• 05 Aral─▒k 2019 Per┼čembe
  • +
  • -

Uluda─čÔÇÖ─▒┬á en g├╝zel, ─░neg├ÂlÔÇÖden┬á g├Âr├╝rs├╝n
Hele bulutlar sars─▒n, tepesi ├Âr├╝ls├╝n
Lodoslu havalarda, sanki devler dirilir
Uluda─čÔÇÖ─▒ uyan─▒k ve ayakta g├Âr├╝rs├╝n
(Ya┼čar Faruk ─░nal)

Ya┼čar Faruk ─░nal, ─░neg├Âl do─čumlu bir ┼čair. Balkan g├Â├žmeni ┼čair, t─▒pk─▒ Rumeli k├Âkenli di─čer ┼čairler, M. Niyazi Ak─▒nc─▒o─člu ve Ulu─č Turanl─▒o─člu gibi, Ahmet Hamdi Tanp─▒nar gibi BursaÔÇÖn─▒n tarihsel ve mistik dokusundan etkilenerek BursaÔÇÖy─▒ dizelere d├Âken, ┼čiirle┼čtiren bir ┼čairdi.┬á┬á┬á BursaÔÇÖn─▒n kolay ge├žit vermez ve zirvesi ├žo─ču zaman karl─▒ Uluda─čÔÇÖ─▒n─▒ BursaÔÇÖya ait ├Âteki zengin imgeler aras─▒na kat─▒p i┼čliyordu. ─░nal,┬á ÔÇťUluda─č (2)ÔÇŁ ┼čiirinde Uluda─č ile ilgili hislerini bu dizelerle ifade ediyordu. (Nil├╝fer ├çi├že─či Bursa ┼×iirler, 2007, s.21)

├çocukluk y─▒llar─▒mda Uluda─čÔÇÖ─▒ Ankara d├Ân├╝┼člerinde ─░neg├ÂlÔÇÖe yakla┼č─▒rken bir Bursa habercisi gibi g├Âr├╝rd├╝m.┬á Bu s─▒ra da─člar,┬á b├╝t├╝n azamet ve ha┼čmetiyle yolculuk boyunca ─░neg├ÂlÔÇÖden ba┼člayarak ta BursaÔÇÖya kadar e┼člik ederdi.┬á Pencereden kuzeye bakmak hat─▒r─▒ma bile gelmezdi ├ž├╝nk├╝ sol yan─▒m boylu boyunca karl─▒ da─člar s─▒ra s─▒ra zirvelerle ├ževriliydi. Onlar bana ├╝rk├╝t├╝c├╝ de gelirlerdi ama g├╝zeldi. ─░neg├Âll├╝ ├Âyk├╝c├╝ Yazar Cemil Kavuk├žuÔÇÖnun ÔÇťAngelacoma’n─▒n Duvarlar─▒ÔÇŁn─▒ okudu─čum zaman ├žok etkilenmi┼čtim. Angelacoma,┬á ─░neg├Âl’├╝n┬áBizans d├Ânemindeki┬áad─▒yd─▒. Yazar─▒n ─░neg├ÂlÔÇÖde ge├žen ├žocukluk y─▒llar─▒n─▒ anlatan bu kitap bana hemen Uluda─čÔÇÖ─▒ an─▒msatm─▒┼čt─▒. Bursa i├žin Uluda─č ilk s─▒radaki bir simgedir.

Uluda─č, kuzeybat─▒ ve g├╝neydo─ču y├Ân├╝nde uzanan b├╝y├╝k bir da─č silsilesidir. Kuzeybat─▒-g├╝neydo─ču do─črultusunda uzanan┬áUluda─č’─▒n uzunlu─ču┬á40 km’yi geni┼čli─či ise 15ÔÇô20 km’yi bulur. Bu dev k├╝tlenin dokusu granit serpantin ve gnays ile kolemanit, krom ve volfram (tungsten) gibi madeni ta┼č ve kaya├žlardan (┼čist) olu┼čmu┼čtur. Jeomorfolojik a├ž─▒dan volkanik olmayan tektonik (fay hareketleriyle olu┼čmu┼č) bir da─č olan Uluda─č, da─čc─▒l─▒k a├ž─▒s─▒ndan da masif yap─▒l─▒ bir s─▒rada─č k├╝tlesidir, yani t─▒rmanmas─▒ ├žok kolay fazla ├ž─▒k─▒nt─▒l─▒ olmayan yer yer d├╝zl├╝klerden de olu┼čan y├╝zeylere sahiptir. Uluda─č bu uygun topografyayla (yer ┼čekilleri)┬á daha sonra kurulmu┼č benzerleri i├žin de T├╝rkiyeÔÇÖde bir ├Ârnek, bir prototip k─▒┼čl─▒k turizm merkezi olmu┼čtur.

Yollar, patikalar, teleferik,┬á telesiyej, kayak merkezi, yaylalar, vadiler, Sar─▒lan, ├çobankaya, teleferik ve telesiyej istasyonlar─▒, oteller, seyir tepesiÔÇŽ┬á Bug├╝n bunlar─▒ i├žinde bar─▒nd─▒ran Uluda─čÔÇÖda, ÔÇťMilli parkÔÇŁ 1961ÔÇÖde ilan edildi. 2006ÔÇÖda ise 1600 hektarl─▒k bir alan milli park alan─▒n─▒n d─▒┼č─▒na ├ž─▒kart─▒ld─▒.

├ľv├╝lmeyi mi istemiyor, yoksa bunu hakketmiyor mu Uluda─č? M.├ľ.4.YyÔÇÖda kutsal Lykeion tepesiÔÇÖnde bir okul (Akademia) kuran Aristo, sanatta do─čay─▒ taklit (mimesis) olarak kavramla┼čt─▒rm─▒┼čt─▒ tiyatro sanat─▒n─▒n temel ├Âzelli─čini. ─░dil, k─▒r huzurlu ya┼čam ┼čiiri. Uluda─č i├žin yaz─▒lm─▒┼č b├Âyle ┼čiir pek yok, mesela Ilgaz Da─č─▒ i├žin yaz─▒lm─▒┼č ├žok bilinir olmu┼č bir ┼čiir var da acaba neden kutsiyet ve ululiyet atfedilmi┼č Uluda─čÔÇÖa ┼čan verecek pek ├Âyle ┼čiir yaz─▒lmam─▒┼čt─▒r. Hapisteki ├ž─▒nar Naz─▒mÔÇÖdan, hemen akla d├╝┼čen┬á ÔÇťUluda─čÔÇÖa DairÔÇŁ ┼čiiri:

Yedi y─▒ld─▒r Uluda─čÔÇÖla g├Âz g├Âze bak─▒┼č─▒p dururuz.
Ne o k─▒m─▒ldan─▒r yerinden,
ne ben,
lâkin birbirimizi yakından tanırız.

Ger├žekten ya┼čayan her ┼čey gibi g├╝lmesini ve k─▒zmas─▒n─▒ bilir.

Bazan,
hele k─▒┼č─▒n, hele geceleri,
hele r├╝zg├ór k─▒bleden esti─či zaman,
karl─▒ senaberlikleri, yaylalar─▒, donmu┼č g├Âlleriyle
uykusunun i├žinde ┼č├Âyle bir k─▒p─▒rdan─▒r,
ve orda, en yukarda, en tepede oturan ke┼či┼č,
uzun sakal─▒ darmada─č─▒n
ve etekleri savrularak,
r├╝zg├ór─▒n ├Ân├╝nde hayk─▒ra hayk─▒ra iner ovaya.

T├╝rkiyeÔÇÖdeki linyit kullanan termik santrallerden biri de OrhaneliÔÇÖde bulunuyor. 2006ÔÇÖda b├Âlgede yap─▒lan bir ara┼čt─▒rmada solunum yolu hastal─▒klar─▒na yol a├žt─▒─č─▒ belirtilen santralde ama ne zaman 1998ÔÇÖde des├╝lfirizasyon ├╝nitesi ve elektrostatik filtre gibi ├ževreci sistemler ancak devreye sokulmu┼č, b├Âylece do─čaya sal─▒nan k├╝k├╝rtdioksit, toz ve k├╝llerde bir nebze azalt─▒lma olmu┼čturÔÇŽ

5177 say─▒l─▒ yasa kapsam─▒nda 2004ÔÇÖte, madenlerin yabanc─▒lara sat─▒┼č ve ├Âzelle┼čtirilmesi ne yol a├žan maden yasas─▒ y├╝r├╝rl├╝─če girmi┼čtiÔÇŽ

ÔÇť─░nsan, bir kez tarihi,┬á ruhsuz ve yabanc─▒la┼čt─▒r─▒lm─▒┼č bir sisteme d├Ân├╝┼čt├╝rd├╝ m├╝; bu tarih makinesinin i┼čleyebilmek i├žin ihtiya├ž duydu─ču ┼čey, insan ya┼čam─▒n─▒n kal─▒nt─▒lar─▒ olur.ÔÇŁ Andrey┬á┬áTarkovski

Alman Sosyolog Max Weber, ÔÇť┼×ehir konusundaki pek ├žok tan─▒m─▒n yaln─▒zca bir ortak boyutu var:┬á ┼×ehir, basit olarak,┬á bir veya daha fazla ayr─▒ evler k├╝mesinden olu┼čur ama g├Ârece kapal─▒ bir yerle┼čim b├Âlgesidir. ─░ktisadi tan─▒mlamayla ┼čehir,┬á sakinlerinin hayatlar─▒n─▒ tar─▒mdan de─čil, esas itibariyle sanayi ve al─▒┼čveri┼čle kazand─▒klar─▒ bir yerle┼čim yeridir.ÔÇŁdiyordu. ( ┼×ehir,┬á Modern Kentin Olu┼čumu,┬á Yar─▒n Yay─▒nlar─▒, 11. Bask─▒, 2015, s. 73-74) Ancak Andre Malraux bilindi─či gibi fonksiyonel ┼čehircilik anlay─▒┼č─▒ yerine bir ┼čehirde tarih, do─ča ve k├╝lt├╝r gibi kaliteli ya┼čam artt─▒r─▒c─▒ ├Â─čelere g├Âre planlama yap─▒lmas─▒n─▒ ├Ânermektedir.

Asl─▒nda ├žok a├ž─▒k kimli─či var BursaÔÇÖn─▒n: Tarihsel ve do─čal kimlik.┬á Bursa zengin bir k├╝lt├╝rel birikim ve tarihsel dokuya sahip, bu dokusunda ├že┼čitli uygarl─▒klardan izler ta┼č─▒r. M.├ľ. 1200ÔÇÖlerde Frigler,┬á M.├ľ. 550ÔÇÖlerde BithyniaÔÇÖl─▒lar gelmi┼č M.├ľ. 70ÔÇÖlerde Romal─▒lar egemen olmu┼č. 1080ÔÇÖde Sel├žuklular, 1097ÔÇÖde Bizans, 1326ÔÇÖda da Osmanl─▒ Devleti egemenli─čine ge├žmi┼č.┬á 1402ÔÇÖde (Ankara Sava┼č─▒) Mo─čol istilas─▒na u─črar. Milli M├╝cadele s─▒ras─▒nda 2 y─▒l 2 ay 2 g├╝n i┼čgal alt─▒nda kal─▒r. Sonra CumhuriyetÔÇÖle eklenen tarihsel ve k├╝lt├╝rel yap─▒. ┬áY├╝ksek mahalleleri do─čal seyir teras─▒.┬á Uluda─č eteklerinde hemen hepsi tarih dokulu tara├ža semtlerden mahallelerden olu┼čuyor: Y─▒ld─▒r─▒m, Emirsultan, Ye┼čil, Tophane (Hisar), Muradiye ve ├çekirgeÔÇŽ

Bursa hakk─▒nda yazanlar i├žin Uluda─č bir simge ancak s─▒n─▒fla┼čman─▒n en belirgin g├Âstergesidir de; T├╝rkiye siyasetine egemen liberal sol-liberal muhafazak├ór iki kutbu i├žin r├╝┼čt├╝ ispat arac─▒d─▒r da. O hale gelmi┼čtir getirilmi┼čtir BursaÔÇÖda Uluda─čÔÇŽ

├ťlkenin bir yan─▒nda kardan kapanm─▒┼č yerle┼čimlerin bilhassa Bah├žesaray haberleri verilirken bir yandan da Uluda─čÔÇÖdaki kayak ve e─člence haberlerinin verilmesi ├želi┼čkili gelirdi bana. Y─▒llar sonra haberlerin i├žeri─či ├žok de─či┼čmi┼čti, Bah├žesarayÔÇÖdan pek bahsedilmiyordu art─▒k belki ama Uluda─čÔÇÖa kar ya─čd─▒rmak i├žin belediyelerin seferber olmas─▒ ilgin├ž geliyordu.┬á ├ç├╝nk├╝ b├╝t├╝n ├žaba topu topu 3-5 metre geni┼člikte kar pisti i├žindi. Do─ču AnadoluÔÇÖda 8-10 metrelik karlar─▒ kald─▒rmak ya┼čamsal bir sorun haline gelirken kimi i├žin k─▒┼č Uluda─čÔÇÖda kayak mevsimi demektiÔÇŽ

2002ÔÇÖdeki belediyeler ka├žak yap─▒la┼čmay─▒ ├Ânlemek i├žin Uluda─č orman alan─▒ i├žinde kalan b├Âlgeleri ÔÇťm├╝cavir alanÔÇŁ ilan edip y─▒k─▒mlar yaparken, 2012ÔÇÖde 6831 Say─▒l─▒ Orman KanunuÔÇÖnda yeniden de─či┼čiklikle kentsel d├Ân├╝┼č├╝m ileri s├╝r├╝lerek 2B yani ÔÇťOrman vasf─▒n─▒ kaybetmi┼č hazine arazileriÔÇŁad─▒ alt─▒nda i┼čgal edilmi┼č varsay─▒lan arazilerin ormanl─▒k vasf─▒n─▒n ortadan kald─▒r─▒lmas─▒na ve 7 ┼×ubat 2013ÔÇÖte de Maliye Bakanl─▒─č─▒ÔÇÖn─▒n talimat─▒yla sat─▒┼č─▒na onay verildi. Bu b├Âlgeler uzun bir s├╝re baz─▒ sekt├Ârlerin ve yabanc─▒lar─▒n i┼čgaline u─čram─▒┼č oldu─ču kamuoyunda da tart─▒┼čma yaratt─▒ ve yap─▒la┼čma ─░nkaya, Kirazl─▒ ve Yi─čitali (Congara) gibi da─č k├Âylerinin ├žok daha yukar─▒s─▒na Milli Park s─▒n─▒rlar─▒n─▒n 5 km yak─▒n─▒na (H├╝seyinalan k├Ây├╝) kadar yay─▒ld─▒.

├çi├žek deyip ge├žme
Ben s─▒─čmam diyor
Ovalar varken saks─▒laraÔÇŽ
(H├╝sam Kurt)

Ekoloji (Ecology), canl─▒lar─▒n di─čer canl─▒lar ve ├ževresiyle ili┼čkilerini inceleyen bilim dal─▒d─▒r. Bitki ekolojisi, (plant Ecology), bitkiler aras─▒ndaki etkile┼čim, ya┼čad─▒klar─▒ ortamla ili┼čkilerini inceleyen bilim dal─▒, bitki sosyolojisi┬á (plant sociology) ise bitki ku┼čaklar─▒n─▒n yay─▒l─▒┼č─▒n─▒ ve s─▒n─▒fland─▒r─▒lmas─▒n─▒ inceleyen vejetasyon bilimidir.

Uluda─č ├ťniversitesi Fen-Edebiyat Fak├╝ltesi ├ľ─čretim ├╝yesi Prof. Dr. G├╝rcan G├╝lery├╝z , ÔÇťUluda─č, sadece kar cenneti olarak m─▒ an─▒lmal─▒? ÔÇťdiye soruyordu. G├╝lery├╝zÔÇÖe g├Âre, ÔÇťNe yaz─▒k ki, g├╝n├╝m├╝ze kadar a─č─▒rl─▒kl─▒ olarak bu y├Ân├╝ dikkate al─▒nm─▒┼čt─▒r.┬á Buna ba─čl─▒ olarak da turizm yat─▒r─▒mlar─▒ bu y├Ânde olmu┼čtur.┬á K─▒┼č mevsiminde a├ž─▒k olan turistik tesisler, yaz sezonunda etkinlik g├Âstermemi┼člerdir. Son y─▒llarda bir iki i┼čletme do─ča turizmine y├Ânelik olarak yaz sezonunda da hizmet vermeye ba┼člam─▒┼čt─▒r.ÔÇŁ (G├╝rcan G├╝lery├╝z, Uluda─č Alpin ├çi├žekleri, Uluda─č Turizmini Geli┼čtirme Derne─či, 2000, s. 4)

Alman Botanik├ži Ernst┬áMayr, Uluda─čÔÇÖda 7 ayr─▒ bitkisel ku┼čak (zone) bulundu─čunu ortaya koymu┼čtu. Buna g├Âre, Uluda─čÔÇÖda 350 metreye kadar olan rak─▒mda defne, zeytin, ard─▒├ž, k─▒z─▒l├žam (Akdeniz maki ve frigana bitki ├Ârt├╝s├╝), 350-700 metreler aras─▒ndaki ku┼čakta Anadolu Kestanesi (Castanea Sativa), erguvan, kay─▒n, karaa─ča├ž, k─▒z─▒lc─▒k, me┼če, kara├žam,┬á 700-1500 aras─▒nda s─▒k Do─ču Kay─▒n─▒ (Fagus Orientalis) ve lokal olarak Saps─▒z Me┼če (Quercus Petraea) ormanlar─▒, 1500-2100 metre aras─▒nda nemli Uluda─č (Bat─▒) G├Âknar─▒ (Abies Bornm├╝lleriana) ve g├╝rgen, zirvelere do─čru subalpin (1800-2200) ve alpin (2300-2500) ku┼čak ├žay─▒r ve bodur ├žal─▒ bitkileri yay─▒l─▒┼č g├ÂsteriyorÔÇŽ

Uluda─čÔÇÖda farkl─▒ y├╝ksekliklerde baz─▒lar─▒ endemik renk renk ├ži├žek ve ┼čifal─▒ bitki (fitoterapik) topluluklar─▒ boy g├Âsteriyor. BursaÔÇÖya bakan al├žaktaki yama├žlarda ayr─▒ yukar─▒daki vadi ve yaylalarda ayr─▒ Bursa Ovas─▒na bakan zirve ve tepelerde ayr─▒ bir g├╝zellik, farkl─▒ renklerden olu┼čan bir tablo h├ókimdi.┬á Bursa ve Uluda─č adeta bir renk katalo─ču (pantone), bir renk c├╝mb├╝┼č├╝ gibiydi.

Uluda─č ├ťniversitesi Fen Fak├╝ltesi ├ľ─čretim ├ťyesi Prof. Dr. G├Ân├╝l Kaynak da Uluda─čÔÇÖdaki ├že┼čitlili─če dikkat ├žekerken ba┼čka ├╝lkelerle kar┼č─▒la┼čt─▒rm─▒┼č. T├╝rkiyeÔÇÖde 12 bin civar─▒nda bitki t├╝r├╝ne kar┼č─▒l─▒k b├╝t├╝n Avrupa floras─▒ 12 bin civar─▒nda; ─░talyaÔÇÖda 5.600, FransaÔÇÖda 4.900, ─░ngiltereÔÇÖde 1.400, HollandaÔÇÖda 1300 ve DanimarkaÔÇÖda 1000 civar─▒nda bitki t├╝r├╝ mevcut.

G├╝lery├╝z, Uluda─čÔÇÖ─▒ do─ča turizmine a├žmak i├žin hem bilimsel y├Ânden hem de do─ča turizmi a├ž─▒s─▒ndan ele al─▒nmas─▒n─▒n bir gereklilik oldu─čunu vurguluyordu.┬á Bir bilim insan─▒ olarak jeomorfolojik yap─▒s─▒ ve bitki sosyolojisi hakk─▒nda bilgi veren G├╝lery├╝z, kar cennetinin yani Uluda─čÔÇÖ─▒n ├Âb├╝r y├╝z├╝ne de dikkat ├žekerek mart-a─čustos aras─▒ndaki yaz d├Âneminde adeta bir┬á ÔÇť├ži├žek cennetiÔÇŁne d├Ân├╝┼čt├╝─č├╝n├╝ belirtiyordu. Uluda─čÔÇÖdaki bitki ├Ârt├╝s├╝ mutlaka korunmal─▒yd─▒.

Avrupa Alpin, Asya, ─░ran ve Do─ču Akdeniz ikliminin etkisindeki Uluda─čÔÇÖda farkl─▒ rak─▒mlarda iklim, yer┼čekilleri ve bitki ├Ârt├╝s├╝ de─či┼čiklik sergilemektedir. T├╝rkiyeÔÇÖdeki en ├Ânemli bitkisel alanlar aras─▒nda yer alan Uluda─čÔÇÖda kar ├Ârt├╝s├╝n├╝n yava┼č yava┼č kalkmas─▒yla adeta bir ├ži├žek ┼čenli─či ba┼člar. Uluda─čÔÇÖda bulunan toplam 1320 bitki t├╝r├╝nden; D├Ân baba (Erodium Olympicum), Labada (Rumex Olympicus), Benli Yumak Otu (Festuca Punctoria), Bit Otu (Pedicularis Olympica), Yumu┼čak T├╝yl├╝ S─▒─č─▒r┬áKuyru─ču (Verbascum Bombyciferum), Bursa S─▒─č─▒r Kuyru─ču (Verbascum Prusianum), Ulu S─▒─č─▒r Kuyru─ču (verbascum Olympicum), ├ç├Âven┬á (Gypsophila Olympica), Altuni Hindiba (Crepis┬á Aurea), Kirpikli Kanarya Otu (Senecio┬á Olympicus), Obrizya (Aubrieta olympica),┬á Geven (Astragalus┬áSibthorpianus)┬ágibi 33 tanesi sadece Uluda─čÔÇÖda yay─▒l─▒┼č g├Âsterir.

Kanarya Otu (Cineraria), ┼×incar (Onosma Velutinum),┬á Kaz Otu (Arabis Drabiformis), Lefkoje (Matthiola Montana), Asyneuma Rigidum ve Asyneuma Virgatum, Kum ├çam─▒ (Jasione Supina), Da─č Karanfili (Dianthus Leucapheus ve Dianthus Recognitus),┬á Kestere (Stachys┬á Tmolea), Sar─▒ Sar─▒msak (Allium Flavum), Da─č So─čan─▒ (Allium Olympicum), Misk So─čan─▒ (Muscari Bourgaei), Keten (Linum Olympicum), ├çilek Otu (Patentilla Buscoana), ├çok ├çi├žekli Gelincik (Papaver Pilosum), Tilki Kuyru─ču (Alopecurus Lanatus), Ulu Yumak Otu (Festuca Cyllenica), Yav┼čan Otu┬á (Veronica), Altuni ├çi├žekli Safran ┬á(Crocus Chrysanthus) gibi 171 t├╝r bitki Uluda─čÔÇÖda endemiktir. Yani Uluda─čÔÇÖda da yeti┼čebilen nadir taksonlard─▒r (benzer ├Âzelliklere sahip t├╝rler).

Bursa ve Uluda─čÔÇÖdaki endemik bitkiler de t─▒pk─▒ ilk tan─▒mland─▒klar─▒ co─črafi b├Âlgelerin antik isimleriyle nitelendirildikleri gibi isimlendirilmi┼člerdir. ÔÇťFlora OrientalisÔÇŁin ┬á(Do─ču Floras─▒) yazar─▒ ─░svi├žreli Botanik├ži Pierre Edmond Boissier (1810-1885), 1842ÔÇÖde geldi─či AnadoluÔÇÖda 3 ay kalarak Uluda─čÔÇÖ─▒ da dola┼čm─▒┼č, ├žok say─▒da bitki ├Ârne─či toplam─▒┼č ve isimlendirmi┼čtir. Kurutulmu┼č bitki ├Ârnekleri Cenevre Boissier HerbaryumuÔÇÖnda bulunmaktad─▒r. Frans─▒z Gezgin ve Do─ča Bilimci Benjamin Balansa (1825-1891), 1857ÔÇÖde ailesiyle birlikte ─░zmirÔÇÖe yerle┼čerek drog ticareti yapm─▒┼č ve AvrupaÔÇÖdaki baz─▒ herbaryum ve bitki koleksiyonlar─▒na ├Ârnekler yollam─▒┼čt─▒. AnadoluÔÇÖda kald─▒─č─▒ 10 y─▒ll─▒k s├╝rede yapt─▒─č─▒ botanik seferlerinde toplad─▒─č─▒ 2858 ├Ârnekle bu kitab─▒n haz─▒rlanmas─▒ s─▒ras─▒nda da katk─▒s─▒ olmu┼čtur.┬á Ruhban George Wheler (1651-1724) Uluda─čÔÇÖa yapt─▒─č─▒ gezide g├Ârd├╝─č├╝ bitkiler hakk─▒nda bilgiler vermi┼čtir. 1700-1702ÔÇÖde yapt─▒─č─▒ gezilerde Uluda─čÔÇÖdan bitki ├Ârnekleri toplayan Frans─▒z Do─čabilimci Joseph Pitton de Tournefort (1656-1708) da, Boissier’in Flora Orientalis’te ├žal─▒┼čmalar─▒ndan faydaland─▒─č─▒ botanik├žilerdendir. Frans─▒z Eczac─▒ Pierre Martin Remy Aucher-Eloy (1793-1838), 1833-1836 aras─▒nda 4 kez Uluda─čÔÇÖa ├ž─▒karak bitki ├Ârnekleri toplam─▒┼čt─▒r. ─░ngiliz Arkeolog Frank CalvertÔÇÖin (1828-1908) BursaÔÇÖdan toplad─▒─č─▒ ├Ârnekler ÔÇťFlora of TurkeyÔÇŁde yerald─▒. Ayr─▒ca Sibthorb 1786 ve 1794ÔÇÖde, Clarke 1799 ve 1802ÔÇÖde,┬á Thirke 1839 ve 42ÔÇÖde, Clementi 1849 ve 1850ÔÇÖde, Grisebach 1839ÔÇÖda, Barbey 1873ÔÇÖte, Bornm├╝ller 1886-1899ÔÇÖda, Formanek 1890ÔÇÖda ve ┬áNemetz┬á de 1894-1897ÔÇÖde Uluda─čÔÇÖ─▒ gezmi┼čtir…

Uluda─č G├Âknar─▒ (Abies Bornm├╝lleriana) do─čal olarak d├╝nyada sadece K─▒z─▒l─▒rmak ile Uluda─č aras─▒ndaki b├Âlgede yeti┼čmektedir ve ad─▒n─▒ Alman botanik├ži Joseph┬áFriedrich Nicolaus┬áBornm├╝llerÔÇÖden┬á(1862-1948)┬áalmaktad─▒r.┬á Bornm├╝ller, Weimar’daki Haussknech Herbaryumu’nda kurat├Ârl├╝k yapm─▒┼č ve bitki ├Ârnekleri Flora of TurkeyÔÇÖde de yeralm─▒┼čt─▒r.

Bursa ve Uluda─čÔÇÖda 1844 y─▒l─▒nda Boissier taraf─▒ndan toplan─▒p tan─▒mlanan ├╝├ž s─▒─č─▒rkuyru─ču t├╝r├╝ne b├Âlgenin antik d├Ânemdeki isimleri verilmi┼čtir. Yumu┼čak T├╝yl├╝ S─▒─č─▒r┬ákuyru─ču ÔÇťVerbascum BombyciferumÔÇŁ, ipek b├Âce─či ta┼č─▒yan anlam─▒nda ÔÇťbombyciferumÔÇŁ olarak isimlendirilmi┼čtir. ├ľzg├╝n bir Bursa ├ži├že─čidir; bahar aylar─▒nda Bursa i├žindeki parklar─▒ yol, kenarlar─▒n─▒, tarihi alanlar─▒ s├╝sler. 550 metreye kadar yay─▒l─▒┼č g├Âsterir. Beyaz t├╝yler i├žine g├Âm├╝l├╝ sar─▒├ži├žekleriyle tan─▒n─▒yor. S─▒─č─▒rkuyru─čunun t├╝ys├╝z t├╝r├╝ ise Bursa S─▒─č─▒r Kuyru─ču ÔÇťVerbascum PrusianumÔÇŁdur. May─▒s ile A─čustos aylar─▒ aras─▒nda 750-2100 rak─▒mlarda volfram maden i┼čletmesinin ├ževresinde yay─▒l─▒┼č g├Âstermektedir. Ulu S─▒─č─▒r Kuyru─ču ÔÇťVerbascum olympicumÔÇŁ ise bir Uluda─č ├ži├že─či (endemi─či) olup 1000-2300 metreler aras─▒nda Haziran ve A─čustos aylar─▒ aras─▒nda Oteller B├Âlgesi civar─▒nda ayr─▒ca piknik yap─▒lan alanlarda g├Âr├╝lmektedir.

Endemik bitkiler do─čan─▒n ve sular─▒n temizlenmesinde b├╝y├╝k katk─▒ yapar. Do─čadaki nitrat─▒ protein olarak organik maddeye d├Ân├╝┼čt├╝r├╝r. Nitrat─▒n sular─▒ kirletmesine ve azot emisyonuna (sal─▒n─▒m) engel olur ve k├╝resel ─▒s─▒nman─▒n ├Ânlenmesine katk─▒da bulunur.┬á Ancak b├╝t├╝n bu Bursa ve Uluda─čÔÇÖa ├Âzg├╝ t├╝rler tehlike alt─▒ndad─▒r.

Uluda─čÔÇÖ─▒n zirve b├Âlgesinde kar ya─č─▒┼čl─▒ g├╝nlerin ortalamas─▒ 66,7 g├╝n, karla ├Ârt├╝l├╝ g├╝nlerin say─▒s─▒ ise 179,2 g├╝nd├╝r (a.g.e., s.10.) 6 ay boyunca kalan beyaz kar ├Ârt├╝s├╝ ile Bursa ovas─▒n─▒ da besleyen Uluda─č BursaÔÇÖn─▒n en temel su kayna─č─▒.

D├╝nyan─▒n su kaynaklar─▒ deniz d─▒┼č─▒nda kalan y├╝zde 2ÔÇÖsi buzullar, y├╝zde 1ÔÇÖi yer alt─▒ sular─▒ndan olu┼čuyor. BursaÔÇÖy─▒ dikine kesen derelerin kayna─č─▒ Uluda─čÔÇÖd─▒r. Bursa topraklar─▒n─▒n y├╝zde35ÔÇÖi da─čl─▒k ve yayla, y├╝zde 48ÔÇÖi platolarla, y├╝zde 17ÔÇÖsi ovalarla kapl─▒d─▒r. Bursa Ovas─▒ derelerin s├╝r├╝kledi─či al├╝vyonlardan meydana gelmi┼čtir. Ar├ózisi volkanik bir yap─▒ya s├óhiptir.

Bursa kapl─▒calar─▒ yer kabu─čunun iki bin metre derinli─činden yery├╝z├╝ne ├ž─▒kan s─▒cak su kaynaklar─▒d─▒r.┬áBizansl─▒lar─▒n bir ÔÇťsu kentiÔÇŁ haline getirdikleri PythiaÔÇÖda (├çekirge) 1.Justinianus d├Âneminde (M.S.┬á 6.Yy) b├╝y├╝k bir saray ve kapl─▒ca yapt─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r.┬á Ve uzant─▒s─▒ olan radyoaktivitesi y├╝ksek ( 55,4) kapl─▒cas─▒yla K├╝k├╝rtl├╝ semtiyle adeta ├Ânemli bir sa─čl─▒k (balneoterapi) ve turizm merkezi olarak Uluda─č ile b├╝t├╝nle┼čmi┼č gibidirÔÇŽ

Alpin ku┼ča─č─▒ AvrasyaÔÇÖn─▒n (Asya ile Avrupa) g├╝neyi boyunca uzanan bir s─▒ra da─č sistemidir. D├╝nyan─▒n ikinci b├╝y├╝k sismik (depremsel) alan─▒d─▒r.┬á Avrasya levhas─▒ ise d├╝nyan─▒n ana tektonik levhalar─▒ndan birisidir. Alpin ku┼ča─č─▒ bu levhan─▒n g├╝neyi boyunca uzanan s─▒n─▒rd─▒r ve g├╝neydeki Arap- Afrika-Hint levhalar─▒n─▒n ├žarp─▒┼čmas─▒yla olu┼čmaktad─▒r.

Uluda─čÔÇÖdaki habitat (ya┼čam alan─▒) zengin bitki ├Ârt├╝s├╝ ├žo─ču ormanl─▒k alan ve ├žay─▒rl─▒k, sulakl─▒k, turbal─▒k alanlar olmak ├╝zere, tilki, ├žakal, yaban kedisi, porsuk, sincap, ay─▒, kurt, yaban domuzu, bukalemun, kaya kartal─▒, ├žal─▒ku┼ču, keklik saka, bayku┼č, b├╝lb├╝l gibi bir├žok hayvan t├╝r├╝ne de ev sahipli─či yap─▒yor.

Apollo kelebe─či (Parnassius apollo)ise adeta Uluda─čÔÇÖ─▒n g├Âzbebe─či; BursaÔÇÖn─▒n simgesi Uluda─čÔÇÖ─▒n simgelerinden en ba┼čta gelenidir. Apollo kelebe─či, d├╝nyada da nadir g├Âr├╝len T├╝rkiyeÔÇÖde sadece Uluda─čÔÇÖda ya┼čayabilen Uluda─čÔÇÖa ├Âzg├╝ g├╝zelliklerden biri. Uluda─čÔÇÖda 150 milyon y─▒ldan bu yana varl─▒─č─▒n─▒ s├╝rd├╝r├╝yor. Y├╝ksek rak─▒m ┼čartlar─▒na adapte olmu┼č, 1-2 bin metre y├╝ksek da─člarda ya┼čayan ancak nesli t├╝kenmekte olan bu kelebek t├╝r├╝ sadece temmuz-a─čustos aylar─▒nda 5 g├╝n civar─▒nda u├žuyor. Apollo kelebekleri 12 cmÔÇÖye kadar b├╝y├╝yor ve ├Âlmeden ├Ânce┬á yavrular─▒n ayn─▒ ┼čekilde beslenmesi i├žin dam koru─ču (sedum) bitkisine e┼čit aral─▒klarla 100┬áadet┬ácivar─▒nda yumurta┬áb─▒rak─▒yor.

Uluda─čÔÇÖda nesli tehlike alt─▒ndaki ba┼čka t├╝r de Sakall─▒ Akbaba┬á(Gypaetus Barbatus)ÔÇŽ

Uluda─čÔÇÖda izcilik 1914 y─▒l─▒nda Ceyhun Atuf Kansu’nun babas─▒ Nafi Atuf Kansu taraf─▒ndan ba┼člat─▒lm─▒┼č. ┬áBursa ├ľ─čretmen Okulu M├╝d├╝r├╝ olarak g├Âreve ba┼člad─▒ktan sonra okulun ├Â─črencilerinden izci birlikleri olu┼čturmu┼č ve ilk Uluda─č kamp─▒n─▒ Kirazl─▒yayla’da ┼čimdiki piknik alan─▒ olan yerde kurmu┼č. Uluda─čÔÇÖda do─ča y├╝r├╝y├╝┼čleri (trekking) dinlenme (rekreasyon) ve e─člence (entertainment)┬á yan─▒ s─▒ra da─čc─▒l─▒k (climbing, bouldering,┬á abseiling) ve kayak ( Snow board, Cross cauntry, Heli skiing) gibi da─č sporlar─▒ da yayg─▒n olarak yap─▒labilmekte ancak extrem ve pahal─▒ sporlar elit z├╝mrenin tekelinde g├Âr├╝nmekteÔÇŽ

T├╝rkiyeÔÇÖdeki ilk Da─čc─▒l─▒k Kul├╝b├╝ (1932) Bursa Halkevi b├╝nyesinde BursaÔÇÖda kurulmu┼č. Da─ča kayakla ├ž─▒kan ilk ki┼či Alex Abraham adl─▒ bir Alman (1933) 29 Ekim 1963ÔÇÖte tamamlan─▒p hizmete a├ž─▒lan Teleferik de bir ilktir ve bir ─░svi├žre ┼čirketi┬á (Von Roll AG) taraf─▒ndan yap─▒lm─▒┼č. Yolculuk 3 hatta; 1.b├Âlge Teferr├╝├ž-Kad─▒yayla aras─▒nda (375-1271 m.)10 dakika, ikinci b├Âlge Kad─▒yayla-Sar─▒alan aras─▒nda (1231-1635 m.) 10 dakika ve 3.b├Âlge Sar─▒alan-├çobankaya aras─▒nda (1635-1760 m.) 20 dakika olmak ├╝zere toplamda 40 dakika s├╝rmekteydi. Oteller b├Âlgesinin eklenmesiyle, toplam 8.84 km ile 8ÔÇÖer ki┼čilik gondol tipi 175 adet kabinle d├╝nyan─▒n en uzun teleferik hatt─▒ olacakt─▒rÔÇŽ

BursaÔÇÖda ├žekirge caddesi ├╝zerindeki Ormanc─▒l─▒k M├╝zesi bir ilk olman─▒n yan─▒ s─▒ra tek olma s─▒fat─▒ da ta┼č─▒yor. BursaÔÇÖdaki orman varl─▒─č─▒ g├Âz ├Ân├╝nde bulundurularak 1934ÔÇÖte a├ž─▒lan Orman Okulu -1950 aras─▒ lise d├╝zeyinde Orman Okulu 1950ÔÇÖden sonra Orman M├╝d├╝rl├╝─č├╝ olarak kullan─▒ld─▒ktan sonra 1989ÔÇÖda m├╝zeye d├Ân├╝┼čt├╝r├╝lm├╝┼čt├╝r.

Uluda─čÔÇÖdaki ÔÇťB├╝y├╝k OtelÔÇŁ Atat├╝rkÔÇÖ├╝n emriyle 1933ÔÇÖte a├ž─▒lm─▒┼č. Cumhuriyetin ilk sanayi kurumlar─▒n─▒n kuruldu─ču BursaÔÇÖda ─░pek-─░┼č,┬á S├╝merbank Merinos ve Bursa Atat├╝rk Stadyumu y─▒k─▒lmalar─▒yla Bursa kamuoyunda tart─▒┼čma yaratm─▒┼čt─▒. Uluda─čÔÇÖdaki yap─▒la┼čma ile ilgili olarak 2008ÔÇÖdeyap─▒lan siyasi a├ž─▒klamalardan sonra ilk hedef tahtas─▒na konan kurum B├╝y├╝k Otel olmu┼čtu. Bu kadar ├žok filmde mek├ón olarak kullan─▒lm─▒┼č tarihi ├Âneme sahip B├╝y├╝k OtelÔÇÖin y─▒k─▒lmak istenmesi de d├╝┼č├╝nd├╝r├╝c├╝ÔÇŽ

1963ÔÇÖte ├Âd├╝ll├╝ Metin ErksanÔÇÖ─▒n ÔÇťSusuz YazÔÇŁ filmiyle b├╝y├╝k ├╝ne kavu┼čan H├╝lya Ko├žyi─čit ┼č├Âyle diyordu: ÔÇťHen├╝z evli de─čildim. San─▒r─▒m 16 ya da 17 ya┼č─▒ndayd─▒m. ─░lk defa Uluda─čÔÇÖa gittim. ├ľylesine bir kar vard─▒ ki ilk defa g├Âr├╝yordum ├Âylesine yo─čun bir kar─▒. O zamanlar ├Âyle bug├╝nk├╝ gibi tesisler yok. Kayak evleri var daha ├žo─čunlukla. Bir tek otel var, o da ÔÇśB├╝y├╝k OtelÔÇÖÔÇŽÔÇŁ(Y├╝cel S├Ânmez, H├╝rriyet, 5 ┼×ubat 2016)

Uluda─č gibi do─čal ve tarihsel kimlik a├ž─▒s─▒ndan korunmas─▒ ├Âncelikli alanlarda farkl─▒ kurumsal y├Ânetim ve uygulamalar bilhassa planlama gibi ├Ânemli bir konuda topu turizmcilere ya da in┼čaat sekt├Âr├╝ne atmak ├ževre konusunda istenmeyen sonu├žlara yol a├žabilir. Zira hem yap─▒la┼čmaktan yana olup hem de do─ča ve ├ževreyi korumaya d├Ân├╝k sistemlerin pratikte pek ge├žerlili─či yoktur. Tarihi yap─▒lar─▒n tamamen y─▒k─▒l─▒p yeniden yap─▒lmas─▒ ise tarihi koruma a├ž─▒s─▒ndan uygun olmay─▒p hi├žbir yerde tercih edilen bir y├Ântem de de─čildir. O yeri yeniden canland─▒rmak, hayata d├Ând├╝rmek (res├╝sitasyon) demek olmuyor.

─░lk ├Âzel i┼čletmeler, Ye┼čil├žam filmlerinde s─▒k s─▒k kullan─▒lan Beceren Cafe 1963ÔÇÖte, ÔÇťBeceren OtelÔÇŁ ise 1970ÔÇÖte a├ž─▒lm─▒┼č. ┬áBeceren ilk modern teleskiyi de 1963 y─▒l─▒nda kurmu┼č. Teleski, kayak├ž─▒y─▒ T bar (├žekici) denen ekipmanlarla pistin ba┼č─▒na kadar g├Ât├╝ren bir d├╝zenekÔÇŽ

Kas─▒m Mart aylar─▒ Uluda─čÔÇÖ─▒n ana-baba gibi oldu─ču d├Ânem; okullar s├Âmestr tatiline ├ž─▒k─▒nca doluluk oran─▒ da bir hayli y├╝kseliyor.┬á Sadece Uluda─č m─▒? Bu d├Ânemde gazete sayfalar─▒ da reklam kokan boy boy Uluda─č resimleriyle,┬á tan─▒t─▒m yaz─▒lar─▒ ve Uluda─č haberleriyle dolup ta┼č─▒yor; y─▒lba┼č─▒ gibi tam c├╝mb├╝┼č zaman─▒.

Haber demi┼čkenÔÇŽ

ÔÇťHer g├╝zelin kusuru olurÔÇŁ!…

1988ÔÇÖde Bas─▒n yay─▒n Y├╝ksekokuluÔÇÖndan mezun olup yerel bir gazeteye m├╝racaat etmi┼čim. Amac─▒m hem pratik yapmak hem bilgilerimi peki┼čtirmekti, k─▒sacas─▒ mesle─če ─▒s─▒nmak. Bu gazetedeyken bir g├╝n Uluda─čÔÇÖa g├Ânderilecek, 27 y─▒l sonra ├çobankayaÔÇÖda yeniden kurulan bir K─▒z─▒lay Kamp─▒ÔÇÖn─▒n a├ž─▒l─▒┼č─▒n─▒ haberle┼čtirecektim.┬á O zaman Milli Park M├╝d├╝r├╝ Y├╝ksek Orman M├╝hendisi Sinan Karakuzu, Orman B├Âlge ┼×efi Cemal G├╝rp─▒nar, Kamp Y├Âneticisi Ahmet Baytekin idi. K─▒z─▒lay ┼×ube Ba┼čkan─▒ Recep SezerÔÇÖin de kat─▒ld─▒─č─▒ yemekte hep birlikte Uluda─čÔÇÖa dair sohbet ettik.┬á Haberin gazetede yay─▒nlanmas─▒ndan sonra Sinan Bey beni telefonla aram─▒┼čt─▒ ÔÇťHer g├╝zelin kusuru olurÔÇŁ demi┼čti. Bir de te┼čekk├╝r etmi┼čti.

Ni├žin mi?

Ba┼čka bir gazetenin muhabiri de bana refakat etmi┼č ama farkl─▒ bir haber yazm─▒┼čt─▒ o y├╝zden. O gazetede ├ž─▒kan haberde oteller b├Âlgesinden bir dereye kirli sular─▒n kar─▒┼čt─▒─č─▒ ve o derenin i├žme suyu kayna─č─▒ olarak kullan─▒ld─▒─č─▒ yaz─▒lm─▒┼čt─▒.

Halbuki kamp sakinlerinden birisi bahsi ge├žen dereye birlikte beni de g├Ât├╝rm├╝┼čt├╝. Ancak benim gazetemde sadece kamp─▒ ├Âven yaz─▒m yay─▒nlanm─▒┼č ve bu konuda yazd─▒─č─▒m haberse kayda de─čer bulunmam─▒┼čt─▒. A├ž─▒k├ža muhabir oldu─čum gazete milli park y├Ânetimine bir k─▒yak yapm─▒┼č,┬á haberi sadece ÔÇťiddiaÔÇŁ olarak kabullenmi┼čti, belki deÔÇŽ

1988 y─▒l─▒nda gen├ž bir gazeteci aday─▒ olarak o ya┼č─▒n verdi─či deneyimsizlikle ipince k─▒yafetle Uluda─čÔÇÖ─▒n ├žok farkl─▒ havas─▒n─▒ hesaplamadan ├ž─▒km─▒┼č─▒m da─ča.┬á Orada hava BursaÔÇÖdan farkl─▒, insanlar yak─▒lan kamp ate┼činin etraf─▒nda ─▒s─▒n─▒yorlar, hem de buz gibi bir hava. Tam ├╝├ž g├╝n hasta yatt─▒─č─▒m─▒ an─▒ms─▒yorum.

┼×imdi geri d├Ân├╝p o y─▒llar─▒ d├╝┼č├╝n├╝yorum da ne o k─▒yafetle giderdim Uluda─čÔÇÖa, ne o haberi es ge├žerdim. Sinan BeyÔÇÖe gelince,┬á ya haberi yediremedi kendisine ya da bu kadar ├žabas─▒na kar┼č─▒l─▒k Uluda─čÔÇÖ─▒n g├╝zelli─čine bir halel gelmesini sindirememi┼čti. Belki deÔÇŽ

Bir g├╝n Uluda─č ile ilgili bir s├╝r├╝ poster ve bro┼č├╝r g├Ândermi┼č. Merak ├╝st├╝ne sordu─čum suale kar┼č─▒l─▒k Yaz─▒ ─░┼čleri M├╝d├╝r├╝m├╝z,┬á ÔÇťAl, soba borusu gibi bir ┼čeyÔÇŁ deyip atm─▒┼čt─▒ ├Ân├╝me.┬á A├žar a├žmaz hepsi gazetede kap─▒┼č─▒ld─▒. Sonraki y─▒llara baz─▒lar─▒n─▒ saklam─▒┼čt─▒m, arada a├ž─▒p bakard─▒m onlara. Uluda─č g├╝zeldi ger├žekten. Ve hep ├Âyle de kals─▒n.

  • Tamer UYSAL

https://tameruysal.wordpress.com

 

Tamer UYSAL

Tamer UYSAL

1965'de Bursa'da do─čdu. ─░lk, orta, lise tahsilini Bursa'da yapt─▒. ├çocuklu─ču Demiryolu alt─▒ndaki mahallelerde ge├žti. ├ç─▒nar Lisesi'ni bitirdi. 1988 y─▒l─▒nda Ege ├ťniversitesi Bas─▒n-Yay─▒n Y├╝ksekokulu ┼čimdiki ad─▒yla ─░leti┼čim Fak├╝ltesi'nden mezun oldu. Uluda─č ├ťniversitesi'nde ge├žen memuriyet y─▒llar─▒ i├žinde Nil├╝fer Ticaret Lisesi'nde ├Â─čretmen stajyerlik yapt─▒ gen├ž beyinlerle tan─▒┼čt─▒. Ancak yasalar ├Â─čretmenlik yapmas─▒na engeller koydu. Bursa B├╝y├╝k┼čehir Belediyesi'nde Bas─▒n ve Halkla ─░li┼čkiler biriminde g├Ârev yapt─▒. Belediyedeki g├Ârevinden 2015'te bask─▒lar ve siyasi uyu┼čmazl─▒k gibi nedenlerden dolay─▒ ayr─▒lmak zorunda kald─▒. Ayr─▒ca Anadolu ├ťniversitesi ─░ktisat B├Âl├╝m├╝ mezunudur. T├╝rkiye ├žap─▒nda baz─▒ dergilerde yay─▒mlanm─▒┼č, yaz─▒ ve ┼čiirleriyle yay─▒mlanmam─▒┼č ┼čiirleri vard─▒r. Bursa'daki baz─▒ yerel radyolarda (radyo mix, radyopress) 1995-2000 aras─▒ k├╝lt├╝r-sanat a─č─▒rl─▒kl─▒ programlar yapan Uysal, Ticaret gazetesinde ├že┼čitli konularda zaman zaman konuk yazar olarak yaz─▒lar kaleme ald─▒. T├╝rkiye ├žap─▒nda yaz─▒ ve ┼čiirleri; Ayk─▒r─▒ Sanat, ─░mgelem, Yo─čunluk, Amigra, G├╝ney K├╝lt├╝r Sanat, Lacivert Sanat, ┼×ehir K├╝lt├╝r Sanat, ├ľner Sanat, Olay gibi bas─▒l─▒ dergi ve gazetelerde yay─▒mland─▒. E mail: [email protected]

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Etiketler:
Tamer Uysal
Sponsorlu Ba─člant─▒lar
  • YEN─░
Bursa’da medfun mollalar

Bursa’da medfun mollalar

5 Nisan 2020, Bursa’da medfun mollalar i├žin yorumlar kapal─▒
BursaÔÇÖya s├╝rg├╝n edilen ┼čeyh├╝lislamlar

BursaÔÇÖya s├╝rg├╝n edilen ┼čeyh├╝lislamlar

5 Nisan 2020, BursaÔÇÖya s├╝rg├╝n edilen ┼čeyh├╝lislamlar i├žin yorumlar kapal─▒
Honaml─▒ Gelinin ├çekisi (Mersin Mezitli-Ohunke┼člik)

Honaml─▒ Gelinin ├çekisi (Mersin Mezitli-Ohunke┼člik)

5 Nisan 2020, Honaml─▒ Gelinin ├çekisi (Mersin Mezitli-Ohunke┼člik) i├žin yorumlar kapal─▒
┼×eyh Bedrettin Vakas─▒ ├Âncesi RumeliÔÇÖne s├╝r├╝len dini gruplar

┼×eyh Bedrettin Vakas─▒ ├Âncesi RumeliÔÇÖne s├╝r├╝len dini gruplar

5 Nisan 2020, ┼×eyh Bedrettin Vakas─▒ ├Âncesi RumeliÔÇÖne s├╝r├╝len dini gruplar i├žin yorumlar kapal─▒
Binba┼č─▒ Pravitz: “Ermenilere katliam yap─▒ld─▒─č─▒ iddialar─▒na kesinlikle kar┼č─▒ ├ž─▒k─▒yorumÔÇŁ

Binba┼č─▒ Pravitz: “Ermenilere katliam yap─▒ld─▒─č─▒ iddialar─▒na kesinlikle kar┼č─▒ ├ž─▒k─▒yorumÔÇŁ

5 Nisan 2020, Binba┼č─▒ Pravitz: “Ermenilere katliam yap─▒ld─▒─č─▒ iddialar─▒na kesinlikle kar┼č─▒ ├ž─▒k─▒yorumÔÇŁ i├žin yorumlar kapal─▒
Bal─▒kesir vilayetinde iskan edilen Kafkas g├Â├žmenleri

Bal─▒kesir vilayetinde iskan edilen Kafkas g├Â├žmenleri

4 Nisan 2020, Bal─▒kesir vilayetinde iskan edilen Kafkas g├Â├žmenleri i├žin yorumlar kapal─▒
Naz─▒m Hikmet Dizeleriyle Prag

Naz─▒m Hikmet Dizeleriyle Prag

3 Nisan 2020, Naz─▒m Hikmet Dizeleriyle Prag i├žin yorumlar kapal─▒
T─▒p Tarihinden: Demirkap─▒ K─▒┼člas─▒

T─▒p Tarihinden: Demirkap─▒ K─▒┼člas─▒

3 Nisan 2020, T─▒p Tarihinden: Demirkap─▒ K─▒┼člas─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
TBMM 100. YA┼×INDA! Birinci Meclisin Yap─▒s─▒

TBMM 100. YA┼×INDA! Birinci Meclisin Yap─▒s─▒

28 Mart 2020, TBMM 100. YA┼×INDA! Birinci Meclisin Yap─▒s─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
─░stanbulÔÇÖun ─░┼čgalinin 100. Y─▒l─▒

─░stanbulÔÇÖun ─░┼čgalinin 100. Y─▒l─▒

23 Mart 2020, ─░stanbulÔÇÖun ─░┼čgalinin 100. Y─▒l─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Y├Âr├╝k kad─▒n─▒n─▒n mor cepkeni… Kad─▒n haklar─▒n─▒n simgesi

Y├Âr├╝k kad─▒n─▒n─▒n mor cepkeni… Kad─▒n haklar─▒n─▒n simgesi

22 Mart 2020, Y├Âr├╝k kad─▒n─▒n─▒n mor cepkeni… Kad─▒n haklar─▒n─▒n simgesi i├žin yorumlar kapal─▒
BursaÔÇÖn─▒n i┼čgali s─▒ras─▒nda Mustafa KemalÔÇÖin bir telgraf─▒

BursaÔÇÖn─▒n i┼čgali s─▒ras─▒nda Mustafa KemalÔÇÖin bir telgraf─▒

22 Mart 2020, BursaÔÇÖn─▒n i┼čgali s─▒ras─▒nda Mustafa KemalÔÇÖin bir telgraf─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Paz─▒r─▒k Hal─▒s─▒ ve Kurgan─▒

Paz─▒r─▒k Hal─▒s─▒ ve Kurgan─▒

27 ┼×ubat 2020, Paz─▒r─▒k Hal─▒s─▒ ve Kurgan─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Osmanl─▒ÔÇÖn─▒n Girit A├ž─▒l─▒m─▒ GiritÔÇÖi kurtard─▒ m─▒?

Osmanl─▒ÔÇÖn─▒n Girit A├ž─▒l─▒m─▒ GiritÔÇÖi kurtard─▒ m─▒?

27 ┼×ubat 2020, Osmanl─▒ÔÇÖn─▒n Girit A├ž─▒l─▒m─▒ GiritÔÇÖi kurtard─▒ m─▒? i├žin yorumlar kapal─▒
─░neg├ÂlÔÇÖde m├╝derrislik yapan mollalar

─░neg├ÂlÔÇÖde m├╝derrislik yapan mollalar

27 ┼×ubat 2020, ─░neg├ÂlÔÇÖde m├╝derrislik yapan mollalar i├žin yorumlar kapal─▒
Tirilye Sinemalar─▒

Tirilye Sinemalar─▒

27 ┼×ubat 2020, Tirilye Sinemalar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Bursa’da Havayolu Ta┼č─▒mac─▒l─▒─č─▒ ve An─▒lar

Bursa’da Havayolu Ta┼č─▒mac─▒l─▒─č─▒ ve An─▒lar

27 ┼×ubat 2020, Bursa’da Havayolu Ta┼č─▒mac─▒l─▒─č─▒ ve An─▒lar i├žin yorumlar kapal─▒
Naz─▒m Hikmet ve Bursa S├╝rg├╝nleri

Naz─▒m Hikmet ve Bursa S├╝rg├╝nleri

13 Ocak 2020, Naz─▒m Hikmet ve Bursa S├╝rg├╝nleri i├žin yorumlar kapal─▒
Ye┼čil├žam’─▒n Beyaz Filmleri: Uluda─č ve Sinema-3

Ye┼čil├žam’─▒n Beyaz Filmleri: Uluda─č ve Sinema-3

10 Ocak 2020, Ye┼čil├žam’─▒n Beyaz Filmleri: Uluda─č ve Sinema-3 i├žin yorumlar kapal─▒
Ye┼čil├žam’─▒n Beyaz Filmleri: Uluda─č ve Sinema-2

Ye┼čil├žam’─▒n Beyaz Filmleri: Uluda─č ve Sinema-2

10 Ocak 2020, Ye┼čil├žam’─▒n Beyaz Filmleri: Uluda─č ve Sinema-2 i├žin yorumlar kapal─▒
Sponsorlu Ba─člant─▒lar