Quantcast
├çanakkaleÔÇÖde Devlerin Sava┼č─▒: Muavenet-i Milliye ve HMS Goliath – Belgesel Tarih

Tayfun ├çAVU┼×O─×LU
Tayfun  ├çAVU┼×O─×LU
├çanakkaleÔÇÖde Devlerin Sava┼č─▒: Muavenet-i Milliye ve HMS Goliath
  • 22 Haziran 2018 Cuma
  • +
  • -
  • Tayfun ├çAVU┼×O─×LU /

Loading

├çanakkale kara sava┼člar─▒ s─▒ras─▒nda, d├╝┼čman z─▒rhl─▒lar─▒n toplar─▒ Gelibolu’daki savunma hatt─▒n─▒ can─▒ pahas─▒na tutmakta direnen T├╝rk birliklerinin ba┼č─▒n─▒n belas─▒yd─▒. G├╝ney Grubu Komutanl─▒─č─▒ÔÇÖn─▒n talebi ├╝zerine Donanma Komutanl─▒─č─▒ ve M├╝stahkem Mevki taraf─▒ndan planlamalar yap─▒ld─▒, Morto KoyuÔÇÖndaki d├╝┼čman gemilerine torpido h├╝cumu i├žin d├╝─čmeye bas─▒ld─▒. G├Ârev Muavenet-i Milliye muhribinindi. Muavenet-i Milliye 9 May─▒s 1915’te Bo─čaz Komutanl─▒─č─▒ÔÇÖna ├ža─čr─▒larak gerekli emirler verildi.[1]

Y├╝zba┼č─▒ Firle, Y├╝zba┼č─▒ R─▒za ve Binba┼č─▒ Ahmet Bey

Y├╝zba┼č─▒ Ahmet Saffet BeyÔÇÖin komutas─▒ndaki muhripte T├╝rk m├╝rettebat─▒n da ├žok sevdi─či bir asker olan M├╝┼čavir Komutan Y├╝zba┼č─▒ Rudolf Firle d─▒┼č─▒nda ikisi subay 11 Alman personel daha g├Ârev yap─▒yordu. Toplam m├╝rettebat 94 ki┼čiydi.

11 May─▒s gecesi G├╝ney Grubu Muharebe ─░dare yerine giden Y├╝zba┼č─▒ Ahmet Saffet Bey ve Y├╝zba┼č─▒ Firle, etraf─▒ inceler. Firle, o geceyi ┼č├Âyle anlat─▒yor:

…Gece saat 22.00ÔÇÖde Ahmet ile birlikte ├╝st├╝ kapal─▒ dehlizlerden ger├žek g├Âzetleme yerine gittik. B├╝t├╝n Bo─čaz panoramas─▒ olanca ihti┼čam─▒ ile g├Âz├╝m├╝z├╝n ├Ân├╝ndeydi. Bo─čaz giri┼či d├╝┼čman gemilerinin ─▒┼č─▒klar─▒ ile parl─▒yordu. Bu ─▒┼č─▒klar─▒ g├Âr├╝nce insan kendini KielÔÇÖdeki yelken haftas─▒nda zannediyordu. Hedefimiz olan Morto Koyu alt─▒m─▒zda idi. Koy giri┼činde yatan bir z─▒rhl─▒ ─▒┼č─▒ldaklar─▒ ile sahili ayd─▒nlat─▒yor ve arada bir a─č─▒r toplar─▒ ile mevzilerimize ate┼č ediyordu. Zaman zaman ─░ngilizlerin att─▒klar─▒ tenvir mermileri y├╝kseliyordu. Koruma olarak da bir muhrip z─▒rhl─▒n─▒n a├ž─▒─č─▒nda dururken ikinci bir muhrip ise k─▒y─▒n─▒n aras─▒nda yat─▒yordu. Saat 03.00ÔÇÖte yorgun arg─▒n gemimize d├Ând├╝k. (B├╝lent Eryavuz Ar┼čivi)[2]

Muavenet-i Milliye

Muhrip Komutan─▒ Ahmet Saffet BeyÔÇÖin yola ├ž─▒kt─▒ktan sonra s─▒k s─▒k dan─▒┼č─▒p yard─▒m istemesi nedeniyle geminin komutas─▒n─▒ fiilen ├╝zerine alan ve emirleri veren Y├╝zba┼č─▒ Firle, Morto KoyuÔÇÖnda GoliathÔÇÖ─▒n batmas─▒yla sonu├žlanan sald─▒r─▒y─▒ Donanma Komutan─▒ Alman Amiral SouchonÔÇÖa ┼č├Âyle rapor etmi┼čtir:

ÔÇŽSaat 01.15ÔÇÖte pruvam─▒zda 200 metre kadar mesafede bir gemi ─▒┼č─▒ldakla bize 202 i┼čaretini g├Ânderdi. Emir ├╝zerine vandrabandra da ayn─▒ i┼čaretle cevap verdi. Ben de megafonla kovanlara ÔÇťate┼č serbest!ÔÇŁ emri verdim.

Goliath

├ľnce ba┼č kovan arkas─▒ndan s─▒rayla merkez ve k─▒├ž kovanlar ate┼člendi. Arka arkaya ├╝├ž ┼čiddetli infilak duyduk. Birinci torpido k├Âpr├╝ hizas─▒ndan, ikinci arka baca hizas─▒ndan, ├╝├ž├╝nc├╝s├╝ de k─▒├ž omuzluktan vurdu. Gemi ilk patlamada hemen sancak taraf─▒na yatt─▒. K─▒├ž direk hizas─▒nda b├╝y├╝k bir patlama oldu, herhalde arka cephanelik patlam─▒┼čt─▒.

Etrafta b├╝y├╝k bir sessizlik vard─▒, ne kimse ba─č─▒r─▒yor ne de ba┼čka bir hareket g├Âr├╝l├╝yordu. Ne muhriplerde ne de vurdu─čumuz geminin arkas─▒nda yatan z─▒rhl─▒da (HMS Cornwallis) bir hareket oldu. Sanki herkes ┼ča┼čk─▒nl─▒ktan donmu┼č gibiydi. ─░kinci torpido at─▒l─▒rken hemen iskele alabanda ve tam yol k─▒y─▒ya y├Âneldim.

ÔÇŽArkam─▒zda b├╝t├╝n ─▒┼č─▒ldaklar geminin batt─▒─č─▒ sulara ├ževrilmi┼čti ve bir├žok gemi yard─▒ma geliyordu. (B├╝lent Eryavuz Ar┼čivi)[3]

─░ngiliz HMS Goliath z─▒rhl─▒s─▒, 750 ki┼čilik m├╝rettebat─▒ndan 570ÔÇÖini de beraberinde g├Ât├╝rerek iki dakika i├žinde batt─▒.[4]

Muavenet Personeli

GoliathÔÇÖ─▒n hedef al─▒n─▒┼č─▒ ve bat─▒r─▒l─▒┼č─▒, perde arkas─▒ bilgileriyle donat─▒lm─▒┼č olarak, ┼×erif G├╝nalpÔÇÖin an─▒lar─▒nda[5] da detayl─▒ olarak bulunuyor.┬á Ancak ne ┼×erif G├╝nalp ne de Y├╝zba┼č─▒ Rudolf Firle an─▒lar─▒nda ÔÇťsisÔÇŁ fakt├Âr├╝ne yer veriyor. Hatt├ó anlat─▒mlardan g├Âr├╝┼č├╝n gayet a├ž─▒k oldu─ču da anla┼č─▒lmaktad─▒r. Ama Ian Hamilton koca z─▒rhl─▒y─▒ kaybetmenin ├╝z├╝nt├╝s├╝nden midir bilinmez, g├╝nl├╝─č├╝ne farkl─▒ bir detay d├╝┼čm├╝┼č:

ÔÇŽHava s─▒cak ve g├Âk bulutsuz, deniz ├žar┼čaf gibi. D├╝n geceki yo─čun sis s─▒ras─▒nda bir T├╝rk torpidobotu ├çanakkale Bo─čaz─▒ÔÇÖndan s─▒z─▒p Goliath z─▒rhl─▒s─▒n─▒ torpilledi. Bu konuda hen├╝z fazla bir bilgi alm─▒┼č de─čiliz. D├╝┼čman madalyay─▒ kazand─▒. Kahrolsunlar! [6]

Hamilton bir konuda hakl─▒yd─▒. Ger├žekten de Muavenet-i Milliye personeli bu b├╝y├╝k ba┼čar─▒n─▒n ard─▒ndan onurland─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r. Korvet kaptanl─▒─č─▒na terfi eden Y├╝zba┼č─▒ Ahmet Saffet Bey ve Y├╝zba┼č─▒ Rudolf Firle k─▒l─▒├žl─▒ alt─▒n imtiyaz madalyas─▒yla, di─čer subay ve erler k─▒l─▒├žl─▒ g├╝m├╝┼č imtiyaz madalyas─▒yla ├Âd├╝llendirildi.

12-13 May─▒s gecesi ger├žekle┼čen bu sald─▒r─▒, ─░ngilizlerin art─▒k filo deste─činden yoksun kalaca─č─▒n─▒n da habercisiydi sanki.

Gerisini yabanc─▒ kaynaklardan takip edelim.

─░tilaf Devletleri Donanma Komutanl─▒─č─▒ Alman denizalt─▒lar─▒n─▒n ├çanakkale Bo─čaz─▒ÔÇÖna yakla┼čt─▒─č─▒na ili┼čkin istihbarat alm─▒┼čt─▒. Ian Hamilton da hat─▒ralar─▒nda 11 May─▒s g├╝n├╝ Amiral de RobeckÔÇÖin g├Âr├╝┼čmek ├╝zere yan─▒na geldi─čini, iki Alman denizalt─▒s─▒n─▒n b├Âlgeye girmekte oldu─ču do─črultusunda haber al─▒nd─▒─č─▒n─▒ yazmaktad─▒r.[7]

GoliathÔÇÖ─▒n bat─▒r─▒lmas─▒yla birlikte bu istihbarat raporu da ele al─▒nd─▒─č─▒nda, LondraÔÇÖdaki Sava┼č KabinesiÔÇÖnde panik ya┼čand─▒─č─▒n─▒ s├Âylemek yanl─▒┼č olmaz. LondraÔÇÖdan filonun en k─▒ymetli gemisi olan Quenn ElizabethÔÇÖin derhal geri g├Ânderilmesi emri gelir:

─░ngilizler Quenn ElizabethÔÇÖi derhal geri ├žekti. Amiral Thursby 18 May─▒sÔÇÖta ayn─▒ gerek├želerle Prince of Wales, Implacable ve LondonÔÇÖun takip etti─či Quenn z─▒rhl─▒s─▒yla ayr─▒ld─▒. Onlara e┼člik eden destroyerler ve hafif kruvaz├Ârler de, bu sava┼č gemileriyle birlikte gitti. Hi├žbiri ├çanakkale Bo─čaz─▒ÔÇÖna bir daha d├Ânmeyecekti. [8]

  • Tayfun ├çAVU┼×O─×LU

D─░PNOTLAR:

[1]┬á┬á┬á Bu makalenin genel derlemesinde kullan─▒lan kaynak: Tayfun ├çavu┼čo─člu, ÔÇť├çanakkale 1915 ÔÇô Yalanlar, ─░ftiralar, PolemiklerÔÇŁ, Kasta┼č Yay─▒nevi, 1. Bask─▒ ─░stanbul 2014

[2]┬á┬á┬á┬á B├╝lent EryavuzÔÇÖun Erol M├╝tercimlerÔÇÖe verdi─či ar┼čivde ├žok de─čerli bilgiler bulunmaktad─▒r. Muavenet-i MilliyeÔÇÖnin HMS GoliathÔÇÖ─▒ bat─▒rmas─▒n─▒n hik├óyesini ├Âzetlerken, Erol M├╝tercimlerÔÇÖin kitab─▒ndan yararlan─▒lm─▒┼čt─▒r: ÔÇťKorkak Abd├╝lÔÇÖden Jolly T├╝rkÔÇÖe ÔÇôGelibolu 1915ÔÇŁ, s.310-317)

[3]┬á┬á┬á┬á B├╝lent Eryavuz Ar┼čiviÔÇÖnden Erol M├╝tercimler, ÔÇťKorkak Abd├╝lÔÇÖden Jolly T├╝rkÔÇÖe ÔÇôGelibolu 1915ÔÇŁ, s.314

[4]┬á┬á┬á┬á Corbett, Naval Operation V2, s. 406-408 (Robin Prior, ÔÇťGelibolu, Mitin SonuÔÇŁ, s. 208)

[5]┬á┬á┬á┬á Erol M├╝tercimler, ÔÇťKorkak Abd├╝lÔÇÖden Jolly T├╝rkÔÇÖe ÔÇôGelibolu 1915ÔÇŁ, s.315-316. Bu konuda daha fazla detay isteyenler mutlaka bu eseri edinmeli.

[6]┬á┬á┬á┬á Ian Hamilton, ÔÇťGelibolu Hat─▒ralar─▒ 1915ÔÇŁ, s.157

[7]┬á┬á┬á┬á Ian Hamilton, ÔÇťGelibolu Hat─▒ralar─▒ 1915ÔÇŁ, s.156

[8]┬á┬á┬á┬á Robin Prior, ÔÇťGelibolu, Mitin SonuÔÇŁ, s. 208

KAYNAKLAR:
Erol M├╝tercimler, ÔÇťKorkak Abd├╝lÔÇÖden Jolly T├╝rkÔÇÖe ÔÇôGelibolu 1915ÔÇŁ, Alfa Yay─▒nlar─▒, Cep Bask─▒ 1-2, Mart 2009.
Robin Prior, ÔÇťGelibolu, Mitin SonuÔÇŁ, Ak─▒l├želen, Ankara 2012
Ian Hamilton, ÔÇťGelibolu Hat─▒ralar─▒ 1915ÔÇŁ, ├ľrg├╝n Yay─▒nlar─▒, 2. Bask─▒, 2006
Tayfun ├çavu┼čo─člu, ÔÇť├çanakkale 1915 ÔÇô Yalanlar, ─░ftiralar, PolemiklerÔÇŁ, Kasta┼č Yay─▒nevi, 1. Bask─▒ ─░stanbul 2014

 

***

─░L─░┼×K─░L─░ YAZILAR

Mustafa Kemal hakk─▒ndaki haks─▒z ithamlarÔÇŽ Belgeli cevaplar...
Polemiklerle Nereye Varmak ─░stiyorlar?
Polemik-1: ÔÇť├çanakkale zafer midir?ÔÇŁ
Polemik-2: TRTÔÇÖnin ├çanakkale ├ľzel Program─▒
Polemik-3: ÔÇťMustafa Kemal ├çanakkaleÔÇÖde komutan de─čil, karargah subay─▒yd─▒ÔÇŁ
Polemik-4: ├çunuk Bay─▒r─▒ÔÇÖndan ┼×unuk Bay─▒r─▒ÔÇÖnaÔÇŽ Sapt─▒rmacalar
Polemik-5: ÔÇťMustafa KemalÔÇÖin ├çanakkale Zaferi ile ne alakas─▒ var?ÔÇŁ
Polemik-6: ÔÇťMustafa Kemal ├çanakkaleÔÇÖde r├╝tbe bak─▒m─▒ndan ka├ž─▒nc─▒ s─▒radayd─▒?ÔÇŁ
Polemik-7: Mustafa KemalÔÇÖin saatinin ┼čarapnelle par├žaland─▒─č─▒ uydurma m─▒?
Polemik-8: ÔÇť├çanakkale Sava┼č─▒ÔÇÖnda Mustafa KemalÔÇÖin t├╝meni yede─čin yede─či idiÔÇŁ
Polemik-9: 15 General, 1 Albaya Kar┼č─▒ÔÇŽ ├çanakkale Zaferi ÔÇśMustafa KemalsizÔÇÖ anlat─▒labilir mi?
Polemik-10: M├╝sl├╝manlar Halife SultanÔÇÖ─▒n s├Âz├╝n├╝ ger├žekten de dinler mi?
Polemik-11: Hey Onbe┼čli dediklerimiz, askerlik ├ža─č─▒nda m─▒yd─▒?
Polemik-12: Kim olsa o emri verebilir miydi?
Polemik-13: ├çanakkale Sava┼č─▒ ilk g├╝nde biterdi

Tayfun ├çAVU┼×O─×LU

Gazeteci / Yazar - Uluda─č ├ťniversitesi E─čitim Fak├╝ltesi Almanca B├Âl├╝m├╝ (1985) mezunu. 1983'ten itibaren yerel gazetelerde muhabir, istihbarat ┼čefi, haber m├╝d├╝r├╝, yaz─▒ i┼čleri m├╝d├╝r├╝ ve genel yay─▒n y├Ânetmeni olarak g├Ârev yapt─▒. Bursa Ansiklopedisi'ne (Y─▒lmaz Akk─▒l─▒├ž, 2002, Burdef Yay─▒nlar─▒) madde yazarl─▒─č─▒ yapt─▒. E-Kitap Yay─▒nc─▒l─▒k taraf─▒ndan (┼×ubat 2018) epub format─▒nda yay─▒nlanan ÔÇťNutukÔÇť i├žin edit├Âr olarak Atat├╝rk ve Kurtulu┼č Sava┼č─▒ kronolojisini haz─▒rlad─▒. M├╝min Ceyhan'─▒n yazd─▒─č─▒ ÔÇťKanla Yaz─▒lan DostlukÔÇť roman─▒n─▒n (M├╝min Ceyhan Bursa K├╝lt├╝r Kaynaklar─▒ Ara┼čt─▒rma K├╝t├╝phanesi yay─▒n─▒, Mart 2023) edit├Ârl├╝─č├╝n├╝ yapt─▒. ├ça─čda┼č Gazeteciler Derne─či (├çGD) Bursa ┼×ubesi'nde ba┼čkanl─▒k (1997-2001) g├Ârevini y├╝r├╝tt├╝. Ayn─▒ zamanda web sitemiz Belgeseltarih.com'un kurucu orta─č─▒ ve yazar─▒d─▒r. Yay─▒nlanm─▒┼č Kitaplar─▒: 1)ÔÇť├çanakkale 1915 ÔÇô ─░ftiralar, Yalanlar, PolemiklerÔÇť, 2014, Kasta┼č Yay─▒nevi-─░stanbul 2)"1915 - ├çanakkale Sava┼č─▒nda Trakya", 2018, Haber Ajans─▒ Yay─▒nlar─▒-─░stanbul E-Posta: [email protected]

FACEBOOK - YORUM YAZ

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
  • YEN─░
B├╝y├╝l├╝ ├ťlke ─░ran

B├╝y├╝l├╝ ├ťlke ─░ran

Haber Merkezi, 1 Ekim 2023
Trilye’de ┼×arap├ž─▒l─▒k

Trilye’de ┼×arap├ž─▒l─▒k

Ekrem Hayri PEKER, 29 Eyl├╝l 2023
BursaÔÇÖn─▒n ─░lk Mebuslar─▒ (1877)

BursaÔÇÖn─▒n ─░lk Mebuslar─▒ (1877)

Atilla SA─×IM, 19 Eyl├╝l 2023
─░ncir, ├╝z├╝m ve zeytin a┼čk─▒na

─░ncir, ├╝z├╝m ve zeytin a┼čk─▒na

Nurdan Çakır TEZGİN, 19 Eylül 2023
Bar─▒┼č Man├žo Ger├že─či

Bar─▒┼č Man├žo Ger├že─či

Yrd. Do├ž. Dr. Mehmet YARDIMCI, 14 Temmuz 2023
├çengili d├╝─č├╝nlerin BursaÔÇÖs─▒

├çengili d├╝─č├╝nlerin BursaÔÇÖs─▒

Nurdan Çakır TEZGİN, 14 Temmuz 2023
Mussolini’yi doland─▒ran T├╝rk: Ey├╝pl├╝ Halit

Mussolini’yi doland─▒ran T├╝rk: Ey├╝pl├╝ Halit

├ľzdenbekir KARAKA┼×, 14 Temmuz 2023
Likya’n─▒n Antik Belle─či

Likya’n─▒n Antik Belle─či

Tahsin ┼×─░M┼×EK, 13 Temmuz 2023
Bursa ├ťzerine Bir Deneme

Bursa ├ťzerine Bir Deneme

M├╝min CEYHAN, 28 Haziran 2023