Prof. Dr. Nadir Paksoy
Prof. Dr. Nadir  Paksoy
Tuna Deltas─▒ÔÇÖnda Bizden ─░zler -2
  • 31 May─▒s 2020 Pazar
  • +
  • -
  • Nadir PAKSOY /

┼×iir gibi vapur yolculuklar─▒

Tuna Deltas─▒ndaki vapur yolcululuklar─▒ Tul├ža (Tulcea) kentinden ba┼člar. Bu kentte Tuna ├╝├ž ana kola ayr─▒larak KaradenizÔÇÖe kavu┼čur. Her bir kol ├╝zerinde halk─▒n ula┼č─▒m ve y├╝k ta┼č─▒mak i├žin kulland─▒─č─▒ ÔÇťNehir vapurlar─▒ÔÇŁ i┼čler. Her bir kol ├╝zerindeki yolculuk be┼č- alt─▒ saat tutar. Vapur son durakta bir gece yatar, ertesi sabah Tul├žaÔÇÖya d├Âner.

Tul├ža Osmanl─▒ izlerinin oldu─ču bir kent. Kentte Osmanl─▒ÔÇÖdan kalan en ├Ânemli yap─▒ Aziziye Camii. Sultan Abd├╝laziz saltanat d├Âneminden (1861-1876) kalmad─▒r. Tul├žaÔÇÖda bug├╝n birka├ž bin ki┼čilik M├╝sl├╝man cemaat kalm─▒┼čt─▒r. Cami ibadete a├ž─▒kt─▒r. ─░mam─▒ be┼č y─▒ll─▒─č─▒na bizim DiyanetÔÇÖten g├Ârevli gelmi┼č. O da Mecidiye ve Babada─č cami imamlar─▒ gibi CumaÔÇÖlar─▒ d─▒┼č─▒nda namaza gelen cemaat say─▒s─▒n─▒n az oldu─čunu s├Âyledi.

Tul├ža Tuna nehrinin tam k─▒y─▒s─▒nda. Ancak i├žinden Tuna ge├žen Budape┼čte, Viyana gibi di─čer Avrupa kentlerinin esteti─činden uzak. K─▒y─▒, kaba ve ├žirkin beton y─▒─č─▒nlar─▒ kaplam─▒┼č. Balkanlarda (buna T├╝rkiye de dahil) ya┼čayan insanlar─▒n h├╝crelerinde ÔÇť├žirkin bina yapmaÔÇŁ geni mi var, sorusu akla geliyor!

DeltaÔÇÖdaki ├╝├ž kolda da (karayollar─▒ deyimiyle arterde) vapur yolculu─ču yapt─▒m. Son duraklarda birka├ž g├╝n kald─▒m. Ak┼čam var─▒p sabah ayn─▒ vapurla d├Ânmedim. B├Âyle olunca ├╝├ž arterÔÇÖdeki yolculuk bir hafta s├╝rd├╝. Ama de─čdiÔÇŽ

Vapurlar, ├╝st kat─▒ tenteneli geni┼č a├ž─▒k g├╝verteden, giri┼č kat─▒ kapal─▒ salon ve alt─▒ y├╝k deposundan olu┼čan basit nehir gemileri. A─č─▒r a─č─▒r ilerliyor. Her taraf yem ye┼čil Tuna k─▒y─▒s─▒. Bazen koster tarz─▒ y├╝k gemileri ge├žiyor. Birka├ž tanesi T├╝rk band─▒ral─▒…sonu Reis ile isimleri var.┬á El sallad─▒m. ─░zmit k├Ârfezinde her g├╝n g├Âr├╝p dikkatimiz ├žekmeyen gemi ve T├╝rk bayra─č─▒┬á ile TunaÔÇÖda kar┼č─▒la┼č─▒nca ÔÇťel sallamaÔÇŁ d├╝rt├╝s├╝ geldi. ├ťlke, vatan, bayrak aidiyet duygusu bu olsa gerek!

─░LG─░N─░Z─░ ├çEKEB─░L─░R  Mestanl─▒l─▒ ├Â─črencilerin ├çanakkale ruhu

Delta vapur gezime, TunaÔÇÖn─▒n g├╝ney kolundan ba┼člad─▒m. ┬áVapur ├že┼čitli iskelelere u─črad─▒. Yolcu ald─▒, yolcu b─▒rakt─▒; y├╝k bo┼čaltt─▒, y├╝k ald─▒. ├ťst g├╝verteden film gibi izliyorum. ├ço─čunlu─ču k├Âyl├╝ yolcular sessiz kendi aleminde. K├Â┼čedeki bir gruba g├Âz├╝m dald─▒. Simit├ži f─▒r─▒n─▒nda ÔÇťsu b├╝rekÔÇŁ ad─▒yla sat─▒lan b├Ârekten koca bir kutu ald─▒, yan─▒na da 2.5 litrelik plastik ┼či┼čelerde sat─▒lan biralardan ald─▒lar. Ziyafet haz─▒rl─▒─č─▒ ├╝├ž-be┼č paket sigarayla tamamland─▒. Son iskeleye vard─▒─č─▒m─▒zda sofrada hi├žbir ┼čey kalmam─▒┼čt─▒. Orta ya┼čl─▒ aile grubu g├╝r├╝lt├╝s├╝z ne┼čeli vapurdan indi, inerken iskelede hafif├že yalpal─▒yorlard─▒; hepsi bu!

Vapur g├╝vertesi, inenler, binenler, sohbet edenler, kendi halinde sohbet edenler, insanlar, insan y├╝zleri BalkanlarÔÇÖ─▒n maksim GorkiÔÇÖsi olarak nitelendirilen Panait IstratiÔÇÖnin ├Âyk├╝ sayfalar─▒n─▒n serpilmi┼č gibiydiÔÇŽ Tul├žaÔÇÖdan bindi─čim vapur alt─▒ saat sonra son durak Stefani k├Ây├╝ne vard─▒. K├Ây tipik bir Balkan k├Ây├╝. 30-40 y─▒l ├Âncesinin bizim Trakya k├Âylerinin ayn─▒s─▒. ├çavu┼čkevski d├Âneminden kalan birka├ž beton toplu konut d─▒┼č─▒nda saz daml─▒, ├žamur s─▒val─▒ tek katl─▒ tipik y├Âresel k├Ây evlerinden olu┼čuyor. Bir tane ÔÇśmarketÔÇÖ denilen bakkal irisi ve s├Â─č├╝t alt─▒ k├Ây k─▒r kahvesi var. Neyse ki birka├ž tane eli y├╝z├╝ d├╝zg├╝n pansiyon var da gece sokakta kalmaktan kurtuldum. A─čustos ortas─▒, benden ba┼čka yabanc─▒ yok. Yerli turist var o da hafta sonlar─▒. 3 km ├Âtesi Karadeniz. Tertemiz sonsuz g├Âr├╝n├╝ml├╝ kumsallar. Biraz g├╝ne┼členen insan var. Onlar─▒ ge├žince sahilde in cin ÔÇťbal─▒k tutuyorÔÇŁ. K├Ây├╝n tek e─člencesi s├Â─č├╝t alt─▒ndaki k─▒r kahvesinde oturmak, bira i├žmek, geni┼č ekranda ma├ž izlemek. Bira RomanyaÔÇÖda ├žok yayg─▒n. Her b├╝fede her saatte sat─▒l─▒yor ve yol kenar─▒ b├╝felerde, tren istasyonu-otogar bekleme salonlar─▒nda, bakkal ├Ânlerinde, parklarda alanla serbest├že i├žiliyor. Bu konuda idmanl─▒ olduklar─▒ndan ÔÇťiyi i├žicilerÔÇŁ; en fazla s─▒z─▒p uyuyorlar.Ku┼čkusuz m├╝mk├╝n de ben ta┼čk─▒nl─▒k yap─▒p kavga ├ž─▒karana tan─▒k olmad─▒m.

─░LG─░N─░Z─░ ├çEKEB─░L─░R  Yar─▒s─▒ T├╝rk Yar─▒s─▒ Macar Olanlar─▒n Ya┼čad─▒─č─▒ Muhte┼čem Kent: Budape┼čte

Yolculu─čumun ikinci kolu Sulina kasabas─▒nda bitti. Bizim kaynaklarda S├╝nne diye ge├žer. Kent, Osmanl─▒ Tuna donanmas─▒ ├╝ss├╝ym├╝┼č. Kent o d├Ânemler kozmopolit bir yap─▒ya sahip olmal─▒ ki kasaba d─▒┼č─▒ndaki kent mezarl─▒─č─▒ Hristiyan, M├╝sl├╝man-T├╝rk ve Musevi diye ayr─▒lm─▒┼č. T├╝rk mezarl─▒─č─▒nda mezar ta┼člar─▒n─▒n ba┼člar─▒ k─▒rm─▒z─▒ renkte ve fes ┼čeklindeydi. Musevi mezarl─▒─č─▒ en bak─▒ml─▒s─▒yd─▒ ve giri┼č kap─▒s─▒ kilitliydi.

Tarih ve insanl─▒kÔÇŽAnayurdundan uzak ta (ho┼č o y─▒llarda da vatan topra─č─▒ idi) Tuna a─čz─▒nda edebi uykusunda. T─░KAÔÇÖn─▒n o mezar ta┼člar─▒na el atmas─▒n─▒ dilerim. En az─▒ndan ├╝zerinde okunabilir belirginlikte eski yaz─▒ olan ta┼člar─▒n sahiplerini ve g├Ârevlerini belirten bir plaket konulmas─▒ iyi olur. Bu yaz─▒n─▒n sesi ilgilisine ula┼č─▒r, umar─▒m. Mezar ta┼č─▒nda fes oldu─čuna g├Âre, merhumun devlet g├Ârevlisi ÔÇťkatip veya memurÔÇŁ olmas─▒ muhtemel.

SulinaÔÇÖda kasaban─▒n i├žinde Osmanl─▒ÔÇÖdan kalan deniz feneri var. TunaÔÇÖn─▒n KaradenizÔÇÖe a├ž─▒ld─▒─č─▒ a─č─▒zdan 3-4 km i├žerde. Osmanl─▒ d├Âneminde (1870) fener a─č─▒zda imi┼č. TunaÔÇÖn─▒n al├╝vyonlar─▒ ile fener ┼čimdi karada kalm─▒┼č. 150┬á y─▒lda 3-4 km┬á toprak dolmu┼č!!

Delta yolculu─čumun en ilginci ├╝├ž├╝nc├╝ ve en kuzey koldaki yolcuktu. Bu kolun di─čer yakas─▒ Ukrayna idi. Nehrin darald─▒─č─▒ alanlarda Ukrayna yerle┼čim yerleri net g├Âr├╝l├╝yordu. Yol boyundaki en b├╝y├╝k Ukrayna kenti ÔÇť─░zmailÔÇŁ (─░smailiye) idi. Kent 1812 B├╝kre┼č anla┼čmas─▒yla Osmanl─▒ÔÇÖdan ├ž─▒kt─▒. Vapur ─░zmailÔÇÖe yak─▒n seyrederken Tuna kenar─▒nda minaresiz cami dikkatimi ├žekti. 1812 B├╝kre┼č anla┼čmas─▒n─▒n imzaland─▒─č─▒ kervansaray Han Manuc ad─▒yla B├╝kre┼čÔÇÖte otel olarak ayakta duruyor. Bah├žesi kafe/lokanta olarak hizmet veriyor).

Bu kol ├╝zerinde kayda de─čer bir yer de Romanya nehrin Romanya yakas─▒ndaki ÔÇśChila VecheÔÇÖ kasabas─▒. T├╝rk├že, ÔÇśEski KaleÔÇÖ anlam─▒na geliyor. ÔÇśKaleÔÇÖ RomenceÔÇÖde Chilia (okunu┼ču ÔÇśKiliaÔÇÖ) demekmi┼č. Romenlerin ├╝nl├╝ kral─▒ Vlad Tepe┼č (Kaz─▒kl─▒ Voyvoda= Kont Drakula) ile FatihÔÇÖin ordular─▒ aras─▒ndaki sava┼člardan biri bu alanda oldu─ču s├Âylenir.┬á Kar┼č─▒s─▒ Ukrayna. Oradaki yerle┼čim yerinin ad─▒ ÔÇťKiliaÔÇŁ (Kale) ya da Nova Kilia (Yeni Kale). Moldavya Kral─▒ Stefan taraf─▒ndan FatihÔÇÖin ak─▒nlar─▒na kar┼č─▒ yapt─▒r─▒lm─▒┼č.

─░LG─░N─░Z─░ ├çEKEB─░L─░R  Srebrenitsa, asla unutulmas─▒n diye! ÔÇťDa se nikad ne zaboravi!ÔÇŁ

Tuna Deltas─▒ RomanyaÔÇÖn─▒n bizde az bilinen, az gidilen ama bizden izlerin hala ya┼čad─▒─č─▒ bir co─črafya. TunaÔÇÖn─▒n KaradenizÔÇÖe a├ž─▒lan kollar─▒nda k├Ây pansiyonlar─▒nda konaklay─▒p, yerel yolcu vapurlar─▒yla ┼čiir gibi bir s─▒rt ├žantal─▒ yolculuktu.

D├Ân├╝┼č├╝ BulgaristanÔÇÖ─▒ kuzeyden g├╝neye kat ederek Ru┼čcuk, T─▒rnova, Plevne, Sofya, Filibe ve K─▒rcali, Kap─▒kule-Edirne yoluyla karadan yapt─▒m. Eski FilibeÔÇÖnin korunmu┼č ve restore edilmi┼č halini sevdim.

  • Nadir PaksoyDip Not: Belgesel Tarih okurlar aras─▒ndan, foto galeride yer alan S├╝nne’deki kabir ta┼člar─▒nda ne yaz─▒ld─▒─č─▒ okuyabilenler bana ya da edit├Âre yazarlarsa, yaz─▒ya dip not olarak eklenebilir.

Toplam Okuma: 745 , Bug├╝n: 4 

Prof. Dr. Nadir Paksoy

Prof. Dr. Nadir Paksoy

1952 ├çatalca-─░stanbul do─čumlu. ─░stanbul ├ťniversitesi Cerrahpa┼ča T─▒p Fak├╝ltesiÔÇÖnden mezun oldu (1976). ─░├ť ─░stanbul T─▒p Fak├╝ltesi'nde (├çapa) Patoloji uzmanl─▒─č─▒, Norve├ž Oslo ├ťniversitesi Kanser Hastanesi'nde (Radium) Sitopatoloji dal─▒nda yandal uzmanl─▒─č─▒ yapt─▒. BM Kalk─▒nma program─▒ ve de─či┼čik kurumlar kanal─▒yla Pasifik OkyanusuÔÇÖnda Vanuatu, Samoa adalar─▒, Sidney, Hindistan, Norve├ž, Zimbabwe ve MakedonyaÔÇÖda mesleki ama├žlarla bulundu. Akdeniz ve Kocaeli ├ťniversitelerinde ├Â─čretim ├╝yeli─či yapt─▒. Halen ─░zmitÔÇÖte ÔÇťsitopatoloji ve i─čne biyopsisiÔÇŁ konusunda ├Âzel hekimlik yapmaktad─▒r. Gezi-izlenim ÔÇôan─▒ t├╝r├╝nde bas─▒lm─▒┼č 6 kitab─▒ (Ba─člam Yay─▒nlar─▒) vard─▒r. Kitaplar─▒n─▒n adlar─▒: "Bir Demet Pasifik" (1989 Milliyet Edebiyat 2.'lik ├Âd├╝l├╝), "S─▒rt ├çantamda ├ço─črafyalar", "G├Âz├╝mden Afrika", "Kuzey Sardunyalar─▒", "Gezgin Hekimin D├╝nyas─▒" (Metin ve Foto Alb├╝m), "Ya┼č 21:Hayber"... T─▒p tarihi ile ilgilenmektedir. ─░leti┼čim: [email protected]
Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Sponsorlu Ba─člant─▒lar
  • YEN─░
Emirsultan-Heykel Aras─▒nda Nostaljik Bir Gezinti

Emirsultan-Heykel Aras─▒nda Nostaljik Bir Gezinti

20 Eyl├╝l 2020, Emirsultan-Heykel Aras─▒nda Nostaljik Bir Gezinti i├žin yorumlar kapal─▒
Sakarya Sava┼č─▒, Giresun G├Ân├╝ll├╝leri, 42 ve 47’nci Alaylar, Mangal Da─č─▒

Sakarya Sava┼č─▒, Giresun G├Ân├╝ll├╝leri, 42 ve 47’nci Alaylar, Mangal Da─č─▒

28 A─čustos 2020, Sakarya Sava┼č─▒, Giresun G├Ân├╝ll├╝leri, 42 ve 47’nci Alaylar, Mangal Da─č─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Benim Tahtakalem

Benim Tahtakalem

20 A─čustos 2020, Benim Tahtakalem i├žin yorumlar kapal─▒
Nogay T├╝rklerinin Tarihine K─▒sa Bir Bak─▒┼č

Nogay T├╝rklerinin Tarihine K─▒sa Bir Bak─▒┼č

20 A─čustos 2020, Nogay T├╝rklerinin Tarihine K─▒sa Bir Bak─▒┼č i├žin yorumlar kapal─▒
G├Â├ž(men) S─▒├žra(t)mas─▒

G├Â├ž(men) S─▒├žra(t)mas─▒

16 A─čustos 2020, G├Â├ž(men) S─▒├žra(t)mas─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
T├╝rkiyeÔÇÖ de Ya┼čayan Nogay T├╝rkleri

T├╝rkiyeÔÇÖ de Ya┼čayan Nogay T├╝rkleri

15 A─čustos 2020, T├╝rkiyeÔÇÖ de Ya┼čayan Nogay T├╝rkleri i├žin yorumlar kapal─▒
G├╝ndemdeki Sabantoy ve Nogay k├╝lt├╝r├╝ndeki yeri

G├╝ndemdeki Sabantoy ve Nogay k├╝lt├╝r├╝ndeki yeri

15 A─čustos 2020, G├╝ndemdeki Sabantoy ve Nogay k├╝lt├╝r├╝ndeki yeri i├žin yorumlar kapal─▒
Nogay Edebiyat─▒nda Ertengi

Nogay Edebiyat─▒nda Ertengi

15 A─čustos 2020, Nogay Edebiyat─▒nda Ertengi i├žin yorumlar kapal─▒
Nogay Soyk─▒r─▒m─▒n─▒n 237’nci y─▒l─▒

Nogay Soyk─▒r─▒m─▒n─▒n 237’nci y─▒l─▒

15 A─čustos 2020, Nogay Soyk─▒r─▒m─▒n─▒n 237’nci y─▒l─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Atat├╝rk yurtd─▒┼č─▒nda bir ba┼čka say─▒l─▒yor, seviliyor

Atat├╝rk yurtd─▒┼č─▒nda bir ba┼čka say─▒l─▒yor, seviliyor

15 A─čustos 2020, Atat├╝rk yurtd─▒┼č─▒nda bir ba┼čka say─▒l─▒yor, seviliyor i├žin yorumlar kapal─▒
Yar─▒s─▒ T├╝rk Yar─▒s─▒ Macar Olanlar─▒n Ya┼čad─▒─č─▒ Muhte┼čem Kent: Budape┼čte

Yar─▒s─▒ T├╝rk Yar─▒s─▒ Macar Olanlar─▒n Ya┼čad─▒─č─▒ Muhte┼čem Kent: Budape┼čte

15 A─čustos 2020, Yar─▒s─▒ T├╝rk Yar─▒s─▒ Macar Olanlar─▒n Ya┼čad─▒─č─▒ Muhte┼čem Kent: Budape┼čte i├žin yorumlar kapal─▒
Destanla┼čan Kahramanl─▒k: Y├╝zba┼č─▒ Yusuf Kenan Efendi

Destanla┼čan Kahramanl─▒k: Y├╝zba┼č─▒ Yusuf Kenan Efendi

14 A─čustos 2020, Destanla┼čan Kahramanl─▒k: Y├╝zba┼č─▒ Yusuf Kenan Efendi i├žin yorumlar kapal─▒
Her Y─▒l T├╝rk Festivali D├╝zenlenen ┼×irin ─░talyan K├Ây├╝: Moena

Her Y─▒l T├╝rk Festivali D├╝zenlenen ┼×irin ─░talyan K├Ây├╝: Moena

10 A─čustos 2020, Her Y─▒l T├╝rk Festivali D├╝zenlenen ┼×irin ─░talyan K├Ây├╝: Moena i├žin yorumlar kapal─▒
T├╝rkiyeÔÇÖden 3 bin kilometre uzakta bir k├Ây var: T├╝rkiye

T├╝rkiyeÔÇÖden 3 bin kilometre uzakta bir k├Ây var: T├╝rkiye

9 A─čustos 2020, T├╝rkiyeÔÇÖden 3 bin kilometre uzakta bir k├Ây var: T├╝rkiye i├žin yorumlar kapal─▒
Yay ├žeken b├╝t├╝n halklar─▒n bulu┼čtu─ču Turan Kurultay─▒

Yay ├žeken b├╝t├╝n halklar─▒n bulu┼čtu─ču Turan Kurultay─▒

9 A─čustos 2020, Yay ├žeken b├╝t├╝n halklar─▒n bulu┼čtu─ču Turan Kurultay─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
AtillaÔÇÖn─▒n Avrupa seferleri ve FransaÔÇÖdaki bilinmeyen ota─č─▒

AtillaÔÇÖn─▒n Avrupa seferleri ve FransaÔÇÖdaki bilinmeyen ota─č─▒

9 A─čustos 2020, AtillaÔÇÖn─▒n Avrupa seferleri ve FransaÔÇÖdaki bilinmeyen ota─č─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Kaderin Birle┼čtirdi─či iki T─▒bbiyeli ve Ya┼čar Kemal

Kaderin Birle┼čtirdi─či iki T─▒bbiyeli ve Ya┼čar Kemal

9 A─čustos 2020, Kaderin Birle┼čtirdi─či iki T─▒bbiyeli ve Ya┼čar Kemal i├žin yorumlar kapal─▒
─░spanyaÔÇÖn─▒n Sax Kasabas─▒nda 1920ÔÇÖden buyana T├╝rkevi var

─░spanyaÔÇÖn─▒n Sax Kasabas─▒nda 1920ÔÇÖden buyana T├╝rkevi var

9 A─čustos 2020, ─░spanyaÔÇÖn─▒n Sax Kasabas─▒nda 1920ÔÇÖden buyana T├╝rkevi var i├žin yorumlar kapal─▒
─░ngu┼č Bayra─č─▒ ve Maan Simgesi

─░ngu┼č Bayra─č─▒ ve Maan Simgesi

9 A─čustos 2020, ─░ngu┼č Bayra─č─▒ ve Maan Simgesi i├žin yorumlar kapal─▒
Kocaeli Vilayetine isk├ón edilen Kafkas g├Â├žmenleri

Kocaeli Vilayetine isk├ón edilen Kafkas g├Â├žmenleri

9 A─čustos 2020, Kocaeli Vilayetine isk├ón edilen Kafkas g├Â├žmenleri i├žin yorumlar kapal─▒
Sponsorlu Ba─člant─▒lar