipleri Meslek Birli─či (─░LESAM), Edebiyat Sanat ve K├╝lt├╝r Ara┼čt─▒rmalar─▒ Derne─či (ESKADER), T├╝rkiye Gezginler Derne─či ve ─░zollu Vakf─▒ ├╝yesidir. ESERLER─░: Aynalar, ─░ki Kanat Yay─▒nlar─▒, ─░stanbul (2007) D├Âv├╝┼čt├╝ler, G├Ât├╝r├╝ld├╝ler, D├Ânemediler: Esarette Kalanlar, MSN Yay─▒nc─▒l─▒k, ─░stanbul (2016) Kanl─▒ ┼×arap, K├╝fl├╝ Ekmek: S├Âm├╝rgecilik, MSN Yay─▒nc─▒l─▒k, ─░stanbul (2016) Dinlerde, Mitolojilerde, Sava┼člarda: Kurban, MSN Yay─▒nc─▒l─▒k, ─░stanbul (2017) E-Posta: [email protected]

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Etiketler:
├ľZKAN KARACA
Sponsorlu Ba─člant─▒lar
  • YEN─░
Uluda─č, Prusa ve Ke┼či┼čler

Uluda─č, Prusa ve Ke┼či┼čler

5 Aral─▒k 2019, Uluda─č, Prusa ve Ke┼či┼čler i├žin yorumlar kapal─▒
Tasar─▒mla Ger├žeklik Aras─▒nda T├╝rkler

Tasar─▒mla Ger├žeklik Aras─▒nda T├╝rkler

5 Aral─▒k 2019, Tasar─▒mla Ger├žeklik Aras─▒nda T├╝rkler i├žin yorumlar kapal─▒
Bir Uluda─č nostaljisi

Bir Uluda─č nostaljisi

5 Aral─▒k 2019, Bir Uluda─č nostaljisi i├žin yorumlar kapal─▒
├ľklidÔÇÖten Nasireddin TusiÔÇÖye, TusiÔÇÖden Ulu─č BeyÔÇÖe Bilim

├ľklidÔÇÖten Nasireddin TusiÔÇÖye, TusiÔÇÖden Ulu─č BeyÔÇÖe Bilim

3 Aral─▒k 2019, ├ľklidÔÇÖten Nasireddin TusiÔÇÖye, TusiÔÇÖden Ulu─č BeyÔÇÖe Bilim i├žin yorumlar kapal─▒
Bu son de─čil, ba┼člang─▒├ž

Bu son de─čil, ba┼člang─▒├ž

3 Aral─▒k 2019, Bu son de─čil, ba┼člang─▒├ž i├žin yorumlar kapal─▒
K─▒l─▒├ž Kalkan Oyunu

K─▒l─▒├ž Kalkan Oyunu

1 Aral─▒k 2019, K─▒l─▒├ž Kalkan Oyunu i├žin yorumlar kapal─▒
TurquoiseÔÇÖ─▒n teslim al─▒nmas─▒ ve m├╝rettebat─▒n akibeti

TurquoiseÔÇÖ─▒n teslim al─▒nmas─▒ ve m├╝rettebat─▒n akibeti

1 Aral─▒k 2019, TurquoiseÔÇÖ─▒n teslim al─▒nmas─▒ ve m├╝rettebat─▒n akibeti i├žin yorumlar kapal─▒
25 Nisan 1915ÔÇŽ ├çanakkale Sava┼č─▒ÔÇÖnda en uzun g├╝n

25 Nisan 1915ÔÇŽ ├çanakkale Sava┼č─▒ÔÇÖnda en uzun g├╝n

15 Kas─▒m 2019, 25 Nisan 1915ÔÇŽ ├çanakkale Sava┼č─▒ÔÇÖnda en uzun g├╝n i├žin yorumlar kapal─▒
├çanakkale 1915ÔÇŽ ─░┼čgalcilerin kara harek├ót─▒ haz─▒rl─▒klar─▒ nas─▒l y├╝r├╝t├╝ld├╝

├çanakkale 1915ÔÇŽ ─░┼čgalcilerin kara harek├ót─▒ haz─▒rl─▒klar─▒ nas─▒l y├╝r├╝t├╝ld├╝

14 Kas─▒m 2019, ├çanakkale 1915ÔÇŽ ─░┼čgalcilerin kara harek├ót─▒ haz─▒rl─▒klar─▒ nas─▒l y├╝r├╝t├╝ld├╝ i├žin yorumlar kapal─▒
T├╝rklerÔÇÖin D├╝nya Tarihindeki Yeri

T├╝rklerÔÇÖin D├╝nya Tarihindeki Yeri

14 Kas─▒m 2019, T├╝rklerÔÇÖin D├╝nya Tarihindeki Yeri i├žin yorumlar kapal─▒
Sponsorlu Ba─člant─▒lar