Bursa K─▒z─▒klar─▒ Halk ─░nan├žlar─▒

Bursa K─▒z─▒klar─▒ Halk ─░nan├žlar─▒

BURSA KIZIKLARI HALK İNANÇLARI[1]

Ya┼čar Kalafat[2]

G─░R─░┼×:

Bursa K─▒z─▒klar─▒ alan ├žal─▒┼čmas─▒, O─čuz halk k├╝lt├╝r├╝ bilhassa halk inan├žlar─▒ k├╝lt├╝r├╝ ara┼čt─▒rmalar─▒ndan D├╝nya Av┼čarlar─▒ ve D├╝nya Salurlar─▒ ├žal─▒┼čmalar─▒ndan sonra 24 O─čuz boyunun yeni bir boyu ile ilgili ├žal─▒┼čmas─▒n─▒n ilk b├Âl├╝mlerinden birisidir.

DE─×─░RMENL─░KIZIK:

Halk k├╝lt├╝r├╝ ve daha ziyade halk inan├žlar─▒ k├╝lt├╝r├╝ hakk─▒nda bilgi verme─či ama├žlad─▒─č─▒m─▒z bu ├žal─▒┼čmada ele al─▒nan K─▒z─▒k k├Âylerinin k─▒saca tan─▒tmas─▒n─▒ da yapmay─▒ ama├žlad─▒k. K─▒s─▒k k├Âylerinin halk k├╝lt├╝rleri aras─▒nda ve bu arada inan├žlar─▒ aras─▒nda bariz farklar yoktur. Biz derlememizi beher K─▒z─▒k k├Ây├╝ i├žin hayat─▒n b├╝t├╝n safhalar─▒ ile ele al─▒nmalar─▒ y├Ântemini izlemedik. Daha ziyade varsa farkl─▒l─▒k ve ilave bilgi ├Âzelli─či ta┼č─▒yan hu┼čular ├╝zerinde durmaya ├žal─▒┼čt─▒k.

Tarih├« Bursa K─▒z─▒klar, Uluda─čÔÇÖ─▒n g├╝zelliklerle co┼čtu─ču kuzey yama├žlar─▒nda, bat─▒dan do─čuya De─čirmenlik─▒z─▒k, Fidyek─▒z─▒k, Cumal─▒k─▒z─▒k, Hamaml─▒k─▒z─▒k ve Derek─▒z─▒k olarak s─▒ralan─▒rlar. ÔÇťBe┼či bir yerdeÔÇŁ olan bu K─▒z─▒klarÔÇÖ─▒n her biri, ad─▒n─▒ bir O─čuz boyu olan ÔÇťK─▒z─▒kÔÇŁ dan alm─▒┼čt─▒r. BursaÔÇÖn─▒n 1326ÔÇÖda T├╝rkler taraf─▒ndan fethiyle K─▒z─▒klarÔÇÖ─▒n bu b├Âlgeye yerle┼čmesi ayn─▒ d├Âneme rastlamaktad─▒r. Hatta daha ├Ânce HorasanÔÇÖdan gelen T├╝rkmen dervi┼člerinin bu b├Âlgede yerle┼čtiklerine dair baz─▒ i┼čaretler vard─▒r. 700 y─▒ll─▒k bir efsane olan K─▒z─▒klar, tarih├« ve k├╝lt├╝rel dokusuna ek olarak orman─▒, sivil mimarisi, kaynak sular─▒, kestanesi, ahududusu, b├Â─č├╝rtleni, ├žile─či, kiraz─▒, cevizi ve di─čerleriyle ÔÇť├ÂzelÔÇŁ bir b├Âlgenin ad─▒d─▒r.[3]

Y─▒ld─▒r─▒m il├žesine ba─čl─▒ bir mahalle olan De─čirmenlik─▒z─▒k, yedi as─▒rl─▒k tarih├« geli┼čimin ve sivil mimarinin en orijinal bir ┼čekilde g├╝n├╝m├╝ze ta┼č─▒ma ┼čans─▒ bulmu┼č nadide yerlerden biridir. Ge├žmi┼čte ─░neg├Âll├╝ ─░shak Pa┼čaÔÇÖn─▒n vak─▒flar─▒ aras─▒nda yer ald─▒─č─▒ i├žin bu mahalle ─░shakpa┼ča K─▒z─▒─č─▒ ad─▒yla da an─▒lm─▒┼čt─▒r. Buran─▒n en g├╝zel mesire yeri Koca├ž─▒narÔÇÖd─▒r. Yakla┼č─▒k 500 y─▒l ├Ânce bu b├Âlgedeki Kapl─▒kaya Deresi ├╝zerinde 13 de─čirmen hizmet veriyordu.

De─čirmenlik─▒z─▒k k├Ây├╝nde Mustafa Dede ad─▒na her y─▒l Pilav Hayr─▒ yap─▒l─▒r dede an─▒l─▒r. Uzun s├╝re kestane hasenat─▒ zaman─▒nda yap─▒lm─▒┼čt─▒r Bu anma g├╝nleri hay─▒r bereketi celp etmek ┼čerleri def etmek, KurÔÇÖan okuyup dua etmek, birlikte kayna┼čma g├╝nleridir. Ge├žmi┼čte K─▒z─▒klar aras─▒nda bariz bir dayan─▒┼čma yok iken, dernekle┼čme dayan─▒┼čmay─▒ sa─člam─▒┼čt─▒r. T├╝rkiye K─▒z─▒klar─▒n─▒n d├╝nyan─▒n di─čer b├Âlgelerindeki K─▒z─▒klarla temas─▒ hen├╝z sa─članmam─▒┼čt─▒r. K├Ây├╝n d─▒┼č─▒ndan b├Âlge halk─▒ndan da bu etkinliklere ├žok kat─▒l─▒m olur.[4]

BursaÔÇÖn─▒n K─▒z─▒k k├Âylerinin aralar─▒nda 2-2.5 Km. vard─▒r. Bunlar Derek─▒z─▒k, De─čirmenlik─▒z─▒k, Fityek─▒z─▒k, Cumal─▒k─▒z─▒k, Bunlardan Derek─▒z─▒k k├Ây├╝n├╝n BursaÔÇÖya mesafesi 20 Km. civar─▒ndad─▒r. B├Âlgedeki tarihi K─▒z─▒k yerle┼čim yerlerinin say─▒s─▒n─▒ 14ÔÇÖe ├ž─▒karabilen ├žal─▒┼čmalar da yap─▒lm─▒┼čt─▒r[5]. Ge├žmi┼čte Dall─▒k─▒z─▒k ve bay─▒nd─▒r K─▒z─▒k k├Âyleri de varken ┼čimdilerde bu k├Âyler yoktur. De─čirmenli K─▒z─▒k mahallesinin n├╝fusu 1.000-1.200 ki┼či iken, ┼čimdilerde 100-110 hanede mevcuttur. Bursa K─▒z─▒klar─▒nda halk S├╝nni ─░slam ve anadilleri T├╝rk├žedir. K├Ây 1893 y─▒l─▒nda Elaz─▒─čÔÇÖdan g├Â├ž alm─▒┼čt─▒r. K─▒z─▒klarla kayna┼čm─▒┼čt─▒r. Yerli halk bunlara Kakko┼člar demektedir.[6]

Bursa K─▒z─▒klar─▒ÔÇÖn─▒n Tokat y├Âresinden geldiklerine dair bir kanaat vard─▒r. B├Âlgeye geli┼č d├Ânemleri b├Âlgenin Osmanl─▒lar─▒n fethi ile tarihlendirilmektedir[7].

Buran─▒n K─▒z─▒klar─▒ S├╝nni mezhepli olmayan aileden k─▒z al─▒p vermezler. K─▒z alma konusunda daha esnek ve fakat k─▒z verme konusunda daha kat─▒d─▒rlar. Burada evlendirilecek k─▒z─▒n kanaati e┼č se├žiminde sorulur. B├╝y├╝k k─▒z karde┼čler bek├ór iken ailenin k─▒smeti ├ž─▒kan k├╝├ž├╝k evlendirilebilir. ─░ki erkek karde┼če iki k─▒z karde┼čin gelin olarak al─▒nd─▒─č─▒na s─▒k rastlan─▒r. K─▒z ka├ž─▒rma y├Ântemi ile evlilik pek g├Âr├╝lmez gen├žlerin anla┼čarak ka├ž─▒rma y├Ântemi ile evlendikleri olur[8].

K─▒z─▒klarda kan davas─▒ g├╝tme uygulamas─▒ pek yoktur. ├ľlen a─čabeyinin e┼či ile k├╝├ž├╝k karde┼čin evlenmesi uygulamas─▒na rastlanmaz. Berdel t├╝r├╝ uygulamalar yoktur. E┼či ├Âlen gelin tekrar baba evine gitmez, g├Ânderilmez o, art─▒k o ailenin bir ferdi olmu┼čtur.[9]

De─čirmenli K─▒z─▒k ve BursaÔÇÖn─▒n di─čer K─▒z─▒k k├Âylerinde b├Âlge yemek k├╝lt├╝r├╝n├╝n d─▒┼č─▒nda ├žok ├Âzel bir yemek t├╝r├╝ yoktur. Kurtulu┼č sava┼č─▒n─▒n k─▒tl─▒k y─▒llar─▒nda, et temininin ├žok zor oldu─ču d├Ânemlerde, ├žocuklar─▒n et yeme isteklerini kar┼č─▒lamak i├žin ├žorbalara kestane konulup kaynatmak suretiyle onlara et yiyorlarm─▒┼č hisse verilmi┼čtir[10].

Tarihin BursaÔÇÖya Arma─čan─▒ K─▒z─▒klar, isimli kitaptan al─▒nm─▒┼čt─▒r.

Buran─▒n K─▒z─▒klar─▒nda Kirvelik uygulamas─▒ yoktur.[11] Buran─▒n K─▒z─▒klar─▒nda Tav┼čan u─čursuz hayvand─▒r. Onu g├Âren ├Âld├╝rmemeli zira ondan kendisine zarar gelebilir inanc─▒ vard─▒r. Antep taraf─▒ K─▒z─▒klar─▒nda Y─▒lanla kar┼č─▒la┼čmak u─čurlu kabul edilirken, Bursa K─▒z─▒klar─▒nda bu inan├ž yoktur. Bu y├Ârede ay─▒ya ay─▒ de─čil Kocao─član, cin t├╝r├╝ varl─▒klar i├žin de ÔÇť├╝├ž harflilerÔÇŁ denir. Ah─▒rda ba─čl─▒ at─▒n kuyru─čunu ve yelesini ba─člayan varl─▒klar i├žin de ÔÇťkuyruk-yele ├ÂrenÔÇŁ denir.[12]

Bu kara iye ilgili b├Âlgede yap─▒lan bir izaha g├Âre KurÔÇÖan-k KerimÔÇÖde bir sure okunarak bu cin esir al─▒nabilmekte, esir alan taraf─▒ndan b├╝t├╝n gece hert├╝rl├╝ i┼čte kullan─▒lmaktad─▒r. Bu ter buradan gelmektedir[13].

Bu k├Âyde ge├žmi┼čte gelin k─▒nas─▒na giden kimseler kendileri ile birlikte sandalyelerini de g├Ât├╝r├╝lerdi. Deli K─▒nas─▒ Cuma ak┼čam─▒ gen├ž k─▒zlar d├╝mbelek e┼čli─činde e─členirler. Gelin hamam─▒ndan sonraki k─▒naya da Yalanc─▒ K─▒na denir. Bu, k─▒nadan evvel yap─▒lan ufak bir k─▒na e─člencesidir. Kadife gelinli─čin ismi ise Elbasiye idi.[14] Elbasiye genellikle pembe olur, Gelinin y├╝z├╝ne al t├╝l ├Ârt├╝l├╝r[15].

Bu k├Âyde ge├žmi┼č y─▒llarda H─▒drellez Kutlamalar─▒ÔÇÖnda yo─čun alkol al─▒nmaya ba┼članm─▒┼čt─▒r. Bunun ├╝zerine bu t├╝r kutlanmalar iptal edildiler. Bir s├╝re sonra tekrar H─▒drellez kutlamalar─▒ ba┼člay─▒nca halka ikramlar─▒n yap─▒ld─▒─č─▒ mevlit okunup dua edildi─či etkinliklere d├Ân├╝┼čt├╝r[16].

Askere uygulama d├Âneminde gen├žlere Allah r─▒zas─▒ i├žin mevlit okutulur. Asker uygulamalar─▒nda da alkol al─▒nmas─▒ da kontrol alt─▒na al─▒nm─▒┼čt─▒r ÔÇť─░├žki karga┼čay─▒ co┼čturur yi─čitli─či sustururÔÇŁ denilmektedir.

Bursa K─▒z─▒k T├╝rkmenlerinde ├╝zerlik k├╝lt├╝r├╝ yoktur, ├╝zerlik t├╝ts├╝lemek, nazarl─▒k i├žin duvara ├╝zerlik otu asma uygulamas─▒ yoktur. Kur┼čun d├Âkme uygulamas─▒ ve kur┼čun d├Âkme ile ilgili inan├žlar ge├žmi┼čte varken ┼čimdilerde unutulmaya y├╝z tutmu┼čtur. Bu toplumda nazarl─▒k olarak kaplumba─ča yavrusu kabu─ču kullan─▒ld─▒─č─▒ olurdu[17]. Kaplumba─ča yavrusu kabuklar─▒ndan nazarl─▒k yapma inan├ž G├╝neydo─ču Anadolu ve G├╝ney AnadoluÔÇÖda olduk├ža yayg─▒nd─▒r.[18]

Bursa K─▒z─▒klar─▒ sa─čl─▒k dile─či, k─▒smet a├ž─▒lmas─▒ ve benzeri hacetler i├žin AllahÔÇÖtan dilekte bulunmak i├žin Ye┼čil T├╝rbeÔÇÖye, Emir SultanÔÇÖa Veysel KaraniÔÇÖye giderler Buralara S├╝nnet Gezdirmesi i├žin de gidilir. Buralar Adak Kurban─▒ kesilme yerleridir[19]. S├╝nnetten 2 g├╝n evvel ├žocu─ča s├╝nnet k─▒nas─▒ yak─▒l─▒r arkada┼člar─▒na havlu da─č─▒t─▒l─▒r[20].

S├╝nnet g├╝n├╝nde camiye hal─▒ serilir s├╝nnet olan ├žocuk onun ├╝zerinde dola┼čt─▒r─▒l─▒r, s├╝nnete gelenler hal─▒ya para atarlar. S├╝nnet ├žocu─čunun ayakkab─▒ ve ┼čapkas─▒ babas─▒na g├Ât├╝r├╝lerek ondan para al─▒n─▒r. Gelinde oldu─ču gibi s├╝nnet olan ├žocuk da aile b├╝y├╝klerinden bir arma─čan almadan attan inmez

A┼čerme veya yerikleme olarak bilinen inan├žlar, sadece ÔÇťa┼čeren anne aday─▒n─▒n can─▒ yenecek bir ┼čeyler ├žeker, temin edilmesine ├žal─▒┼č─▒l─▒rÔÇŁ ┼čeklinde hat─▒rlanmaktad─▒r[21].

Bursa K─▒z─▒klar─▒nda deprem oldu─ču zaman ÔÇťKafkaf Ya MuhammetÔÇŁ denir.[22] Bu ifade muhtemelen ┼čefaat i├žerikli bir s├Âylem olmal─▒.

F─░DYEKIZIK:

Y─▒ld─▒r─▒m il├žesine ba─čl─▒ bir mahalle olan Fidyek─▒z─▒k arazisinin ilk sahibi olarak Oru├ž Gazi g├Âsterilir. Orhan GaziÔÇÖnin vak─▒f k├Âyleri aras─▒nda da say─▒l─▒r. ├çelebi Sultan MehmetÔÇÖin o─člu ┼×ehzade Mustafa ├çelebi, BursaÔÇÖn─▒n ku┼čat─▒ld─▒─č─▒ d├Ânemde bir s├╝re burada konaklam─▒┼čt─▒. BursaÔÇÖn─▒n fethinden ├Ânce buraya yerle┼čen ve bir├žok kerameti bilinen Kaplan GaziÔÇÖnin mezar─▒ bulunmaktad─▒r. Bu kabre adak ├žaputu ba─člamak, adak ta┼č─▒ yap─▒┼čt─▒rmak veya t├╝rbenin etraf─▒nda gece sabahlamak t├╝r├╝nden uygulamalar yoktur. Bu zat─▒n Horasan Eri oldu─ču inanc─▒ vard─▒r ve burada ┼čahit olmu┼čtur. G├Ân├╝lg├Âz├╝ÔÇÖn├╝n a├ž─▒k oldu─čuna inan─▒lan bu ┼čahs─▒n ger├žek ismi KutbettinÔÇÖdir Ziyaretine gelenler ruhuna Fatiha okurlar. Atmaca Sultan ad─▒nda bir dervi┼čin de 1653 y─▒l─▒nda burada bir vakf─▒ vard─▒[23].

B├Âlgeden Emir SultanÔÇÖa giden halk ziyaretlerinde burada AllahÔÇÖtan ├žocuk sahibi olmay─▒, k─▒smetlerinin ├ž─▒k─▒p yuva sahibi olmay─▒, i┼č bulup ├žal─▒┼čabilme─či dilerler.

K─▒z─▒kl─▒zade Ahmet Efendi, K─▒z─▒kl─▒zade Mehmet Efendi bir d├Ânemin ├╝nl├╝ m├╝derrisleri idiler. Halk bunlar─▒ Fatiha okumak amac─▒yla ziyaret eder.

500-600 hane olan bir k├Ây├╝n padi┼čah taraf─▒ndan fidye kar┼č─▒l─▒─č─▒nda ald─▒─č─▒ isminin de buradan geldi─čine dair bir inan─▒┼č vard─▒r.

Bu k├Âyde ezan okunmas─▒ esnas─▒nda uluyan k├Âpekler u─čursuz kabul edilir olumsuz bir mesaj verdi─čine inan─▒l─▒r.

Burada ya─čmur duas─▒na ├ž─▒k─▒lmamaktad─▒r. Ancak ya─čmur May─▒s ay─▒nda ya─čar ve Nisan ay─▒nda da ya─čmaya devam ederse ise hayr─▒ de─čil zarar─▒ olaca─č─▒ i├žin bu duruma tepki ifade eden talk tekerlemeleri vard─▒r.

Bu k├Âyde, kara kedilerde u─čursuz oldu─čuna inan─▒l─▒r. ├ť├ž harflilerin geceleri kara kedi k─▒l─▒─č─▒na girdiklerine dair inan├žlar vard─▒r. Ayr─▒ca bu k├Âyde mesk├╗n olmayan yerlerde, ki┼či yanl─▒┼č iken geceleri civcivli tavukla ve ke├ži ile kar┼č─▒la┼č─▒lmakta istenilmez.

Tarihin BursaÔÇÖya Arma─čan─▒ K─▒z─▒klar, isimli kitaptan al─▒nm─▒┼čt─▒r.

Fidyek─▒z─▒k k├Ây├╝nde dama gece konan bayku┼ča da anlam y├╝klenmi┼čtir. Bu durumda olan Bayku┼č ÔÇťibik-ibikÔÇŁ diye ├Âterse k├Âyde bir cenazenin ├ž─▒kaca─č─▒na, ÔÇťdaak daakÔÇŁ diye ├Âterse de bir bebe─čin d├╝nyaya gelece─čine yorumlan─▒r[24]. Bayku┼čun farkl─▒ ├Ât├╝┼č├╝ne g├Âre bayku┼čta hem hayr ve hem de ┼čerrin olabilece─či inanc─▒ bize halk inan├žlar─▒ndaki d├╝alizmi hat─▒rlatt─▒. Bu inanc─▒n derinliklerinde adeta insanlar, bitkiler, cans─▒z bilinen ve buarada hayvanlarda da ┼čeytan├« ve rahmani kuvvelerin bir arada oldu─ču, onlardan birinin a─č─▒r basmas─▒ veya ├Âncelik kazanmas─▒n─▒n ├že┼čitli fakt├Ârlere ba─čl─▒ olabilece─či inanc─▒n─▒ hat─▒rlatt─▒.

Ba┼čku┼č AnadoluÔÇÖda ve bat─▒ T├╝rkl├╝─č├╝nde ├žok kere kara iye ├Âzelli─či ile bilinir ve viranelerin ku┼ču olarak an─▒l─▒r. Uygur T├╝rklerinde bayku┼č kutu temsil eder, Gen├ž k─▒zlar kalpaklar─▒n─▒n ├╝zerine kutu celp etmek i├žin bayku┼č tele─či takmak isteler. Ayr─▒ca Puhu Ku┼ču bayku┼ča ├žok benzer sadece bayku┼čtan ├žok k├╝├ž├╝kt├╝r. Kuzey Kafkasya T├╝rk k├╝lt├╝r co─črafyas─▒nda Puhu ku┼ču u─čurlu ku┼člar aras─▒ndad─▒r. Ku┼člar─▒n bir d├Ânemin ongunlar─▒ oldu─ču inanc─▒ndan hareketle gelin ba┼čl─▒klar─▒ ve d├╝─č├╝n bayra─č─▒n─▒n g├Ânderine tak─▒lan ku┼č teleklerinin ongun inanc─▒ ili┼čkilendirildi─či g├Âr├╝┼č├╝n├╝n de oldu─ču bilinmektedir.

Fidyek─▒z─▒k k├Ây├╝nde i┼čine gitmekte olan erke─čin yolunun bir kad─▒n taraf─▒ndan kar┼č─▒dan kar┼č─▒ya ge├žilerek veya onun kar┼č─▒s─▒na ├ž─▒k─▒larak kesilme uygun bulunmaz erkek i├žin u─čursuz, aksilik dolu bir g├╝n anlam─▒na gelir. ├çok kere kad─▒n erke─čin ├Ân├╝nden de─čil arkas─▒ndan gelir[25]. K─▒z─▒k toplumunda bebe─če ismini varsa dedesi koyar yok ise anne veya babas─▒ koyar. Konulacak isimler KurÔÇÖan-─▒ KerimÔÇÖden ve tarihi ┼čahsiyetlerden se├žilir.

CUMALIKIZIK:

Y─▒ld─▒r─▒m il├žesine ba─čl─▒ bir mahalle olan Cumal─▒k─▒z─▒k, UNESCO taraf─▒ndan 2014ÔÇÖte D├╝nya Miras ListesiÔÇÖne al─▒nd─▒. Burada tarih adeta canlan─▒r ve y├╝zy─▒llara meydan okur. Tarih├« hamam─▒ ve camisi ger├žekten g├Âr├╝lmeye de─čer. Ge├žmi┼čte kullan─▒lan e┼čyalar─▒n sergilendi─či bir m├╝zesi vard─▒r. 250ÔÇÖyi a┼čan evin her biri, dar sokaklar─▒, kald─▒r─▒mlar─▒, ├že┼čmeleri ve do─čal ortam─▒ vb. ├Âzellikleriyle Cumal─▒k─▒z─▒k, muhte┼čem gizemini bar─▒nd─▒rmaya devam etmektedir[26].

Cumal─▒k─▒─▒z─▒k 180 haneli 900-1000 n├╝fuslu bir k├Âyd├╝r. Bu k├Âyde sulama suyu organizasyonu sesli duyuru ile g├Ârevliler taraf─▒ndan yap─▒l─▒r. K├Ây halk─▒n─▒n b├╝t├╝n├╝ K─▒z─▒kÔÇÖt─▒r aralar─▒nda ├žok az say─▒da Y├Âr├╝k vard─▒r. Halk─▒n, 2O hanesi 93 harbinden sonra Balkanlardan Filibe b├Âlgesinden gelmi┼čtir. Buran─▒n K─▒z─▒klar─▒n iki da─č aras─▒na s─▒k─▒┼čm─▒┼č durumdad─▒r. Orhan Gazi d├Âneminde Karake├žililer ile Kay─▒lar─▒n aras─▒nda ihtilaf varm─▒┼č gerginli─či ├Ânleyebilmek i├žin her iki kesim aras─▒nda yedi evlilik yap─▒ld─▒─č─▒na dair anlat─▒lar vard─▒r. Yedi karde┼čin kurmu┼č oldu─ču yedi k├Ây├╝n kurulu┼ču bu ┼čekilde ger├žekle┼čiyor.[27]

Ge├žmi┼čte evlilik ya┼č─▒ erkekler i├žin askerlikten gelmi┼č olma ile belirlenirken ┼čimdilerde 25-30 ya┼č─▒ndan evvel bir erkek pek evlenmez. Damatta aran─▒lan vas─▒flar aras─▒nda i┼č g├╝├ž sahibi olmas─▒, ├žal─▒┼čkan ve d├╝r├╝st olmas─▒ sorumluluk sahibi olmas─▒ soyu sopunun bilinir olmas─▒ aran─▒r. ÔÇťK─▒z─▒ soyludan k├Âpe─či mand─▒radan al.ÔÇŁ T├╝r├╝nden ├Âzl├╝ s├Âzler vard─▒r[28].

Bu toplumda evliliklerde ba┼čl─▒k paras─▒ al─▒nmaz. Gelinin ├žeyizi as─▒l─▒r. Bu bir sergileme i┼člemidir. Ancak ├žeyiz yazma uygulamas─▒ yoktur[29].

Evliliklerde arac─▒ olan han─▒ma bu toplumda D├╝n├╝r Ba┼č─▒ denir.[30]

Tarihin BursaÔÇÖya Arma─čan─▒ K─▒z─▒klar, isimli kitaptan al─▒nm─▒┼čt─▒r.

Bura K─▒z─▒klar─▒nda da yeni yap─▒lan binan─▒n s─▒ra ├žap─▒┼č─▒n─▒n kapat─▒lmas─▒na gelince ├žat─▒ya bayrak asma uygulamas─▒ yoktur. D├╝─č├╝nlerde T├╝rk bayra─č─▒ olur, ayr─▒ca damat bayra─č─▒, gelin bayra─č─▒ yoktur, ayr─▒ca T├╝rk bayra─č─▒na renkli t├╝lbentler de ba─članmaz[31].

D├╝─č├╝n├╝n d├╝zenin sa─članmas─▒n─▒ ÔÇťDelikanl─▒ ba┼č─▒ÔÇŁ olarak bir g├Ârevli ├╝stlenir. Erkek evinden Toprak Bast─▒ al─▒n─▒r. Toprakbast─▒, gelin baba evinden evinin e┼či─činden d─▒┼čar─▒ya att─▒─č─▒ ilk ad─▒mla al─▒n─▒r. Ayr─▒ca karde┼č Hakk─▒, kap─▒ Hakk─▒ ve Sand─▒k Hakk─▒ t├╝r├╝nden o─član evi taraf─▒ndan k─▒z evine sembolik ├Âdemeler yap─▒l─▒r[32]. Baz─▒ y├Ârelerde de gelinin k├Ây a┼č─▒r─▒ ge├žti─či yerlerde ├Ân├╝n├╝n kesilmesi ile al─▒n─▒r. Bu para Delikanl─▒ ba┼č─▒ taraf─▒ndan zaruri harcamalarda kullan─▒l─▒r[33]. Delikanl─▒ Ba┼č─▒ d├╝─č├╝n alay─▒na kat─▒lan delikanl─▒lardan tam yevmiye kat─▒lmayanlardan yar─▒m yevmiye al─▒r. Toplan─▒lan paran─▒n masraflardan arta kalan─▒ delikanl─▒ defterine i┼členir[34].

Yak─▒n zamanda gelin olmu┼č k─▒zlarda gelinlikleri giysili olarak gelin alay─▒na ta├ž takmaks─▒z─▒n kat─▒l─▒rlar[35].

Gelinin baba evinden ├ž─▒k─▒┼č─▒nda onun al ku┼ča─č─▒n─▒ erkek karde┼či o yaksa aileden bir erkek ba─člar. Ku┼ča─č─▒n al olu┼ču bek├óreti temsil edi┼či ile izah edilir[36]. Bu Ku┼ča─č─▒n ad─▒ Gayret Ku┼ča─č─▒ olarak bilinir 3 kez ba─član─▒p ├ž├Âz├╝l├╝r birincisinde hay─▒rl─▒ ge├žim, ikincisinde vatana millete hay─▒rl─▒ evlat yeti┼čtirmesi dile─či, ├╝├ž├╝nc├╝s├╝nde haktan, hukuktan Allah yolundan ayr─▒lmama dile─činde bulunur[37].

Gelin 4 k├╝├ž├╝k ├žocuk taraf─▒ndan tutulan cibinlik denilen al renkli koruyucu i├žine al─▒nm─▒┼čt─▒r[38].

K─▒z─▒klarda Gelin Hamam─▒ gibi G├╝vey Hamam─▒ da olur. Bek├óret ni┼čanesi olarak gelinin ├žar┼čaf─▒ anne ve babas─▒na g├Âsterilir[39]. AnadoluÔÇÖda bu ├žar┼čaf─▒n ÔÇťAl BeziÔÇŁ olarak isimlendirildi─či de olur.

Lohusa hamam─▒ d├╝zenlenir ve Lohusa macunu ikram edilir. Bu macun farkl─▒ ├Âzel bitkilerden olu┼čur ve hamama gelenlere de ikram edilir. Bu toplumda Al Kar─▒s─▒, ├çar┼čamba Kar─▒s─▒ olarak da bilinir.[40] B├Âlgede ÔÇťAl kar─▒s─▒ÔÇŁ, Al Anas─▒ÔÇŁ olarak bilinir ondan korunmak i├žin yata─č─▒n alt─▒na madeni e┼čya koyulur[41]. Al Kar─▒s─▒ndan korunma y├Ântemleri aras─▒nda silah, KurÔÇÖan-─▒ Kerim, tuz, erkek giysisi ve al rengin olmas─▒ ├žok rastlan─▒lan korunma y├Ântemleridir.[42]

ÔÇťK─▒rk U├žurmaÔÇŁ tan─▒mlamas─▒ bu toplumda da kullan─▒l─▒r. K─▒rk neden u├žurulur bir nesnedir. K─▒r kovulas─▒, k─▒rk ├Âld├╝r├╝lmesi de─čil de K─▒rk u├žurulmaktad─▒r. K─▒rk, daha ziyade ruh gibi u├žup da gidebilen bir varl─▒k olarak d├╝┼č├╝n├╝lm├╝┼čt├╝r.

G├╝vey bir hafta sonra kay─▒npederini ziyarete gitti─činde verilen yemekte mutlaka yaprak sarma da bulunur ve bu g├╝n├╝n ismi, Dolma G├╝n├╝ÔÇÖd├╝r. ─░kinci hafta k─▒z taraf─▒ k─▒zlar─▒n─▒n mutlulu─čunu g├Ârmek i├žin iadeyi ziyaret yapar Bu g├╝ne ÔÇťEv KutuÔÇŁ denir[43].

ÔÇťKut inanc─▒ÔÇŁ T├╝rk k├╝lt├╝rl├╝ halklar─▒n inan├ž k├╝lt├╝rlerinde G├Âk Tenr─▒ ─░nan├ž Sisteminden itibaren vard─▒r. Var olan, yarad─▒lm─▒┼č bulunan her ┼čey kutlu veya kutsuz olabilmektedir. Kutu verende alan da mutlak oland─▒r. ─░nsanlar her vesile ile kutu anar, kutu diler, kutlarlar[44].

Annenin K─▒rk suyundan artan ile bebe─čin de k─▒rk banyosunun yap─▒lmas─▒, Anne ve bebe─čin K─▒rk Suyuna Alt─▒n veya g├╝m├╝┼č y├╝z├╝k konulmas─▒, k─▒rk ta┼č veya k─▒rk fasulye tanesi at─▒lmas─▒, kurutulmu┼č kurban g├Âz├╝ ve kurt g├Âz├╝ konulmas─▒ T├╝rk k├╝lt├╝rl├╝ halklar─▒n ortak uygulamalar─▒ndand─▒r[45].

├çocuklar─▒n a─č─▒z kokusunu ├Ânemek i├žin a─č─▒zlar─▒na tuz s├╝r├╝l├╝r.[46]

Cumal─▒k─▒z─▒kÔÇÖda Saldede isimli bir dedenin ad─▒na her y─▒l Pilav G├╝n├╝ ad─▒yla anma merasimleri yap─▒lmaktad─▒r.[47]

Cumal─▒k─▒z─▒k, Bursa K─▒z─▒klar─▒ÔÇÖn─▒n merkezi konumundad─▒r. Cuma namaz─▒ i├žin halk buraya gelirlermi┼č. Yunanistan y├Âresi i┼čgal edince, y├Ârenin b├╝t├╝n K─▒z─▒k k├Âylerini yak─▒p halk─▒n─▒ ├Âld├╝rm├╝┼čt├╝r. Cumal─▒k─▒z─▒─č─▒n yak─▒lmas─▒ i├žin de b├╝t├╝n tertibat─▒n─▒ alm─▒┼č iken, bir senaryo haz─▒rlayan M├╝sl├╝man halk y├Ârenin ├╝nl├╝ bir e┼čk─▒yas─▒n─▒n k├Ây├╝ basaca─č─▒ haberini yayar. Bunun ├╝zerine Yunan komutan katliamdan vaz ge├žip ├žareyi ka├žmakta bulur. Buras─▒ Filibe ve BatumÔÇÖdan olmak ├╝zere iki ayr─▒ b├Âlgeden g├Â├ž alm─▒┼čt─▒r[48].

HAMAMLIKIZIK:

Y─▒ld─▒r─▒m il├žesine ba─čl─▒ bir mahalle olan Hamaml─▒k─▒z─▒k, y├╝zy─▒llar boyunca i├žinde bulunan hamam sebebiyle bu ad─▒ alm─▒┼čt─▒r. Orhan GaziÔÇÖnin vak─▒flar─▒ aras─▒nda da ad─▒ ge├žen k├Âyde, i┼čgal y─▒llar─▒nda Yunanl─▒lar taraf─▒ndan b├╝y├╝k tahribatlar ger├žekle┼čtirilmi┼čtir. A─ča├ž ve suyun en bol ve en g├╝zel ┼čekilde bulu┼čtu─ču bu yerde Hac─▒ Abdurrahman ├çelebi ad─▒nda bir hay─▒rsever, 1585ÔÇÖte vak─▒f bir hamam yapt─▒rm─▒┼č ve geliriyle de KurÔÇÖ├ón-─▒ Kerim okutulmas─▒n─▒ istemi┼čtir[49]. A─ča├ž ve suyun bol oldu─ču yerler dede Korkut ve Manas Destanlar─▒nda da oldu─ču gibi elmal─▒ yerler olarak bilinir buralarda yap─▒lan dualar─▒n kabul g├Ârece─čine inan─▒l─▒r. Buralar kutlu yerler olarak bilinir.[50].

Bu toplumda di─čer K─▒z─▒k k├Âylerinde oldu─ču gibi delikanl─▒lar─▒n evlenme iste─či baban─▒n ayakkab─▒s─▒n─▒ evin e┼či─čine ├živi ile ├žak─▒l─▒r.[51]

Damad─▒n odas─▒na ge├žmeden evvel onun arkada┼člar─▒ taraf─▒ndan suya sokulmas─▒, s─▒rt─▒na yumrukla vurulmas─▒ t─▒ra┼č olurken berber taraf─▒ndan y├╝z├╝n├╝n geli┼či g├╝zel sabunlanmas─▒, kahve ikram─▒nda damada ait fincana tuz konulmas─▒ K─▒z─▒klarda da vard─▒r[52].

Damat Delikanl─▒ ba┼č─▒n─▒n organizesinde arkada┼člar─▒ ile birlikte tekbirlerle yats─▒ namaz─▒na g├Ât├╝r├╝l├╝r. O gece damat alkol almaz. Damad─▒ ikinci gecesinde anormal i├žirip yata─č─▒nda s─▒zmas─▒ sa─član─▒r, b├Âylece ili┼čkinin iltihaba yol a├žmamas─▒ sa─članmas─▒ ama├žlan─▒r[53].

H─▒drellezde k─▒rlara ├ž─▒k─▒l─▒r, adeta ├ževre donat─▒l─▒r bayram g├╝n├╝ gibidir. Yiyecekler haz─▒rlan─▒r piknik yerlerine g├Ât├╝r├╝l├╝r. ├çe┼čitli e─členceler d├╝zenlenir. Her y─▒l 6 May─▒sta yap─▒l─▒r, yeni gelinler ├Âzel k─▒yafetlerini giyerler. Ni┼čanl─▒ k─▒zlara erkek evi taraf─▒ndan g├Ânderilen kurbanl─▒k hayvanlar burada kesilirler.[54]

Bu toplumda Nevruz kutllamar─▒ yap─▒lmaz.[55]

Pa├ža diye bilinen e─členceli gece kad─▒nlar aras─▒nda yap─▒lan bir gecedir yak─▒n akrabalar─▒n kat─▒m─▒ ile yap─▒l─▒r. Ayn─▒ gece damad─▒n sarho┼č edildi─či gecedir.[56]

Hamaml─▒ K─▒z─▒k k├Ây├╝nde halen y─▒ll─▒k periyodlarla yap─▒lan pilav g├╝n├╝ t├╝r├╝nden uygulama yoktur. Bir d├Ânem ├žorba verilmi┼čtir. Bir d├Ânem buran─▒n hay─▒r sahiplerinden bir zat k├Âye kestane ba─č─▒┼člam─▒┼čt─▒r.[57]

DEREKIZIK:

Kestel il├žesine ba─čl─▒ bir mahalle olan Derek─▒z─▒k, 16. y├╝zy─▒lda d├Ânem d├Ânem Hac─▒ ─░vaz Pa┼ča ve Van├« Mehmed EfendiÔÇÖnin vak─▒f k├Ây├╝ stat├╝s├╝nde olmu┼čtur. K├Ây├╝n ├Â┼čr├╝ (├╝r├╝nlerinin zek├ót─▒) kutsal topraklardaki (Mekke ve Medine) fakirlere g├Ânderilmekteydi. ├çok g├╝zel bir derenin iki yakas─▒nda ve geni┼č bir arazi ├╝zerinde kurulmu┼č olan bu mahallede b├Âlgenin en g├╝zel su kaynaklar─▒ bulunmaktad─▒r. 19. y├╝zy─▒l sonlar─▒nda Filibe ve BatumÔÇÖdan g├Â├ženler de buraya yerle┼čtirilmi┼čtir[58].

┼×imdi BursaÔÇÖn─▒n Mahallesi konumundad─▒r.[59] Mevsime g├Âre de─či┼čen 1000-2000 ki┼čilik bir n├╝fusu vard─▒r. Ge├žmi┼čte burada ball─▒ Dede diye bilinen ulu bir zat─▒n mezar─▒ varken zamanla mezarl─▒k s├╝r├╝l├╝p kum oca─č─▒ olunca dedenin mezar─▒ da yok olmu┼čtur. Her y─▒l Temmuz ay─▒n─▒n ilk haftas─▒nda K├Ây├╝n bah├žesinde KurÔÇÖan-─▒ Kerim okunur, mevlit okunur, tekbirler getirilir. ÔÇťAya─ča kalkt─▒k bizi affetmeden oturtma YarapÔÇŁ diye dua edilir. Yap─▒lan uygulama klasik Dede K├╝lt├╝ uygulamas─▒ndan ziyade kestane ha┼čat─▒na m├╝nasebeti ile ┼č├╝k├╝r i├žeriklidir.

Baba SultanÔÇÖda ├žok daha kabul g├Ârm├╝┼č Dede k├╝lt├╝ ile b├╝t├╝nle┼čmi┼č Geyikli Baba vard─▒r. Baba Sultan, KestelÔÇÖe ba─čl─▒ Baba Sultan k├Ây├╝ndedir. Burada yap─▒lan y─▒ll─▒k mevlitlere 30.-40.00 davetli kat─▒l─▒r. Mevlitler hery─▒l temmuz ay─▒n─▒n sonunda A─čustos ay─▒n─▒n ba┼č─▒nda yap─▒l─▒r. Bu kutlamalar─▒n 2017 y─▒l─▒nda 638. Yap─▒lacakt─▒r. Geyikli BabaÔÇÖn─▒n k├Ây├╝ K─▒z─▒klar─▒n kom┼ču k├Ây├╝d├╝r. Menk─▒bevi hayat─▒nda geyik s─▒rt─▒nda sava┼ča gitmesi, cami in┼čaat─▒ i├žin gereken keresteleri geyiklere ta┼č─▒tmas─▒, geyik s├╝t├╝ ile ├Âks├╝z ├žocuklar─▒ beslemesi, geyik donuna girme gibi hususlar vard─▒r[60]. Y├Ârede Dede Alevilik dini hiyerar┼čisinde stat├╝ anlam─▒nda olmay─▒p, ulu zat anlam─▒ndad─▒r[61].

Derek─▒z─▒k K├Ây├╝nde ├žok hay─▒rsever bir zat k─▒rk kap─▒l─▒ bir ev yapt─▒r─▒yor. Bununla amac─▒ dilencinin farkl─▒ y├Ânlerden, gelmesi halinde, kap─▒n─▒n birisini kapal─▒ bulunca eli bo┼č d├Ânmesin mutlaka karn─▒ doyurulurmu┼č.[62]

Bay─▒nd─▒rl─▒ K─▒z─▒k ve Dall─▒ K─▒z─▒k Ge├žmi┼čte Bursa alt─▒nc─▒ ve yedinci K─▒z─▒k k├Âyleri iken ┼čimdi mesk├╗n de─čildirler. Anlat─▒lan bir efsaneye g├Âre bir g├╝n Bay─▒nd─▒rl─▒ K─▒z─▒k K├Ây├╝ne bir evliya gelir. Bu zat di─čer k├Âylerden iyi muamele g├Ârm├╝┼č iken Bay─▒nd─▒r k├Ây├╝ fena davranm─▒┼č. Bunun ├╝zerine ÔÇťbay─▒nd─▒r bay─▒nd─▒r insanlar─▒ haindirÔÇŁ demi┼č

Bay─▒nd─▒rla ilgili anlat─▒lan di─čer bir efsanede de, bay─▒nd─▒r K├Ây├╝ne bir g├╝n Hz. H─▒z─▒r u─črar, k├Ây├╝n ├žocuklar─▒ onun ├žar─▒klar─▒n─▒ saklarlar ve H─▒z─▒rÔÇÖa ├çar─▒klar─▒n─▒ danalar─▒n yedi─čini s├Âylerler. Bunun ├╝zerine Hz. H─▒z─▒r, ÔÇťBay─▒nd─▒r Bay─▒nd─▒r, dana ├žar─▒k yemez bu bana bir oyundurÔÇŁ der.

Bir ba┼čka Bay─▒nd─▒r K─▒z─▒k efsanesinde de Hz. H─▒z─▒r, bu k├Âyde bir han─▒mdan yemek i├žin ekmek ister. Kad─▒n H─▒z─▒rÔÇÖa ekme─čin pi┼čmesi ge├ž olur, ben size pide t├╝r├╝nden bir ┼čey haz─▒rlay─▒vereyim demi┼č ve haz─▒rl─▒─ča niyetlenmi┼č. Bunun ├╝zerine Hz. H─▒z─▒r kad─▒na orada yavrulu bir k├Âpe─či g├Âstererek, bu hayvan yavrular─▒n─▒ H─▒z─▒r Tepeye ta┼č─▒y─▒ncaya kadar sen de o tepeye ├ž─▒km─▒┼č ol der. Kad─▒n bu a├ž─▒klamay─▒ pek ciddiye almaz. ├çok ge├žmeden Oradaki ┼čelalenin ├Ân├╝ndeki kayalar ayr─▒l─▒yorlar afet oluyor. Bug├╝n hemen yerin a┼ča─č─▒s─▒nda bir hamam kal─▒nt─▒s─▒ vard─▒r[63].

SONUÇ:

Bursa K─▒z─▒klar─▒ halk inan├žlar─▒ alan ├žal─▒┼čmas─▒, Anadolu T├╝rk-O─čuz halk k├╝lt├╝r├╝ ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒n yeni bir halkas─▒n─▒ olu┼čturmu┼čtur. Bu ├žal─▒┼čma, O─čuz k├╝lt├╝r├╝n├╝n b├Âlgedeki geli┼čme, ┼čekillenme ve sentezler olu┼čturmas─▒na dair yeni bulgulara ula┼č─▒lmas─▒n─▒ sa─člam─▒┼čt─▒r. Bilinmedik yeni bilgilere ula┼č─▒lmas─▒n─▒, bilinen baz─▒ bilgilerin teyit ve tek├óm├╝l├╝n├╝n temini sa─članm─▒┼čt─▒r. ├ľzellikle ÔÇťkutÔÇŁ konulu ara┼čt─▒rmalar─▒n daha net g├Âr├╝lebilmelerini sa─člam─▒┼čt─▒r. Do─čum ve evlili─čin safhalar─▒ndan tan─▒d─▒─č─▒m─▒z baz─▒ inan├žlar─▒n aralar─▒nda m├╝┼čtereklerin ili┼čkilendirebilmelerine imk├ón vermi┼čtir. Yap─▒lan bu t├╝r ├žal─▒┼čmalar ile T├╝rklerin eski inan├ž sistemi ile ─░slamiyetÔÇÖe ta┼č─▒m─▒z oldu─ču inan├ž i├žerikli verilerin daha net takibini sa─člama imk├ón─▒ vermi┼čtir. Eski inan├ž sisteminin ─░slamiyetÔÇÖte yerine i┼čaret edebilme bu t├╝r ├žal─▒┼čmalarla daha kolay olmaya ba┼člam─▒┼čt─▒r.

 

[1] Bu ├žal─▒┼čma, 01-03 Temmuz 2017 tarihleri aras─▒nda Bursa Kz─▒k K├Âylerinde yap─▒lan alan ├žal─▒┼čmas─▒nda derlenilen bilgilerden olu┼čmu┼čtur. ├çal─▒┼čmam─▒zda yard─▒m─▒n─▒ esirgemeyen K─▒z─▒k Be yelerinde ─░zzet G├╝ng├Âr ve Nafi Ca─člarÔÇÖa te┼čekk├╝r ederiz

[2] yasarkalafat@gmail.com www.yasarkalafat.info

[3] Raif Kaplano─člu-Aziz Elmas (Edit├Âr), Uluda─čÔÇÖ─▒n Be┼čibirli─č Bursa K─▒z─▒klar─▒, Cumal─▒k─▒z─▒k, De─čirmenlik─▒z─▒k, Derek─▒z─▒k, Fidyek─▒z─▒k, Hamaml─▒k─▒z─▒k K├Âyleri, Bursav, 2009, Bursa (Bu eserin incelenmesi inkan─▒n─▒ alan ├žal─▒┼čmas─▒n─▒ ba┼člatmam─▒zdan maalesef ├žok sonra elde edebildik, Eserde Osman ├çetin ÔÇťO─čuz Boylar─▒ndan Bir Boy: K─▒z─▒k s. 8-16, Yusuf O─čuzo─člu, ÔÇťBursaÔÇÖn─▒n K─▒z─▒k K├ÂyleriÔÇŁ s. 16-20, Mefail H─▒zl─▒, ÔÇťTarihin BursaÔÇÖya Arma─čan─▒ K─▒z─▒klarÔÇŁ, s.2-24, Sezai Sevim ÔÇťK─▒z─▒k K├Âylerini Orhan GaziÔÇÖmi Vakfetmi┼čtir?ÔÇŁ s. 24-28, Neslihan Dosdo─čru ÔÇťBursa K─▒z─▒k K├Âylerinde Fiziksel Doku ve Sivil Mimari ├ľzellikleri ÔÇťs. 34-45 b├Âl├╝mlerde Bursa K─▒z─▒klar─▒ tarihi boyutlar─▒ ile ayr─▒nt─▒l─▒ ele al─▒nmaktad─▒r. ├ľzer G├╝le├žÔÇÖin K─▒z─▒k K├Âylerinde FolklorÔÇŁ s. 50-60 b├Âl├╝m├╝nde ÔÇť D├╝─č├╝n AdetleriÔÇŁ, S├╝nnet AdetleriÔÇŁ, ÔÇťH─▒drellez E─členceleriÔÇŁ ve ÔÇťAsker U─čurlamaÔÇŁ ayr─▒ ba┼čl─▒klarda incelenmi┼čtir. Biz derledi─čimiz bilgileri ├ľ. G├╝le├žÔÇÖin ├žal─▒┼čmalar─▒ ile zenginle┼čtirme─če de ├žal─▒┼čt─▒k.

[4] Kaynak Ki┼či, ─░zzet Bing├Âl, 45 ya┼č─▒nda ilkokul mezunu, Derek─▒z─▒k K├Ây├╝ K─▒z─▒k Derne─či Ba┼čkan─▒

[5] Mefail H─▒zl─▒, ÔÇťTarihin BursaÔÇÖya Arma─čan─▒ K─▒z─▒klarÔÇŁ, s.2-24, a.g..e.

[6] Kaynak Ki┼či; a.g.┼č

[7] Kaynak Ki┼či; a.g.┼č

[8] Kaynak Ki┼či; a.g.┼č

[9] Kaynak Ki┼či; a.g.┼č

[10] Kaynak Ki┼či; a.g.┼č

[11] Kaynak Ki┼či: a.g.┼č

[12] Kaynak Ki┼či; a.g.┼č

[13] Kaynak Ki┼či; ─░zzet Bing├Âl

[14] Kaynak Ki┼čiler; ─░smail Ayg├Âr, 53 ya┼č─▒nda ilkokul mezunu; Ziyaeddin uslu 54 ya┼č─▒nda, ilkokul mezunu

[15] ├ľzer G├╝le├žÔÇÖin K─▒z─▒k K├Âylerinde FolklorÔÇŁ s. 50-60, a.g.e.

[16] Kaynak Ki┼či; a.g.┼č

[17] Kaynak Ki┼či; a.g.┼č

[18] Ya┼čar Kalafat, Do─ču AnadoluÔÇÖda Eski T├╝rk ─░nan├žlar─▒n─▒n ─░zleri, 6. Bask─▒, Berikan Yay─▒nevi, Ankara, 2010

[19] Kaynak Ki┼či; a.g.┼č

[20] ├ľzer G├╝le├žÔÇÖin K─▒z─▒k K├Âylerinde FolklorÔÇŁ s. 50-60, a.g.e.

[21] Kaynak Ki┼či; Hakan Erta┼čk─▒n, 40 ya┼č─▒nda ilkokul mezunu, k├Ây halk─▒ndan

[22] Kaynak Ki┼či; a.g.┼č

[23] Raif Kaplano─člu-Aziz Elmas (edit├Âr), Uluda─čÔÇÖ─▒n Be┼čibirli─č Bursa K─▒z─▒klar─▒, Cumal─▒k─▒z─▒k, De─čirmenlik─▒z─▒k, Derek─▒z─▒k, Fidyek─▒z─▒k, Hamaml─▒k─▒z─▒k K├Âyleri, Bursav, 2009, Bursa

[24] Kaynak Ki┼či; Hakan Erta┼čk─▒n, 40 ya┼č─▒nda ilkokul mezunu, k├Ây halk─▒ndan

[25] Kaynak ki┼či a.g. ┼č.

[26] Raif Kaplano─člu-Aziz Elmas (edit├Âr), Uluda─čÔÇÖ─▒n Be┼čibirli─č Bursa K─▒z─▒klar─▒, Cumal─▒k─▒z─▒k, De─čirmenlik─▒z─▒k, Derek─▒z─▒k, Fidyek─▒z─▒k, Hamaml─▒k─▒z─▒k K├Âyleri, Bursav, 2009, Bursa

[27] Kaynak Ki┼či; Tur─čut Berik Y├╝ksek tahsilli 61 ya┼č─▒nda k├Ây halk─▒ndan bir K─▒z─▒k T├╝rkmenidir.

[28] Kaynak Ki┼či; a.g.┼č

[29]Kaynak Ki┼či; a.g.┼č

[30] ├ľzer G├╝le├žÔÇÖin K─▒z─▒k K├Âylerinde FolklorÔÇŁ s. 50-60, a.g.e.

[31] Kaynak Ki┼či; Hakan Erta┼čk─▒n, 40 ya┼č─▒nda ilkokul mezunu, k├Ây halk─▒ndan

[32] ├ľzer G├╝le├žÔÇÖin K─▒z─▒k K├Âylerinde FolklorÔÇŁ s. 50-60, a.g.e.

[33] Kaynak Ki┼či; Hakan Erta┼čk─▒n,

[34] ├ľzer G├╝le├žÔÇÖin K─▒z─▒k K├Âylerinde FolklorÔÇŁ s. 50-60, a.g.e.

[35] ├ľzer G├╝le├žÔÇÖin K─▒z─▒k K├Âylerinde FolklorÔÇŁ s. 50-60, a.g.e.

[36]Kaynak Ki┼či; Hakan Erta┼čk─▒n,

[37] ├ľzer G├╝le├žÔÇÖin K─▒z─▒k K├Âylerinde FolklorÔÇŁ s. 50-60, a.g.e.

[38] ├ľzer G├╝le├žÔÇÖin K─▒z─▒k K├Âylerinde FolklorÔÇŁ s. 50-60, a.g.e.

[39] ├ľzer G├╝le├žÔÇÖin K─▒z─▒k K├Âylerinde FolklorÔÇŁ s. 50-60, a.g.e.

[40] Kaynak Ki┼či; Hakan Erta┼čk─▒n

[41] ├ľzer G├╝le├žÔÇÖin K─▒z─▒k K├Âylerinde FolklorÔÇŁ s. 50-60, a.g.e.

[42] Ya┼čar Kalafat, Do─ču AnadoluÔÇÖda Eski T├╝rk ─░nan├žlar─▒n─▒n ─░zleri, 6. Bask─▒, Berikan Yay─▒nevi, Ankara, 2010

[43] ├ľzer G├╝le├žÔÇÖin K─▒z─▒k K├Âylerinde FolklorÔÇŁ s. 50-60, a.g.e.

[44] Ya┼čar Kalafat, ÔÇťT├╝rk Halk ─░nan├žlar─▒ndan Mitolojiye Kut Ba─člam─▒nda Mesken-Aile ve Aile De─čerleriÔÇŁ, Uluslararas─▒ Altay Topluluklar─▒ Sempozyumu Mesken-Aile ve Aile De─čerleri 824-27 Temmuz 2017 ─░stanbul

[45] Ya┼čar Kalafat, ÔÇťT├╝rk K├╝lt├╝r├╝nde Elma/K─▒z─▒l Elma Ba─člam─▒nda T├╝rk Halk ─░nan├žlar─▒ÔÇŁ T├╝rk K├╝lt├╝r├╝nde Meyve Sempozyumu (07-08 Nisan 2004 istanbul) Marmara ├ťniversitesi T├╝rkiyat Ara┼čt─▒rma ve Uygulama Merkezi/Prof. Taciser OnukÔÇÖa Arma─čan (Edit├Ârler: F.Akp─▒narl─▒ & H. Serpil Orta├ž & Nail Tan & Hayrettin ─░vgin), K├╝lt├╝r Ajans─▒ Yay─▒nlar─▒, Ankara 2007 s.235-241

[46] ├ľzer G├╝le├žÔÇÖin K─▒z─▒k K├Âylerinde FolklorÔÇŁ s. 50-60, a.g.e.

[47] Kaynak Ki┼či, ─░zzet Bing├Âl, 45 ya┼č─▒nda ilkokul mezunu, Derek─▒z─▒k K├Ây├╝ K─▒z─▒k Derne─či Ba┼čkan─▒

[48] Kaynak Ki┼či, ─░zzet Bing├Âl

[49] Kaynak Ki┼či, ─░zzet Bing├Âl, Raif Kaplano─člu-Aziz Elmas (Edit├Âr), Uluda─čÔÇÖ─▒n Be┼čibirli─č Bursa K─▒z─▒klar─▒, Cumal─▒k─▒z─▒k, De─čirmenlik─▒z─▒k, Derek─▒z─▒k, Fidyek─▒z─▒k, Hamaml─▒k─▒z─▒k K├Âyleri, Bursav, 2009, Bursa

[50] Ya┼čar Kalafat, ÔÇťT├╝rk Halk ─░nan├žlar─▒ndan Mitolojiye Kut Ba─člam─▒nda Mesken-Aile ve Aile De─čerleriÔÇŁ, Uluslararas─▒ Altay Topluluklar─▒ Sempozyumu Mesken-Aile ve Aile De─čerleri 824-27 Temmuz 2017 ─░stanbul

[51] Kaynak Ki┼či, ─░zzet Bing├Âl

[52] Kaynak Ki┼či: Nihat Kesici; 80 ya┼č─▒nda Orta Okul Mezunu

[53] Kaynak Ki┼či: Nihat Kesici; 80 ya┼č─▒nda Orta Okul Mezunu

[54] Kaynak Ki┼či: Nihat Kesici; 80 ya┼č─▒nda Orta Okul Mezunu

[55] Kaynak Ki┼či: Nihat Kesici; 80 ya┼č─▒nda Orta Okul Mezunu

[56] Kaynak Ki┼či: Nihat Kesici; 80 ya┼č─▒nda Orta Okul Mezunu

[57] Kaynak Ki┼či, ─░zzet Bing├Âl, Raif Kaplano─člu-Aziz Elmas (Edit├Âr), Uluda─čÔÇÖ─▒n Be┼čibirli─č Bursa K─▒z─▒klar─▒, Cumal─▒k─▒z─▒k, De─čirmenlik─▒z─▒k, Derek─▒z─▒k, Fidyek─▒z─▒k, Hamaml─▒k─▒z─▒k K├Âyleri, Bursav, 2009, Bursa

[58] Kaynak Ki┼či, ─░zzet Bing├Âl, Raif Kaplano─člu-Aziz Elmas (Edit├Âr), Uluda─čÔÇÖ─▒n Be┼čibirli─č Bursa K─▒z─▒klar─▒, Cumal─▒k─▒z─▒k, De─čirmenlik─▒z─▒k, Derek─▒z─▒k, Fidyek─▒z─▒k, Hamaml─▒k─▒z─▒k K├Âyleri, Bursav, 2009, Bursa

[59] Kaynak Ki┼či, ─░zzet Bing├Âl, 45 ya┼č─▒nda ilkokul mezunu, Derek─▒z─▒k K├Ây├╝ K─▒z─▒k Derne─či Ba┼čkan─▒

[60] Kaynak Ki┼či; Fahri, Baba Sultan K├Ây├╝ Muhtar─▒

[61]Kaynak Ki┼či; Fahri, Baba Sultan K├Ây├╝ Muhtar─▒

[62] Kaynak Ki┼či: Nihat Kesici; 80 ya┼č─▒nda Orta Okul Mezunu

[63] Kaynak Ki┼či, Nihat Kesici, 80 ya┼člar─▒nda orta Okul mezunu K─▒z─▒k T├╝rkmeni

 

890 total views, 1 views today

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:

B─░RDE BUNLARA BAKIN

  • ├çOK OKUNAN
  • YEN─░
Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti

Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti

6 A─čustos 2019, Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti i├žin yorumlar kapal─▒
BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒

BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒

5 A─čustos 2019, BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či

Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či

5 A─čustos 2019, Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či i├žin yorumlar kapal─▒
K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒

K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒

31 Temmuz 2019, K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒ i├žin yorumlar kapal─▒