M├╝sl├╝manlar Halife Sultan’─▒n s├Âz├╝n├╝ ger├žekten de dinler mi?

M├╝sl├╝manlar Halife Sultan’─▒n s├Âz├╝n├╝ ger├žekten de dinler mi?

Tayfun ├çAVU┼×O─×LU

Gazeteci / Yazar - Uluda─č ├ťniversitesi E─čitim Fak├╝ltesi Alman Dili Anabilim Dal─▒ (1985) mezunu. 1983'ten itibaren yerel yay─▒n organlar─▒nda muhabir, yaz─▒ i┼čleri m├╝d├╝r├╝ ve genel yay─▒n y├Ânetmeni olarak ├žal─▒┼čt─▒. ├ça─čda┼č Gazeteciler Derne─či (├çGD) Bursa ┼×ubesi eski (1997-2001) ba┼čkanlar─▒ndan. Bursa Ansiklopedisi'ne (Y─▒lmaz Akk─▒l─▒├ž, 1. bask─▒ 2002, Burdef Yay─▒nlar─▒ No:3) madde yazarl─▒─č─▒ yapt─▒. E-Kitap Yay─▒nc─▒l─▒k taraf─▒ndan (┼×ubat 2018) yay─▒nlanan ÔÇťNutukÔÇť i├žin edit├Âr olarak Atat├╝rk ve Kurtulu┼č Sava┼č─▒ kronolojisini haz─▒rlad─▒. Belgeseltarih.com kurucu orta─č─▒ ve yazar─▒d─▒r.
Yay─▒nlanm─▒┼č Kitaplar─▒:
1) ÔÇť├çanakkale 1915 ÔÇô ─░ftiralar, Yalanlar, PolemiklerÔÇť, ┼×ubat-2014, Kasta┼č Yay─▒nevi-─░stanbul
2) "1915 - ├çanakkale Sava┼č─▒nda Trakya", Eyl├╝l 2018, Haber Ajans─▒ yay─▒nlar─▒-─░stanbul
E-Posta: tayfunc@gmail.com
Tayfun ├çAVU┼×O─×LU

Bug├╝nden geriye bakt─▒─č─▒m─▒zda, baz─▒ kesimlerin ÔÇťHalifelikÔÇŁ kurumuna ├žok ├žok ├Âzel ├Ânem atfetti─čini g├Âr├╝yoruz. Hatta CumhuriyetÔÇÖe giden yolda ├Ânce saltanat─▒n sonra da halifeli─čin ilgas─▒┬á bu kesimlerde ├Âyle m├╝thi┼č bir ├Âfkeye yol a├žm─▒┼čt─▒r ki, aradan neredeyse┬á bir as─▒r ge├žmesine kar┼č─▒n Mustafa KemalÔÇÖe, laik cumhuriyete┬á kar┼č─▒ bu duygular─▒ndan bir┼čey kaybetmi┼č de─čiller.

Tarihsel s├╝rece bir baksak, T├╝rklere ge├žene kadarki halifelik kurumunun durumu zaten ├žok da i├ž a├ž─▒c─▒ de─čil. Hz. Peygamberin vefat─▒n─▒n ard─▒ndan halife olanlardan, yata─č─▒nda eceliyle ├Âlenlerin say─▒s─▒ muhtemel ki iki elin parmak say─▒s─▒n─▒ zor bulur. ─░slam halifeleri tarihi, neredeyse birbirini takip eden siyasi cinayetler tarihi gibidir. ├ťstelik ayn─▒ anda iki halifenin bulundu─ču bir├žok d├Ânem de vard─▒r.

Osmanl─▒ padi┼čahlar─▒ asl─▒nda Yavuz Sultan SelimÔÇÖden itibaren halife ├╝nvan─▒ da ta┼č─▒yor olmalar─▒na kar┼č─▒n, bu ├╝nvan─▒ siyaseten kullanma ihtiyac─▒ da pek duymam─▒┼člard─▒r.(1)

Osmanl─▒ Devleti ad─▒m ad─▒m 1. D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖna s├╝r├╝klenirkenÔÇŽ Padi┼čah Mehmet Re┼čat halifelik ├╝nvan─▒n─▒ ├Ân plana ├ž─▒karmay─▒ d├╝┼č├╝n├╝r.

Peki ger├žekten de, 20. Y├╝zy─▒l ba┼člar─▒na gelindi─činde, Halifelik ├Ânemli bir siyasal ya da dini kurum muydu?

Bir yandan Osmanl─▒ ─░mparatorlu─čuÔÇÖnun 1. D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖna giri┼čine dair geli┼čmeleri ├Âzetlerken, bir yandan da ÔÇťHalifelikÔÇŁ ve ÔÇťCihatÔÇŁ gibi kurumlar nas─▒l i┼čledi, sonu├žlar─▒ ne oldu diye bakal─▒m.

Amiral Souchon komutas─▒nda s├Âzde tatbikat i├žin KaradenizÔÇÖe a├ž─▒lan Osmanl─▒ Donanmas─▒, 29 Ekim 1914 sabah─▒ Rus liman ve gemileriyle temas kurdu. Odesa (Hac─▒bey), Sivastopol(Akyar), Novorossisk ve Fedosya (Kefe) limanlar─▒n─▒ bombalad─▒. Bir may─▒n ve 15 askeri nakliye gemisi bat─▒r─▒ld─▒, bir torpidoya a─č─▒r hasar verildi. Bir k├Âm├╝r gemisi 3ÔÇÖ├╝ subay 75 personeliyle esir al─▒nd─▒. NovorossiskÔÇÖte bu─čday silolar─▒yla 50 petrol deposu tahrip edildi.(2)

2 Kas─▒mÔÇÖda Rusya, Osmanl─▒ ─░mparatorlu─čuÔÇÖna kar┼č─▒ sava┼č ilan etti.

Alman gemilerinin de T├╝rk bayra─č─▒ ├žekerek kat─▒ld─▒─č─▒ Osmanl─▒ Donanmas─▒n─▒n KaradenizÔÇÖde sava┼č ilan etmeksizin ger├žekle┼čtirdi─či sald─▒r─▒ya bir cevap verme gere─či duyan ─░ngiltere Deniz Bakanl─▒─č─▒, Frans─▒z H├╝k├╝metiÔÇÖnin de onay─▒n─▒ alarak, Koramiral CardenÔÇÖe ├çanakkale Bo─čaz─▒ÔÇÖndaki d─▒┼č tahkimat─▒ emrindeki z─▒rhl─▒larla uzak mesafeden bombalama emrini verdi.

3 Kas─▒m 1914 g├╝n├╝ ├çanakkale Bo─čaz─▒ÔÇÖn─▒n bat─▒s─▒nda g├Âr├╝len d├Ârt sava┼č gemisi, sava┼č d├╝zeninde ilerledi. Indefatigable ve Indomitable z─▒rhl─▒lar─▒ Avrupa yakas─▒ndaki Sedd├╝lbahir ve Ertu─črul bataryalar─▒na ate┼č a├žt─▒. Ayn─▒ anda Suffren ve Verite z─▒rhl─▒lar─▒ da Kumkale ve Orhaniye bataryalar─▒n─▒ ate┼č alt─▒na ald─▒. 12-13.000 metre mesafeden ate┼č a├žan birle┼čik filoya T├╝rkler de cevap verdi. M├╝ttefik filosu bir saat kadar sonra muharebeyi keserek Saros K├Ârfezi do─črultusunda uzakla┼čt─▒.

Sedd├╝lbahir ve Ertu─črul tabyalar─▒nda toplam kay─▒p, 5ÔÇÖi ┼čehit 2ÔÇÖsi yaral─▒ olmak ├╝zere 7 subay, 66ÔÇÖs─▒ ┼čehit 19ÔÇÖu yaral─▒ olmak ├╝zere 85 erdi. Kumkale ve Orhaniye tabyalar─▒nda ise daha az hasar vard─▒.

ÔÇťÔÇŽBombard─▒mana hedef olan T├╝rk birliklerinin morallerinde
bir sars─▒nt─▒ g├Âr├╝lmedi, birlikler g├Âsterdikleri ├Âzverilerden ├Ât├╝r├╝
Ba┼čkomutanl─▒k├ža g├╝m├╝┼č liyakat madalyas─▒na lay─▒k g├Âr├╝ld├╝ler.

Sonu├ž olarak Birle┼čik FiloÔÇÖnun, ├çanakkale Bo─čaz─▒ giri┼č tahkimat─▒n─▒ ilk kez
bombalamas─▒ bir sonu├ž almaktan ziyade, RusyaÔÇÖdan sonra ─░ngiltere ve FransaÔÇÖn─▒n da Osmanl─▒ DevletiÔÇÖne kar┼č─▒ sava┼č ba┼člatma ad─▒na ba┼čka bir deyi┼čle
sava┼č ilan─▒ mahiyeti ta┼č─▒yordu.

Daha ├Ânceleri Osmanl─▒ donanmas─▒n─▒n e─čitiminde g├Ârev alm─▒┼č bulunan
─░ngiliz Amirali LipausÔÇÖun, T├╝rkiyeÔÇÖyi vaktinden ├Ânce uyaraca─č─▒ endi┼česiyle bu
bombard─▒mana kar┼č─▒ ├ž─▒kmas─▒na ra─čmen, ChurchillÔÇÖin emriyle yap─▒lan
bu harek├ót, T├╝rkiye i├žin al─▒nmakta olan ├Ânlemlerin
art─▒r─▒lmas─▒ bak─▒m─▒ndan ger├žekten uyar─▒c─▒ olmu┼čtur.ÔÇŁ
(3)

Sedd├╝lbahir kalesindeki bir cephaneli─če d├╝┼čen top mermisi sebebiyle 360 a─č─▒r top mermisi ve 11 ton barut infilak etti.

ÔÇťBu patlamayla Sedd├╝lbahir Kalesi Komutan─▒ Y├╝zba┼č─▒ ┼×evki
EfendiÔÇÖnin de aralar─▒nda bulundu─ču 5 subay (Kale Komutan Muhaf─▒z─▒
├ťste─čmen Cevdet Efendi, Tak─▒m komutan─▒ ├ťste─čmen Hasan Pala Efendi,
Tak─▒m Komutan─▒ Te─čmen E┼čref Efendi, Tak─▒m Komutan─▒ Te─čmen Ali
R─▒za Efendi) ve 81 er ┼čehit oldu. Bu ┼čehitlere, ÔÇť─░lk ┼čehitlerÔÇŁ denmektedir.ÔÇŁ
(4)

Osmanl─▒ Devleti derhal ─░tilaf Devletlerine sava┼č ilan etti. (11 Kas─▒m 1914)

Osmanl─▒ Padi┼čah─▒ Mehmet Re┼čatÔÇÖ─▒n T├╝rk askerinin moralini y├╝kseltmek amac─▒n─▒ ta┼č─▒yan beyannamesi ┼č├Âyleydi.

ÔÇťÔÇŽOrduma ve Donanmama!

B├╝y├╝k devletler aras─▒nda sava┼č ilan edilmesi ├╝zerine, her zaman
ans─▒z─▒n ve haks─▒z sata┼čmalara u─črayan devletimiz ve ├╝lkemizin hukukunu,
varl─▒─č─▒n─▒ f─▒rsat├ž─▒ d├╝┼čmanlara kar┼č─▒ gerekti─činde savunabilmemiz i├žin
sizleri silah alt─▒na ├ža─č─▒rm─▒┼čt─▒m.

B├Âylece silahl─▒ bir yans─▒zl─▒k i├žinde ya┼čarken, Karadeniz Bo─čaz─▒ÔÇÖna torpil koymak ├╝zere yola ├ž─▒kan Rus donanmas─▒, e─čitimle u─čra┼čan donanmam─▒z─▒n bir b├Âl├╝m├╝ ├╝zerine ans─▒z─▒n ate┼č a├žt─▒. Uluslar aras─▒ hukuka ayk─▒r─▒ olarak bu haks─▒z sata┼čman─▒n Rusya taraf─▒ndan d├╝zeltilmesini beklerken, gerek ad─▒ ge├žen devlet ve gerekse de m├╝ttefikleri ─░ngiltere ve Fransa devletleri b├╝y├╝kel├žilerini geri ├ža─č─▒rarak devletimizle siyasal ili┼čkilerini kestiler. Daha sonra Rus askerleri do─ču s─▒n─▒r─▒m─▒za sald─▒rd─▒. Fransa ve ─░ngiltere donanmalar─▒ birlikte ├çanakkale ve AkabeÔÇÖyi topa tuttu. B├Âyle birbirini izleyen haince d├╝┼čmanl─▒k belirtileri ├╝zerine ├Âteden beri arzu etti─čimiz bar─▒┼č─▒ terk ederek Almanya ve Avusturya-Macaristan devletleriyle birlik olarak me┼čru hakk─▒m─▒z─▒ savunmak i├žin silaha sar─▒lmak zorunda kald─▒k.

ÔÇŽ

Asker evlatlar─▒m!
Bug├╝n size d├╝┼čen g├Ârev ┼čimdiye kadar d├╝nyada hi├žbir orduya
nasip olmam─▒┼čt─▒r. Bu g├Ârevi yerine getirirken bir zamanlar d├╝nyay─▒ titretmi┼č olan Osmanl─▒ ordular─▒n─▒n hay─▒rl─▒ evlatlar─▒ oldu─čunuzu g├Âsteriniz ki, din ve devlet d├╝┼čmanlar─▒ bir daha kutsal topraklar─▒m─▒za ayak basmaya, KabeÔÇÖyi ve nurla ayd─▒nlanm─▒┼č mezar─▒n bulundu─ču m├╝barek Hicaz topraklar─▒n─▒ rahats─▒z etmeye cesaret edemesin. Dinini, vatan─▒n─▒ ve askerlik namusunu silah─▒yla savunmay─▒ ve padi┼čah─▒ u─črunda ├Âl├╝m├╝ hi├že saymay─▒ bilir, bir Osmanl─▒ Ordu ve Donanmas─▒ oldu─čunu d├╝┼čmana etkili bir bi├žimde g├Âsteriniz. Hak ve adalet bizde, zul├╝m ve haks─▒zl─▒k d├╝┼čmanlar─▒m─▒zda oldu─čundan d├╝┼čmanlar─▒m─▒z─▒ kahretmek i├žin AllahÔÇÖ─▒n kesin adaleti ve Y├╝ce Peygamberimizin manevi yard─▒m─▒ bize destek olacakt─▒r. Bu sava┼čtan ge├žmi┼čin zararlar─▒n─▒ gidermi┼č ┼čanl─▒ ve sa─člam bir devlet olarak ├ž─▒kaca─č─▒m─▒za eminim.
Bug├╝nk├╝ sava┼čta birlikte hareket etti─čimiz d├╝nyan─▒n en cesur ve
g├Ârkemli iki ordusuyla silah arkada┼čl─▒─č─▒ etti─činizi unutmay─▒n─▒z.
┼×ehitlerimiz ├Ânceki ┼čehitlere zafer m├╝jdeleri g├Ât├╝rs├╝n. Sa─č kalanlar─▒n─▒z─▒n
kavgas─▒ kutlu ve k─▒l─▒c─▒ keskin olsun!ÔÇŁ
(5)

Sultan Mehmet Re┼čat, Osmanl─▒ Devleti sava┼ča kat─▒ld─▒ktan sonra ├žok ├Ânemli oldu─čunu d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝n├╝ bir kozunu, halifeli─či masaya s├╝rmeye karar verdi ve 14 Kas─▒m 1914ÔÇÖte cihat ilan etti.

┼×eyh├╝lislam ├ťrg├╝pl├╝ Hayri EfendiÔÇÖnin fetvas─▒na dayan─▒larak ilan edilen cihad-─▒ ekber ile Rusya, Fransa, ─░ngiltere devletleriyle m├╝ttefiklerinin esareti alt─▒nda ya┼čayan b├╝t├╝n d├╝nya M├╝sl├╝manlar─▒ ayaklanmaya ve Osmanl─▒ Devleti ile m├╝ttefiklerine kar┼č─▒ silah kullanmamaya ├ža─čr─▒ld─▒.

Ba┼čkumandan Vekili ve Harbiye Naz─▒r─▒ Enver Bey de, padi┼čah─▒n cihat ├ža─čr─▒s─▒yla birlikte bir bildiri yay─▒nlad─▒:

ÔÇťArkada┼člar!
Sevgili Ba┼čkumandan─▒m─▒z, Halife-i Zi┼čan Efendimiz Hazretlerinin
─░rade-i Seniyyelerini tebli─č ediyorum.
AllahÔÇÖ─▒n inayeti, Peygamberimizin imdad-─▒ ruhaniyesi ve
Padi┼čah─▒m─▒z─▒n hay─▒r duas─▒yla Ordumuz d├╝┼čmanlar─▒n─▒ kahredecektir.
Bug├╝ne kadar karada ve denizde, zabit ve asker karde┼člerimin g├Âsterdikleri kahramanl─▒klar d├╝┼čmanlar─▒m─▒z─▒n peri┼čan olacaklar─▒na en b├╝y├╝k delildir.

Ancak her zabit, her asker unutmamal─▒d─▒r ki harp meydan─▒ fedak├órl─▒k meydan─▒d─▒r. Orada hangi asker daha ileri at─▒l─▒r, hangi asker d├╝┼čman─▒n ┼čarapnel ve kur┼čunlar─▒ndan y─▒lmayarak ayak direr ve sonuna kadar sebat ederse o asker mutlaka kazan─▒r. Tarih ┼čahittir ki, Osmanl─▒ askerinden fedak├ór ba┼čka hi├žbir asker yoktur. Hepimiz d├╝┼č├╝nmeliyiz ki, ba┼č─▒m─▒z─▒n ucunda Peygamberimizin (ve ecdad─▒m─▒z─▒n) ruhlar─▒ u├žuyor. ┼×anl─▒ babalar─▒m─▒z, ┼čimdi bizim ne yapaca─č─▒m─▒za bak─▒yor. E─čer onlar─▒n hakiki evlad─▒ oldu─čumuzu g├Âstermek, bizden sonra geleceklerin lanetlerinden kurtulmak istersek ├žal─▒┼čal─▒m.
Zincirler alt─▒nda inleyen ├╝├ž y├╝z milyon ─░slam ve eski
vatanda┼člar─▒m─▒z hep bizim muzafferiyetimize dua ediyor.
├ľl├╝mden kimse kurtulamayacakt─▒r. Ne mutlu ileri gidenlere, ne mutlu din
ve vatan yolunda ┼čehit olanlara! ─░leri!
Daima ileri ki zafer, ┼čan, ┼čehadet, cennet hep ileride ve zillet geridedir.
M├╝barek ve mukaddes ┼čehitlerimizin ruhuna Fatiha!ÔÇŁ
(6)

┼×eyh├╝lislam ├ťrg├╝pl├╝ Hayri Efendi ba┼čkanl─▒─č─▒nda toplanan Meclis-i Ali-i ─░lmi taraf─▒ndan haz─▒rlanan ve alt─▒nda 29 din ├óliminin imzas─▒ bulunan Cihad-─▒ Mukaddes Beyannamesi de 23 Kas─▒mÔÇÖda yay─▒nland─▒ ve buna ili┼čkin olarak, beyannamenin b├╝t├╝n ─░slam ├╝lkelerinde ilan edilmesi i├žin Padi┼čahÔÇÖ─▒n iradesi ├ž─▒kt─▒.

Hindistan ─░ngiltereÔÇÖye destek vermekteydi. T├╝rkiyeÔÇÖnin Almanlarla birlikte ve ─░ngiltereÔÇÖye kar┼č─▒ sava┼ča girmesi, Hindistan M├╝sl├╝manlar─▒n─▒ zor durumda b─▒rakt─▒. Almanya ve Osmanl─▒ Devleti, Hint M├╝sl├╝manlar─▒n─▒ ─░ngiltereÔÇÖye kar┼č─▒ harekete ge├žirmeyi ve ─░ngilizleri zora sokmay─▒ planl─▒yordu ama evdeki hesap ├žar┼č─▒ya uymad─▒. Umut ba─članan Hint M├╝sl├╝manlar─▒, dini inan├žlar─▒na sayg─▒ g├Âsterilece─či vaadinde bulunan ─░ngiltereÔÇÖden yana tav─▒r almaya karar verdi.

ÔÇťHint M├╝sl├╝man gazeteciler, A─ča Han gibi M├╝sl├╝man (┼×ii) liderler
ve di─čerleri ─░ngiltereÔÇÖyi desteklemi┼č ve Osmanl─▒ÔÇÖn─▒n sava┼č─▒n─▒n
din sava┼č─▒ olmad─▒─č─▒n─▒ s├Âyleyerek Hint M├╝sl├╝manlar─▒n─▒n
sava┼ča devam etmelerini istemi┼člerdi.
Sonu├žta ├çanakkale cephesinde Hint birlikleri T├╝rklere kar┼č─▒
ve ─░ngiliz saflar─▒nda sava┼čacaklard─▒!ÔÇŁ
(7)

Sultan Mehmet Re┼čatÔÇÖ─▒n cihat ├ža─čr─▒s─▒ genel olarak bir i┼če yaramam─▒┼čt─▒. Cihad-─▒ ekber, Hintli ve Kuzey Afrikal─▒ M├╝sl├╝manlar─▒n, ─░ngiliz ve Frans─▒z kuvvetlerinin emrinde ├çanakkaleÔÇÖde, IrakÔÇÖta, SinaÔÇÖda, FilistinÔÇÖde, SuriyeÔÇÖde T├╝rklere kar┼č─▒ sava┼čmalar─▒n─▒ da genel olarak engelleyemeyecektir.

HalifeÔÇÖnin cihat ├ža─čr─▒s─▒n─▒n HindistanÔÇÖda reddedilmesinde ve Hintlilerin ─░ngiltereÔÇÖnin saf─▒nda ├çanakkaleÔÇÖye kadar gelip HalifeÔÇÖnin ordular─▒na kar┼č─▒ sava┼čmas─▒nda A─ča HanÔÇÖ─▒n etkisi b├╝y├╝kt├╝. Tam da yeri gelmi┼čken s├Âylemekte yarar var. Bu b├Âl├╝mde ad─▒ ge├žen Hintli ─░ngiliz A─ča Han, T├╝rkiyeÔÇÖnin g├╝ndemine 1920ÔÇÖlerde (ve ┼ča┼č─▒rt─▒c─▒ gerek├želerle) bir kez daha gelecektir.

As─▒l ad─▒ Sultan S─▒r Muhammed Han olan III. A─ča Han, ┼×iili─čin ─░smailiye mezhebindendir. ─░ngilizler taraf─▒ndan hizmetlerine kar┼č─▒l─▒k olarak ├žocuklar─▒na da ge├žmek ├╝zere dedesine verilen asalet unvan─▒n─▒ kullanm─▒┼č, yine ─░ngilizler taraf─▒ndan ─░smaili M├╝sl├╝manlar─▒n ─░mam─▒ olarak, Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖndaki sad─▒k hizmetleri dolay─▒s─▒yla m├╝k├ófat olarak (protokolde) birinci s─▒ra ┼čef ve 11 pare top at─▒┼č─▒yla selamlanma hakk─▒ bah┼čedilmi┼čtir. Sultan Sir Muhammed Han┬á (III. A─ča Han) cok sonradan yay─▒nlanan an─▒lar─▒nda 1900ÔÇÖl├╝ y─▒llar─▒n ba┼č─▒ndan itibaren ─░ngiliz Gizli Servisi ad─▒na ├žal─▒┼čt─▒─č─▒n─▒ anlatm─▒┼čt─▒r. Siyonist davas─▒n─▒ destekleyen pek az M├╝sl├╝manÔÇÖdan biridir. Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖn─▒n ba┼č─▒nda Osmanl─▒ Padi┼čah─▒ÔÇÖn─▒n yani M├╝sl├╝manlar─▒n halifesinin ─░ngiltere ve FransaÔÇÖya kar┼č─▒ cihat ilan etmesine ┼čiddetle kar┼č─▒ ├ž─▒kar. IrakÔÇÖta ─░ngilizlerle sava┼čan T├╝rk ordusunun askeri planlar─▒n─▒ ├žalmaya ├žal─▒┼č─▒r, elde etti─či bilgileri General AllenbyÔÇÖye ula┼čt─▒r─▒r.

─░┼čte bu ki┼či, ┼×ii olmas─▒na ra─čmen ve ilgisi de bulunmad─▒─č─▒ halde Hintli S├╝nni M├╝sl├╝manlar ad─▒na TBMMÔÇÖye mektup yazarak, hilafetin kald─▒r─▒lmamas─▒n─▒, tam aksine g├╝├žlendirilmesini isteyecekti.

Emir Ali ile birlikte A─ča HanÔÇÖ─▒n yazd─▒─č─▒ ve hen├╝z TBMMÔÇÖnin eline ge├žmeden halifelik taraftar─▒ gazetelerde yay─▒nlanan bu mektup, bu iki ─░ngiliz memurunun Majesteleri Krali├že ad─▒na oynamaya ├žal─▒┼čt─▒─č─▒ oyunun bir par├žas─▒yd─▒. ─░ngilizler AnadoluÔÇÖnun i┼čgali s├╝recinde oldu─ču gibi, sava┼čtan sonraki d├Ânemde de kendi kontrolleri alt─▒nda bulunacak bir Halifeyi tercih ediyorlard─▒, T├╝rkiye CumhuriyetiÔÇÖni, T├╝rkiye B├╝y├╝k Millet MeclisiÔÇÖni ve TBMM H├╝k├╝metini de─čilÔÇŽ

Oysa HindistanÔÇÖdaki, Kurtulu┼č Sava┼č─▒ s─▒ras─▒nda da kalbi T├╝rklerle birlikte atan S├╝nni M├╝sl├╝manlar─▒n temsilcisi, Hint Hilafet Konferans─▒ Ba┼čkan─▒ Mevlana ┼×evket AliÔÇÖdir. ─░ngiliz memuru A─ča HanÔÇÖ─▒n bu mektubundan haberdar olur olmaz, Mevlana ┼×evket Ali de 27 Aral─▒k 1923ÔÇÖte bir mektup yazar, Hint M├╝sl├╝manlar─▒n T├╝rkiyeÔÇÖde yeni kurulan cumhuriyet rejimini destekledi─čini bildirir.(8)

─░ngiliz ─░stihbarat Memuru A─ča HanÔÇÖ─▒n bu mektubu ba┼čka bir ger├že─či daha ortaya koyuyor, ki vurgulamadan ge├žmek olmazÔÇŽ Kendine tarih├ži s├╝s├╝ vermi┼č kimi yazarlar, halifeli─či kald─▒rd─▒─č─▒ i├žin d├╝┼čman kesildikleri Mustafa Kemal Atat├╝rkÔÇÖe olan h─▒n├žlar─▒n─▒ bir t├╝rl├╝ alam─▒yor, ÔÇťMustafa KemalÔÇÖin ─░ngilizlerle gizli anla┼čma yapt─▒─č─▒n─▒, ─░ngilizlerin de halifeli─čin kald─▒r─▒lmas─▒ kar┼č─▒l─▒─č─▒ olmak ├╝zere ─░stanbulÔÇÖu bo┼čalt─▒p TBMM ordular─▒na teslim ederek ├žekildi─čiÔÇŁ iddias─▒nda bulunuyorlar. Tabii bu iftira ve iddialar─▒n devam─▒nda da ÔÇťhalifeli─čin kald─▒r─▒lmas─▒n─▒ takiben laiklik ilkesinin┬á AnayasaÔÇÖya konmas─▒n─▒n i┼čte ─░ngilizlerle yap─▒lan bu anla┼čmaya dayand─▒─č─▒n─▒ÔÇŁ ├Âne s├╝r├╝yorlar.

A─ča HanÔÇÖ─▒n mektubu i┼čte bu nedenle ├ÂnemliÔÇŽ ─░ngilizlerÔÇÖin, ÔÇťhalifeli─čin devam─▒ÔÇŁ y├Ân├╝nde mi, ÔÇťkald─▒r─▒lmas─▒ÔÇŁ y├Ân├╝nde mi tav─▒r ald─▒klar─▒ ├žok net ortaya d├Âk├╝l├╝yor.

Sadece Mustafa Kemal Atat├╝rkÔÇÖe d├╝┼čmanl─▒k olsun diye o yalanlar─▒ yazanlarda ise t─▒k yokÔÇŽ Ayn─▒ yalanlar─▒ s├Âylemeye devam ediyorlarÔÇŽ

┬áÔÇŽ

KAYNAKLAR
ÔÇôAlbay Thomazi, ÔÇť├çanakkale Deniz Sava┼č─▒ÔÇŁ, ATASE Yay─▒nlar─▒, Genelkurmay Bas─▒mevi, 1997
ÔÇôAlptekin M├╝derriso─člu, ÔÇťSar─▒kam─▒┼č Dram─▒ÔÇŁ, Cilt-1, Kasta┼č Yay─▒nlar─▒
ÔÇôAli ├çimen-G├Âknur G├Â─čebakan, ÔÇťTarihi De─či┼čtiren Sava┼člarÔÇŁ, Tima┼č Yay─▒nevi, 7. Bask─▒, Nisan 2010
ÔÇôTayfun ├çavu┼čo─člu, ÔÇť├çanakkale 1915 ÔÇô Yalanlar, ─░ftiralar, PolemiklerÔÇŁ, Kasta┼č Yay─▒nevi, 1. Bask─▒ ─░stanbul 2014
ÔÇôTurgut ├ľzakman, ÔÇťVahidettin, M. Kemal ve Milli M├╝cadeleÔÇŁ, Bilgi, 4. Bas─▒m, Ekim 2005; ÔÇťDirili┼č ÔÇô ├çanakkale 1915ÔÇŁ, Bilgi, 2. Bas─▒m, Mart 2008; ÔÇť1881-1938
ÔÇŽ

D─░PNOTLAR
1)
Bu makalenin genel derlemesinde kullan─▒lan kaynak, Tayfun ├çavu┼čo─člu, ÔÇť├çanakkale 1915 ÔÇô Yalanlar, ─░ftiralar, PolemiklerÔÇŁ, Kasta┼č Yay─▒nevi, 1. Bask─▒ ─░stanbul 2014
2) Osmanl─▒ Devleti 1. D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖna 29 Ekim 1914ÔÇÖte bu sald─▒r─▒yla ad─▒m att─▒. 1. D├╝nya Sava┼č─▒n─▒ Osmanl─▒ a├ž─▒s─▒ndan sona erdiren Mondros m├╝tarekesi ise┬á tam 4 y─▒l 1 g├╝n sonraÔÇŽ 30 Ekim 1918ÔÇÖde imzaland─▒.
3) Albay Thomazi, ÔÇť├çanakkale Deniz Sava┼č─▒ÔÇŁ, s.100
4) Albay Thomazi, ÔÇť├çanakkale Deniz Sava┼č─▒ÔÇŁ, s.101
5) Alptekin M├╝derriso─člu, ÔÇťSar─▒kam─▒┼č Dram─▒ÔÇŁ, s.12 (─░smail Bilgin, ÔÇť├çanakkale Sava┼č─▒ G├╝nl├╝─č├╝ÔÇŁ, s.75)
6) Murat ├çulcu, ÔÇť─░kdam Gazetesinde ├çanakkale Cephesi-1ÔÇŁ, s.84
7) Ali ├çimen-G├Âknur G├Â─čebakan, ÔÇťTarihi De─či┼čtiren Sava┼člarÔÇŁ, s.286
8) A─ča Han ile ilgili son b├Âl├╝m├╝n ├Âzetlenmesinde yararlan─▒lan kaynak: Turgut ├ľzakman, ÔÇťVahidettin, M. Kemal ve Milli M├╝cadeleÔÇŁ, s.602

Y├╝re─čimizdeki Derin S─▒z─▒: Sar─▒kam─▒┼č Harekat─▒

1,702 total views, 1 views today

Tayfun ├çAVU┼×O─×LU

Tayfun ├çAVU┼×O─×LU

Gazeteci / Yazar - Uluda─č ├ťniversitesi E─čitim Fak├╝ltesi Alman Dili Anabilim Dal─▒ (1985) mezunu. 1983'ten itibaren yerel yay─▒n organlar─▒nda muhabir, yaz─▒ i┼čleri m├╝d├╝r├╝ ve genel yay─▒n y├Ânetmeni olarak ├žal─▒┼čt─▒. ├ça─čda┼č Gazeteciler Derne─či (├çGD) Bursa ┼×ubesi eski (1997-2001) ba┼čkanlar─▒ndan. Bursa Ansiklopedisi'ne (Y─▒lmaz Akk─▒l─▒├ž, 1. bask─▒ 2002, Burdef Yay─▒nlar─▒ No:3) madde yazarl─▒─č─▒ yapt─▒. E-Kitap Yay─▒nc─▒l─▒k taraf─▒ndan (┼×ubat 2018) yay─▒nlanan ÔÇťNutukÔÇť i├žin edit├Âr olarak Atat├╝rk ve Kurtulu┼č Sava┼č─▒ kronolojisini haz─▒rlad─▒. Belgeseltarih.com kurucu orta─č─▒ ve yazar─▒d─▒r. Yay─▒nlanm─▒┼č Kitaplar─▒: 1) ÔÇť├çanakkale 1915 ÔÇô ─░ftiralar, Yalanlar, PolemiklerÔÇť, ┼×ubat-2014, Kasta┼č Yay─▒nevi-─░stanbul 2) "1915 - ├çanakkale Sava┼č─▒nda Trakya", Eyl├╝l 2018, Haber Ajans─▒ yay─▒nlar─▒-─░stanbul E-Posta: tayfunc@gmail.com

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:

B─░RDE BUNLARA BAKIN

  • ├çOK OKUNAN
  • YEN─░
Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒?

Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒?

20 A─čustos 2019, Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒? i├žin yorumlar kapal─▒
Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti

Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti

6 A─čustos 2019, Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti i├žin yorumlar kapal─▒
BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒

BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒

5 A─čustos 2019, BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či

Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či

5 A─čustos 2019, Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či i├žin yorumlar kapal─▒
K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒

K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒

31 Temmuz 2019, K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒ i├žin yorumlar kapal─▒