İlhan KARAÇAY
İlhan  KARAÇAY
─░talya’da Bilinmeyen T├╝rk ─░zleri
  • 22 Aral─▒k 2020 Sal─▒
  • +
  • -
  • ─░lhan KARA├çAY /
  • Roma medeniyetinin kurucular─▒ olan Etr├╝skler AnadoluÔÇÖdan g├Â├ž etmi┼čler
  • Leonardo Da VinciÔÇÖin ─░stanbulÔÇÖa yapmak istedi─či k├Âpr├╝
  • Cem SultanÔÇÖ─▒n zehirlendikten sonra at─▒ndan d├╝┼čerek ├Âld├╝─č├╝ yer
  • NapoliÔÇÖdeki T├╝rk Ma─čaras─▒ÔÇÖn─▒n ├Âyk├╝s├╝
  • Osmanl─▒ ─░mparatorlu─čuÔÇÖnun 1480ÔÇÖdeki Otranto ve┬á 1537ÔÇÖdeki ┬áseferleri
─░lhan KARA├çAYÔÇÖ─▒n TRT ekibinden Prod├╝kt├Âr ─░smail Elden, Y├Ânetmen Sacit ┼×ahin, Kameramanlar
Hayrettin Demir ve Ercan ─░┼čsever ile ├žal─▒┼čmas─▒.

TRT BELGESEL Kanal─▒ i├žin yapt─▒─č─▒m─▒z 5 b├Âl├╝ml├╝k UZAKTAK─░ DOSTLAR ve 8 b├Âl├╝ml├╝k ─░ZLER adl─▒ programlardan, k├ó─č─▒da d├Âkmedi─čimiz konular aras─▒nda ─░talya da vard─▒.
├çok ilgin├ž konular─▒n yer ald─▒─č─▒ ─░talya ├žal─▒┼čmam─▒z─▒, ├že┼čitli kaynaklardan yararlanarak sizlere sunuyorum.

Akdeniz’in incisi olarak an─▒lan ─░talya, ba┼člang─▒├žta Pisa, Genevo ve Venedik devletleriyle s─▒n─▒rl─▒yd─▒. O devletler ile Osmanl─▒lar aras─▒nda s─▒k s─▒k bar─▒┼č ve sava┼č d├Ânemleri ya┼čand─▒.

End├╝l├╝s Emevi Devleti, ─░spanya’da 800 y─▒l h├╝k├╝m s├╝rerken, ─░talya’daki halklar da tam 250 y─▒l M├╝sl├╝man boyunduru─čunda ya┼čad─▒.

─░talya ile T├╝rkiye Cumhuriyeti aras─▒ndaki ili┼čkiler, Birinci D├╝nya Sava┼č─▒’ndan sonra bir dostluk ├žer├ževesinde ya┼čand─▒. ─░talyaÔÇÖy─▒, ara┼čt─▒r─▒c─▒ g├Âzler ile gezdi─činiz takdirde, ilginizi ├žekecek g├╝zel konularla kar┼č─▒la┼čabilirsiniz.
─░┼čte bu konulardan biri de Anadolulu, T├╝rkiyeli veya T├╝rk denilebilecek olan Etr├╝kslerdir.

ETR├ťSKLER K─░MD─░R?

─░talya’da ya┼čam─▒┼č olan Etr├╝skler’in T├╝rk k├Âkenli olup olmad─▒─č─▒ tart─▒┼čmalar─▒ hala bir sonuca ba─članamad─▒. Romal─▒lardan ├Ânce ya┼čam─▒┼č olan Etr├╝skler’in, Anadolu’nun bat─▒s─▒ndan, yani Ege’den buraya g├Â├ž ettikleri iddia ediliyor. Baz─▒ tarih├žiler, T├╝rkler’in Orta Asya’dan geldiklerini ├Âne s├╝rerek, Anadolu’dan g├Â├že zorlanan halk─▒n da T├╝rkiyeli oldu─čunu ve ─░talya’ya gelenlerin de Etr├╝skler’i olu┼čturdu─čunu iddia ediyorlar.

Tarih├žiler, son y─▒llarda yap─▒lan DNA testlerinde, Etr├╝skler ile Ege’deki b├Âlge insanlar─▒n─▒n DNA’lar─▒n─▒n ayn─▒ oldu─čunu belirtiyorlar.

Torino ├ťniversitesi taraf─▒ndan yapt─▒r─▒lan bir DNA testi ara┼čt─▒rmas─▒nda, ETR├ťSKLER ile Ege b├Âlgesi insanlar─▒n─▒n DNA’lar─▒nda bir uyu┼čma oldu─ču ortaya ├ž─▒kt─▒.

Romal─▒lar’─▒ yaratan ETR├ťSKLER’in T├╝rkiye k├Âkenli olup olmad─▒klar─▒ tart─▒┼čmalar─▒ h├ól├ó kesin bir sonuca ba─članmad─▒ ama, bizim yapt─▒─č─▒m─▒z m├╝zeler ve mezarl─▒klar ziyaretlerimizde, ETR├ťSKLER’in Anadolu insan─▒yla ├žok benze┼čti─či kanaatine vard─▒k. Belgeleri de g├Âr├╝nt├╝ledik. Bu da Etr├╝sklerin Lidyal─▒larla akraba oldu─ču tezini g├╝├žlendiriyor.

Etr├╝sklerin ya┼čad─▒─č─▒ ve Etruria ad─▒ verilen b├Âlge, Orta ─░talyaÔÇÖda kuzeyden g├╝neye 250 km., Do─čudan bat─▒ya da 150 km. boyutta bir yerdi.

─░talyaÔÇÖda Romal─▒lardan ├Ânce ya┼čam─▒┼č bir kavim.
Romal─▒lar bunlara Etr├╝skler veya Tuskiler derken, onlar kendilerine Rasena ┬á(Asena) derlerdi. ─░talya Yar─▒madas─▒na g├Â├ž ederek Arno ve Tiberis ─▒rmaklar─▒ aras─▒nda yerle┼čmi┼člerdi.

M.├ľ. 3ÔÇÖ├╝nc├╝ y├╝zy─▒lda, Romal─▒lar─▒n ├╝st├╝nl├╝k kurmas─▒yla t├órihe kar─▒┼čan Etr├╝sklerin, ─░talyaÔÇÖya kara yoluyla kuzeyden, deniz yoluyla do─čudan geldikleri t├órih├žiler taraf─▒ndan kabul edilmektedir. Son ara┼čt─▒rmalar Etr├╝sklerin AnadoluÔÇÖdan gittikleri tezini kuvvetlendirmektedir.

T├╝rk T├╝reyi┼č Destan─▒ÔÇÖna g├Âre, Asena diye adland─▒r─▒lan insanlar─▒n bir KurtÔÇÖtan t├╝remi┼č olduklar─▒ iddia edilir. Etr├╝skler kendilerini Rasena (Asena) olarak bilmi┼čler. Asena, T├╝rk mitolojisinde ├Ânemli bir rol oynayan efsanevi bir di┼či KurtÔÇÖtur. Eski T├╝rklerin en m├╝him h├╝k├╝mdarlar─▒n─▒n mensup oldu─ču A┼čina, Zena, Asen veya ┼×unnu ad─▒ verilen s├╝lale, efsaneye g├Âre, bu di┼či Kurt’tan t├╝remi┼čtir.

Etr├╝sklere ait heykellerde dikkate de─čer bir ┼čekilde Asyal─▒lara benzer bir y├╝z yap─▒s─▒ var. Giydikleri k─▒yafetler de Orta Asyal─▒ g├Â├žebe kavimlerinin giydiklerine olduk├ža benziyor. Dilde de benzerlikler oldu─ču iddia ediliyor.

Etr├╝sk dili, Orta ─░talyaÔÇÖda konu┼čulurdu. Sa─čdan sola, soldan sa─ča yaz─▒lan Etr├╝sk yaz─▒s─▒, b├╝y├╝k bir karma┼č─▒kl─▒k if├óde eder. Okununca hemen anla┼č─▒lmaz. Anla┼č─▒labilmesi i├žin ├že┼čitli metodlar─▒n kullan─▒lmas─▒ gerekir. Hint-Avrupa dilleriyle temas─▒ olmas─▒na ra─čmen, bu dil grubundan say─▒lmaz. Etr├╝sk dili yap─▒ ve men┼če bak─▒m─▒ndan ayd─▒nlat─▒lm─▒┼č de─čildir.

Metinlerde ve arkeolojik eserlerde, Etr├╝sklerin madd├« hay├ót─▒, ┼čehir medeniyetinin zenginli─či ile kendini g├Âsterir. Kaz─▒lar sonucu mezarlardaki m├╝cevher ve freskler, Etr├╝sklerin l├╝kse d├╝┼čk├╝nl├╝─č├╝n├╝ ve hay├óta olan ba─čl─▒l─▒klar─▒n─▒ g├Âstermektedir. Bunda dinlerinin de tesiri vard─▒r. Yunanl─▒larda ve Romal─▒larda da g├Âr├╝len puta tap─▒c─▒l─▒k ve ├žok tanr─▒c─▒l─▒k, Etr├╝sklerde de g├Âr├╝l├╝r. ─░simlerinde de benzerlik vard─▒r. Apulu-Apollo, Artumes-Artemis, Tinia-Zeus, Maris-Mars tanr─▒lar─▒n─▒n isimleridir.

Etr├╝sklerin AnadoluÔÇÖdan g├Â├žt├╝kleri tezini savunanlar─▒n g├Âsterdikleri en ├Ânemli kan─▒t, Lemnos (Limni) mezar stelidir.
1885 y─▒l─▒nda Limni adas─▒nda, Kaminia k├Ây├╝nde bulunan bir mezar steli bir anda dikkatleri bu teoriye ├žekmi┼čtir. Stelin ├╝zerinde bir sava┼č├ž─▒ resmi ile, Etr├╝sk yaz─▒s─▒na ├žok benzeyen bir yaz─▒ bulunuyordu. Bu stel M├ľ yedinci y├╝zy─▒la tarihleniyordu ve adan─▒n AtinaÔÇÖl─▒lar taraf─▒ndan M├ľ 510 senesindeki zapt─▒ndan ├žok ├Ânce idi.

Erhan Sar─▒kaya, ─░lhan Kara├žayÔÇÖa Etr├╝sklerÔÇÖin mezarlar─▒n─▒ anlat─▒yor.

Bunun d─▒┼č─▒nda Etr├╝sklerÔÇÖin ├Âl├╝ g├Âmme adetleri (├ľrne─čin ah┼čap odalar), toplumsal hayatlar─▒ (├ľrne─čin kad─▒na verdikleri ├Ânem) ve sanatlar─▒ AnadoluÔÇÖdaki ba┼čka topluluklar─▒ hat─▒rlatmaktad─▒r.

Etr├╝skler, demircilikte ├žok ileri idiler. Alt─▒n ve bronz i┼člemekte g├óyet usta olup, seramik i┼čleri de yaparlard─▒. ─░ki tekerlekli yar─▒┼č arabalar─▒n─▒ ─░talyaÔÇÖya bunlar getirdi. Etr├╝sk eserleri bak─▒m─▒ndan en zengin m├╝zeler, Floransa, Romanya,TarquiniaÔÇÖd─▒r.

Marzobotto, Perusia, Volaterrae ve Roma, Etr├╝sk g├╝zel sanatlar─▒n─▒n ├Ânemli ├Ârnekleri bulunan ┼čehirlerdir. ┼×ehircilik ve m├«m├óride g├Âstermi┼č olduklar─▒ rol├╝ buralarda g├Âr├╝lebilir. ├ľl├╝mden sonraki hay├óta inanan Etr├╝skler ├Âl├╝lerini ev ┼čeklinde yapt─▒klar─▒ i├ži s├╝sl├╝ mezarlara g├Âmerlerdi.

Da VinciÔÇÖnin ─░stanbulÔÇÖa yapmak istedi─či k├Âpr├╝

Leonardo Da Vinci, ─░stanbul’da bir k├Âpr├╝ yap─▒m─▒ i├žin Sultan ikinci Beyaz─▒’ta bir mektup g├Ândermi┼čti. D├╝nya’n─▒n en b├╝y├╝k ve g├╝zel k├Âpr├╝s├╝n├╝ in┼ča etmek i├žin g├Ânderilen mektuba cevap gelmez.

O mektup, 1952 y─▒l─▒nda fark edilir. D├╝nya sanat ve bilim ├ževrelerinde b├╝y├╝k ilgiyle kar┼č─▒lan─▒r. K├Âpr├╝, 2001ÔÇ▓de, Norve├žÔÇÖte ├╝stge├žit olarak in┼ča edilir. K├╝resel ─▒s─▒nmaya dikkat ├žekmek i├žin ├Ânce AntarktikaÔÇÖda buzdan bir maketi yap─▒l─▒r. Yine buzdan yap─▒lan bir ba┼čka maketi, 1 Ocak 2008ÔÇ▓de New YorkÔÇÖtaki BM binas─▒ ├Ân├╝nde sergilenmeye ba┼član─▒r.

Da Vinci yazd─▒─č─▒ mektupta, Osmanl─▒ Saray─▒’na bir yel de─čirmeni, bir su bo┼čaltma pompas─▒, ─░stanbul bo─čaz─▒ i├žin bir asma k├Âpr├╝ ve Hali├ž i├žin tasarlanm─▒┼č kemerli bir ta┼č k├Âpr├╝ yapmak i├žin teklifte bulunmu┼čtu.

─░talyan ressam Leonardo Da VinciÔÇÖnin 1502ÔÇÖde Hali├ž i├žin tasarlad─▒─č─▒ k├Âpr├╝n├╝n 500 y─▒l sonra yap─▒m─▒ bir├žok kez g├╝ndeme geldi. Sultan II. Beyaz─▒tÔÇÖ─▒n talebiyle k├Âpr├╝ projesi i├žin ├žal─▒┼čmaya ba┼člayan Da VinciÔÇÖnin yapt─▒─č─▒ ├žizimlere g├Âre, tek a├ž─▒kl─▒kl─▒ 240 metre uzunlu─čundaki k├Âpr├╝n├╝n, 24 metre geni┼čli─činde olmas─▒ planlan─▒yordu. Ancak, d├Ânemin mimarlar─▒, o g├╝n├╝n teknolojiyle bu k├Âpr├╝n├╝n yap─▒lamayaca─č─▒n─▒ SultanÔÇÖa bildirince proje hayata ge├žmedi.
Ey├╝p-S├╝tl├╝ce aras─▒nda yap─▒lmas─▒ planlanan k├Âpr├╝, ─░stanbulÔÇÖun ÔÇś2010 Avrupa K├╝lt├╝r Ba┼čkentiÔÇÖ ilan edildi─či s─▒rada da tart─▒┼č─▒ld─▒ ├ç─▒ra─čan Saray─▒ÔÇÖn─▒n restorasyonunu yapan mimar B├╝lent G├╝ng├Âr de ─░stanbul B├╝y├╝k┼čehir BelediyesiÔÇÖne Ba─čl─▒ K├╝lt├╝r A.┼×.ÔÇÖnin eski genel m├╝d├╝r├╝ Cengiz ├ľzdemirÔÇÖin ├Ânerisiyle k├Âpr├╝n├╝n projesini haz─▒rlad─▒klar─▒n─▒ a├ž─▒klam─▒┼čt─▒.

Leonardo Da VinciÔÇÖnin d├Ânemin SultanÔÇÖ─▒ II. Beyaz─▒tÔÇÖa yazd─▒─č─▒ mektup:
Da Vinci bu mektupla, Beyaz─▒tÔÇÖa mimar ve m├╝hendis olarak i┼č ba┼čvurusunda bulunmu┼čtu.

CEM SULTANÔÇÖIN ATTAN D├ť┼×EREK ├ľLD├ť─×├ť YER

─░lhan Kara├žay, Cem Sultan’─▒n zehirlenmesinden sonra, at─▒ndan d├╝┼čerek ├Âld├╝─č├╝ yeri buldu. Cem SultanÔÇÖ─▒n at─▒ndan d├╝┼čt├╝─č├╝ yer, Napoli’deki saray─▒n ├Ân├╝yd├╝.

─░talya’daki ilgin├ž ├žal─▒┼čmalar─▒m─▒zdan biri de Cem Sultan’─▒n hayata veda etti─či yerdeki ├žal─▒┼čma oldu. Fatih Sultan Mehmet’in, Sultanl─▒k yar─▒┼č─▒nda ├žat─▒┼čan iki o─člundan biri olan Cem Sultan’─▒n, Fransa’da 5 y─▒l tutuklu kald─▒─č─▒ ┼čatoyu daha ├Ânce g├Âr├╝nt├╝lemi┼č, g├Ârsel ve yaz─▒l─▒ olarak sizlere sunmu┼čtum.

Bkz. Cem SultanÔÇÖ─▒n hazin hikayesi ve FransaÔÇÖda 5 y─▒l kald─▒─č─▒ ┼čato

├ľnce Rodos, sonra Vatikan, daha sonra FransaÔÇÖya adeta s├╝r├╝len Cem SultanÔÇÖ─▒n masraflar─▒, karde┼či Beyaz─▒t taraf─▒ndan bolca kar┼č─▒lan─▒yordu. Bu nedenle her ├╝lke Cem SultanÔÇÖ─▒ almak i├žin yar─▒┼č─▒yordu. Roma yeniden a─č─▒r bast─▒ ve Cem SultanÔÇÖ─▒ yeniden VatikanÔÇÖa getirdi.
Cem Sultan Roma’ya getirildikten sonra bu kez Napoli’ye g├Ânderildi.
Bu kez, Cem Sultan’─▒n Napoli’de kald─▒─č─▒ saray─▒ bulduk.
Cem Sultan burada, etkisini ge├ž g├Âsteren bir madde ile zehirlenmi┼čti. Zehirli maddeyi ald─▒ktan 3 g├╝n sonra burada at─▒na binerken d├╝┼čen Cem Sultan hayata veda etmi┼čti.
B├Âylece de Cem Sultan’─▒n ├žok hazin ya┼čam ├Âyk├╝s├╝ burada sona ermi┼čti.

NAPOL─░ÔÇÖDE T├ťRK MA─×ARASI

─░talyaÔÇÖda i┼čledi─čimiz bir ba┼čka konu, ad─▒na T├╝rk denen bir ma─čara oldu.
Roma’dan Napoli’ye sahil yolundan giderseniz, GAETA kasabas─▒nda kar┼č─▒n─▒za ‘GROTTA LES TURCO’ yaz─▒l─▒ bir tabela ├ž─▒kar.

Pek ├žok T├╝rk’├╝n bilmedi─či bu ma─čaran─▒n ├Âyk├╝s├╝n├╝ rehberimiz Erhan Sar─▒kaya anlatt─▒.

“Grotta del Turco” yani T├╝rk Ma─čaras─▒. Fatih d├Âneminde ─░talya’ya ak─▒nlar ba┼člad─▒─č─▒ zamanlar, Napoli halk─▒ T├╝rk istilalar─▒dan korunmak i├žin sakland─▒klar─▒ ma─čaraya ÔÇśT├╝rkÔÇÖ ad─▒n─▒ vermi┼čtir. Ve y├╝zy─▒llar ├Ânceki Atilla korkusunu h├ólen ├╝zerlerinden atamam─▒┼č olacaklar ki, Osmanl─▒y─▒ “Figli di Attila” yani ÔÇśAtillan─▒n ├žocuklar─▒ÔÇÖ diye anmaya ba┼člam─▒┼člard─▒.

Grotto Les Turco (T├╝rk Ma─čaras─▒)

T├╝rk Ma─čaras─▒ hakk─▒nda daha fazla bilgi

─░talyaÔÇÖdaki T├╝rk ma─čaras─▒n─▒ g├Ârmek isteyenler i├žin biraz da rehberlik yapal─▒m.

Gaeta, T├╝rk Ma─čaras─▒ seyahati i├žin ideal. B├Âlgede gezilecek yerleri g├Ârerek ve gizli sakl─▒ k├Â┼čeleri ke┼čfederek g├╝n├╝n├╝z├╝ en g├╝zel ┼čekilde ge├žirebilirsiniz. Seyahatinizde gezilecek yerleri ve yap─▒lacak ┼čeyleri bilmek istiyorsan─▒z, Serapo Plaj─▒ ve Ariana Plaj─▒ beklentilerinizi kar┼č─▒layacak.

T├╝rk Ma─čaras─▒ Yak─▒n─▒nda Nerede Konaklayabilirsiniz?

T├╝rk Ma─čaras─▒ Yak─▒n─▒nda G├Âr├╝lecek Yerler ┼×eyler

  • Serapo Plaj─▒
  • Ariana Plaj─▒
  • 300 Ad─▒m Plaj─▒
  • Villa di Tiberio
  • Sperlonga Liman─▒

T├╝rk Ma─čaras─▒ Yak─▒n─▒nda Yap─▒labilecek ┼×eyler

  • Itri Kalesi
  • Sperlonga Ulusal Arkeoloji M├╝zesi

 

OTRANTO SEFER─░

Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču tarihinde biri 1480’de, Sultan Fatih Mehmed devrinde yap─▒lan ─░talya seferlerinden biri Otranto, di─čeri de Sultan Kanuni S├╝leyman devrinde 1537’de yap─▒lan, Pulya seferi olarak bilinen iki askeri harekat.

1.Otranto Seferi:

Sultan Fatih Mehmed, uzun s├╝ren Venedik Sava┼č─▒’na Osmanl─▒ Devleti i├žin uygun bir anla┼čma ile son verdikten sonra, tasar─▒lar─▒na ─░talya’n─▒n fethi konusunu alm─▒┼čt─▒. ─░talya’da g├Ârevlendirdi─či casuslardan bu ├╝lkenin durumunu inceleyerek ├Â─črendi─či gibi, ─░talya’ya yap─▒lan ak─▒nlarda bulunan komutanlar─▒ndan da ald─▒─č─▒ raporlarda onu, bu tasar─▒y─▒ ele almaya y├Âneltiyordu. Bu komutanlardan Bosna sancakbeyi ─░skender Bey, padi┼čah─▒n dikkatini Pulya (Puglia) ├╝zerine ├žekmekte idi. Selanik sancakbeyli─činden Avlonya sancakbeyli─čine nakledilen Gedik Ahmed Pa┼ča da padi┼čahtan Pulya ├╝zerine sefer a├ž─▒lmas─▒ i├žin izin istemekte idi. Bu suretle tasarlanan ─░talya fethi, Pulya’da ├╝slenecek Osmanl─▒ kuvvetleri ile, birka├ž y─▒l i├žinde ilk safhas─▒ olmak ├╝zere, Gedik Ahmed Pa┼ča, Zenta, Kefalonya ve Ayamavra adalar─▒n─▒n fethini tamamlad─▒. Avlonya liman─▒, ─░talya k─▒y─▒lar─▒na ├ž─▒kacak Osmanl─▒ kuvvetleri ve donanmas─▒ i├žin, bir ├╝s haline getirildi.

Ertesi y─▒l─▒n 26 TemmuzÔÇÖunda Gedik Ahmed Pa┼ča, 28’i kad─▒rga olmak ├╝zere, 132 gemi ve 4000 atl─▒ ile ─░talya sahillerine y├Âneldi. Osmanl─▒ donanmas─▒ her ne kadar Brindizi liman─▒n─▒ hedef ald─▒ ise de,bu limana 10 mil kal─▒nca ├ž─▒kan bir r├╝zgarla g├╝neye s├╝r├╝klendi ve 28 Temmuz g├╝n├╝, Osmanl─▒ kuvvetleri, hi├žbir mukavemetle kar┼č─▒la┼čmadan, Otranto k─▒y─▒lar─▒na ├ž─▒kmay─▒ ba┼čard─▒lar. Gedik Ahmed Pa┼ča, Napoli Krall─▒─č─▒’n─▒n veliahd─▒ Alphons’u geri ├žekilmeye mecbur ettikten sonra Otranto Kalesi’ni fethetti. Daha sonra civar─▒ndaki kaleleri de ele ge├žirerek, Mora sancakbeyi Mustafa Bey’le birlikte yapt─▒klar─▒ ak─▒nlar sonunda, ─░talya’da b├╝y├╝k korku yaratt─▒. Bu durumda Avrupa krallar─▒ndan yard─▒m isteyen Napoli kral─▒na damad─▒ Macaristan kral─▒ Mathias derhal cevap verdi. Magyar Balazs komutas─▒nda 600 ki┼čilik bir kuvveti, ba┼čka bir s├Âylentiye g├Âre de 2.000 se├žme atl─▒dan olu┼čan bir birli─či ─░talya’ya g├Ânderdi. Gedik Ahmed Pa┼ča ise, bu arada, Otranto Kalesi’ni takviye ederek sa─člam bir ├╝s meydana getirmi┼čti.

Fakat Fatih’in 19 May─▒s 1481ÔÇÖde ├Âl├╝m├╝, ─░talya seferinin kaderini de─či┼čtirdi. Yeni h├╝k├╝mdar II. Bayezid’in Gedik Ahmed Pa┼ča’y─▒, karde┼či Sultan Cem’in ├ž─▒kard─▒─č─▒ saltanat m├╝cadelesinde g├Ârevlendirmek ├╝zere geriye ├žekmesi, seferin duraklamas─▒na yol a├žt─▒. Otranto’da Mustafa Bey komutas─▒nda kalan T├╝rk kuvvetlerinin desteklenmemesi y├╝z├╝nden Macar atl─▒lar─▒n─▒n karadan, Kalabriya dukas─▒n─▒n ise Aragon ve Napoli gemilerinden 40 par├žal─▒k bir filo ile denizden yapt─▒klar─▒ ku┼čatma sonunda 10 Eyl├╝l 1481’de Otranto Kalesi teslim olmak zorunda kald─▒.
          

─░talyanlar, her ┼čeye ra─čmen Ahmet Pa┼čaÔÇÖ─▒ bir restaurant ve heykelde ya┼čat─▒yorlar

II.Otranto Seferi:

Sultan Kanuni S├╝leyman’─▒n 1536’daki Irakeyn seferinden sonra ele ald─▒─č─▒ bu tasar─▒, yine ─░talya fethini hedef alm─▒┼č bulunmaktad─▒r. Kanuni, bu maksatla Fransa ile gizli bir de anla┼čma yaparak, ─░talya’daki devlet├žikleri kuzeyden Fransa eliyle s─▒k─▒┼čt─▒rmay─▒ da tasarlam─▒┼čt─▒. Bu tasar─▒, iki kademeli olarak geli┼čtirilmi┼čtir. Birinci kademede, bilhassa devletin H─▒ristiyan Arnavutlar─▒n─▒n Osmanl─▒ idaresine ba─članmalar─▒ sa─članm─▒┼č; Kanuni, Avlonya ├╝ss├╝ne geldi─či zaman, burada 280 par├ža gemi, 4.000 yeni├žeri, 600 top├žu ve 10 sancakbeyi, kuvvetleri ile toplanm─▒┼č bulunuyordu, ─░talya’ya ge├žecek kuvvetlerin ba┼č─▒na ├╝├ž├╝nc├╝ vezir L├╝tfi Pa┼ča, deniz kuvvetlerine de Barbaros Hayreddin Pa┼ča komuta edeceklerdi. 23 Temmuz 1537’de L├╝tfi Pa┼ča, yan─▒nda Rumeli beylerbeyi Mahmut Pa┼ča oldu─ču halde, ─░talya sahillerine ├ž─▒kt─▒. Castro ve Otranto kalelerini bir anda fethederek, otuz kadar m├╝stahkem mevkii d├╝┼č├╝rd├╝. B├Âylece Osmanl─▒ kuvvetleri, ikinci defa ─░talya topraklar─▒nda bir k├Âpr├╝ ba┼č─▒ kurmu┼č oldular. Ancak, bu s─▒rada, Fransa’n─▒n, Alman ─░mparatorlu─ču ile anla┼čarak, ─░talya seferinden vazge├žmesi, Papa III. Paul’├╝n ─▒srarlar─▒ ile, ─░mparatorluk filolar─▒ amirali Andrea Doria’n─▒n Venediklileri Osmanl─▒ Devleti’ne kar┼č─▒ sald─▒r─▒ya k─▒┼čk─▒rtmas─▒, Kanuni’nin uygulad─▒─č─▒ politikada de─či┼čiklik yapmas─▒na sebep oldu. Padi┼čah, ─░talya fethi tasar─▒s─▒n─▒ kald─▒rarak Venedik’e sava┼č a├žmakla, 13 A─čustosÔÇÖta, L├╝tfi Pa┼ča’y─▒ ordusu ile birlikte Otranto’dan geri ├žekti.
Yeni hedef olarak Korfu Adas─▒ se├žilmi┼č oldu─čundan, bundan sonra seferin ad─▒ Korfu Seferi olarak de─či┼čmi┼č oldu.

Reha Bilge, Otranto seferinin ard─▒ndaki ger├že─či anlat─▒yor.

Yeni Papa I. Franciscus, OtrantoÔÇÖda 15ÔÇÖinci y├╝zy─▒lda T├╝rklere kar┼č─▒ sava┼čm─▒┼č 800ÔÇÖden fazla ─░talyan─▒, ÔÇśazizÔÇÖ ilan etti. Olay─▒n gazetelere yans─▒mas─▒yla T├╝rk kamuoyu haberi, garip bir sessizlikle ├Â─črendi. Aradan 533 y─▒l ge├žtikten sonra Otranto ve azizleri nereden ├ž─▒km─▒┼čt─▒? Otranto neydi? Orada neler olmu┼čtu? Y├╝zy─▒llar ├Ânce ya┼čam─▒┼č insanlar, durup dururken neden aziz yap─▒lm─▒┼čt─▒? Yeni PapaÔÇÖn─▒n neden Otranto konusunu hat─▒rlam─▒┼č veya hat─▒rlatmak istemi┼čti? Otranto acaba neyin simgesidir ve ne ifade etmektedir?

Bir meydan okuma

PapaÔÇÖn─▒n bu karar─▒n─▒n bir rastlant─▒ olmay─▒p, bir ama├ž ├žer├ževesinde al─▒nd─▒─č─▒, bir mesaj verilmek istendi─či tahmin edilebilir. Olay─▒n arka plan─▒nda, b├╝y├╝k Fatih d├Âneminde ger├žekle┼čtirilen bir deniz seferi yatmaktad─▒r. L├ókin Otranto, bir askeri kar┼č─▒la┼čman─▒n ├žok ├Âtesinde bir anlam ta┼č─▒yor olmal─▒d─▒r ki Papal─▒k y├╝zy─▒llar sonra an─▒msamak gere─čini duymu┼čtur.
Otranto seferi i├žin AkdenizÔÇÖde, 15 ve 16ÔÇÖnc─▒ y├╝zy─▒lda, T├╝rklerle Venedikliler aras─▒nda oynanan b├╝y├╝k stratejik oyunun ayr─▒lmaz bir par├žas─▒d─▒r demek m├╝mk├╝nd├╝r. 1470 y─▒l─▒nda, yani Fatih d├Âneminde, E─čriboz al─▒nm─▒┼čt─▒r.
Buras─▒ ├Ânemli bir ├╝st├╝r ve VenedikÔÇÖin AkdenizÔÇÖdeki ├ž─▒karlar─▒na kar┼č─▒ ciddi bir darbe olarak g├Âr├╝lmektedir. Venediklilerin buna yan─▒t─▒, K─▒br─▒s ├╝zerindeki egemenliklerini peki┼čtirmek ve tahkim etmek olmu┼čtur. Otranto seferi de, stratejik ba─člamda, FatihÔÇÖin riskli, l├ókin cesur ve kapsaml─▒ bir kar┼č─▒ hamlesidir.
Otranto, ─░talya ├žizmesinin alt─▒nda, o zamanki Napoli Krall─▒─č─▒na ait dilimizde Apolya veya PulyaÔÇÖda denilen- Puglia b├Âlgesinde yer almaktad─▒r.

Yay─▒lma stratejisi

├ťstelik, T├╝rklerin, AkdenizÔÇÖde, belki de bu ├žapta ger├žekle┼čtirdi─či ilk ├ž─▒karma harek├ót─▒ denemesidir. Sefer, AkdenizÔÇÖdeki deniz sava┼člar─▒, deniz ├╝st├╝nl├╝kleri ve yay─▒lma stratejisi bak─▒m─▒ndan, tam anlam─▒yla bir stratejik meydan okumad─▒r. Arkas─▒nda geni┼č bir hayal g├╝c├╝, y├╝ksek bir cesaret, ├╝st├╝n bir kurmay yetene─či gizlidir.
1480 y─▒l─▒nda, FatihÔÇÖin emriyle ba┼člayan sefer, ├╝nl├╝ Gedik Ahmet Pa┼ča komutas─▒nda y├╝r├╝t├╝lm├╝┼čt├╝r. Hem bir deniz, hem de bir kara ├╝ss├╝ niteli─čindeki OtrantoÔÇÖya denizden ula┼čmaya ├žal─▒┼čmak, o d├Ânemin T├╝rk yay─▒lma stratejisi a├ž─▒s─▒ndan do─čru karard─▒r. ├ç├╝nk├╝ ─░talyaÔÇÖn─▒n kuzeyinden, kara yoluyla oraya ula┼čmak, bol engelli, engebeli ve pahal─▒ bir hedeftir.
Yani, oraya bir ├ž─▒karma harek├ót─▒ yap─▒lmas─▒d─▒r. Fatih Sultan Mehmet ve yetenekli komutan─▒ Gedik Ahmet Pa┼čaÔÇÖn─▒n, ba┼čar─▒yla uygulad─▒klar─▒ plan tam da budur. Gedik Ahmet Pa┼ča, 1480 temmuzunda, 132 gemiye bindirilmi┼č, 18.000 ki┼či oldu─ču tahmin edilen bir kara kuvvetiyle harekete ge├žer. ├ç─▒karma yap─▒l─▒r. Ard─▒ndan, on be┼č g├╝n i├žerisinde Otranto ele ge├žirilir.

Tarihsel boyutu

1481 y─▒l─▒nda FatihÔÇÖin ├Âl├╝m├╝yle, ┼×ehzade Cem, a─čabeyi 2.BayezidÔÇÖe kar┼č─▒ ayaklanm─▒┼č; o y├╝zden ─░stanbulÔÇÖdaki siyasal irade fel├ž olmu┼čtur. ─░ktidar m├╝cadelesi i├žerisindeki 2.Bayezid, Gedik Ahmet Pa┼čaÔÇÖy─▒ yan─▒na ├ža─č─▒rmak zorunda kalm─▒┼čt─▒r. Komutans─▒z kalan, denizden hi├žbir destek alamayan OtrantoÔÇÖdaki kuvvetler yenilmi┼č ve da─č─▒lm─▒┼čt─▒r. Sonu├žta T├╝rkler OtrantoÔÇÖda ancak on be┼č ay kadar dayanabilmi┼čtir. Bu kadar k─▒sa s├╝ren ve T├╝rkler a├ž─▒s─▒ndan yenilgiyle sonu├žlanan bir olay, Papal─▒k taraf─▒ndan, neden 533 y─▒l sonra g├╝ndeme al─▒nmaktad─▒r?
Otrantolu azizlerin kilit sorusu i┼čte budur.
Otranto bir simgedir. Papal─▒k a├ž─▒s─▒ndan onu as─▒l unutulmaz k─▒lan sava┼č─▒n kendisi de─čil, oylumu ve tarihsel boyutudur. Daha do─črusu Papal─▒k a├ž─▒s─▒ndan temsil etti─či tehlikedir.
RomaÔÇÖn─▒n, hi├ž beklenmedik bir noktadan tehdit alt─▒na girmesi; ─░talyaÔÇÖn─▒n ve Bat─▒ AkdenizÔÇÖin T├╝rk egemenli─či alt─▒na girmesi riski, Papal─▒k bilinci a├ž─▒s─▒ndan asla unutulmamas─▒ ve tekrarlanmamas─▒ gereken bir husus olarak, Otranto azizleri olay─▒yla g├╝ndeme getirilmektedir.

Ortak ticari alan

Otranto projesinin kal─▒c─▒ olmas─▒ halinde, AkdenizÔÇÖin ve AvrupaÔÇÖn─▒n b├╝t├╝n stratejik, demografik ve k├╝lt├╝rel dengeleri de─či┼čecektir. T─▒pk─▒ ─░stanbulÔÇÖun fethinde oldu─ču gibi, tarih ba┼čka bir derin mecrada akacakt─▒r.
E─čer Otranto ├╝zerinden Roma, orta ─░talya ve muhtemelen kuzey ─░talya, T├╝rkler taraf─▒ndan ele ge├žirilmi┼č olsa idi, Akdeniz ve Avrupa tarihinde derin bir k─▒r─▒lma yarataca─č─▒n─▒ s├Âylemek yanl─▒┼č bir tespit olmayacakt─▒r.
Ba┼čar─▒l─▒ olmas─▒ halinde, Otranto projesi, ÔÇťpax-romanaÔÇŁ gibi, belki AkdenizÔÇÖin b├╝t├╝n├╝n├╝ kapsayan bir ├že┼čit ÔÇťpax-turcicaÔÇŁ yaratacakt─▒r.
End├╝l├╝s, Avrupa ve T├╝rkiyeÔÇÖnin dinamikleri k├Âkl├╝ de─či┼čikliklere u─črayacakt─▒r. End├╝l├╝s uygarl─▒─č─▒ b├╝y├╝k bir olas─▒l─▒kla yok edilemeyecektir. Do─ču ve Bat─▒ Roma herhalde ayn─▒ y├Ânetim alt─▒nda yeniden birle┼čecektir. Katolik ve Ortodoks Kiliseleri, do─ču ve bat─▒ H─▒ristiyanlar─▒yla M├╝sl├╝manlar ayn─▒ imparatorlukta birlikte ya┼čayacakt─▒r.
Bunu da ├Âtesinde, zenginlik ve jeopolitik g├╝├žler dengesi, b├╝y├╝k bir olas─▒l─▒kla AkdenizÔÇÖde kalacak, bu deniz T├╝rkler, ─░talyanlar, Araplar, G├╝ney Slavlar, Yahudiler ve di─čerlerinin ortak ticari alan─▒ olmaya devam edecektir.

Senaryo

Bu ┼čimdi tasavvur edilmesi m├╝mk├╝n olmayan, farkl─▒ bir Akdeniz imgesidir. Ayn─▒ senaryonun devam─▒ da farkl─▒ bir Avrupa ve farkl─▒ bir ÔÇťAvrupa Birli─čiÔÇŁ kompozisyonudur. ─░┼čte OtrantoÔÇÖyu Papal─▒k i├žin unutulmaz k─▒lan, 533 y─▒l sonra bile ├╝rk├╝ten, tela┼ča s├╝r├╝kleyen de budur. Farkl─▒ bir Akdeniz ve farkl─▒ bir Avrupa ihtimalinin d├╝┼čleri i┼čgal etmesi.
Tabii ki ger├žek ba┼čkad─▒r. Ama, Otranto azizlerinin icat edilmesinin arkas─▒nda tam da bu senaryo yatmaktad─▒r. I.Franciscus ile birlikte Papal─▒k, bu senaryoyu k├Ât├╝mserlik ve endi┼čeyle okumaktad─▒r.
B├Âyle bir okuyu┼čun ┼čimdi g├╝ndeme gelmesi pek hayra alamet de─čildir. Umal─▒m ki, krizlerle bo─ču┼čan AvrupaÔÇÖda, ÔÇťOtranto AzizleriÔÇŁ yeni bir ÔÇťortak d├╝┼čmanÔÇŁ simgesine yol a├žmas─▒n. ├ç├╝nk├╝ AvrupaÔÇÖda, ÔÇťT├╝rk kar┼č─▒t─▒ÔÇŁ yeni ─▒rk├ž─▒ bir s├Âylemden ├žok, istikrar ve i┼čbirli─čine ihtiya├ž vard─▒r..

Toplam Okuma: 403 , Bug├╝n: 3 

İlhan KARAÇAY

İlhan KARAÇAY

Gazeteci / Belgeselci - Mersin 1942 do─čumlu, ya┼čam─▒n─▒ ├žok uzun y─▒llard─▒r Hollanda'da s├╝rd├╝r├╝yor. Bir├žok gazete ve ajansta g├Ârev yapt─▒, TRT Belgesel kanal─▒ i├žin y─▒llar i├žinde bir├žok programa imza att─▒. Site: https://www.ilhankaracay.com | email: [email protected]
Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Sponsorlu Ba─člant─▒lar
  • YEN─░
─░ncirgedi─či’nde bir Amerikal─▒

─░ncirgedi─či’nde bir Amerikal─▒

17 Ocak 2021, ─░ncirgedi─či’nde bir Amerikal─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
├çin’e giden ├Âl├╝ms├╝zl├╝k; Nar

├çin’e giden ├Âl├╝ms├╝zl├╝k; Nar

17 Ocak 2021, ├çin’e giden ├Âl├╝ms├╝zl├╝k; Nar i├žin yorumlar kapal─▒
Nar’─▒n Masal─▒… T├╝m zamanlar─▒n ├Âl├╝ms├╝zl├╝k iksiri

Nar’─▒n Masal─▒… T├╝m zamanlar─▒n ├Âl├╝ms├╝zl├╝k iksiri

17 Ocak 2021, Nar’─▒n Masal─▒… T├╝m zamanlar─▒n ├Âl├╝ms├╝zl├╝k iksiri i├žin yorumlar kapal─▒
Toroslarda peri┼čan bir mezarl─▒k ya da yitik ┼čehitlik

Toroslarda peri┼čan bir mezarl─▒k ya da yitik ┼čehitlik

17 Ocak 2021, Toroslarda peri┼čan bir mezarl─▒k ya da yitik ┼čehitlik i├žin yorumlar kapal─▒
G├Âbeklitepe

G├Âbeklitepe

16 Ocak 2021, G├Âbeklitepe i├žin yorumlar kapal─▒
Medyada Arabeskle┼čen T├╝rk├╝ler ÔÇô Ormanc─▒ A─č─▒d─▒

Medyada Arabeskle┼čen T├╝rk├╝ler ÔÇô Ormanc─▒ A─č─▒d─▒

16 Ocak 2021, Medyada Arabeskle┼čen T├╝rk├╝ler ÔÇô Ormanc─▒ A─č─▒d─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Balaban ve Naz─▒m Hikmet; Bir Kitap, Bir Davetiye

Balaban ve Naz─▒m Hikmet; Bir Kitap, Bir Davetiye

16 Ocak 2021, Balaban ve Naz─▒m Hikmet; Bir Kitap, Bir Davetiye i├žin yorumlar kapal─▒
Cengiz Da─čc─▒’n─▒n Eserleri ve Yaz─▒lmam─▒┼č Tarih

Cengiz Da─čc─▒’n─▒n Eserleri ve Yaz─▒lmam─▒┼č Tarih

10 Ocak 2021, Cengiz Da─čc─▒’n─▒n Eserleri ve Yaz─▒lmam─▒┼č Tarih i├žin yorumlar kapal─▒
Sultan Re┼čat kabul etse, OrhaneliÔÇÖnin ad─▒ Alaaddingazi olacakt─▒

Sultan Re┼čat kabul etse, OrhaneliÔÇÖnin ad─▒ Alaaddingazi olacakt─▒

10 Ocak 2021, Sultan Re┼čat kabul etse, OrhaneliÔÇÖnin ad─▒ Alaaddingazi olacakt─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
┬áOrhan GaziÔÇÖnin Demircileri, Demircik├Ây

┬áOrhan GaziÔÇÖnin Demircileri, Demircik├Ây

10 Ocak 2021, ┬áOrhan GaziÔÇÖnin Demircileri, Demircik├Ây i├žin yorumlar kapal─▒
D├╝nyan─▒n ─░lk Standartlar Manzumesi: Kanunname-i ─░htisab─▒-─▒ Bursa (1502)

D├╝nyan─▒n ─░lk Standartlar Manzumesi: Kanunname-i ─░htisab─▒-─▒ Bursa (1502)

10 Ocak 2021, D├╝nyan─▒n ─░lk Standartlar Manzumesi: Kanunname-i ─░htisab─▒-─▒ Bursa (1502) i├žin yorumlar kapal─▒
Almanca Konu┼čan Bilimcilerin Katk─▒lar─▒yla T├╝rk T─▒p Tarihinde Bir Yolculuk (I)

Almanca Konu┼čan Bilimcilerin Katk─▒lar─▒yla T├╝rk T─▒p Tarihinde Bir Yolculuk (I)

10 Ocak 2021, Almanca Konu┼čan Bilimcilerin Katk─▒lar─▒yla T├╝rk T─▒p Tarihinde Bir Yolculuk (I) i├žin yorumlar kapal─▒
Turanc─▒l─▒k Ak─▒m─▒n─▒n Hakl─▒l─▒─č─▒

Turanc─▒l─▒k Ak─▒m─▒n─▒n Hakl─▒l─▒─č─▒

31 Aral─▒k 2020, Turanc─▒l─▒k Ak─▒m─▒n─▒n Hakl─▒l─▒─č─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Toplumcu ┼×iirimizde Garip ─░zleri

Toplumcu ┼×iirimizde Garip ─░zleri

26 Aral─▒k 2020, Toplumcu ┼×iirimizde Garip ─░zleri i├žin yorumlar kapal─▒
Tarsus’un ├çamalan K├Ây├╝nden Tahtac─▒ Ozan ├é┼č─▒k Talibi

Tarsus’un ├çamalan K├Ây├╝nden Tahtac─▒ Ozan ├é┼č─▒k Talibi

26 Aral─▒k 2020, Tarsus’un ├çamalan K├Ây├╝nden Tahtac─▒ Ozan ├é┼č─▒k Talibi i├žin yorumlar kapal─▒
BursaÔÇÖda Bulunan Damgalardan ├ľrnekler ve Son G├Â├žerler

BursaÔÇÖda Bulunan Damgalardan ├ľrnekler ve Son G├Â├žerler

26 Aral─▒k 2020, BursaÔÇÖda Bulunan Damgalardan ├ľrnekler ve Son G├Â├žerler i├žin yorumlar kapal─▒
─░ki defa ku┼čat─▒p ele ge├žiremedi─čimiz ViyanaÔÇÖdan…

─░ki defa ku┼čat─▒p ele ge├žiremedi─čimiz ViyanaÔÇÖdan…

26 Aral─▒k 2020, ─░ki defa ku┼čat─▒p ele ge├žiremedi─čimiz ViyanaÔÇÖdan… i├žin yorumlar kapal─▒
G├Ânl├╝m├╝n Ba┼čkenti ─░ncirgedi─či

G├Ânl├╝m├╝n Ba┼čkenti ─░ncirgedi─či

26 Aral─▒k 2020, G├Ânl├╝m├╝n Ba┼čkenti ─░ncirgedi─či i├žin yorumlar kapal─▒
Da─č─▒n Ozan─▒ Mente┼čeli Cengiz

Da─č─▒n Ozan─▒ Mente┼čeli Cengiz

25 Aral─▒k 2020, Da─č─▒n Ozan─▒ Mente┼čeli Cengiz i├žin yorumlar kapal─▒
K├╝lt├╝rel Temsile ─░li┼čkin G├Ârsel ve ─░┼čitsel ─░fade

K├╝lt├╝rel Temsile ─░li┼čkin G├Ârsel ve ─░┼čitsel ─░fade

25 Aral─▒k 2020, K├╝lt├╝rel Temsile ─░li┼čkin G├Ârsel ve ─░┼čitsel ─░fade i├žin yorumlar kapal─▒
Sponsorlu Ba─člant─▒lar