Deniz DALKILINÇ
Deniz  DALKILINÇ
ÔÇťSon S├╝mer Krali├žesiÔÇŁÔÇŽ Muazzez ─░lmiye ├ç─▒─č
  • 26 Mart 2018 Pazartesi
  • +
  • -

ÔÇťBu ben, bu S├╝reyya Salih, bu Hikmet, bu Cemile, G├╝zide, Meliha, R├╝┼čt├╝, Orhan Burian, Feriha, Fazilet, Nebahat, Cemal, Muazzez, R─▒za, Hikmet,┬á ├ľmer, Zahide, Ali, Zehra, bu da M├╝nevver Tevfik.ÔÇŁ

Foto─črafta tam 20 ki┼či var. 90 y─▒l ├Ânce foto─čraftaki s─▒n─▒f arkada┼člar─▒n─▒n tamam─▒n─▒ bir solukta say─▒yor p─▒r─▒l p─▒r─▒l haf─▒zas─▒yla 101 ya┼č─▒ndaki Muazzez ─░lmiye ├ç─▒─č. BursaÔÇÖn─▒n yeti┼čtirdi─či as─▒rl─▒k bir ├ž─▒nar, ÔÇťSon S├╝mer Krali├žesiÔÇŁÔÇŽ

K─▒r─▒m g├Â├žmeni bir ailenin ilk ├žocu─ču olarak BursaÔÇÖda do─čar Muazzez ─░lmiye ├ç─▒─č. Seferberlik zaman─▒, 1. D├╝nya sava┼č─▒ ba┼člamak ├╝zere. Annesi Hamide Han─▒m mira├ž kandilinde bir cumartesi g├╝n├╝ do─čdu─čunu s├Âyler.┬á Muazzez Han─▒mÔÇÖ─▒n hesaplatt─▒rd─▒─č─▒na g├Âre 20 Haziran.

Muazzez ─░lmiye ├ç─▒─č ┼č├Âyle anlat─▒yor: ÔÇťN├╝fus k├ó─č─▒d─▒mda do─čum tarihim 1913 diye yaz─▒yor.┬á Babam BursaÔÇÖda ├Â─čretmen okuluna girebilmem i├žin b├╝y├╝tt├╝ ya┼č─▒m─▒. Yani 20 Haziran 1914 y─▒l─▒nda do─čmu┼čum, tam sava┼ča ba┼člamak ├╝zereyken.┬á Merzifon do─čumlu babam Zekeriya ─░til Bursa’ya okumaya gelir ve tesad├╝fen annemin kuzeniyle arkada┼č olur. ├ľ─čretmen okuluna gidip ├Â─čretmen olmu┼č ve annem Hamide ─░til’le evlenmi┼č. Ben do─čduktan sonra babam ilk olarak Armutlu’ya tayin olmu┼č. 3 ya┼č─▒ma kadar ArmutluÔÇÖda kalm─▒┼č─▒z.

ArmutluÔÇÖdan sonra babam BilecikÔÇÖin Pazarc─▒k kasabas─▒na tayin oldu. ├çok yokluk ├žektik orada. Babam─▒n k├Ât├╝ durumda oldu─čunu bilen bir t├╝ccar babama ├že┼čitli mallar vermi┼č. Bunlar─▒ k├Âylerde satmas─▒n─▒ s├Âylemi┼č ama babam ├Â─čretmen oldu─ču i├žin annem satard─▒ o mallar─▒. Annem, e┼ček kiralad─▒ ve k├Âylerde sabun, kolonya gibi e┼čyalar satmaya ba┼člad─▒. Kar┼č─▒l─▒─č─▒nda ise un ve ya─č al─▒yordu. Annem beni de e┼če─čin ├╝zerindeki k├╝feye koyar k├Âylere g├Ât├╝r├╝rm├╝┼č. Daha ├╝├ž ya┼č─▒nday─▒m. E┼če─čin ayaklar─▒ suya girince patiklerim kirleniyor diye a─člad─▒─č─▒m─▒ s├Âylerdi.

Sonra babam Pazarc─▒kÔÇÖa tayin olmu┼č. Tayin s─▒ras─▒nda i┼čgal ba┼člam─▒┼čt─▒. Biz oradayken 1. ve 2. ─░n├Ân├╝ Sava┼člar─▒ olmu┼č. Askerlerimiz ellerinde bir top olmamas─▒na ra─čmen da─člara borular koymu┼člar oradan oraya g├Ât├╝r├╝p sanki top varm─▒┼č gibi yapm─▒┼člar. Askerlerimizin kovalad─▒─č─▒ bir tabur Yunan askeri ka├žm─▒┼č bizim oraya geliyor. Muazzam elbiseler vard─▒ ├╝zerlerinde, ayaklar─▒nda sa─člam pabu├žlar vard─▒.

Orada 3 g├╝n kal─▒yor anlatt─▒klar─▒na g├Âre. Babam mektepte Yunanl─▒lar─▒n geldi─čini duyuyor bayra─č─▒ al─▒p eve geliyor. Annem; ÔÇśYav naapt─▒n sen, seni d├╝┼čman ├Âld├╝recekti, b├Âyle getirdin bayra─č─▒ÔÇÖ falan diyor babama. Babam da; ÔÇśBayra─č─▒ ezeceklerdi, ben nas─▒l bayra─č─▒ ezdireyim, b─▒rakay─▒m da” diyor. O g├╝nlerde biz ├žocuklar─▒ ├ž─▒karmad─▒lar d─▒┼čar─▒. Yaln─▒z, karde┼čim Talat k├╝├ž├╝k o zamanlar, eline b─▒├ža─č─▒ alm─▒┼č soka─ča f─▒rlam─▒┼č gitmi┼č, ÔÇśYunanl─▒lar─▒ ├Âld├╝r├╝cemÔÇÖ diye ba─č─▒rm─▒┼č. Evde b├╝y├╝k bir heyecan oldu. Sonra gidip sokaktan al─▒p getirdiler TalatÔÇÖ─▒.

Pazarc─▒kÔÇÖtayken ya┼č─▒m k├╝├ž├╝k oldu─ču i├žin okula gidemiyordum. Ama babam─▒n ├Â─čretmenlik yapt─▒─č─▒ okula misafir talebe olarak giderdim. Sabahleyin erkek okuluna, ├Â─čleden sonra k─▒z okuluna giderdim e─člence i├žin. O zamanlar eski harflerle okuma yazmay─▒ ├Â─črenmi┼čtim bile.

Sakarya Sava┼č─▒ ├Âncesi haz─▒rl─▒klar yap─▒l─▒rken Eski┼čehir’e geldik. Halk─▒ geriye ├žekmeye ba┼člad─▒lar. Eski┼čehirÔÇÖde annem kuma┼č al─▒p pantolon dikmeyi ├Â─črenmi┼čti. ┼×alvar de─čil, pantolon dikiyor, sat─▒yor, onun paras─▒yla evin ihtiya├žlar─▒n─▒ kar┼č─▒l─▒yordu. Para yok, s─▒k─▒nt─▒ ├žok, d├╝┼čman var! Eski┼čehirÔÇÖde san─▒r─▒m bir 6 ay falan kald─▒k. D├╝┼čman ilerleyince bizi oradan Ankara’ya g├Ânderdiler. Herkes AnadoluÔÇÖya ├žekiliyor. AnkaraÔÇÖya geldik ki oooo her yer dolmu┼č, ka├žm─▒┼č gelmi┼čler. Araba bulamayanlar, trenlerde yer bulamayanlar yayan ├ž─▒k─▒p gelmi┼č. B├╝y├╝k bir sefalet. Orda yer, yurt, kalacak yer yok. Babam ├žok ak─▒ll─▒ bir adamd─▒, bir kahve buluyor. Kahvenin i├žinde ├žar┼čaflar gerdiriyor. Birka├ž aile orada kal─▒yoruz.

Bir s├╝re sonra yine yollara d├╝┼čt├╝k. Babam─▒n k─▒z karde┼činin ya┼čad─▒─č─▒ ├çorum’a gidece─čiz. AnkaraÔÇÖdan dekovil denen ├╝st├╝ a├ž─▒k, k├╝├ž├╝k bir trenle yola ├ž─▒kt─▒k. Trenin alt─▒ cephane dolu. Cephaneyi de ka├ž─▒r─▒yorlar AnadoluÔÇÖya. T─▒rk─▒r t─▒k─▒r gittik. Gece yar─▒s─▒ bizi bir yere indirdiler.┬á Yah┼čihan, h├ól├ó ismini unutmam.┬á Annem bir denk yapm─▒┼č, i┼čte denk de bir yatak bir yorgan. Onu a├žt─▒ bizi yat─▒rd─▒ oraya. ─░ki karde┼čiz o zaman. Sabahleyin kalk─▒yorlar. Yiyecek hi├žbir ┼čey yok, gitmek laz─▒m vas─▒ta yok. Babam bir e┼ček kervan─▒ buluyor. Birka├ž aileyle birlikte 5 g├╝nde ├žoruma gidiyoruz. Yolda hat─▒rlad─▒─č─▒m en b├╝y├╝k ┼čey; bir ba─ča girdik ba─čda daha ├╝z├╝mler olmam─▒┼čt─▒, hepsi koruk. Hepimiz ba─čda o koruklara yap─▒┼čt─▒k. Ben o ba─č─▒n tad─▒n─▒ hi├ž unutamam. Ne kadar ac─▒km─▒┼č─▒z, ne kadar susam─▒┼č─▒z.

Ve o e┼čeklerle ├çorumÔÇÖa, halam─▒n evine vard─▒k. Orada babam ├Â─čretmenlik ald─▒. ├çorum’da annem pantolon dikiyordu. Halk k─▒yafet diktiriyordu yani. Babam beni 2. s─▒n─▒fa vermek istedi fakat ├Â─čretmen ÔÇśYa┼č─▒ k├╝├ž├╝k, okuma yazma biliyor, ama birinci s─▒n─▒fta g├Ârece─či ba┼čka dersler de var. Onun i├žin birinci s─▒n─▒fa alal─▒mÔÇÖ dedi, ama ben gitmedim. Direndim, ad─▒m ars─▒zl─▒kla kald─▒ bu s─▒n─▒fta. Ravzai Nirvan mektebine gittim orada. 1923 y─▒l─▒nda ├žekindi─čimiz bir foto─čraf var. Ben ya 3. ya da 4. s─▒n─▒ftayd─▒m.┬á ├çok enteresand─▒r, ├žok b├╝y├╝k k─▒zlar da var ve k─▒zlar─▒n hi├žbirinin ba┼č─▒ kapal─▒ de─čil. O zaman k─▒yafet kanunu filan da yoktu daha. Bize kuran okuturlard─▒. Sakall─▒ bir hocam─▒z vard─▒. Ba┼č─▒m─▒z─▒ hi├ž ├Ârtt├╝rmedi. Ben hi├ž hayat─▒mda ba┼č─▒ma bir ┼čey koydu─čumu bilmiyorum. 2. Me┼črutiyette ilkokullar a├ž─▒lmaya ba┼člad─▒. Ama k─▒zlar─▒n ba┼č─▒n─▒ ├Ârtt├╝rmediler. ─░┼čte onun devam─▒ bu.

Cumhuriyetin ilan─▒ndan sonra annem, ÔÇś├çocuklar burada tahsilsiz kalacakÔÇÖ dedi ve annemin do─čdu─ču yer de oldu─ču i├žin BursaÔÇÖya gitmeye karar verdik. Son gecemizdi, ├çorum’a ilk kez elektrik geldi─činde yollara ├ž─▒kt─▒k g├Ârmek i├žin. Aksi gibi yanmad─▒. BursaÔÇÖya d├Ânecektik. Elektri─či orada g├Âremedim. ├çorum’da o zaman bolluk ├žok; a├žl─▒k, k─▒tl─▒k yoktu, ba─člar, bah├želer vard─▒. Orda 3 sene kald─▒k, 5 s─▒n─▒fa ge├žti─čimde, yani 1921ÔÇÖle 1924ÔÇÖ aras─▒nda orada kald─▒k.

1924 y─▒l─▒n─▒n bir yaz g├╝n├╝ BursaÔÇÖya gitmek i├žin yeniden uzun bir yola ├ž─▒karlar. ├çorumÔÇÖdan AnkaraÔÇÖya ├╝st├╝ kapal─▒, yayl─▒ bir at arabas─▒yla gelirler. AnkaraÔÇÖdan trenle Boz├╝y├╝kÔÇÖe oradan da tekrar yayl─▒ arabayla BursaÔÇÖya ula┼č─▒rlar. BursaÔÇÖya yakla┼č─▒rken art─▒k yava┼č yava┼č kamyonlarla kar┼č─▒la┼č─▒rlar: ÔÇťO g├╝r├╝lt├╝ kamyonlar atlar─▒ ├╝rkecek diye ├žok korktum. Kamyonlar─▒ g├Âr├╝r g├Ârmez hemen yere yatard─▒m atlar ├╝rkecek de bizi kald─▒racak diye. H├ólbuki o atlar al─▒┼čm─▒┼č art─▒k ├╝rkm├╝yorlard─▒.ÔÇŁ

BursaÔÇÖda dedemin evine gittik. Tefrihiye mahallesinde Tezveren SultanÔÇÖa yak─▒n bir meydandaki aral─▒ktayd─▒ ev. ├ľyle g├╝zel bir bah├žesi vard─▒ ki evin. H├ól├ó Bursa deyince ilk o ev ve bah├že akl─▒ma gelir. B├╝y├╝k bir armut a─čac─▒ vard─▒, bir de ayva a─čac─▒. Ekmek ayvas─▒. ├çok g├╝zel beyaz zambaklar vard─▒. Bah├žede mermer bir ├že┼čme vard─▒.

Bursa’ya ilk geldi─čimiz sene sokakta silah sesleri ve g├╝r├╝lt├╝ler duyarak kap─▒ya f─▒rlam─▒┼čt─▒m. Me─čer Ay tutulmu┼č. Mahalle halk─▒ peri┼čan bir ┼čekilde, kimi tabanca atarak, kimi dualar ederek Ay’─▒ ┼čeytanlardan, cinlerden kurtarmaya ├žal─▒┼č─▒yordu.

├çorum’dan ilkokul be┼činci s─▒n─▒fa ge├žti─čimde Bursa’ya gelmi┼čtik. ├çorumÔÇÖda elektir─či g├Ârememi┼čtim ama BursaÔÇÖda g├Ârd├╝m ilk. Ama evlerde yoktu sadece sokaklarda vard─▒.

BursaÔÇÖda Maksem ve baz─▒ sokaklar─▒ kocaman gelirdi bana. Bursa benim i├žin d├╝nyan─▒n en b├╝y├╝k ┼čehriydi o zaman. Oradan ─░stanbul’a geldi─čim zaman ┼ča┼čd─▒m kald─▒m. Hele sonradan Almanya ve Amerika’n─▒n caddelerini g├Âr├╝nce daha da ┼ča┼č─▒rm─▒┼čt─▒m. Ama Bursa Ovas─▒ÔÇÖn─▒n ye┼čilli─čini hi├ž unutam─▒yorum. ┼×imdi Bursa’ya gitti─čim zaman i├žim yan─▒yor. K─▒yd─▒lar o g├╝zelim ovayaÔÇŽ

Kapal─▒ ├çar┼č─▒’y─▒ hat─▒rl─▒yorum. Bir de faytonlar─▒ÔÇŽ “Talika” derdik faytonlara. ─░├žinde iki tarafl─▒ oturulurdu, ├╝st├╝ kapal─▒yd─▒. Faytonlarla gitti─čimiz hamamlar─▒ da hat─▒rl─▒yorum, belimize kabak ba─člar havuzunda y├╝zerdik.

10-12 ya┼č─▒ndayken mahallenin k─▒zlar─▒n─▒ toplar bezden bebekler, oyuncaklar yapar evcilik oynard─▒k. ├çocuklar─▒ b├Âyle e─člendirdi─čim i├žin: ÔÇśBu k─▒z muallim olacak muhakkakÔÇÖ derlerdi b├╝y├╝kler. Babas─▒ m├╝fetti┼č olan bir tanesi seneler sonra ┼č├Âyle dedi: ÔÇśBiliyor musun Muazzez Abla, senin yapt─▒─č─▒n bebekler h├ól├ó tavan aras─▒nda duruyorÔÇÖ. B├╝t├╝n oyunumuz buydu i┼čte ba┼čka bir oyun bilmiyordum.

BursaÔÇÖda bayramlarda P─▒narba┼č─▒ÔÇÖna giderdik. Babam─▒n ├╝zerine bir pehlivan y─▒k─▒lm─▒┼čt─▒ da yeni elbisesi hep ya─članm─▒┼čt─▒ onu hi├ž unutmam. Sal─▒ncaklar, d├Ânme dolaplar vard─▒. As─▒larak telde giderdik, ona da tayyareye bindik derdik. P─▒narba┼č─▒ÔÇÖnda karag├Âz oynat─▒rlard─▒. Alt─▒m─▒zdan dere ge├žer, b├Âyle s─▒ralara otururuz seyrederdik Karag├ÂzÔÇÖ├╝.

Dedem her bayram P─▒narba┼č─▒ÔÇÖnda kurabiye yapar K─▒z─▒lay’a yard─▒m i├žin para toplard─▒. Karde┼čim Talat kumbaray─▒ ta┼č─▒rd─▒. O zamanlar yard─▒m yapanlar─▒n yakalar─▒na etiket tak─▒l─▒yordu ama dedem kurabiye yap─▒p da─č─▒tm─▒┼čt─▒. Kurabiyeyi alan herkes mecbur hissederdi para vermeye. Dedem sonradan Yard─▒msever soyad─▒n─▒ alm─▒┼čt─▒ bu y├╝zden.

BursaÔÇÖda tiyatroya hi├ž gitmedim. Ama 15 g├╝nde bir Setba┼č─▒ÔÇÖndaki sinemaya giderdik. Billi Dool filmleri izlerdik. Bir zaman sessiz filmler izledik sonra sesli filmler ba┼člad─▒. Setba┼č─▒ÔÇÖnda bir de resim yapt─▒─č─▒m─▒z─▒ hat─▒rl─▒yorum. Setba┼č─▒ taraf─▒ndayd─▒ san─▒r─▒m, bir foto─čraf├ž─▒ vard─▒; Foto Y─▒ld─▒z. O zaman modayd─▒ foto─čraf ├žektirmek, gidip gidip ├žektiriyorduk param─▒z yetti─čince. Yine oralarda kitap├ž─▒lar vard─▒, babam merakl─▒yd─▒ kitaba.

Bursa’ya geldi─čimizde Yunan gitmi┼čti ve ├žok s─▒k─▒nt─▒ vard─▒. Babam Hocaalizade Mektebinde ├Â─čretmenli─če devam etti. 1924 senesinin Eyl├╝l ay─▒nda babam beni ├Ânce Setba┼č─▒ÔÇÖndaki Nil├╝fer Hatun Mektebine verdi. Sonra duymu┼č ki, ├Âzel bir ilkokul olan Bizim Mektep’te, keman ve Frans─▒zca dersleri var. Derhal beni bu mektebe verdi. 5. ve 6. s─▒n─▒flar─▒ orada okudum. Okula kaydoldum, ama keman almak i├žin para yok ki. Annem ├žok becerikli bir kad─▒nd─▒. Kasket dikti, pazarda satt─▒, keman paras─▒n─▒ ├ž─▒kartt─▒.

Bizim Mektebi, Zehra ve Nazike ad─▒nda iki k─▒z karde┼č a├žm─▒┼č. ├ťlkenin k─▒z ve erkek birlikte e─čitim g├Ârd├╝─č├╝ ilk ├Âzel okuluydu. Okul binas─▒ Mahkeme Hamam─▒n─▒n a┼ča─č─▒s─▒nda k├Â┼če ba┼č─▒nda eski bir binayd─▒. Bah├žesi vard─▒.

S─▒n─▒f─▒m─▒zda oturma d├╝zeni nal ┼čeklindeydi. ├ľnde 3 ki┼čilik bir s─▒ra vard─▒. Ben ortada Orhan ve R├╝┼čt├╝ ise iki yan─▒mda otururdu. Di─čerleri kenarda otururdu. Bir de bah├žeden odun ka├ž─▒rmalar─▒m─▒z─▒ hat─▒rl─▒yorum. S─▒n─▒fta soba yakmak i├žin. K─▒┼č─▒n sobalar yanard─▒. Fazla masraf olmas─▒n diye odunlar s─▒n─▒flara hesapl─▒ veriliyordu. Biz de paltolar─▒m─▒z alt─▒nda odun ka├ž─▒r─▒rd─▒k.

Bizim Mektepte hocalar─▒m─▒z; Zehra Han─▒m ve karde┼či Nezaket Han─▒m, resim hocam─▒z Cemal Bey (Nadir), Edip Bey vard─▒ bir de -co─črafya hocam─▒z- Fakihe (├ľymen) Han─▒mÔÇÖ─▒n kocas─▒. Keman hocam─▒z Necati BeyÔÇÖdi.

K─▒z Muallim Mektebi

Bizim Mektepte 6 s─▒n─▒f─▒ bitirince ba┼čka okuyaca─č─▒m okul yoktu. Babam ├Ânce MuradiyeÔÇÖdeki Amerikan K─▒z Kolejine gitmi┼č. Okulun etraf─▒nda dola┼čm─▒┼č, bilgi alm─▒┼č beni oraya koymak i├žin. Fakat verecek paras─▒ yok. Sonra 1926 senesinde muallim mektebinin imtihan─▒na soktu beni. ÔÇť─░mtihana girenlerin hemen hepsi g├Âz├╝m├╝n ├Ân├╝ndedir. K─▒zlar─▒ s─▒nava getirenlerin belki y├╝zde doksan─▒ kad─▒nd─▒. Kad─▒nlar k─▒zlar─▒n─▒ okutmak i├žin ellerinden gelen her ┼čeyi yap─▒yordu. ├ç├╝nk├╝ babalar─▒n b├╝y├╝k bir k─▒sm─▒ ├Âlm├╝┼čt├╝ sava┼čta. Arkada┼člar─▒m─▒n ├žo─ču babas─▒zd─▒. Babam ├Â─čretmen oldu─ču i├žin sava┼ča al─▒nmam─▒┼č.

─░mtihan─▒ kazand─▒m ve okumaya ba┼člad─▒k. ├ľ─čretmen okulu ├žok g├╝zel ge├žti. Bizim i├žin l├╝ks bir hayatt─▒, her ┼čey ├Ân├╝m├╝zdeydi. Kaloriferimiz yoktu, sobayla ─▒s─▒n─▒yorduk, genellikle sabahlar─▒ yeni yanan sobadan ├ž─▒kan dumandan g├Âzlerimiz yanarak ─▒s─▒nmaya ├žal─▒┼č─▒rd─▒k. Gece yatakhanelerimiz so─čuktu ama ona ra─čmen hepimiz mutluyduk. Kocaman bir yatakhanemiz vard─▒. 40-50 ki┼či kal─▒rd─▒k bir odada. Yatakhanede bek├žiler vard─▒. Kad─▒nlar gece gelir ├╝st├╝ a├ž─▒lanlar─▒n ├╝st├╝n├╝ ├Ârterlerdi, yard─▒m ederlerdi. Haftada bir okulun ├žama┼č─▒rhanesinde ba┼č─▒m─▒z─▒ y─▒kard─▒k, 15 g├╝nde bir de Mahkeme Hamam─▒na giderdik.

S─▒cak Yemeklerimiz oluyordu. Mutluyduk, ├ž├╝nk├╝ hepimiz sava┼č g├Ârm├╝┼č bir├žok s─▒k─▒nt─▒lar g├Ârm├╝┼č bir nesildik. Onun i├žin ne bulduysak bizim i├žin b├╝y├╝k bir ┼čeydi.

Okulumuz Bursa K─▒z Lisesi’nin ┼čimdiki yerindeydi. Bu foto─čraftaki gibi 2 katl─▒yd─▒. ├ťst katta yemekhanelerimiz vard─▒. Alt katta uzun bir koridor ve etraf─▒nda da s─▒n─▒flar─▒m─▒z vard─▒. Koridorun orta yerinde bir avlu bulunuyordu ├žok iyi hat─▒rl─▒yorum. ├ç├╝nk├╝ ben o koridorda ├žok ko┼čard─▒m. Hatta bir g├╝n elime bir testi ald─▒m, d├╝d├╝kl├╝ bir testi. ├ľtt├╝re ├Âtt├╝re koridorda ko┼čarken yakalad─▒lar beni sa├ž─▒mdan. Ceza vereceklerdi ama k─▒yamad─▒lar.

Yat─▒l─▒ okumaya al─▒┼čmam zor oldu. Her gece yatakta a─člard─▒m. Kad─▒nlar ┼čik├óyet etmi┼čler a─čl─▒yor bu, bunu al─▒n diye. Ama sonra al─▒┼čt─▒m. Yat─▒l─▒ okulda okumak ├žocuklar i├žin ├žok iyi bir ┼čey. Ben korkak, aileye ├žok ba─čl─▒ bir insanken kendimi buldum orda. Yemek dersimizde bize yemek yapmay─▒ ├Â─čreten ├Â─čretmenimiz babam─▒n arkada┼č─▒yd─▒. Babam onu ziyarete gelirdi ve onu hemen her g├╝n g├Âr├╝rd├╝m. Annem de haftada bir kez gelirdi. Hafta sonlar─▒ eve giderdim. Ona ra─čmen bir sene s─▒k─▒nt─▒ ├žektim.

├çok g├╝zel arkada┼čl─▒klar─▒m─▒z oldu Muallim Mektebinde. En yak─▒n arkada┼č─▒m HaticeÔÇÖydi, Hatice K─▒z─▒lyay. ─░ki y─▒l birlikte yemekhane sorumlusu yapt─▒─č─▒m─▒z Hatice de Bursa do─čumludur. Muallim Mektebinden sonra da ├Ânce SivrihisarÔÇÖda ├Â─čretmenlik yapt─▒. Sonra Eski┼čehirÔÇÖe geldi, birlikte ├Â─čretmenlik yapt─▒k. Birlikte Dil ve Tarih-Co─črafya Fak├╝ltesi’ne ve ayn─▒ b├Âl├╝me girdik. Yine meslekta┼č olarak ─░stanbul Arkeoloji M├╝zelerinde ├žal─▒┼čt─▒k. 1984 y─▒l─▒nda onu yitirinceye kadar candan arkada┼čl─▒─č─▒m─▒z devam etti. K─▒z─▒ ─░┼čtar da burada oturuyor. ─░┼čtarÔÇÖ─▒n ad─▒na ÔÇťHititler ve Hattu┼ča – ─░┼čtar’─▒n KalemindenÔÇŁ isimli bir kitap da ├ž─▒kard─▒m ben. G├Âr├╝┼č├╝yoruz h├ól├ó ─░┼čtarÔÇÖla.

Servet Fehmi, bizden bir ├╝st s─▒n─▒ftayd─▒. O da ├žok yak─▒n arkada┼č─▒md─▒. Tesad├╝f ki o da Eski┼čehirÔÇÖde ├Â─čretmenlik yapt─▒ benim gibi. H├╝seyin diye bir tayyareci subayla evlendi orada. Servet G├Âker oldu evlenince. Evlendi ama bir bu├žuk sene sonra kocas─▒ bir u├žak kazas─▒nda ├Âld├╝. ├ľl├╝nceye kadar Servet ve o─čluyla da g├Âr├╝┼čt├╝k.

S├╝reyya diye bir arkada┼č─▒m vard─▒. Onunla Bizim Mektepte de arkada┼čt─▒k K─▒z Muallim Mektebinde de. Sonra ├Â─čretmen oldu, evlendi subay bir adamla. ├çocuklar─▒ oldu. Nihayet ─░stanbulÔÇÖda birle┼čtik y─▒llar sonra. Giderdim bazen onlara, ├žikolata g├Ât├╝r├╝rd├╝m ├žocuklara. Arkada┼čl─▒─č─▒m─▒z devam etti o ├Âlene kadar. Sonra ├žocuklar─▒ da son zamanlara kadar beni arad─▒lar sordular hep.

Safiye Ayla, ben birinci s─▒n─▒ftayken son s─▒n─▒ftaym─▒┼č. Bir g├╝n bankta oturuyorduk. ─░├žerden bir u─čultu geldi. D─▒┼čar─▒ ├ž─▒kt─▒lar Safiye deli oldu dediler. Y├╝z├╝n├╝ g├Âremedim ama duydum ki alm─▒┼č g├Ât├╝rm├╝┼čler hastaneye, hi├ž g├Ârmedim sonradan da.

40 ki┼čiydik s─▒n─▒flarda, sabahtan ak┼čama kadar ders g├Âr├╝rd├╝k. Edebiyat, tarih, co─črafya, kimya, fizik, matematik, psikoloji, geometri, tabiat bilgisi derslerimiz vard─▒. Hocalar─▒m─▒z dersleri ├žok iyi anlat─▒rlard─▒.

─░lk kad─▒n mebuslar─▒m─▒zdan Fakihe Han─▒m (├ľymen) tarih ├Â─čretmenimizdi.

Ali Ulvi Bey (El├Âve) edebiyat ├Â─čretmenimizdi. Hani ┼ču me┼čhur “Da─č Ba┼č─▒n─▒ Duman Alm─▒┼čÔÇŁ ┼čiirinin yazar─▒. Onunla ├Âl├╝nceye kadar g├Âr├╝┼čt├╝k, ├Âlmeden ├Ânce beni ├ža─č─▒rtt─▒rm─▒┼č, ama ─░stanbul’da yoktum ve g├Âr├╝┼čemedik. ├çok ├╝z├╝lm├╝┼čt├╝m.

├ťbeyde Han─▒m kimya hocam─▒zd─▒, ├žok korkard─▒k ondan.┬á

Faika Hocahan─▒m vard─▒, psikoloji derslerimize girerdi.

Naciye Han─▒m (Ak├╝ren), jimnastik ├Â─čretmenimizdi. ─░dman hareketleri g├Âsterirdi bize, oyun oynat─▒rd─▒. Voleybol oynayanlar da vard─▒, ama ben girmedim voleybola, belki de kabiliyetim yoktu. Muallim Mektebine gen├ž bir k─▒z olarak gelen ilk jimnastik ├Â─čretmenlerinden Naciye Han─▒mÔÇÖla hayata g├Âzlerini yumana kadar g├Âr├╝┼čt├╝k.

Bir resim ├Â─čretmenimiz vard─▒, sonra me┼čhur oldu o.┬á MahmutÔÇÖdu (Cuda) ad─▒. Resim be─čenmeyince: ÔÇśVermeyince Mabut, neylesin MahmutÔÇÖ derdi k─▒zlar.

Necati Bey (Ak─▒┼člar) hem Bizim Mektepte hem de Muallim Mektebinde keman hocamd─▒. Ben o kadar ├žok ├žal─▒┼č─▒yordum ki: ÔÇśSana bir dersi bedava verece─čim.ÔÇÖ dedi. Onu hi├ž unutmam.

Tayfur Bey matematik ├Â─čretmenimizdi. ├çok enteresan bir hocayd─▒.

Osman Bey m├╝d├╝r muaviniydi. ┼×├Âyle hat─▒rlar─▒m onu. Bir resim istediler benden. G├Ât├╝rd├╝m bakt─▒: ÔÇśK─▒z ne bu kafa, kocaman ├ž─▒km─▒┼čs─▒nÔÇÖ dedi. Sonra d├Ând├╝ ÔÇśEee ak─▒l var zatenÔÇÖ dedi.

┼×ahvar Han─▒m, T├╝rk├že hocam─▒zd─▒. Sonradan kad─▒nca─č─▒z─▒n ├žene kemi─či d├╝┼čm├╝┼č kapayam─▒yordu. O zamanlar yapamad─▒lar doktorlar herh├ólde.

Hat─▒rlad─▒─č─▒m di─čer hocalar─▒m─▒z Enise Han─▒m ve Re┼čat Bey. Frans─▒zca ├Â─čretmeni I┼č─▒klar Askeri Lisesi’nden gelirdi, ├žok iyi ├Â─čretirdi. Oradan ├Â─črendi─čim Frans─▒zca ile ├Â─čretmen okulunu bitirmi┼čtim.

Okuldan sonra dersler d─▒┼č─▒nda mektebin avlusunda oynar oturur konu┼čurduk. Yat─▒l─▒ oldu─čumuz i├žin d─▒┼čar─▒ ├ž─▒kmazd─▒k. En b├╝y├╝k e─člencemiz 5 May─▒s’larda trenle Ge├žit denilen yere gitmekti. Trende ┼čark─▒lar s├Âyleyerek t─▒k─▒r t─▒k─▒r giderdik. Orada oyunlar oynan─▒r, yar─▒┼člar yap─▒l─▒rd─▒. Benim oradaki as─▒l e─člencem de bisiklete binmekti. Bisiklete binmeyi orada ├Â─črenmi┼čtim. Param─▒n yetti─či kadar o kira bisikletlerine binerdim. Okuldan haz─▒rlanan yemek paketleri b├╝y├╝k bir i┼čtiha ile a├ž─▒l─▒r, g├╝le oynaya yenirdi. B├╝t├╝n k─▒┼č, 5 May─▒s’ta havan─▒n iyi olmas─▒ i├žin dua ederdik. Bazen ├žisentili bir hava olur, idareden g├Ât├╝rmekte teredd├╝t ederlerse hep birden ne olursa olsun gidelim, diye as─▒l─▒rd─▒k onlara. Bir e─člencemiz de sinemaya gitmekti. Hafta sonlan evlerine ├ž─▒kmayanlar sinemaya g├Ât├╝r├╝l├╝rd├╝. O zaman ┼×afak Sinemas─▒ vard─▒ÔÇŁ

Çivi Gibi Bir Kadın

1931 y─▒l─▒nda Bursa K─▒z Muallim Mektebinden mezun olan ├ç─▒─č, Eski┼čehirÔÇÖde ├Â─čretmenli─če ba┼člar. Ba┼člar ama e─čitimini devam ettirmek niyetindedir. Hatice K─▒z─▒lyay ile Ankara Dil ve Tarih-Co─črafya Fak├╝ltesi S├╝meroloji b├Âl├╝m├╝ne girerler. 1940ÔÇÖta ├Â─črenimlerini tamamlayarak ─░stanbul Eski ┼×ark Eserleri M├╝zesi ├çiviyaz─▒l─▒ Belgeler Ar┼čivine uzman olarak atan─▒rlar. Burada S├╝mer, Akkad ve Hitit dillerinde yaz─▒lm─▒┼č on binlerce tableti inceleyerek b├╝y├╝k bir titizlikle s├╝rd├╝r├╝len ├žal─▒┼čmalar sonucunda 74.000 tableti kapsayan bir ├çiviyaz─▒l─▒ Belgeler Ar┼čivi ortaya ├ž─▒kar─▒rlar. Bu ar┼čiv i├žin Bat─▒l─▒ bilim insanlar─▒, ÔÇťBir abide yaratt─▒n─▒zÔÇŁ diyerek hayranl─▒klar─▒n─▒ dile getirdiler. 33 y─▒l─▒n─▒ bu dev ar┼čivin haz─▒rlanmas─▒na adayan Muazzez ─░lmiye ├ç─▒─č, 1972 y─▒l─▒nda emekli olur.

75 ya┼č─▒ndan sonra yazarl─▒─ča ad─▒m atan ├ç─▒─čÔÇÖ─▒n, 100ÔÇÖ├╝ a┼čk─▒n makalesi ve 20ÔÇÖye yak─▒n kitab─▒ var. Var ama kafas─▒nda hala hayalini kurdu─ču projeler de var. T├╝kenmeyen bir enerjiyle halen okuyup yazmaya devam eden ├ç─▒─č, elektronik postalar─▒n─▒ kontrol etmeye, ├╝lke g├╝ndemini yak─▒ndan takip edip gerekti─činde tepki vermeye de devam ediyor.

Son bir s├ÂzÔÇŽ R├Âportaj yapmak isteyenlere tavsiyemdir; ajandas─▒nda g├╝nler dolu, 2-3 hafta ├Ânceden ula┼č─▒n. Ama ÔÇśbir ┼čey olur kad─▒na acele edeyimÔÇÖ demeyin. Aceleye hiii├ž gerek yok!

(┼×ehrengiz, ┼×ubat 2015)

3,109 Toplam, 3 okuma bug├╝n

Deniz DALKILINÇ

Deniz DALKILINÇ

21 Mart 1973 tarihinde Samanda─čÔÇÖda (Hatay) do─čdu. ─░lk ve orta├Â─črenimini Kayseri ve MersinÔÇÖde tamamlad─▒. Uluda─č ├ťniversitesi E─čitim Fak├╝ltesi S─▒n─▒f ├ľ─čretmenli─či b├Âl├╝m├╝nden mezun oldu. A─čr─▒ ve BursaÔÇÖda ├Â─čretmenlik yapt─▒. H├ólen Bursa Turgay Ciner ─░lk├Â─čretim Okulunda ├Â─čretmenlik yapmaktad─▒r. Mart 2013 tarihinde 11. Bursa Kitap Fuar─▒ÔÇÖnda ÔÇťBursaÔÇÖn─▒n Kad─▒n Y├╝z├╝ÔÇŁ sergisini G├╝ney ├ľzk─▒l─▒n├ž ve Ceyhun ─░rgilÔÇÖle birlikte a├žt─▒. 2013ÔÇÖte ÔÇťBursaÔÇÖn─▒n Kad─▒n Y├╝z├╝ÔÇŁ (G├╝ney ├ľzk─▒l─▒n├ž ve Ceyhun ─░rgil ile), 2017ÔÇÖde ÔÇťBursa Sa─čl─▒k TarihiÔÇŁ (Ceyhun ─░rgil, ├çetin Tor ve Can Ba┼čaran ile) ve 2018ÔÇÖde Merinos Fabrikas─▒ 80 Ya┼č─▒nda (Nezaket ├ľzdemir Bircan ile) adl─▒ kitaplar─▒ yay─▒nland─▒. ÔÇť┼×ehrengizÔÇŁ, ÔÇťBursaÔÇÖda Ya┼čamÔÇŁ ve ÔÇťBursaÔÇÖda ZamanÔÇŁ dergilerinde yaz─▒lar─▒ yay─▒nlanm─▒┼čt─▒r. E-Posta: [email protected]

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Sponsorlu Ba─člant─▒lar
  • YEN─░
1914ÔÇŽ Osmanl─▒ i├žin sava┼č tam tamlar─▒ ├žalarken!

1914ÔÇŽ Osmanl─▒ i├žin sava┼č tam tamlar─▒ ├žalarken!

21 Ekim 2019, 1914ÔÇŽ Osmanl─▒ i├žin sava┼č tam tamlar─▒ ├žalarken! i├žin yorumlar kapal─▒
NostaljiÔÇŽ ─░neg├Âl Sinemalar─▒ÔÇŽ

NostaljiÔÇŽ ─░neg├Âl Sinemalar─▒ÔÇŽ

20 Ekim 2019, NostaljiÔÇŽ ─░neg├Âl Sinemalar─▒ÔÇŽ i├žin yorumlar kapal─▒
K─▒z─▒lba┼č ayr─▒m─▒ Bursa’da ba┼člad─▒: K─▒z─▒l b├Ârk-Ak b├Ârk ayr─▒l─▒─č─▒

K─▒z─▒lba┼č ayr─▒m─▒ Bursa’da ba┼člad─▒: K─▒z─▒l b├Ârk-Ak b├Ârk ayr─▒l─▒─č─▒

20 Ekim 2019, K─▒z─▒lba┼č ayr─▒m─▒ Bursa’da ba┼člad─▒: K─▒z─▒l b├Ârk-Ak b├Ârk ayr─▒l─▒─č─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
─░├žli, Hassas ve ┼×en Bir Bestek├ór: Bimen ┼×en

─░├žli, Hassas ve ┼×en Bir Bestek├ór: Bimen ┼×en

20 Ekim 2019, ─░├žli, Hassas ve ┼×en Bir Bestek├ór: Bimen ┼×en i├žin yorumlar kapal─▒
Son y├╝zy─▒l─▒n tan─▒─č─▒ bir ├Â─čretmen: Me┼čkure (G├Âze) Yuca

Son y├╝zy─▒l─▒n tan─▒─č─▒ bir ├Â─čretmen: Me┼čkure (G├Âze) Yuca

20 Ekim 2019, Son y├╝zy─▒l─▒n tan─▒─č─▒ bir ├Â─čretmen: Me┼čkure (G├Âze) Yuca i├žin yorumlar kapal─▒
Sponsorlu Ba─člant─▒lar