├çanakkaleÔÇÖde Devlerin Sava┼č─▒: Muavenet-i Milliye ve HMS Goliath

├çanakkaleÔÇÖde Devlerin Sava┼č─▒: Muavenet-i Milliye ve HMS Goliath

Tayfun ├çAVU┼×O─×LU

Gazeteci / Yazar - Uluda─č ├ťniversitesi E─čitim Fak├╝ltesi Alman Dili Anabilim Dal─▒ (1985) mezunu. 1983'ten itibaren yerel yay─▒n organlar─▒nda muhabir, yaz─▒ i┼čleri m├╝d├╝r├╝ ve genel yay─▒n y├Ânetmeni olarak ├žal─▒┼čt─▒. ├ça─čda┼č Gazeteciler Derne─či (├çGD) Bursa ┼×ubesi eski (1997-2001) ba┼čkanlar─▒ndan. Bursa Ansiklopedisi'ne (Y─▒lmaz Akk─▒l─▒├ž, 1. bask─▒ 2002, Burdef Yay─▒nlar─▒ No:3) madde yazarl─▒─č─▒ yapt─▒. E-Kitap Yay─▒nc─▒l─▒k taraf─▒ndan (┼×ubat 2018) yay─▒nlanan ÔÇťNutukÔÇť i├žin edit├Âr olarak Atat├╝rk ve Kurtulu┼č Sava┼č─▒ kronolojisini haz─▒rlad─▒. Belgeseltarih.com kurucu orta─č─▒ ve yazar─▒d─▒r.
Yay─▒nlanm─▒┼č Kitaplar─▒:
1) ÔÇť├çanakkale 1915 ÔÇô ─░ftiralar, Yalanlar, PolemiklerÔÇť, ┼×ubat-2014, Kasta┼č Yay─▒nevi-─░stanbul
2) "1915 - ├çanakkale Sava┼č─▒nda Trakya", Eyl├╝l 2018, Haber Ajans─▒ yay─▒nlar─▒-─░stanbul
E-Posta: tayfunc@gmail.com
Tayfun ├çAVU┼×O─×LU

├çanakkale kara sava┼člar─▒ s─▒ras─▒nda, d├╝┼čman z─▒rhl─▒lar─▒n toplar─▒ Gelibolu’daki savunma hatt─▒n─▒ can─▒ pahas─▒na tutmakta direnen T├╝rk birliklerinin ba┼č─▒n─▒n belas─▒yd─▒. G├╝ney Grubu Komutanl─▒─č─▒ÔÇÖn─▒n talebi ├╝zerine Donanma Komutanl─▒─č─▒ ve M├╝stahkem Mevki taraf─▒ndan planlamalar yap─▒ld─▒, Morto KoyuÔÇÖndaki d├╝┼čman gemilerine torpido h├╝cumu i├žin d├╝─čmeye bas─▒ld─▒. G├Ârev Muavenet-i Milliye muhribinindi. Muavenet-i Milliye 9 May─▒s 1915’te Bo─čaz Komutanl─▒─č─▒ÔÇÖna ├ža─čr─▒larak gerekli emirler verildi.[1]

Y├╝zba┼č─▒ Firle, Y├╝zba┼č─▒ R─▒za ve Binba┼č─▒ Ahmet Bey

Y├╝zba┼č─▒ Ahmet Saffet BeyÔÇÖin komutas─▒ndaki muhripte T├╝rk m├╝rettebat─▒n da ├žok sevdi─či bir asker olan M├╝┼čavir Komutan Y├╝zba┼č─▒ Rudolf Firle d─▒┼č─▒nda ikisi subay 11 Alman personel daha g├Ârev yap─▒yordu. Toplam m├╝rettebat 94 ki┼čiydi.

11 May─▒s gecesi G├╝ney Grubu Muharebe ─░dare yerine giden Y├╝zba┼č─▒ Ahmet Saffet Bey ve Y├╝zba┼č─▒ Firle, etraf─▒ inceler. Firle, o geceyi ┼č├Âyle anlat─▒yor:

…Gece saat 22.00ÔÇÖde Ahmet ile birlikte ├╝st├╝ kapal─▒ dehlizlerden ger├žek g├Âzetleme yerine gittik. B├╝t├╝n Bo─čaz panoramas─▒ olanca ihti┼čam─▒ ile g├Âz├╝m├╝z├╝n ├Ân├╝ndeydi. Bo─čaz giri┼či d├╝┼čman gemilerinin ─▒┼č─▒klar─▒ ile parl─▒yordu. Bu ─▒┼č─▒klar─▒ g├Âr├╝nce insan kendini KielÔÇÖdeki yelken haftas─▒nda zannediyordu. Hedefimiz olan Morto Koyu alt─▒m─▒zda idi. Koy giri┼činde yatan bir z─▒rhl─▒ ─▒┼č─▒ldaklar─▒ ile sahili ayd─▒nlat─▒yor ve arada bir a─č─▒r toplar─▒ ile mevzilerimize ate┼č ediyordu. Zaman zaman ─░ngilizlerin att─▒klar─▒ tenvir mermileri y├╝kseliyordu. Koruma olarak da bir muhrip z─▒rhl─▒n─▒n a├ž─▒─č─▒nda dururken ikinci bir muhrip ise k─▒y─▒n─▒n aras─▒nda yat─▒yordu. Saat 03.00ÔÇÖte yorgun arg─▒n gemimize d├Ând├╝k. (B├╝lent Eryavuz Ar┼čivi)[2]

Muavenet-i Milliye

Muhrip Komutan─▒ Ahmet Saffet BeyÔÇÖin yola ├ž─▒kt─▒ktan sonra s─▒k s─▒k dan─▒┼č─▒p yard─▒m istemesi nedeniyle geminin komutas─▒n─▒ fiilen ├╝zerine alan ve emirleri veren Y├╝zba┼č─▒ Firle, Morto KoyuÔÇÖnda GoliathÔÇÖ─▒n batmas─▒yla sonu├žlanan sald─▒r─▒y─▒ Donanma Komutan─▒ Alman Amiral SouchonÔÇÖa ┼č├Âyle rapor etmi┼čtir:

ÔÇŽSaat 01.15ÔÇÖte pruvam─▒zda 200 metre kadar mesafede bir gemi ─▒┼č─▒ldakla bize 202 i┼čaretini g├Ânderdi. Emir ├╝zerine vandrabandra da ayn─▒ i┼čaretle cevap verdi. Ben de megafonla kovanlara ÔÇťate┼č serbest!ÔÇŁ emri verdim.

Goliath

├ľnce ba┼č kovan arkas─▒ndan s─▒rayla merkez ve k─▒├ž kovanlar ate┼člendi. Arka arkaya ├╝├ž ┼čiddetli infilak duyduk. Birinci torpido k├Âpr├╝ hizas─▒ndan, ikinci arka baca hizas─▒ndan, ├╝├ž├╝nc├╝s├╝ de k─▒├ž omuzluktan vurdu. Gemi ilk patlamada hemen sancak taraf─▒na yatt─▒. K─▒├ž direk hizas─▒nda b├╝y├╝k bir patlama oldu, herhalde arka cephanelik patlam─▒┼čt─▒.

Etrafta b├╝y├╝k bir sessizlik vard─▒, ne kimse ba─č─▒r─▒yor ne de ba┼čka bir hareket g├Âr├╝l├╝yordu. Ne muhriplerde ne de vurdu─čumuz geminin arkas─▒nda yatan z─▒rhl─▒da (HMS Cornwallis) bir hareket oldu. Sanki herkes ┼ča┼čk─▒nl─▒ktan donmu┼č gibiydi. ─░kinci torpido at─▒l─▒rken hemen iskele alabanda ve tam yol k─▒y─▒ya y├Âneldim.

ÔÇŽArkam─▒zda b├╝t├╝n ─▒┼č─▒ldaklar geminin batt─▒─č─▒ sulara ├ževrilmi┼čti ve bir├žok gemi yard─▒ma geliyordu. (B├╝lent Eryavuz Ar┼čivi)[3]

─░ngiliz HMS Goliath z─▒rhl─▒s─▒, 750 ki┼čilik m├╝rettebat─▒ndan 570ÔÇÖini de beraberinde g├Ât├╝rerek iki dakika i├žinde batt─▒.[4]

Muavenet Personeli

GoliathÔÇÖ─▒n hedef al─▒n─▒┼č─▒ ve bat─▒r─▒l─▒┼č─▒, perde arkas─▒ bilgileriyle donat─▒lm─▒┼č olarak, ┼×erif G├╝nalpÔÇÖin an─▒lar─▒nda[5] da detayl─▒ olarak bulunuyor.┬á Ancak ne ┼×erif G├╝nalp ne de Y├╝zba┼č─▒ Rudolf Firle an─▒lar─▒nda ÔÇťsisÔÇŁ fakt├Âr├╝ne yer veriyor. Hatt├ó anlat─▒mlardan g├Âr├╝┼č├╝n gayet a├ž─▒k oldu─ču da anla┼č─▒lmaktad─▒r. Ama Ian Hamilton koca z─▒rhl─▒y─▒ kaybetmenin ├╝z├╝nt├╝s├╝nden midir bilinmez, g├╝nl├╝─č├╝ne farkl─▒ bir detay d├╝┼čm├╝┼č:

ÔÇŽHava s─▒cak ve g├Âk bulutsuz, deniz ├žar┼čaf gibi. D├╝n geceki yo─čun sis s─▒ras─▒nda bir T├╝rk torpidobotu ├çanakkale Bo─čaz─▒ÔÇÖndan s─▒z─▒p Goliath z─▒rhl─▒s─▒n─▒ torpilledi. Bu konuda hen├╝z fazla bir bilgi alm─▒┼č de─čiliz. D├╝┼čman madalyay─▒ kazand─▒. Kahrolsunlar! [6]

Hamilton bir konuda hakl─▒yd─▒. Ger├žekten de Muavenet-i Milliye personeli bu b├╝y├╝k ba┼čar─▒n─▒n ard─▒ndan onurland─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r. Korvet kaptanl─▒─č─▒na terfi eden Y├╝zba┼č─▒ Ahmet Saffet Bey ve Y├╝zba┼č─▒ Rudolf Firle k─▒l─▒├žl─▒ alt─▒n imtiyaz madalyas─▒yla, di─čer subay ve erler k─▒l─▒├žl─▒ g├╝m├╝┼č imtiyaz madalyas─▒yla ├Âd├╝llendirildi.

12-13 May─▒s gecesi ger├žekle┼čen bu sald─▒r─▒, ─░ngilizlerin art─▒k filo deste─činden yoksun kalaca─č─▒n─▒n da habercisiydi sanki.

Gerisini yabanc─▒ kaynaklardan takip edelim.

─░tilaf Devletleri Donanma Komutanl─▒─č─▒ Alman denizalt─▒lar─▒n─▒n ├çanakkale Bo─čaz─▒ÔÇÖna yakla┼čt─▒─č─▒na ili┼čkin istihbarat alm─▒┼čt─▒. Ian Hamilton da hat─▒ralar─▒nda 11 May─▒s g├╝n├╝ Amiral de RobeckÔÇÖin g├Âr├╝┼čmek ├╝zere yan─▒na geldi─čini, iki Alman denizalt─▒s─▒n─▒n b├Âlgeye girmekte oldu─ču do─črultusunda haber al─▒nd─▒─č─▒n─▒ yazmaktad─▒r.[7]

GoliathÔÇÖ─▒n bat─▒r─▒lmas─▒yla birlikte bu istihbarat raporu da ele al─▒nd─▒─č─▒nda, LondraÔÇÖdaki Sava┼č KabinesiÔÇÖnde panik ya┼čand─▒─č─▒n─▒ s├Âylemek yanl─▒┼č olmaz. LondraÔÇÖdan filonun en k─▒ymetli gemisi olan Quenn ElizabethÔÇÖin derhal geri g├Ânderilmesi emri gelir:

─░ngilizler Quenn ElizabethÔÇÖi derhal geri ├žekti. Amiral Thursby 18 May─▒sÔÇÖta ayn─▒ gerek├želerle Prince of Wales, Implacable ve LondonÔÇÖun takip etti─či Quenn z─▒rhl─▒s─▒yla ayr─▒ld─▒. Onlara e┼člik eden destroyerler ve hafif kruvaz├Ârler de, bu sava┼č gemileriyle birlikte gitti. Hi├žbiri ├çanakkale Bo─čaz─▒ÔÇÖna bir daha d├Ânmeyecekti. [8]

 

D─░PNOTLAR:

[1]┬á┬á┬á Bu makalenin genel derlemesinde kullan─▒lan kaynak: Tayfun ├çavu┼čo─člu, ÔÇť├çanakkale 1915 ÔÇô Yalanlar, ─░ftiralar, PolemiklerÔÇŁ, Kasta┼č Yay─▒nevi, 1. Bask─▒ ─░stanbul 2014

[2]┬á┬á┬á┬á B├╝lent EryavuzÔÇÖun Erol M├╝tercimlerÔÇÖe verdi─či ar┼čivde ├žok de─čerli bilgiler bulunmaktad─▒r. Muavenet-i MilliyeÔÇÖnin HMS GoliathÔÇÖ─▒ bat─▒rmas─▒n─▒n hik├óyesini ├Âzetlerken, Erol M├╝tercimlerÔÇÖin kitab─▒ndan yararlan─▒lm─▒┼čt─▒r: ÔÇťKorkak Abd├╝lÔÇÖden Jolly T├╝rkÔÇÖe ÔÇôGelibolu 1915ÔÇŁ, s.310-317)

[3]┬á┬á┬á┬á B├╝lent Eryavuz Ar┼čiviÔÇÖnden Erol M├╝tercimler, ÔÇťKorkak Abd├╝lÔÇÖden Jolly T├╝rkÔÇÖe ÔÇôGelibolu 1915ÔÇŁ, s.314

[4]┬á┬á┬á┬á Corbett, Naval Operation V2, s. 406-408 (Robin Prior, ÔÇťGelibolu, Mitin SonuÔÇŁ, s. 208)

[5]┬á┬á┬á┬á Erol M├╝tercimler, ÔÇťKorkak Abd├╝lÔÇÖden Jolly T├╝rkÔÇÖe ÔÇôGelibolu 1915ÔÇŁ, s.315-316. Bu konuda daha fazla detay isteyenler mutlaka bu eseri edinmeli.

[6]┬á┬á┬á┬á Ian Hamilton, ÔÇťGelibolu Hat─▒ralar─▒ 1915ÔÇŁ, s.157

[7]┬á┬á┬á┬á Ian Hamilton, ÔÇťGelibolu Hat─▒ralar─▒ 1915ÔÇŁ, s.156

[8]┬á┬á┬á┬á Robin Prior, ÔÇťGelibolu, Mitin SonuÔÇŁ, s. 208

KAYNAKLAR:
Erol M├╝tercimler, ÔÇťKorkak Abd├╝lÔÇÖden Jolly T├╝rkÔÇÖe ÔÇôGelibolu 1915ÔÇŁ, Alfa Yay─▒nlar─▒, Cep Bask─▒ 1-2, Mart 2009.
Robin Prior, ÔÇťGelibolu, Mitin SonuÔÇŁ, Ak─▒l├želen, Ankara 2012
Ian Hamilton, ÔÇťGelibolu Hat─▒ralar─▒ 1915ÔÇŁ, ├ľrg├╝n Yay─▒nlar─▒, 2. Bask─▒, 2006
Tayfun ├çavu┼čo─člu, ÔÇť├çanakkale 1915 ÔÇô Yalanlar, ─░ftiralar, PolemiklerÔÇŁ, Kasta┼č Yay─▒nevi, 1. Bask─▒ ─░stanbul 2014

├çanakkaleÔÇÖde Denizalt─▒ Sava┼člar─▒: U21 ve Otto Hersing

2,942 total views, 1 views today

Tayfun ├çAVU┼×O─×LU

Tayfun ├çAVU┼×O─×LU

Gazeteci / Yazar - Uluda─č ├ťniversitesi E─čitim Fak├╝ltesi Alman Dili Anabilim Dal─▒ (1985) mezunu. 1983'ten itibaren yerel yay─▒n organlar─▒nda muhabir, yaz─▒ i┼čleri m├╝d├╝r├╝ ve genel yay─▒n y├Ânetmeni olarak ├žal─▒┼čt─▒. ├ça─čda┼č Gazeteciler Derne─či (├çGD) Bursa ┼×ubesi eski (1997-2001) ba┼čkanlar─▒ndan. Bursa Ansiklopedisi'ne (Y─▒lmaz Akk─▒l─▒├ž, 1. bask─▒ 2002, Burdef Yay─▒nlar─▒ No:3) madde yazarl─▒─č─▒ yapt─▒. E-Kitap Yay─▒nc─▒l─▒k taraf─▒ndan (┼×ubat 2018) yay─▒nlanan ÔÇťNutukÔÇť i├žin edit├Âr olarak Atat├╝rk ve Kurtulu┼č Sava┼č─▒ kronolojisini haz─▒rlad─▒. Belgeseltarih.com kurucu orta─č─▒ ve yazar─▒d─▒r. Yay─▒nlanm─▒┼č Kitaplar─▒: 1) ÔÇť├çanakkale 1915 ÔÇô ─░ftiralar, Yalanlar, PolemiklerÔÇť, ┼×ubat-2014, Kasta┼č Yay─▒nevi-─░stanbul 2) "1915 - ├çanakkale Sava┼č─▒nda Trakya", Eyl├╝l 2018, Haber Ajans─▒ yay─▒nlar─▒-─░stanbul E-Posta: tayfunc@gmail.com

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:

B─░RDE BUNLARA BAKIN

  • ├çOK OKUNAN
  • YEN─░
Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒?

Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒?

20 A─čustos 2019, Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒? i├žin yorumlar kapal─▒
Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti

Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti

6 A─čustos 2019, Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti i├žin yorumlar kapal─▒
BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒

BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒

5 A─čustos 2019, BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či

Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či

5 A─čustos 2019, Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či i├žin yorumlar kapal─▒
K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒

K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒

31 Temmuz 2019, K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒ i├žin yorumlar kapal─▒