Dr. Ya┼čar KALAFAT
Dr. Ya┼čar  KALAFAT
B├╝y├╝ ─░├žerikli ├çal─▒┼čmalara Dair
  • 18 Nisan 2020 Cumartesi
  • +
  • -
  • Ya┼čar Kalafat[1] /
https://maximus101.livejournal.com/63062.html

G─░R─░┼×:

Bu ├žal─▒┼čman─▒n ismi ÔÇťHalk ─░nan├žlar─▒ Alan Ara┼čt─▒rmalar─▒ Ba─člant─▒l─▒ ├çal─▒┼čmalara Dair Baz─▒ ├ç─▒kar─▒mlarÔÇŁ olmal─▒yd─▒. B├╝y├╝ konulu irdeleme ├žal─▒┼čmam─▒z b├╝y├╝ konulu ├žal─▒┼čmalar─▒m─▒z─▒n ele┼čtirisi i├žerikli olacakt─▒r. B├╝y├╝ konusunda 2019-2010 y─▒llar─▒nda bir k─▒sm─▒ bildiri veya makale olmak ├╝zere 10 civar─▒nda denememiz oldu[2]. Halk inan├žlar─▒n─▒n arka plan─▒n─▒ ara┼čt─▒r─▒rken mitolojik derinlik ararken, ara┼čt─▒rmalar─▒m─▒z T├╝rk k├╝lt├╝r co─črafyas─▒ndan oldu─ču i├žin ├žok kere yolumuz Eski T├╝rk ─░nan├ž Sistemine ├ž─▒k─▒yordu. O inan├ž sisteminin sistemati─činde de ak iyeler ve kara iyeler ve onlar─▒n fonksiyonlar─▒ vard─▒. T├╝rk k├╝lt├╝r co─črafyas─▒n─▒n yayg─▒n semavi dinleri aras─▒nda ─░slamiyet s─▒ralama ├Ânde geliyordu. Hal bu olunca ├žal─▒┼čma alan─▒n─▒n ge├žmi┼čten gelen izleri b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de de bu dinin s─▒n─▒rlar─▒ ile belirlenmi┼čtir.

B├╝y├╝ konusunu, farkl─▒ vasatlarda farkl─▒ d├Ânemleri ile ilgili disiplinlerin s├╝zgecinden ge├žirerek yap─▒lm─▒┼č ├žal─▒┼čmalar, ┼č├╝phesiz yok say─▒lamazd─▒. Biz, bizim bu alana giren ├žal─▒┼čmalardan ula┼čabildi─čimiz bir├žo─čunu incelememize ald─▒k. ├çal─▒┼čmam─▒z─▒ iyeler, onlar─▒n basmak, sahiplenmek, ba─člamak, ├Ârtmek gibi fonksiyonlar─▒, fonksiyonlar─▒n─▒ etkileyen, alem de─či┼čme, don de─či┼čme gibi genel ve ├Âzel ├Âzellikleri, sa├ž─▒ ve kurban gibi onlar─▒n tutumlar─▒n─▒ etkilen hususlardan hareketle b├╝y├╝leri tan─▒mlad─▒k, s─▒n─▒fland─▒rd─▒k ve ├Ârneklemeler yapt─▒k. Hayat─▒n muhtelif d├Ânemlerinde s├Âzl├╝ k├╝lt├╝rde, alk─▒┼člar, karg─▒┼člar ve bu ├Âzelli─či ta┼č─▒yan ├že┼čitli s├Âzl├╝ k├╝lt├╝r t├╝rlerinden ├Ârneklemeler yapt─▒k. G├Âz├╝m├╝zden ka├ž─▒rd─▒─č─▒m─▒z ├Ânemli bir ├žal─▒┼čman─▒n oldu─čunu[3] maalesef olduk├ža gecikerek fark ettik. Bu ├žal─▒┼čmam─▒zda, an─▒lan o ├žal─▒┼čmadan bahsederek, ├žal─▒┼čmalar─▒m─▒zda noksanl─▒k olarak yapt─▒─č─▒m─▒z tespitleri a├ž─▒klamay─▒ de─činmeler yaparak ama├žlamaktay─▒z.

Eserde din ve b├╝y├╝ kaynaklar─▒ itibariyle ele al─▒nmakta b├╝y├╝n├╝n s├Âzl├╝klerden naklen yapt─▒─č─▒ tan─▒mda ÔÇťTabiat kanunlar─▒na ayk─▒r─▒ sonu├žlar elde etmek iddialar─▒nda olanlar─▒n ba┼čvurduklar─▒ gizli i┼člem ve davran─▒┼člar, olarak vermekte ve S.V. ├ľrnekten bilinen yollarla sa─članamayan ┼čeyleri elde etmek, birine zarar vermek, ya da birini zarardan kurtarmak i├žin bir tak─▒m gizli g├╝├žleri kullanarak do─čay─▒ ve do─ča yasalar─▒n─▒ zorla etkilemek amac─▒ g├╝den i┼člerin t├╝m├╝ÔÇŁ [4]olarak verilmektedir.

Diyanet ─░slam AnsiklopedisiÔÇÖnde b├╝y├╝ ÔÇťTabiat├╝st├╝ g├╝├žlerin yard─▒m─▒yla tabiat─▒ etkileyerek ola─čan├╝st├╝ sonu├žlar elde etme esas─▒na dayanan faaliyetlerin t├╝m├╝ÔÇŁ ┼čeklinde yer almaktad─▒r.[5]

https://maximus101.livejournal.com/63062.html

 

MET─░N:

Biz bu ├žal─▒┼čmam─▒zda, b├╝y├╝ konulu ├žal─▒┼čmalar─▒m─▒za ele┼čtiri getirerek derinlik kazand─▒rmak ad─▒na, belirtilen tan─▒mlardan da yola ├ž─▒karak baz─▒ de─činmelerde bulunaca─č─▒z.

Tabiat kanunlar─▒ tan─▒m─▒n─▒n kapsam─▒na b├╝y├╝n├╝n asli yap─▒ elemanlar─▒ olarak kabul g├Âren mitolojik dille ak iyeler ve kara iyeler semavi s├Âzl├╝klerle melek ve cinler tabiat d─▒┼č─▒ varl─▒klar m─▒d─▒r? Cevab─▒m─▒z ÔÇťevetÔÇŁ ise b├╝y├╝n├╝n g├╝c├╝nden yararland─▒─č─▒ veya yararlanmak istedi─či varl─▒klar aras─▒nda bunlar vard─▒r. Ve bunlar tabiat─▒n yap─▒ta┼člar─▒ olan nebatlar, hayvanlar, insanlar ve cans─▒z bilinenlerden hareketle etkinlik g├Âstermektedirler. B├╝y├╝c├╝, ak b├╝y├╝ ve kara b├╝y├╝ yaparak tabiatta olaylara ┼čekil ve y├Ân verdi─či iddia eden onu kan─▒tlamaya ├žal─▒┼čan, kendince ├Ârnekleyebilen kimsedir.

Bizim ├╝zerinde uzun s├╝reden beri durmaya ├žal─▒┼čt─▒─č─▒m─▒z ve verilerimizin b├╝y├╝k ├žo─čunlu─ču dolayl─▒ tespitler d├╝zeyinde olan hususu ÔÇťdin mi b├╝y├╝ m├╝ insan hayat─▒na giri┼čleri ya┼čama yans─▒y─▒┼člar─▒ bak─▒m─▒ndan daha ya┼č├ža k─▒demlidir konusuÔÇŁ, an─▒lan bildiride sa─člam kaynaklardan yola ├ž─▒k─▒larak metodik olarak ele al─▒nm─▒┼čt─▒. Bu nokta da minnet duydu─čumuz bir ├žal─▒┼čma olmu┼čtur[6].┬á Biz b├╝y├╝n├╝n insanlar─▒n inan├ž hayat─▒na dinden evvel girdi─či, bir d├Ânem, b├╝y├╝n├╝n din olarak h├╝k├╝m s├╝rd├╝─č├╝, ancak d├Ânemin b├╝y├╝s├╝n├╝n g├╝n├╝m├╝zdeki b├╝y├╝den ├žok daha farkl─▒ bir formatta oldu─ču, dinler tarihi itibariyle dinlerin giderek tek├óm├╝l g├Âstermesi kar┼č─▒s─▒nda, b├╝y├╝n├╝n b├╝t├╝n dinlerde az ├žok iz b─▒rakt─▒─č─▒, semavi dinlerin b├╝y├╝ye kar┼č─▒ olu┼člar─▒, b├╝y├╝ kar┼č─▒t─▒ muhteva da i├žermi┼č olmas─▒n─▒n, bu a├ž─▒klaman─▒n izah─▒ olabilece─či kanaatindeyiz. Bu kanaatimize gerek├želeri ile b├╝y├╝ konulu ├žal─▒┼čmalar─▒m─▒zda yer verme─če ├žal─▒┼čt─▒k[7].

An─▒lan K─▒rg─▒zistan halk k├╝lt├╝r├╝nde efsun b├╝y├╝ konusunu ayr─▒nt─▒l─▒ inceleyen ├žal─▒┼čmas─▒nda[8] din konusu b├╝y├╝ i├žerikli ├žal─▒┼čmalarla kar┼č─▒la┼čt─▒r─▒l─▒rken;

Psikolojik kuram ve sosyolojik kuram ele al─▒nd─▒─č─▒ bahsedildikten sonra, bunlardan birinci kuram Antropoloji mektebi (Evrimciler) dinin ba┼člang─▒c─▒n─▒ animizme dayand─▒r─▒ld─▒─č─▒n─▒ belirtmektedir. Edward B. TylorÔÇÖ─▒n ortaya att─▒─č─▒ bu kurama g├Âre insanla tabiat aras─▒ndaki ili┼čkide bir b├╝t├╝nl├╝k vard─▒r. Bu d├╝┼č├╝nce ┼čeklinde insanlarla ruhun r├╝yada ge├žici ve ├Âl├╝mde tamamen bedeni terk etti─či, giderek ├ževredeki her ┼čeyin canl─▒ olarak alg─▒lanmas─▒ s├╝recinin ya┼čand─▒─č─▒ d├Âneme girilir. Bu Animistik d├╝nya g├Âr├╝┼č├╝, ┼čekli olarak farkl─▒ geli┼čme g├Âsterir[9].

├ľl├╝mle, ├Âlenin ruh de─čil, beden oldu─ču ruhlara tap─▒nma Manizmi do─čuracakt─▒r. Cin-peri inanc─▒ iyi ruh k├Ât├╝ inanc─▒ ba┼člar. Bu ruhlar─▒n a─ča├ž kovuklar─▒ gibi yerleri mesken tutmu┼č olmalar─▒ Feti┼čizmÔÇÖim do─čmas─▒ ┼čeklinde geli┼čir. Giderek monoteizme var─▒l─▒r.[10] ├ľzetle Animizm (Canl─▒l─▒k) Animatizm (Do─čac─▒l─▒k-do─čay─▒ canland─▒rma), Monizm (├Âl├╝lere ve atalara tap─▒nma), m├╝teakiben, feti┼čizm, politeizm ve monoteizm d├╝┼č├╝nceleri geli┼čmi┼čtir. Dinamizm (Animatizm veya Preanimizm (Ruhculuk ├Âncesi) olarak adland─▒r─▒lmaktad─▒r.

Bu kurama g├Âre fenomenlerde bir ruh ve can bulundu─čunu ihtiva eden bir canl─▒ alem d├╝┼č├╝ncesi mana kavram─▒na yak─▒nd─▒r. Mana ┼čahsiyeti olmayan bir g├╝├ž de─čil ki┼čiler, ruhlar veya Tanr─▒larda bulunan bir nitelik olarak tasavvur edilir. Bu g├╝ce sahip olma ve ola─čan├╝st├╝ bir gaye i├žin kullanma dinin de─čil, b├╝y├╝n├╝n kayna─č─▒n─▒ g├Âsterir.[11] Market, ilkel insan─▒ tarif ederken ÔÇťb├╝y├╝sel-dinÔÇŁ kavram─▒n─▒ tercih etmektedir.[12] MarettÔÇÖe g├Âre dinamizm ├Âncesi insanlar─▒ b├╝y├╝sel pratikler yapmaya itmi┼č, bu pratiklerden din geli┼čmi┼č b├╝y├╝l├╝ s├Âzle de duaya d├Ân├╝┼čm├╝┼čt├╝r.[13]

James Frazer, b├╝y├╝n├╝n dayand─▒─č─▒ temel ilkeleri, ÔÇťBenzerin kendi benzerini do─čuraca─č─▒, birbirine temas eden iki ┼čeyin fiziksel temas kesildikten sonra uzaktan birbirini etkileme─če devam edece─či ┼čeklinde sistemle┼čtirmi┼čtir.

Frazer b├╝y├╝n├╝n ÔÇťYan─▒lt─▒c─▒ bir davran─▒┼č k─▒lavuzu oldu─ču kadar sahte bir do─čal yasa sistemi, eksik bir sanat oldu─ču kadar sahte bir bilimÔÇŁ olarak tarif eder. [14] B├╝y├╝n├╝n insanlara ne yap─▒lmas─▒ gerekti─čini s├Âyledi─či gibi ne yap─▒lmamas─▒ gerekti─čini de s├Âyler. Olumlu kurallar─▒n b├╝y├╝ olumsuzlar─▒n ise tabu oldu─čunu belirtir.[15]

https://maximus101.livejournal.com/63062.html

 

Malinowski, b├╝y├╝y├╝ dinden ayr─▒, dinsel ritlerin daha sonras─▒ i├žin amac─▒ yoktur. Ama├ž ritlerle ger├žekle┼čtirilir, ┼čeklinde belirler[16].

Din ve b├╝y├╝ aras─▒ndaki ili┼čkiyi sosyolojik temelde ele alan Durkheim ve Levy-Bruhl, ilkel d├╝┼č├╝nce tarz─▒n─▒ kolektif olarak nitelendirmektedir[17].

Bu esasland─▒rmalardan sonra, K─▒rg─▒zistan ve Anadolu T├╝rk halk inan├žlar─▒nda Efsun (B├╝y├╝) temelli dualar, inan├žlar, uygulamalar─▒, benzeri tespitler ile e┼čle┼čtirmek b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de m├╝mk├╝n olmaktad─▒r[18].

T├Âlg├Â, K─▒rg─▒z T├╝rklerinde 41 ta┼čla oynanan bir fal y├Ântemidir. T├Âlg├Â, koyun k├╝rek kemi─či ve a┼č─▒k kemi─čiyle de yap─▒l─▒r. K─▒rg─▒zlarda dale a├žmak, fala bakmak ve dalec─▒ da falc─▒ anlam─▒na gelir. T├Âlg├ ge├žmi┼čte sava┼člar─▒n ak─▒beti, k─▒tl─▒k d├Ânemlerinde gelece─če tedbirli olabilme, avc─▒lar─▒n avdan evvel ba┼čvurduklar─▒ bir y├Ântemdi. Bu falla ge├žmi┼čteki olaylar─▒ da takip edebilmek m├╝mk├╝n oldu─čuna inan─▒l─▒yordu[19].

T├Âlge ┼čiir (naz─▒m) e┼čli─činde ger├žekle┼čtirilmektedir.

ÔÇťPeygamberin fal─▒ t├Âlg├Â
Ta┼čtan bekin ta┼č t├Âlge
Hazreti alp t├Âlg├Â
Y├╝r├╝d├╝─č├╝n├╝-durdu─čunu g├Ârmeden a├ž
ÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽ.ÔÇŁ[20]

Yeni Elbiseler Giyildi─činde Okunan Dualar:

K─▒rg─▒zlar ├žocuklara yeni elbiseler giydirdi─činde ├žocu─čun ├Âmr├╝ daha uzun olsun diye bir k─▒s─▒m dua s├Âzleri batalar (┼×iirler) S├Âylerler

ÔÇť─░te bite nasip olmas─▒n
Giyimin g├╝ze ula┼čs─▒n
├ľmr├╝n y├╝ze ula┼čs─▒nÔÇŁ[21]

Bat─▒ T├╝rkl├╝─č├╝nde bilhassa ├žocuklar ├Âzellikle bayraml─▒k olarak yeni bir ┼čey giyinmi┼čler ise el ├Âperler. B├╝y├╝klerde onlar─▒n y├╝zlerini ├Âper ve onlara

ÔÇťG├╝le g├╝le giyin,
Hay─▒rl─▒ olsun
├ťzerinde y─▒prans─▒nÔÇŁ denilir.

Dua T├╝rk k├╝lt├╝rl├╝ halklar─▒n hayatlar─▒n─▒n her d├Âneminde ve her vesileyle yap─▒lan bir uygulamad─▒r. ─░slamiyet gibi semavi dinleri ya┼čayan T├╝rk k├╝lt├╝rl├╝ halklarda dua ├žok kere bir nedamet i┼čleminden sonra gelir. ├ľz ele┼čtiri yapan kimse t├Âvbek├ór olur. Abdest al─▒n─▒rken y─▒kan─▒lan her organ m├╝nasebetiyle af dilenilir. ÔÇťElimden, kolundan, dilimden, g├Âz├╝mden, yapt─▒klar─▒n haram, yanl─▒┼č noksan i├žin sana s─▒─č─▒n─▒r─▒mÔÇŁ denilir. Ki┼čio─člunu hataya sevk eden ┼čeytandan /kara iyeden korunmak istenilir.

Keza abdest al─▒n─▒rken ÔÇťsuyu temiz yaratan AllahÔÇÖaÔÇŁ ┼č├╝kredilir. A─čza su verilirken, ÔÇťbana Peygamber efendimizin havuzundan ├Âyle bir su ver ki bir daha susamayay─▒mÔÇŁ, Ba┼č mesh edilirken ÔÇťboynumu bedenimi cehennem azab─▒ndan koruÔÇŁ, Kulaklar y─▒kan─▒rken ÔÇťs├Âz├╝ en iyi duyup hayat─▒ma yans─▒tmay─▒ nasip etÔÇŁ denir. ─░badet e─čitimi alan ├žocuklara onlar─▒n anlay─▒p kavrayabilecekleri bir dille, haram olan, yasak olan, ka├ž─▒n─▒lmas─▒ gerekenler ├Â─čretilir. Bize g├Âre bunlar, hay─▒r i├žeren masum, b├╝y├╝sel boyutu da olabilen halk─▒n inan├ž k├╝lt├╝r├╝nde ya┼čayan masum dualardand─▒rlar.

Saksa─čan ├ľtt├╝─č├╝nde Yap─▒lan Dualar:

K─▒rg─▒zistan T├╝rkleri halk inanca g├Âre saksa─čan haberci bir ku┼č olarak bilinir. Bunu duyan kimse iyiye yormak ister. G├╝zellikleri haber versin istenir.

ÔÇťHay─▒rl─▒ ├Ât saksa─čan hay─▒rl─▒ ├Ât
Hay─▒rl─▒ ├Âtersen
Ba┼č─▒n kadar ya─č verece─čim
Hay─▒rl─▒ ├Âtmezsen
Sana ok vuraca─č─▒m
A─čz─▒na bok vuraca─č─▒mÔÇŁ[22]

Bat─▒ T├╝rkl├╝─č├╝nde, de─či┼čik ku┼člar─▒n ├Ât├╝┼člerine, u├žu┼člar─▒na, ├Ât├╝┼č zamanlar─▒na g├Âre farkl─▒ anlamlar y├╝klenmi┼č, ├Ât├╝┼čler farkl─▒ farkl─▒ kar┼č─▒lanm─▒┼čt─▒r. Leyle─či ilk u├žarken g├Âren kimse o y─▒l ├žok seyahat yapaca─č─▒na inan─▒r, Bayku┼č u─čursuz alarak alg─▒lan─▒rken ├Âld├╝r├╝lmez ekmek atarak u├žup gitmesi sa─član─▒r, evlenece─či kimseyi r├╝yas─▒nda g├Ârmek isteyen gen├ž k─▒zlar tuzlu g─▒lik yer, konu┼čmadan uyur, g├Ârd├╝─č├╝ r├╝yay─▒ yorumlarken, kargalar─▒n hangi y├Âne u├žtuklar─▒n─▒ bakarlar. Kekliklerden k─▒nal─▒ kekli─čin u─čursuzlu─čuna inan─▒l─▒r. G├╝vercin cam─▒n ├Ân├╝ne konmu┼č ise ÔÇťhay─▒r haber hay─▒r haberÔÇŁ diye ona seslenilir. Ku┼člardan baz─▒lar─▒n─▒n insan─▒ basabilece─čine inan─▒l─▒r. Ku┼č basmas─▒na u─čramamak i├žin baz─▒ tedbirlerin al─▒nmas─▒ gerekti─čine inan─▒l─▒r[23].

Uyuma Esnas─▒nda Okunan Dualar:

K─▒rg─▒zlar─▒n mitik alg─▒s─▒na g├Âre insanlar uyudu─čunda can bedenden uzakla┼č─▒r. Ruhlar r├╝ya g├Âren insanlara g├Âr├╝n├╝rler. Bu nedenle uykudan salimen uyanmak i├žin ├že┼čitli efsular s├Âylerler

ÔÇťYatt─▒m sakin
Yast─▒─č─▒m servet
G├Ânl├╝m KurÔÇÖan, dileyim imanÔÇŁ[24] denilir.

Bu t├╝rden inan├ž ve uygulamalar Bat─▒ T├╝rkl├╝─č├╝nde Anadolu, Kuzey ve G├╝ney Azerbaycan, Balkanlar ve T├╝rkmen eli Kuzey Irak halk inan├žlar─▒nda da vard─▒r.

ÔÇťYatt─▒m sa─č─▒ma
D├Ând├╝m soluma
Melekleri ┼čahit olsun
Dinime iman─▒ma
La ilahe ─░llallah Muhammed├«n resul AllahÔÇŁ[25] gibi ├že┼čitli okumalar yap─▒l─▒r.

Bu inan├ž bi├žiminde kabul├╝ ve reddi belirleme AllahÔÇÖ─▒n elinde, onun dinin ┼čeriat─▒na g├Âredir. Peygamber duyuran, anlatan, ├Â─čreten konumundad─▒r. Melekler gibi adeta ak iyeler, g├Âk ehli semav├« varl─▒klar g├Ârevli yarat─▒klar konumundad─▒rlar.

Su Ge├žerken Okunan Efsunlar:

K─▒rg─▒z halk inan├žlar─▒na g├Âre her varl─▒─č─▒n bir arba─č─▒ (ervah/ruh) oldu─čuna inan─▒l─▒r. B├╝y├╝k sular ge├žilirken Suu esine (Su iyesine) yalvar─▒rlar.

ÔÇťAk─▒┼č─▒ sert deryadan
Ge├žerken senin rehberin olsun
Su ge├žerken yede─čine al─▒p
─░lyas Pirin Yolda┼č─▒n olsun
ÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽ.
┼×eytana lanet olsun
Su pirlerin ┼×arlayarak akan sudan
Sinek gibi can─▒m─▒ korusunÔÇŁ[26] denilir.

Su iyesi i├žerikli inan├žlar─▒n varl─▒─č─▒n─▒ ve fonksiyonlar─▒n─▒ da keza bat─▒ T├╝rkl├╝─č├╝ halk inan├žlar─▒ndan ├Ârnekleyebiliyoruz. Akarsuyun ÔÇťAy┼čeÔÇÖsi FatmaÔÇÖs─▒ vard─▒r.ÔÇŁ Ay┼če Fatma Hz. Ay┼če ve Hz. FatmaÔÇÖdan hareketle nurlu kad─▒n ki┼čiyi simgelerler. R├╝yada akarsu, berrak su g├Ârmek, ayd─▒nl─▒k gelece─či anlatm─▒┼č olur. Akarsuyun cennetten ├ž─▒kt─▒─č─▒ cennete akt─▒─č─▒na inan─▒l─▒r. Durgun sular─▒n, batakl─▒klar─▒n ┼čer, kara iye yata─č─▒ olduklar─▒na inan─▒l─▒r. Yeni gelin akarsudan ge├žirilerek yeni evine getirilmekle varsa b├╝y├╝n├╝n bozulmas─▒ ama├žlan─▒r. Denizde veya akarsuda yedi kula├ž atan veya yedi dalga boyu y├╝zen kimsenin ├╝zerinde varsa kara b├╝y├╝n├╝n ge├žece─čine inan─▒l─▒r. Su, akarsu b├╝y├╝ bozucu olarak bilinir. B├╝y├╝ yap─▒ld─▒─č─▒na inan─▒lan muska t├╝r├╝ ┼čeylerin tespiti halinde b├╝y├╝n├╝n bozulmas─▒ i├žin onlar─▒n akar suya at─▒lmas─▒ ├Ânerilir.[27]

https://maximus101.livejournal.com/63062.html

Ya─čmur Ya─čd─▒rma Efsunlar─▒, ─░nan├ž ve Uygulamalar─▒:

Ya─čmur efsunlar─▒ K─▒rg─▒z mitik d├╝┼č├╝ncesinde tabiat varl─▒klar─▒n─▒n eesine (sahip/Ervah) ve K├Âk Tenirge (G├Âk Tanr─▒ÔÇÖya) yalvarma ┼čeklinde olmaktad─▒r. Ya─čmurla g├Âyerdi─či ÔÇťca─▒ ta┼čÔÇŁ (yada Ta┼č─▒) ├╝zerinden ger├žekle┼čtirilir. Bu ta┼č, s─▒─č─▒r ve koyunun midesinden elde edilir. Ya─čmur G├Âk Tanr─▒ÔÇÖdan dilenilirken;

ÔÇťKara Han─▒m, sultan─▒m akku─č
Yorgunlukla hareket eder
Kara boz bulutu
Tanr─▒m senden dilerim
Ak Bulut, beri gel, tez gel
ÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽ..
Ya kut, Allah u EkberÔÇŁ [28]denilir. Kutu veren Ekber olan AllahÔÇÖt─▒r. Bu tespitlere g├Âre, K─▒rg─▒z T├╝rk halk tefekk├╝r├╝nde G├Âk Tanr─▒-Allah kavram─▒ b├╝t├╝nle┼čmi┼čtir.

─░LG─░N─░Z─░ ├çEKEB─░L─░R  ─░neg├Âl'de ├žekilen filmler

Ayr─▒ca K─▒rg─▒zistan halk k├╝lt├╝r├╝nde mevsimin ilk ya─čmurunda farkl─▒ bir hikmet, bereket aran─▒r, ├Âyle oldu─čuna inan─▒l─▒r. Bu m├╝nasebetle ├že┼čitli efsunlu s├Âzler s├Âylenir[29]. Nisan ya─čmurunda fakl─▒ b├╝y├╝sel, efsunlu, hikmetli bir g├╝c├╝n oldu─ču inanc─▒ Bat─▒ T├╝rkl├╝─č├╝nde de ya┼čamaktad─▒r.

S├Âzl├╝klerde, ÔÇťAllahÔÇÖtan ya─čmur talebiyle topluca yap─▒lan dua t├Ârenlerine ya─čmur duas─▒ denir, demektedir. ─░slam literat├╝r├╝nde ise AllahÔÇÖ─▒n y├╝celi─či kar┼č─▒s─▒nda kulun aczini itiraf etmesi, sevgi ve tazim duygular─▒ l├╝tuf ve yard─▒m─▒n─▒ dilemesini ifade eder.[30] ak┼čam yatarken ve sabah kalkarken yap─▒lan G├╝lbanklar, Yemek duas─▒, Mevlit duas─▒. A┼čure duas─▒, Nazar duas─▒, Hac─▒ duas─▒, Mektep duas─▒, Kitap duas─▒, ─░┼če ba┼člama duas─▒, Esnaf Duas─▒, Sefer duas─▒, ├çevirgel duas─▒, Battalname duas─▒, H─▒z─▒r duas─▒, Hatime duas─▒, Kay─▒t duas─▒, Yeni ay duas─▒, Ezan duas─▒, G├╝veyi duas─▒, Kadef duas─▒, Yatak duas─▒ gibi yap─▒lan ├že┼čitli dualar aras─▒nda Ya─čmur duas─▒ da vard─▒r[31]. Van ├ževresinden[32] Nisan Ya─čmurlar─▒ ile y─▒kanman─▒n ya─čmurun suyundan i├žmenin, yo─čurt mayalaman─▒n, yemek pi┼čirmenin, ├žama┼č─▒r y─▒kaman─▒n, sirke yap─▒m─▒nda kullanman─▒n yiyeceklerin ├╝zerine serpmenin u─čur bereket getirece─čine inan─▒l─▒r. Bu konuda Toroslardan, Deliorman b├Âlgesi T├╝rk halk inan├žlar─▒ndan ├Ârneklemeler yap─▒labilmektedir. Ya─č suyunda kut aranmas─▒, ya─čmurun g├Âkten gelmesi ve Tanr─▒n─▒n g├Âkte oldu─ču inanc─▒n─▒n sonucudur.

https://maximus101.livejournal.com/63062.html

Damb─▒r Ta┼č Efsunu, ─░nan├ž Uygulamas─▒:

K─▒rg─▒z halk inan├ž k├╝lt├╝r├╝nde yer alan Damb─▒r Ta┼č b├╝y├╝s├╝ bir t├╝r bereket t├Ârenidir. G├Âk g├╝rlemesinin ilk ger├žekle┼čti─činde dile getirilir. Bu uygulama genellikle calgon kurun (mart ay─▒) n─▒n ilk g├╝nlerinde ya─čmur ya─čmas─▒ ad─▒na yap─▒l─▒r. O g├╝n evin en ya┼čl─▒ kad─▒n─▒ deve derisinden yap─▒lm─▒┼č kova ve kep├že ile;

ÔÇťYer yar─▒l─▒p ye┼čillik olsun
Meme yar─▒l─▒p s├╝t ├ž─▒ks─▒nÔÇŁ diyerek evini etraf─▒nda 3 defa dola┼č─▒r.

G├Âk g├╝rlemesi, G├Âky├╝z├╝ndeki perilerin bereketinden kaynakland─▒─č─▒ inanc─▒ vard─▒r. G├Â─č├╝n bu hali K─▒rg─▒zlar─▒n sevincine yol a├žmaktad─▒r[33].

Evin etraf─▒nda ├╝├ž defa dolan─▒lmas─▒ ┼čeklindeki uygulama bize g├Âre ev kutu ile ilgili olmal─▒d─▒r. Etraf─▒nda dola┼č─▒lmas─▒ ┼čeklindeki uygulama bir anlamda tavaf i├žeriklidir, denilebilir. Etraf─▒nda dola┼č─▒lan ve dola┼čan aras─▒nda mistik bir ortam olu┼čmaktad─▒r. Etraf─▒nda dolanan, doland─▒─č─▒ mek├ón─▒n manevi g├╝c├╝nden yararlanmaktad─▒r. Kutsal mekanlar─▒n t├╝rbe gibi yerlerin etraf─▒nda belirli say─▒da dolanmak, dolan─▒rken sa├ž─▒lar─▒ da birlikte doland─▒rmak, dolanmas─▒ istenilen kimsenin takati uygun de─čil ise, onu s─▒rtta doland─▒rmak bu t├╝r uygulamalardand─▒r. Baz─▒ uygulamalarda da etraf─▒nda dolan─▒lan mek├óndan de─čil de o mekan─▒n─▒n kutsiyetinden hareketle ┼čifa veya dilek Mutlak OlanÔÇÖdan istenilir. ├ľl├╝mc├╝l hastas─▒ olan kimselerin yatmakta oldu─ču yata─č─▒n etraf─▒nda a─člayarak, hastan─▒n can─▒na kar┼č─▒ kendi can─▒n─▒ adayan kimselerin hastalar─▒n─▒n ┼čifa buldu─čuna, uygulamay─▒ yapan─▒n ├Âld├╝─č├╝ne dair inan├ž i├žerikli anlat─▒lar vard─▒r.

Bu uygulama J. FrazerÔÇÖin ÔÇťBenzerin kendi benzerini do─čuraca─č─▒, birbirine temas eden iki ┼čeyin fiziksel temas kesildikten sonra uzaktan birbirini etkilemeye devam edece─či ┼čeklindeki b├╝y├╝ tan─▒m─▒ kapsam─▒nda alg─▒lanabilir mi?

Aras Vadisi halk a┼č─▒klar─▒n─▒n ┼čiirlerinde s─▒k g├Âr├╝len ÔÇťba┼č─▒na d├ÂnmekÔÇŁ de bu t├╝rden bir uygulamay─▒ anlat─▒r. AnadoluÔÇÖda Kars, Bayburt ve S├╝rmeneÔÇÖde yak─▒n zamana kadar sadaka verilmeden evvel, kime niyet edilmi┼č ise sadaka olan nesne onun ba┼č─▒ etraf─▒nda doland─▒r─▒l─▒rd─▒. Azerbaycan T├╝rk K├╝lt├╝r co─črafyas─▒ halk inan├žlar─▒nda damad─▒n ve daha ziyade gelinin ba┼č─▒ etraf─▒nda tuz doland─▒r─▒l─▒r sonra bu da─č─▒t─▒l─▒r. O tuza, damat kutu denir ve onun kutlu oldu─čuna inan─▒l─▒r. Bu anlamda ba┼č─▒na d├Ânmek b├╝y├╝sel bir uygulama t├╝r├╝d├╝r.[34].

Ev-b├╝y├╝, ambar-b├╝y├╝, ah─▒r-b├╝y├╝, ├žad─▒r b├╝y├╝ ba─člant─▒l─▒ inan├žlar da vard─▒r. Bunlara mek├ón b├╝y├╝s├╝ veya b├╝y├╝l├╝ mek├ón denilebilir. Y─▒lan, akrep ve benzeri zehirlilere kar┼č─▒ el alm─▒┼č kimselerin b├╝y├╝sel bir g├╝├žleri oldu─ču, bunlara ha┼čere dokunmad─▒─č─▒ inanc─▒ vard─▒r. Bu t├╝r kimseler korunmas─▒n─▒ istedikleri kimsenin ve binalar─▒n─▒n etraf─▒nda dola┼čarak onlar─▒ koruma alt─▒na ald─▒klar─▒na inan─▒l─▒r. Kirvelik inan├ž kurallar─▒n─▒n kat─▒ oldu─ču toplumlarda kirvenin bacas─▒na ├ž─▒k─▒lmaz onun evin yukar─▒s─▒ndan ge├žilmezdi.

Mezar defninden gelen kimse do─črudan do─čruya kendi evine gelmez, bir yerlere ├žok kere de ah─▒ra u─črar veya evine farkl─▒ yoldan gelir. Tabutun kap─▒dan de─čil pencereden ├ž─▒kar─▒ld─▒─č─▒ gibi uygulamalara dair de tespitler yap─▒lm─▒┼čt─▒r. Bu durum, ├Âl├╝n├╝n ruhu taraf─▒ndan takip edilmeme iste─či ile a├ž─▒klan─▒r.

Mezarlar i├žin ├Âlen kimsenin evi mezarl─▒klar i├žin de ├Âl├╝ler ┼čehri denildi─či y├Ârelerimiz vard─▒r. Mezar parmakla g├Âsterilmez. Kutsalda kendisine has efsunlu bir dokunulmazl─▒k oldu─čuna inan─▒l─▒r. Mezar─▒ parma─č─▒ ile g├Âsteren ├žocu─ča parma─č─▒n─▒ ─▒s─▒rmas─▒ ve parma─č─▒na aya─č─▒ ile basmas─▒ ├Â─čretilir. B├Âylece onun yapt─▒─č─▒ hatan─▒n cezas─▒n─▒ ├žekmi┼č olaca─č─▒na inan─▒l─▒r.

K─▒rg─▒z T├╝rk halk inan├žlar─▒ k├╝lt├╝r├╝nde Ya─čmur ya─čmas─▒ dileklerini i├žeren efsunlu s├Âzler de s├Âylenmektedir.

ÔÇťDamb─▒r damb─▒r, damb─▒r ta┼č
Damb─▒r atan k─▒z─▒l ta┼č
Ya─čmur ya─čd─▒ g├╝rleyip,
Çukurlara dolsun
G├╝rleyerek ├žok ya─č
Yer yar─▒l─▒p ot ├ž─▒ks─▒n
Meme yar─▒l─▒p s├╝t ├ž─▒ks─▒n
Ke├žilerim ├žo─čals─▒n
ÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŁ

Bu efsunun ba┼čka bir varyant─▒nda da,

ÔÇťG├╝rle havam g├╝rle
G├╝veniyorum g├╝zelli─čine
ÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŁ ┼čeklinde s├Âylenilmektedir.[35]

Bat─▒ T├╝rkl├╝─č├╝nde g├Âk g├╝rleyince, ┼čim┼ček ├žak─▒nca ÔÇťLa ilahe illallahÔÇŁ denir, tekbir getirilir, muhtemel felaketlerden AllahÔÇÖ─▒n korumas─▒na s─▒─č─▒n─▒l─▒r. Do─ču AnadoluÔÇÖda g├Âk g├╝rleyince niyet tutulur, di┼če demir vurulur, Kelime-i ┼×ahadet getirilir, ┼čim┼ček ├žak─▒nca yap─▒lacak dualar─▒n kabul olaca─č─▒na inan─▒l─▒r[36]. Bu tespitte efsun ile┬á gelece─či tahmin fal inanc─▒ bir aradad─▒r.

Do─ču AnadoluÔÇÖnun Tunceli gibi baz─▒ b├Âlgelerinde y─▒ld─▒r─▒m vurdu─ču i├žin yanan, kuruyan a─ča├žlarda kutsiyet aran─▒r onlar─▒n kutlu bir mek├ón olu┼čturduklar─▒na inan─▒l─▒r. Zamanla ├ž├╝r├╝yen bu a─ča├žlara ait k├╝t├╝kler korumaya al─▒n─▒r bu mekanlar ziyaret yeri i┼člemi g├Âsterilir[37].

Ta┼č-ya─čmur ba─člant─▒l─▒ inan├žlar bat─▒ T├╝rkl├╝─č├╝nde de vard─▒r. Ya─čmur ya─čmas─▒ i├žin dere yataklar─▒ndan mahdut say─▒da minik ta┼člar toplar─▒n bunlar─▒n beherine bir ─░hlas suresi okunur bunlar bir ├žuvala koyulup ├žuval su yata─č─▒na sark─▒t─▒l─▒r.[38] UrfaÔÇÖda kurak havalarda ya─čmur ya─čmas─▒ i├žin k─▒rk k├╝├ž├╝k ta┼č Halil ─░brahim G├Âl├╝ÔÇÖne at─▒l─▒rsa ya─čmurun ya─čaca─č─▒na inan─▒l─▒r[39].Akk─▒┼člaÔÇÖda ya─čmur ya─čarken evin bacas─▒ndan a┼ča─č─▒ya ka┼č─▒k at─▒l─▒r ka┼č─▒─č─▒n ├žukur k─▒sm─▒ yukar─▒ya do─čru gelire bolluk, tersi olup ka┼č─▒─č─▒n s─▒rt─▒ yukar─▒ gelir ise k─▒tl─▒k olaca─č─▒na inan─▒l─▒r[40]. Ka┼č─▒k halk inanmalar─▒nda ├╝r├╝n├╝, bereketi, beslenmeyi temsil eder. Ya─čmur Gelinin di─čer ismi Kep├že Gelindir. Ka┼č─▒k, gelin gibi s├╝slenerek gelinmi┼č gibi dola┼čt─▒r─▒l─▒r. Ev iyesi kastedilerek evin han─▒m─▒na ka┼č─▒k d├╝┼čman─▒ denilen yerler de vard─▒r.

KarsÔÇÖta ├žocuklar ya─čmur istemiyle ├ç├Âm├že Gelin/Kep├že Gelin gezdirirler ve isteklerini,

ÔÇťGodi GodiÔÇÖyi g├Ârd├╝n m├╝?
GodiÔÇÖye selam verdin mi?
Godi burdan ge├žerken,
Bir tas suyun verdin mi
Ver AllahÔÇÖ─▒m ver bir s├╝r├╝ ya─čmurÔÇŁ s├Âylemleri ile dile getirirler[41].

MardinÔÇÖde ├žocuklar─▒ olu┼čturduklar─▒ ya─čmur alaylar─▒nda ÔÇťGodiÔÇŁ yeriniÔÇŁ DodiÔÇŁ ye b─▒rakm─▒┼čt─▒r.

ÔÇťDodu Dodu neden oldu
Bir ka┼č─▒kc─▒k sudan oldu
Verin DoduÔÇÖnun hakk─▒n─▒
Gitsin ard─▒na bak─▒n─▒ÔÇŁ[42]

Dodu veya Godi El├óz─▒─č, Keban, Baskil ve A─čr─▒ÔÇÖda ÔÇťMullaÔÇŁ, ÔÇťPotikÔÇŁ gibi isimler de alabilmi┼čtir. BitlisÔÇÖte ├ç├Âm├že/Cemce Gelin, Gopbe Gelin, Kep├že Gelin olurken burada da alaya kat─▒lan ├žocuklar evlerden ya─č, un yumurta ve benzeri yiyecekler isterler

ÔÇťCemce gelin cem ister,
AllahÔÇÖtan ya─čmur ister
Verene o─član ister
Vermeyene k─▒z isterÔÇŁ

Kurak havalarda ya─čmurun ya─čmas─▒ veya ├žok ya─čan ya─čmurun durmas─▒, g├╝ne┼čin ├ž─▒kmas─▒, ya─č─▒┼č─▒n dolu ┼čeklinde yama─ča devam etmemesi i├žin b├Âlgelere, mevsimlere ve hava durumuna g├Âre yap─▒lan dini pratikler farkl─▒ b├╝y├╝sel i┼člemlerin tespitine Anadolu ve yak─▒n ├ževresi T├╝rk k├╝lt├╝r b├Âlgelerinde s─▒k s─▒k rastlan─▒l─▒r. Ya─čmur duas─▒ i├žin camiler, Yat─▒r mezarlar─▒, su kenarlar─▒ ve ├žok kere de tepeler gibi kutlu mekanlar se├žilir.

Ya─čmur duas─▒na ├ž─▒kanlar duaya ├ómin derlerken kurakl─▒─č─▒n istenmedi─či anlam─▒nda el parmaklar─▒ yukar─▒ya do─čru de─čil ters istikamette a┼ča─č─▒ya do─čru tutulur. B├╝y├╝ yapmada veya b├╝y├╝ bozmada ters motifine s─▒k rastlan─▒l─▒r. G├Âr├╝c├╝ler k─▒z evinden olumsuz cevaplama ihtimali ile kar┼č─▒la┼čmamak i├žin giysilerini ters giyerler. Keza ya─čmur duas─▒nda kat─▒lanlar ceket gibi d─▒┼č giysilerini ters giyinirler.

ArdahanÔÇÖda ya─čmur ya─čd─▒rmak i├žin kurba─čan─▒n ─▒slat─▒lmas─▒ yahut ya─čan ya─čmuru dindirmek i├žin kurba─čan─▒n kurutulmas─▒ da bir duygusal b├╝y├╝d├╝r. Kurumu┼č topraklardan al─▒nan kurba─čan─▒n ─▒slat─▒lmas─▒ ile ya─čmurun taklidi yap─▒lmaktad─▒r. Kurba─ča kuruduk├ža topraklar─▒n kuruyaca─č─▒ inanc─▒ da yine arzulanan olay─▒n taklit yoluyla meydana getirilmesidir[43].

ErzurumÔÇÖda ├žok ya─čan ya─čmuru durdurabilmek i├žin K─▒bleye bakan bir duvar deli─čine kurba─ča koyulur[44].

Ya─čmur ve g├╝ne┼č duas─▒ndaki b├╝y├╝sel atmosfer ile T├╝rkmenistanÔÇÖda AnadoluÔÇÖda ve AzerbaycanÔÇÖda ramazanlarda ├žocuklar─▒n olu┼čturduklar─▒ ÔÇťPay Toplama Alaylar─▒ÔÇŁn─▒n dua/alk─▒┼č bak─▒m─▒ndan mahiyet fark─▒ yoktur.

ÔÇťYukar─▒da bir ay var
Ucu K─▒z─▒l yay var
Peygamberin sa├ža─č─▒nda
Bize d├╝┼čen bir pay var

Az verenin k─▒z─▒ olsun
├çok verenin o─člu olsun
Kap─▒n─▒zda toy olsun
├émin, ├ómin, ├óminÔÇŁ

Bir di─čer ├Ârnekte ise;

ÔÇťS─▒caksa g├Âlge ver
So─čuksa s─▒cak et
Koyunun kuzun var olsun
Anan bac─▒n sa─č olsunÔÇŁ[45]

Ters uygulamas─▒ -Yaruk-Karaluk, Yink-Yank kapsam─▒nda d├╝┼č├╝n├╝lebilir mi?[46]

Ya─čmur duas─▒na i├žin ya─čmur alay─▒ olu┼čturan ├žocuklar evlerden yenilecek bir ┼čeyler toplarlarken veren evlere alk─▒┼č i├žerikli vermeyen evlere de karg─▒┼č i├žerikli efsunlu s├Âzler s├Âylerler.

https://maximus101.livejournal.com/63062.html

ÔÇťT─▒fl-─▒ maÔÇÖsumlar geliyor kap─▒na
Cümlenin niyâzı vardır katına
K─▒l bize l├óy─▒k olan─▒ ┼ča├ón─▒na
Ol Muhammed hürmetine yâ Mücib
Ver bize b├ór├ón-─▒ rahmetten nas├«bÔÇŁ[47]

Kindik Kes├╝├╝ (G├Âbek Kesme) Dualar─▒, ─░nan├ž ve Uygulamalar─▒:

K─▒rg─▒zlar─▒n inan├žlar─▒na g├Âre bebek, kendisiyle ilk temas kuran ki┼činin karakter ├Âzelliklerini g├Âstermektedir. ÔÇťAtalar─▒ma de─čil, yerden kald─▒rana ├žekerimÔÇŁ, s├Âz├╝ bu durumu ├Âzetlemektedir. Ayn─▒ anlamda Kazaklarda da ÔÇťbebek, g├Âbek ebesine ├žekerÔÇŁ s├Âz├╝ kullan─▒lmaktad─▒r. K─▒rg─▒zlara g├Âre bebe─čin g├Âbek ba─č─▒n─▒ kesmek ve ├žocu─ču belemek ├žok ├Ânemli i┼člerden biri olarak kabul edilmektedir. Bu nedenle bu i┼či yapan ki┼čilere kindik ene (g├Âbek ebesi), e┼čine ise kindik ata, ad─▒ verilmektedir. Kindik ene ve kindik ata, T├╝rk folklorunda g├Âr├╝len sanal akrabal─▒k t├╝rlerinden biridir. Kindik ene K─▒rg─▒z k├╝lt├╝r├╝nde ilk m├╝jdeci olarak da kabul edilmekte ve ├žocuk ├Âm├╝r boyu o ki┼čiyi ninesi gibi g├Ârerek ona h├╝rmet g├Âstermektedir[48].

K─▒rg─▒zlara g├Âre kindik kesen ki┼činin belli ba┼čl─▒ ├Âzelliklere sahip olmas─▒ gerekmektedir. Kindik Ene se├žilirken kalbi temiz ve ├žal─▒┼čkan olmas─▒na dikkat edilir. Bebe─čin do─čumuyla birlikte kesilen hayvan─▒n derisi ve d├Â┼č eti kindik eneye verilir. Eski devirlerde K─▒rg─▒z k├╝lt├╝r├╝nde bebeklerin g├Âbe─čini buz ile kesmek (buz gibi ar─▒, onun suyu gibi gayretli olsun) istenirken, yak─▒n d├Ânemde bu gelenek unutulmu┼čtur. K─▒rg─▒zlara g├Âre kindik kesilirken ak bata (iyi dua) verilirse, bu dua kindik kan─▒yla birlikte ├žocu─čun ruh d├╝nyas─▒na girmekte, duada ge├žen s├Âzlerin tesiri daha sonraki ya┼čam─▒nda onu etkilemektedir. Bu ba─člamda K─▒rg─▒zlar aras─▒nda (dile─čimizi g├Âbek kesilen yerden, g├Âbek kan─▒ d├Âk├╝len yerden ver) s├Âz├╝ yayg─▒n olarak kullan─▒lmaktad─▒r. K─▒rg─▒zlarda kesilen g├Âbek, erkek ├žocu─čun g├Âbe─či ise, ev kedisi olmas─▒n, tarlada bahad─▒r olsun diyerek evden uzak bir yere, k─▒z ├žocu─čun g├Âbe─či ise evin kutu olsun diyerek ocak dibine g├Âm├╝l├╝r.┬á Bu esnada,

ÔÇťBismillah benim elim de─čil,
Fatma ZehraÔÇÖn─▒n eli,
B├╝y├╝klerin ya┼č─▒n─▒ versin,
─░yinin ba┼č─▒n─▒ versin,

K├╝├ž├╝n├╝n mal─▒n bersin,
Bakayd─▒n ├Âm├╝r├╝n bersin,
Er Ag─▒┼čt─▒n k├Â├▒├╝l├╝n bersin,
Manastay bilekt├╝├╝ bol,
ÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽ
R─▒zk bak─▒m─▒ndan talihli ol,
├émin.ÔÇŁ gibi t├╝r├╝ dualar yap─▒l─▒r[49].

Do─ču Karadeniz ve Aras Vadisi T├╝rk halk k├╝lt├╝r├╝nde ÔÇťG├Âbe─čimi sen mi kestin? Diye bir ifade ┼čekli vard─▒r. Bana h├╝kmediyorsun, ├╝zerimde hak sahibi imi┼č gibi davran─▒yorsunÔÇŁ anlam─▒nda kullan─▒l─▒r.

─░LG─░N─░Z─░ ├çEKEB─░L─░R  ÔÇÖ89 ÔÇťSoyda┼čÔÇŁ G├Â├ž├╝ ve JivkovÔÇÖun Gizli Planlar─▒

Ebe AnaÔÇÖn─▒n ─░ran ve Azerbaycan T├╝rk k├╝lt├╝r co─črafyas─▒nda ├Âzel bir konumu vard─▒r. Do─ču Karadeniz b├Âlgesinde kavga yapan ├žocuklarda en a─č─▒r k├╝f├╝r ebeye s├Âvme ┼čeklinde olur. G├╝ney AzerbaycanÔÇÖda ebe ana kar┼č─▒l─▒─č─▒nda Bibi s├Âz├╝ kullan─▒l─▒r. Aras vadisi T├╝rk k├╝lt├╝r co─črafyas─▒nda bibi, hala veya teyzeye denir. G├╝ney AzerbaycanÔÇÖda ├╝nl├╝ ebeler i├žin ├Âl├╝mlerinden sonra Bibi G├╝nleri yap─▒l─▒r kuran okutulur, yemek verilir. Bunlar─▒n mezarlar─▒ ziyaret mek├ónlar─▒ olarak bilinirler. Bibiler hayatta iken bayram ve benzeri vesilelerle bibilik yapt─▒klar─▒ kimseler taraf─▒ndan hediyelerle ziyaret edilir, minnet duygular─▒ belirtilir dualar─▒ al─▒n─▒r.

K─▒rg─▒z T├╝rklerindeki ebeye verilen ├Ânemdeki baz─▒ ├Âzellikler Anadolu halk k├╝lt├╝r├╝ndeki a┼čerme veya yerikleme d├Âneminde ya┼čamakta olan inan├žlarla ├žok ├Ârt├╝┼čmektedir. A┼č eren han─▒m─▒n ├žekim halinde oldu─čuna inan─▒l─▒r. Bebe─činin kime benzemesi isteniyor ise s├╝rekli onu hat─▒rlamas─▒ istenir. O kimsenin s├╝rekli resmine bakt─▒r─▒l─▒r. Bilhassa vah┼či hayvanlarla kar┼č─▒la┼čmas─▒ istenmez. Ay─▒ g├Ârmesi halinde bebe─činin v├╝cudunun k─▒ll─▒ olaca─č─▒na, tav┼čan g├Ârmesi halinde ├╝st duda─č─▒n─▒n yar─▒k olaca─č─▒na ├Ârdek g├Ârmesi halinde badi badi y├╝r├╝yece─čine inan─▒l─▒r. Anne aday─▒n─▒n bu d├Âneminde can─▒n─▒n ├žekti─či yiyece─čin meyvenin sa─članmas─▒ istenilir. Aksi halde bebe─čin v├╝cudunda o meyvenin leke olarak ├ž─▒kabilece─čine inan─▒l─▒r. Bu hal benzerin kendi benzerini do─čuraca─č─▒, birbirleri ile temas eden iki ┼čeyin fiziksel temas kesildikten sonra uzaktan birbirlerini etkilemeye devam edebilece─či ┼čeklinde a├ž─▒klamas─▒ yap─▒lan b├╝y├╝ t├╝r├╝ kapsam─▒na al─▒nabilir mi?

https://maximus101.livejournal.com/63062.html

G├Âbek ba─č─▒n─▒n saklanmas─▒ ile ilgili inan├žlar bat─▒ T├╝rkl├╝─č├╝nde de vard─▒r. ├çocu─čun b├╝y├╝d├╝─č├╝nde se├žmesi istenilen meslek ile g├Âbek ba─č─▒n─▒n g├Âm├╝lece─či yer aras─▒nda bir ili┼čki kurulmu┼čtur. Cami ve okul duvar─▒n─▒n dibine g├Âm├╝l├╝r e─čitimli, resmi daire duvar─▒n─▒n dibine g├Âm├╝l├╝r ise devlet memuru olaca─č─▒na inan─▒l─▒r[50]. K─▒z ├žocuklar─▒n─▒n g├Âbek ba─člar─▒ veya e┼čleri b├╝y├╝─č├╝nce evcil olmas─▒, baba evine s─▒k s─▒k ko┼čmamas─▒, kom┼ču kom┼ču b├╝t├╝n g├╝n dola┼čmamas─▒ i├žin evin i├žinde bir yere g├Âm├╝l├╝r. S├╝nnet par├žas─▒n─▒n saklanmas─▒ ile ilgili benzeri inanlar da vard─▒r[51]. S├╝nnet par├žas─▒ da bebe─čin e┼či de g├Âbek ba─č─▒ da alelade yerlere, pis yerlere at─▒lmazlar, insanlar taraf─▒ndan ├ži─čnenmeleri istenilmez[52].

Nooruzdama (Ca├▒─▒ C─▒l) Dualar─▒, ─░nan├ž ve Uygulamalar─▒:

Yenig├╝n/Nevruz G├╝n├╝ K─▒rg─▒zlar aras─▒nda ulustun uluu k├╝n├╝ olarak da kabul edilmektedir.

K─▒rg─▒zlar nevruzda g├╝n batarken mallar─▒n─▒ a─č─▒lda toplay─▒p ard─▒├ž a─čac─▒ndan t├╝ts├╝leme i┼člemi yaparlar. Bu i┼člemden ├Ânce de evdeki insanlar─▒ t├╝ts├╝lemek ve nevruzu temiz olarak kar┼č─▒lamak gerekmektedir.┬á S├Âz konusu t├╝ts├╝leme i┼člemine K─▒rg─▒zlar alastoo (alazlama) ad─▒ vermektedirler. K─▒rg─▒zlar bu i┼člemin sonunda k├ófire kar┼č─▒ diyerek do─čuya do─čru t├╝fek s─▒k─▒l─▒r.[53]

ÔÇťAlas alas,
Her beladan halas,
Yeni y─▒l geldi,
Eski y─▒l gitti,
Maldan sa─č,
Candan esen olal─▒m.ÔÇŁ

Alastoo i┼člemi K─▒rg─▒zlar aras─▒nda ar├ža (ard─▒├ž) ve ad─▒ra┼čman (yabanci sedef otu) ile yap─▒lmaktad─▒r. Ard─▒├ž ve sedef otunu yakan K─▒rg─▒zlar bunlardan elde ettikleri duman (t├╝ts├╝ ile) bebe─či, bebe─čin be┼či─čini, yorgan ve d├Â┼čekleri, evin i├žini, sat─▒┼ča gelmi┼č mal─▒ alaslarlar. K─▒rg─▒zlarda alastoo (alazlama/t├╝ts├╝leme) yerine kullan─▒lan ba┼čka bir s├Âz de ─▒s─▒r─▒k (t├╝ts├╝) veya ar├ža ─▒s─▒r─▒k (ard─▒├ž t├╝ts├╝s├╝) s├Âz├╝d├╝r. Karatayev, bu s├Âz├╝n ge├žmi┼čte kullan─▒lan izr─▒h (cin, hastal─▒k ├ž─▒karma) s├Âz├╝nden geldi─čini ve Hakas dilinde ya┼čad─▒─č─▒n─▒ ileri s├╝rmektedir. K─▒rg─▒zlar nevruz g├╝n├╝ b├╝y├╝k bir tepede g├╝├žl├╝ bir ate┼č yakarlar ve elbiselerine ate┼če silkeleyerek ÔÇťalas alas, eski c─▒l ketti, ca├▒─▒ c─▒l keldi, aydan aman, c─▒ldan esen bololu, alas alas, ar balaadan kalasÔÇŁ s├Âzlerini s├Âylerler Hakas s├Âzl├╝─č├╝nde alas (evi, hastay─▒ k├Ât├╝ ruhlara kar┼č─▒ t├╝ts├╝leme)[54] ve ─▒z─▒r─▒h ÔÇťt├╝ts├╝leme, k├Ât├╝l├╝klerden korumak i├žin t├╝ts├╝ye tutmaÔÇŁ s├Âz├╝ h├ól├ó kullan─▒lmaktad─▒r. Alas Efsununun farkl─▒ metinleri de vard─▒r.[55]

Alaslama efsununun bir ba┼čka ve daha uzun ┼čekli ise ┼č├Âyledir:┬á┬á

ÔÇťAlas, Alas, Alas,
Ar balaadan kalas.
Nooruzdun u┼čul k├╝n├╝nd├Â,
Ar├ža t├╝t├Âp ar ├╝yd├Â,
┼×att─▒k k├╝lk├╝ ca├▒─▒r─▒p,
┼×a├▒ ca├▒─▒rs─▒n k├Âkt├Âmd├Â.
Urmat─▒na nooruzdun, ÔÇť[56]

Azerbaycan, ─░ran, Suriye, Anadolu T├╝rk k├╝lt├╝r co─črafyas─▒nda Nevruz/Yenig├╝n bayram─▒nda canl─▒ cans─▒z ev-bark, ├╝st-ba┼č tamamen paklan─▒r. Sadece fiziki temizlik de─čil, k├Ât├╝ niyetlerden ar─▒nma k├╝sler aras─▒ bar─▒┼č, g├Ân├╝l temizli─čine de ├Ânem verilir. Temizlenmenin bir y├Ântemi de ate┼čle aklan─▒p paklanmakt─▒r. Sin-Sin gibi oyunlar─▒n mahiyetinde bu vard─▒r[57].

T├╝fek atmak bat─▒ T├╝rklerinde ay veya g├╝ne┼č tutulunca tutulmaya sebep olan kara iyeden ay─▒ veya g├╝ne┼či kurtarma i├žerikli bir uygulamad─▒r. Gelinin yeni evinin e┼či─či ├Ân├╝nde basarak tabak k─▒rmas─▒, damat gerde─če girdi─činde silah at─▒lmas─▒ da bu t├╝rden tok seslerin ├ž─▒kar─▒lmas─▒ ama├žl─▒ oldu─ču d├╝┼č├╝n├╝lmektedir.

K─▒rklama Esnas─▒nda Okunan Efsunlar, ─░nan├žlar ve Uygulamalar:

K─▒rg─▒zlar aras─▒nda yeni do─čan ve do─čumundan sonra k─▒rk g├╝n ge├žtikten sonra k─▒rkl─▒k ├ž─▒kar─▒lmaktad─▒r. K─▒rk g├╝n ge├žtikten sonra ilk olarak ├žocu─čun ├╝zerindeki elbiseler ├ž─▒kar─▒l─▒r. Bu elbiselere K─▒rg─▒zlar ÔÇťit k├Âyn├Âg├╝ÔÇŁ ad─▒n─▒ verirler. Daha sonra yap─▒lan ilk i┼člem kar─▒n sa├ž─▒ (do─čum esnas─▒nda ba┼č─▒nda olan sa├ž) al─▒n─▒r ve bu ikisi birbirine sar─▒l─▒r. Bundan sonra yap─▒lan ilk i┼člem k─▒rk ├že┼čit par├žadan elde edilen k─▒rk k├Âyn├Âg├╝ (k─▒rk elbisesi) giydirilir. Bu i┼člemi bebe─čin day─▒ taraf─▒ yapmak zorundad─▒r. Kazaklar aras─▒ndaki gelene─če g├Âre bebekten ├ž─▒kar─▒lan it k├Âyn├Âk i├žine tatl─▒ ┼čeyler konur ve bunlar itin boyuna d├╝─č├╝mlenir. ├çocuklar bu iti kovarak bu yiyecekleri al─▒rlar ve aralar─▒nda payla┼č─▒rlar. Bazen de bu k├Âyn├Âk/g├Âmlek ├žocu─ču olmayan kad─▒nlara verilir. Bundan sonra k─▒rk ki┼činin duas─▒yla su toplan─▒r. Bu suyun i├žine birazc─▒k tuz konur. Bebek bu suda y─▒kan─▒r. Bu s─▒rada ┼ču efsunlar okunur:

ÔÇťK─▒rk atan─▒n gelene─či,
Baba-anan─▒n g├Ârevi.
K─▒rk boy K─▒rg─▒z i├žen su,
K─▒rk atam─▒zd─▒n ge├žti─či su,
K─▒rk ge├žiti a┼čan su,
K─▒rk defa yuvarlan─▒p gelen su,
A─ča├žlar─▒, ta┼člar─▒ k─▒ran su,
H─▒z─▒r atam─▒n tatt─▒─č─▒ su,
Su gibi temiz ol,
Nur gibi g├╝zel ol! ÔÇť[58]

Bebe─čin s─▒rt─▒ndaki ilk g├Âmlek k─▒rk g├╝n adeta himaye alt─▒ndad─▒r. K─▒rk─▒nc─▒ g├╝n ├ž─▒kar─▒larak de─či┼čtirilen bu g├Âmlek ile yeni bir koruma d├Ânemi ba┼člayacakt─▒r. Bunun i├žin ├žocuk k─▒rklan─▒rken ayn─▒ zamanda genel koruyucu olarak bilinen tuzdan ge├žirilir ve giyece─či yeni g├Âmle─čin de koruyucu evsafa ula┼čt─▒r─▒lmas─▒ gerekecektir.

Bize, g├Âre ├žocu─ču olmayan kad─▒na verilen g├Âmlek kara iyeler taraf─▒ndan sahiplenilmemi┼č, g├╝venli bir g├Âmlektir. ─░lk g├Âmlek k├Âpe─če verilmek suretiyle, kara iyelere onun de─čersiz oldu─ču g├Âsterilmi┼č olmaktad─▒r. ÔÇť├çocu─ču olmayan kad─▒n─▒n ├žo─čunun olmay─▒┼č─▒na o annenin kara iyeler taraf─▒ndan sahiplenilmi┼č olmas─▒ yol a├žmaktad─▒r.ÔÇŁ ┼×eklinde bir inan├ž vard─▒r. O, adeta kutsuzdur. Anadolu ve Ulu─č T├╝rkistanÔÇÖ─▒n bir├žok yerinde kar─▒n sa├ž─▒ t─▒ra┼č edilince a─č─▒rl─▒─č─▒nca alt─▒n sadaka olarak verilmeden evvel d─▒┼čk─▒ ile tart─▒l─▒r. Ama├ž kara iyelere sa├ž─▒n k─▒ymetsiz olarak g├Âsterilmek suretiyle kara iyelerin ┼čerrinden korumakt─▒r. Keza kara iyelerden ve kem g├╝├žlerden korumak i├žin erkek ├žocuklara koyulan ge├žici isimlerin aras─▒nda Bokbay ismi de vard─▒r[59].

Bebek i├žin k─▒rk ├že┼čit par├žadan k─▒rk g├Âmle─či dikilmesindeki ama├ž k─▒rk ki┼čiden asgari bir ki┼činin kutlu olabilece─či inanc─▒ i├žeriklidir. Keza K─▒rk Ata, K─▒rk Boy, K─▒rk ge├žit ve k─▒rk defa k─▒rklar i├žerisindeki kutdan ├žocu─čun ya┼čamas─▒na m├óni olan kara iyeye engel olmak maksatl─▒, yararlanma ama├žl─▒ olmal─▒. Ge├žitlere de konulan ovoo/oboo sa├ž─▒ merkezlerinin an─▒lmas─▒ da bundan olmal─▒ Nihayet H─▒z─▒r Ata yeti┼čecektir. Adeta, kara iye ak iye sava┼č─▒ ya┼čanmaktad─▒r. Ak iye, kara iye sald─▒r─▒s─▒ veya tahribat─▒na kar┼č─▒, mevzi al─▒c─▒ koruyucu konumundad─▒rlar.

https://maximus101.livejournal.com/63062.html

K─▒rklama bekle birlikte anneye de yap─▒l─▒r. K─▒rk suyunun haz─▒rlanmas─▒ ve k─▒rklamadan sonda bu suyun d├Âk├╝lmesini yer ve ┼čeklinin ├Âzel uygulamalar─▒ vard─▒r. Bebek i├žin k─▒rklama yap─▒ld─▒─č─▒ gibi yar─▒ k─▒rk ve ├žeyrek k─▒rk da yap─▒l─▒r. K─▒rklama, bat─▒ T├╝rkl├╝─č├╝nde Alevi inan├žl─▒ M├╝sl├╝man kesimde aklama, temizleme anlam─▒nda kullan─▒l─▒r. S├╝nnetin de k─▒rklamas─▒ yap─▒l─▒r bunun i├žin k─▒rk g├╝n de─čil 3 g├╝n hesaplan─▒r. ─░nsanlar oldu─ču gibi kap-ka├žak da k─▒rklan─▒r. Hayat─▒n ge├ži┼č d├Ânemlerinden sadece do─čum safhas─▒ i├žin de─čil evlili─čin ve ├Âl├╝m├╝n de keza k─▒rk─▒ yap─▒l─▒r[60].

K─▒rklama konusu bak─▒m─▒ndan ├Ânem arz eden bir di─čer husus da k─▒rk basmas─▒ veya k─▒rklar─▒n kar─▒┼čmas─▒d─▒r. K─▒rklamay─▒ ebe ana yaparken bebe─čin k─▒rk─▒n─▒n di─čer bebeklerin k─▒rk─▒ ile kar─▒┼čmas─▒n diye alk─▒┼č i├žerikli b├╝y├╝l├╝ s├Âzler s├Âyler. ─░nsanlar─▒n k─▒rklar─▒n─▒n kar─▒┼čabilece─či gibi bitkilerin, hayvanlar─▒n k─▒rklar─▒n─▒n basabilecekleri inanc─▒ da vard─▒r. Bunlardan korunmak ve kurtulmak i├žin de ├Âzel alk─▒┼č i├žerikli b├╝y├╝sel s├Âzler s├Âylenir[61].

Oozantuu (A─č─▒zlama) Gelene─či:

Umay Ana koruyuculu─čuna dayanan, ├žocu─čunun bahtl─▒, mutlu ve uzun ├Âm├╝rl├╝ olmas─▒ i├žin yap─▒lan bir t├╝r bereket merasimidir. Bebek do─čumundan k─▒sa bir s├╝re sonra bebe─če oozantuu (a─č─▒zlama) i┼člemi yap─▒l─▒r. S├Âz konusu i┼člemi ├ževrenin en h├╝rmetli, ya┼čl─▒ ve mutlu insan─▒ yapar. S├Âz konusu ki┼činin durumunun bebe─čin kaderini etkiledi─čine, etkileyece─čine ve talihinin ona da ge├žece─čine inan─▒l─▒r. Bu i┼člem esnas─▒nda nursuz ve haris insanlar bebe─čine yan─▒na al─▒nmaz[62].

Bu uygulama da bize g├Âre benzerin kendi benzerini do─čuraca─č─▒ birbirine temas eden iki ┼čeyin fiziksel temas kesildikten uzaktan birbirini etkileyebilece─či, i├žeriklidir. Bahtl─▒, mutlu ve uzun ├Âm├╝rl├╝ kimse kutlu kimsedir. Ak iye ├Âzelli─či ile bezenmi┼čtir. Nursuz, haris kimse ise kara iye ├Âzelli─či i├žermektedir.

K─▒rg─▒zlar bu i┼člemi yaparken ÔÇťgelece─či ya─čl─▒ s├╝tl├╝ olsun, hamuruna yap─▒┼č─▒p ebediyen talihli olsunÔÇŁ derler. ├çocu─čun uzun ├Âm├╝rl├╝ olmas─▒, daima sa─čl─▒kl─▒ ve mutlu olmas─▒, ana ve babas─▒na yararl─▒, r─▒zkl─▒ olmas─▒ i├žin dualar okunur. K─▒rg─▒zlar oozantuu i┼člemi s─▒ras─▒nda ┼ču dualar─▒ okurlar:

ÔÇťBismillahi rahmani rahim,
A─čz─▒na ya─č sal─▒p duran UmayÔÇÖ─▒m.
Alt─▒ kuyruk yiyip,
Altm─▒┼č ya┼č ya┼ča.
Yedi kuyruk yiyip,
Yetmi┼č y─▒l ya┼ča.
K─▒z─▒l dilden tatl─▒ ol,
R─▒z─▒ktan yana a├ž─▒k ol!
├émin!ÔÇŁ [63]

Umay Ana k├╝lt├╝ bat─▒ T├╝rkl├╝─č├╝nde Fatma Ana k├╝lt├╝ne d├Ân├╝┼čm├╝┼č ve┬á Fatma AnaÔÇÖn─▒n Eli, Fatma Ana┬á Otu, Fatma Ana ┼×ifas─▒, Fatma Ana bereketi olarak ya┼čamaktad─▒r[64].

Cele (Hayvanlar─▒n Ba─čland─▒─č─▒ ─░p/├ľrme) Duas─▒:

K─▒rg─▒zlar her y─▒l yeni bir ip ├Âr├╝p at yavrular─▒n─▒ ba─člarken bu i┼člemi dualarla ger├žekle┼čtirmektedir. K─▒rg─▒zlar at ba─članan ipleri kutsal g├Âr├╝r, onun ├╝zerinden atlamaz, ipi derin ├žukurlara b─▒rakmaz, ipin temiz olmas─▒na dikkat edip ├╝zerine asla k├╝├ž├╝k veya b├╝y├╝k abdest yapmazlar. Bu nedenle K─▒rg─▒zlar ipi ├Ârerken iyi dualar ederler, Dua esnas─▒nda, ÔÇťKambar Ata yard─▒m etsin, korusun, at yavrular─▒ yorga, k├╝l├╝k ├ž─▒ks─▒nÔÇŁ ┼čeklinde de dua ederler. Bu dualar ilk k─▒m─▒z i├žilirken de tekrar edilir. K─▒rg─▒zlar aras─▒nda hayvan ticareti s─▒ras─▒nda sat─▒lan hayvan─▒n ipi al─▒c─▒ya verilmez, al─▒c─▒ hayvan─▒ sat─▒n ald─▒ktan sonra kendi ipiyle ba─člar ve g├Ât├╝r├╝r.

At ko┼čtursa yetmesin.
Tanr─▒m verdi─či nasibi,
Tepse dahi gitmesin.
Allah veren r─▒zk─▒n─▒,
Kovalasa gitmesin.
Çukurların toplanmasın,
K─▒m─▒z torban k─▒y─▒lmas─▒n.ÔÇŁ [65]

https://maximus101.livejournal.com/63062.html

├ľrme bize g├Âre bir b├╝y├╝ t├╝r├╝d├╝r. Sava┼ča giderken at─▒n─▒n kuyru─čunu ├Âren veya ona bir d├╝─č├╝m atan, d├╝┼čman─▒n kara b├╝y├╝s├╝ne kar┼č─▒ ak b├╝y├╝ yapm─▒┼č olmaktad─▒r. Ah─▒rlarda atlar─▒ binerek terleten onlar─▒n yelelerini de ├Âren kara iye, bu uygulamas─▒ ile kara b├╝y├╝ yapmaktad─▒r. Kurta─čz─▒ ba─člama b├╝y├╝lerinden birisi de ipe d├╝─č├╝m atma suretiyle yap─▒l─▒r. Evcil hayvan ├žiftli─čine d├Ân├╝nce d├╝─č├╝mler ├ž├Âz├╝lerek b├╝y├╝ bozulmu┼č olur[66]. Keza damat ba┼čar─▒s─▒z olsun diye ipe d├╝─č├╝m at─▒larak kara b├╝y├╝ ile ba─član─▒l─▒rken ba─člamaya m├óni olmak i├žin ipe d├╝─č├╝m at─▒larak ak b├╝y├╝ yap─▒l─▒r[67].

├ľrg├╝l├╝ ipte efsun i├žerikli bir koruyucu bir mahiyet arama inanc─▒ T├╝rkmenistanÔÇÖda da vard─▒r. Gen├žlerin ellerinde, ┼čof├Ârlerin direksiyonlar─▒nda ├žok kere kara ip ve ak iplerden ├Âr├╝lm├╝┼č bu t├╝r ┼čeyler g├Âr├╝l├╝r. Do─ču Karadeniz b├Âlgesinde bu uygulama daha ziyade b├╝y├╝kba┼č hayvanlar─▒n nazarl─▒klar─▒nda g├Âr├╝l├╝r.

Sat─▒lan at ise onun gemi veya kantarmas─▒ ─░├ž AnadoluÔÇÖda da hayvanla birlikte sat─▒lmaz. Hayvan─▒n boynundan a├ž─▒l─▒r al─▒n─▒r hayvan ba─čs─▒z sat─▒l─▒r. Bu t├╝r hayvan alacak kimse yan─▒nda alaca─č─▒ hayvan─▒ ba─člamak i├žin bir ba─čla gelir. Baz─▒ hallerde at─▒n ba─č─▒ da verilecek ise o ba─č sat─▒c─▒ taraf─▒ndan yere koyulur, al─▒c─▒ onu yerden alm─▒┼č olur. Bize g├Âre bu uygulama hakla┼čma helalle┼čme, sat─▒l─▒rken manevi ba─č─▒ da koparmama uygulamas─▒d─▒r. Zira ÔÇťba─člamaÔÇŁ n─▒n halk inan├žlar─▒nda manevi boyutu da vard─▒r. Adeta insanlar aras─▒ndaki ÔÇťahretlikÔÇŁ veya ÔÇťni┼čanÔÇŁ bir ├Âzellik ta┼č─▒r. Ba─č─▒n kopmas─▒, ba─č─▒n kalmamas─▒ sadece fiziki ba─č de─čildir[68].

─░LG─░N─░Z─░ ├çEKEB─░L─░R  Halk K├╝lt├╝r├╝nden B├Âlgesel Ekonomik Siyasi G├╝├ž Yap─▒lanmas─▒na

Yolculuk Duas─▒, ─░nan├ž ve Uygulamalar─▒ (Saparga Bata):

K─▒rg─▒zlar yolculu─ču ├žok ├Ânemseyip yolda bir kaza bela olmamas─▒ i├žin insan─▒n kalbini temiz tutmas─▒ gerekti─čine inan─▒rlar. Bu nedenle yolculuk esnas─▒nda kar─▒ncaya bile zarar verilmemesi gerekti─čini d├╝┼č├╝n├╝rler. Yolculu─ča ├ž─▒kma s─▒ras─▒na yolculuk yapacak ki┼činin arkas─▒ndan dua edilir, iyi dilekler dilenir ve ak col (iyi yolculuklar) s├Âz├╝ mutlaka s├Âylenir.[69]

K─▒rg─▒zlar sava┼č seferine ├ž─▒karken bayraktardan dua al─▒nmas─▒ gerekti─čine inan─▒rlar.

ÔÇť─░yi git, g├Âr├╝┼čene kadar esen ol.
Ak yolun a├ž─▒ls─▒n, yolun olsun.
Seferin rahat olsun.
Yolun a├ž─▒k, yolda┼č─▒n H─▒z─▒r olsun.
Yolun ganimetli olsun.
Sa─č salim gidip, sa─č salim d├Ân├╝p gel.
Yolunu H─▒z─▒r a├žs─▒n.
Hafif├že gidip, a─č─▒r gel, yediklerinden al─▒p gel.ÔÇŁ[70]

Yolculu─ča ├ž─▒kacak kimseler i├žin can ve mal g├╝venli─či b├╝t├╝n d├Ânemlerde ve dinlerde ├Ânemsenmi┼čtir. Boz Atl─▒ H─▒z─▒r ile yol iyesi inanc─▒ aras─▒nda devaml─▒l─▒k i├žeren bir ba─člant─▒n─▒n oldu─ču ├╝zerinde de durulmu┼čtur. Ovoo/Oboolar inanc─▒nda yola ├ž─▒kan kimselerin yol iyesine adak bezi ba─člad─▒─č─▒, bu t├╝r mekanlara sa├ž─▒ niyetine ta┼č koyduklar─▒ bilinirken Semavi dinlerin h├ókim oldu─ču co─črafyalarda bu arada T├╝rk k├╝lt├╝r co─črafyas─▒ halk inan├žlar─▒nda yolcu i├žin yap─▒lan dualar, yolcu i├žin verilen sadakalar vard─▒r. Yolunun a├ž─▒k olmas─▒ i├žin onun ard─▒ndan su d├Âk├╝l├╝r ve ayna tutulur.

SONUÇ:

Ulu─č T├╝rkistan T├╝rk halklar─▒ndan K─▒rg─▒zlar─▒n halk inan├žlar─▒ndaki b├╝y├╝sel i├žerikli tespitler de do─čal olarak Eski T├╝rk ─░nan├ž Sisteminin bir├žok inan├ž ├Âzelli─čini ─░slamiyetÔÇÖe ta┼č─▒m─▒┼člard─▒r. Bu ├Âzelli─či bat─▒ T├╝rl├╝─č├╝nden Anadolu ve yak─▒n ├ževresi T├╝rklerinde de g├Ârmek ve ├Ârneklemek m├╝mk├╝nd├╝r. Halk inan├žlar─▒n─▒n ge├žmi┼čten g├╝n├╝m├╝ze k├Âpr├╝lerinden olan B├╝y├╝ konusundan yola ├ž─▒k─▒ld─▒─č─▒nda her iki co─črafya aras─▒ndaki ayn─▒l─▒klar─▒ ve ortakl─▒klar─▒ takip etmek m├╝mk├╝n olabilmektedir.

Eski T├╝rk inan├ž Sisteminin yap─▒ ta┼člar─▒ndan olan ak iyeler ve kara b├╝y├╝lerin yap─▒lmas─▒nda ├Ânlenmelerinde rol al─▒rlarken, bunlara sa├ž─▒ yap─▒labilirken bunlar─▒ harekete ge├žirmede alk─▒┼č ve karg─▒┼člar harekete ge├žirici fakt├Ârler olarak etkili oluyorlard─▒. S├Âzl├╝ k├╝lt├╝r verilerinin her t├╝r├╝nden yola ├ž─▒k─▒larak ge├ži┼č d├Ânemlerinin hepsi i├žin ├Ârneklemeler yap─▒labilmektedir.

K─▒rg─▒zlar k├╝lt├╝r├╝nde ÔÇťmedenile┼čtiri┼či kahramanlarÔÇŁ olarak yer alan Kambar Ata, ├çolpon Ata, D─▒ykan Baba, Zengi Baba, S├╝leyman Ata, Umay Ana (Fatma Ana) gibi kutlu isimlerin yerini bat─▒ T├╝rkl├╝─č├╝nde bir k─▒sm─▒ Umay Ana/Fatma Ana gibi tamamen ayn─▒ olan kutlu kimselerin yerini bat─▒ T├╝rkl├╝─č├╝nde do─čal olarak bu co─črafyadan farkl─▒ ulu zatlar alm─▒┼čt─▒.

Ruhlara veya ruhlar i├žin dua edilece─či zamanlarda K─▒rg─▒zlarda arac─▒ olarak falc─▒, bak┼č─▒, b├╝b├╝ gibi kimseler g├Ârev ├╝stlenirlerken bat─▒ T├╝rkl├╝─č├╝nde bu g├Ârevlerin g├Ârevlilerinin isimleri de─či┼čebiliyordu.

Kanaatimize b├╝y├╝, fal ve nazar gibi ruhlar ba─člant─▒l─▒ inan├žlar─▒n ortakl─▒k farkl─▒l─▒k i├žeren y├Ânleri ayd─▒nlanabildi─či nispette bunlarla din olgusunun varsa ortak y├Ânleri de ayd─▒nlanm─▒┼č olacakt─▒r.

D─░PNOTLAR

[1] Dr., Halk Bilimi Ara┼čt─▒rmalar─▒ K├╝lt├╝r ve Strateji Merkezi

[2] Ya┼čar Kalafat, Ya┼čayan T├╝rk Halk ─░nan├žlar─▒nda B├╝y├╝ I, Avrasya Stratejik Ara┼čt─▒rmalar Merkezi Yay─▒nlar─▒, ─░stanbul 2020; Ya┼čayan T├╝rk Halk ─░nan├žlar─▒nda B├╝y├╝ II, Avrasya Stratejik Ara┼čt─▒rmalar Merkezi Yay─▒nlar─▒, ─░stanbul 2020;

[3] Mehmet ├çeriba┼č, ÔÇťK─▒rg─▒zlarda Efsun B├╝y├╝ Temelli Dualar ─░nan├žlar ve UygulamalarÔÇŁ, Uluslararas─▒ T├╝rk D├╝nyas─▒ K├╝lt├╝r Ara┼čt─▒rmalar─▒ Dergisi, Sonbahar 2016 (7) (Sempozyum ├ľzel Say─▒s─▒) S. 180-207

[4] S. ├ľrnek 1971 135, Etnoloji S├Âzl├╝─č├╝, 1971 s.135, Ankara: A├ťDTCF zikreden, Mehmet ├çeriba┼č, ÔÇťK─▒rg─▒zlarda Efsun B├╝y├╝ Temelli Dualar ─░nan├žlar ve UygulamalarÔÇŁ, Uluslararas─▒ T├╝rk D├╝nyas─▒ K├╝lt├╝r Ara┼čt─▒rmalar─▒ Dergisi, Sonbahar 2016 (7) (Sempozyum ├ľzel Say─▒s─▒) S. 180-207

[5] ─░slam Ansiklopedisi 6.C. 1992; MEB yay─▒nlar─▒ S. 507, zikreden M. Ceriba┼č, agm.

[6] Mehmet ├çeriba┼č, agm.

[7] Ya┼čar Kalafat, Ya┼čayan T├╝rk Halk ─░nan├žlar─▒nda B├╝y─č 1, ASAM Yay─▒nlar─▒ ─░stanbul 2020; Ya┼čayan T├╝rk Halk ─░nan├žlar─▒nda B├╝y├╝ 2 ASAM Yay─▒nlar─▒ ─░stanbul 2020; ÔÇť├ľrt├╝l├╝ S├Âz├╝n B├╝y├╝ Boyutu <var m─▒d─▒r? ÔÇŁ T├╝rk Halk Bilimi ─░nan├ž Ara┼čt─▒rmalar─▒ VI Mitostrateji 2 AtayurtÔÇÖtan AnayurtÔÇÖa T├╝rk Halk ─░nan├žlar─▒, ASAM Yay─▒nlar─▒ ─░stanbul 2020;┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á s. 133-153

[8] Mehmet ├çeriba┼č, agm.

[9] Edward B. Tylor, zikreden, M. ├çeriba┼č, agm.

[10] Malinowski, B. B├╝y├╝, Bilim, Din (├çev: Saadet ├ľzkal) ─░stanbul, 1990, Kabalc─▒ Yay. S. 7-8; V.S. ├ľrnek, 100 Soruda ─░lkellerde Din, B├╝y├╝, Sanat, Efsane, ─░stanbul Ger├žek Yay─▒nevi 1998, 24,25

[11] Evans-Pritchard, ─░lkellerde Din (├çeviren, H├╝sen Portakal) Ankara, ├ľteki Yay─▒nlar─▒1998.s.4┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á ┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬ázikreden M. ├çeriba┼č, agm.

[12] Evans-Pritchard, ─░lkellerde Din (├çeviren H├╝sen Portakal, Ankara, ├ľteki Yay─▒nlar─▒1998.s.41

[13] S.V.├ľrnek, 100 Soruda ─░lkellerde┬á Din B├╝y├╝, Sanat, El Sanatlar─▒, ─░stanbul, Ger├žek Yay─▒nevi 1998-128, zikreden, M. ├çeriba┼č, agm.

[14] James Frazer, Dinin ve Folklorun K├Âkleri (├çeviren, Mehmet Do─čan) ─░stanbul, 2001, Payel Yay─▒nlar─▒, s.34, zikreden M. ├çeriba┼č, agm.

[15] J.Frazer 2001, age. S.39 zikreden, M. ├çeriba┼č, agm.

[16] Zikreden, M. ├çeriba┼č, agm.

[17]Durkheim- Levy-Bruhl M. ├çeriba┼č, agm.

[18]Ya┼čar Kalafat, ÔÇť├ľrt├╝l├╝ S├Âz├╝n-B├╝y├╝ Boyutuna Dair veya ├ľrt├╝l├╝ S├Âzlerin B├╝y├╝ Boyutu Var m─▒d─▒r?┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á T├╝rk Halk Bilimi ─░nan├ž Ara┼čt─▒rmalar─▒ VI Mitostrateji 2 AtayurtÔÇÖtan AnayurtÔÇÖa T├╝rk Halk ─░nan├žlar─▒, ASAM Yay─▒nlar─▒ ─░stanbul 2020 s. 133-153

[19] Ya┼čar Kalafat, ÔÇťAk ve Kara ─░yeler Ba─člam─▒nda B├╝y├╝-Fal-Nazar ─░li┼čkisi: A┼č─▒k Kemi─či ├ľrne─čiÔÇŁ Ya┼čayan T├╝rk Halk ─░nan├žlar─▒nda B├╝y├╝ 2, ASAM Yay─▒nlar─▒, ─░stanbul,2020, s. 105-120

[20] M. ├çeriba┼č, agm.

[21]┬á┬á Kene┼č Cusupov, K─▒rg─▒zlar, 3. Tom, Bi┼čkek 1995: s.509; Kene┼č Cusupov-Kanbek┬á ─░manaliey, K─▒rg─▒zlar,,3.Tom, Bi┼čkkek, U├žkun Basmas─▒ 2004: 477; Akmataliyev, vd., 2003: 107, 108). Zikreden, M. ├çeriba┼č, agm.

[22]┬á Cusupov, 1995: 509; Cusupov, ─░manalieyev, 2004: 477; Akmataliyev, vd., 2003: s. 108, zikreden┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á M. ├çeriba┼č, agm.

[23] Ya┼čar Kalafat, Ya┼čayan T├╝rk Halk ─░nan├žlar─▒nda B├╝y├╝ I, ASAM Yay─▒nlar─▒ ─░stanbul, 2020 S. 132,190

[24] M. ├çeriba┼č, agm.

[25] Ya┼čar Kalafat-Necdet Ya┼čar Bayatl─▒, T├╝rk K├╝lt├╝rl├╝ Halklarda Alk─▒┼člar-Karg─▒┼člar, Berikan Yay─▒nevi Ankara, 2011

[26]┬á┬á Cusupov, 1995: 510; Cusupov, ─░manalieyev, 2004: 478; Akmataliyev, vd., 2003: 109, 387).┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Zikreden, M. ├çeriba┼č, agm.

[27] Ya┼čar Kalafat, T├╝rk K├╝lt├╝rl├╝ Halklarda Mitik-Mistik Kav┼čakta Su, Berikan Yay─▒nlar─▒, Ankara, 2015

[28] Cusupov, 1995: 510; Cusupov, ─░manalieyev, 2004: 479; Akmataliyev, vd., 2003: 109, 110). Zikreden, M. ├çeriba┼č, agm.

[29] M. ├çeriba┼č, agm.

[30] O sman Cilac─▒, T├╝rk Diyanet Vakf─▒ ─░slam Ansiklopedisi, Dua Maddesi, C. 9 ─░stanbul, 1994 s. 5299

[31] ├émil ├çelebio─člu, ÔÇťT├╝rk Edebiyat─▒nda Manzum Dini EserlerÔÇŁ ┼×├╝kr├╝ El├žin Arma─čan─▒, Anakara, 1983, s.154

[32] Nail Tan,ÔÇŁ T├╝rk Folklorunda Nisan Ya─čmuru MotifiÔÇŁ, II. Milletleraras─▒ T├╝rk Folklor Kongresi (Bildiriler), Ankara, 1992, C. IV, s. 469-496

[33]┬á Karatayev, Eraliyev, 2005: 91, Zikreden, M. ├çeriba┼č, agm.

[34] Ya┼čar Kalafat,ÔÇŁ Mersin ve ├çevresinde Ya┼čayan Baz─▒ ─░nan├žlar─▒n B├╝y├╝ BoyutuÔÇŁ, Ya┼čayan T├╝rk Halk ─░nan├žlar─▒nda B├╝y├╝-2, ASAM Yay─▒nlar─▒, ─░stanbul, 2020 s. 87

[35]Karatayev, Eraliyev, 2005: 91 Zikreden, M. ├çeriba┼č, agm.

[36] Ya┼čar Kalafat, Do─ču AnadoluÔÇÖda Eski T├╝rk ─░nan├žlar─▒n─▒n ─░zleri, Berikan Yay─▒nevi Ankara, 2006, s.95-96

[37] Ya┼čar Kalafat, Do─ču AnadoluÔÇÖda Eski T├╝rk ─░nan├žlar─▒n─▒n ─░zleri, Berikan Yay─▒nevi Ankara, 2006

[38] Ya┼čar Kalafat, ÔÇťT├╝rk K├╝lt├╝r Co─črafyas─▒nda Ya─čmur Duas─▒ÔÇŁ, Ya─čmur Duas─▒ Kitab─▒, (Haz─▒rlayan: Sabri Koz) Kitabevi yay─▒nlar─▒, ─░stanbul, 2007, s.195-225

[39] Ya┼čar Kalafat, Do─ču AnadoluÔÇÖda Eski T├╝rk ─░nan├žlar─▒n─▒n ─░zleri, Berikan Yay─▒nevi Ankara, 2006, s. 397

[40] Ya┼čara Kalafat, age. S.347

[41] Ya┼čara Kalafat, age. S.348

[42] Ya┼čara Kalafat, age. S.349

[43] Cansu Irmak, ÔÇťArdahan Y├Âresi Ya─čmur T├Ârenlerinde HayvanlarÔÇŁ, K├╝lt├╝r Ara┼čt─▒rmalar─▒ Dergisi, 2019, Cilt: 1, Say─▒: 2, s. 156-165. ┬á

[44] Ya┼čar Kalafat, age. S.352

[45] Ya┼čar Kalafat, age. S.351

[46] Ya┼čar Kalafat,ÔÇŁ Sivas Halk ─░nanmalar─▒nda Ters Motifinin B├╝y├╝sel BoyutuÔÇŁ, Ahlat Gazetesi, Ocak 2020 S. 230, s.13-14┬á ┬á

[47] ─░brahim Akyol, ÔÇťK├╝lt├╝r├╝m├╝zde Manzum Ya─čmur Dualar─▒ÔÇŁ [email protected]

[48] M. ├çeriba┼č, agm.

[49] Akmataliyev, vd., 2003: 298 Zikreden, M. ├çeriba┼č, agm.

[50] Ya┼čar Kalafat, Azerbaycan-─░ran-Anadolu-Irak Halk ─░nan├žlar─▒ Hatt─▒, Ankara 2012, Berikan Yay─▒nevi s. 308

[51] Ya┼čar Kalafat, age.s. 375

[52] Ya┼čar Kalafat, age.s. 375

[53] Akmataliyev, vd., 2003: 346, 347: Zikreden, M. ├çeriba┼č, agm.

[54] Ekrem Ar─▒ko─člu, ├ľrnekli HakasÔÇÖ├ža-T├╝rk├že S├Âzl├╝k, Ankara, 2005, Ak├ža─č yay─▒nlar─▒ s.35: Zikreden, M. ├çeriba┼č, agm.

[55] Akmataliyev, vd., 2003: 3s.46, 347, Zikreden, M. ├çeriba┼č, agm.

[56]┬á Akmataliyev, vd., 2003: s.346, Zikreden, M. ├çeriba┼č, agm.

[57] Ya┼čar Kalafat, Do─ču AnadoluÔÇÖda Eski T├╝rk ─░nan├žlar─▒n─▒n ─░zleri, Berikan Yay─▒nevi Ankara, 2006, s. 174

[58]┬á Cusupov, 1995: 516; Akmataliyev, vd., 2003: 307). Zikreden, M. ├çeriba┼č, agm.

[59] Ya┼čar Kalafat, ÔÇťAtl─▒ G├Â├žebe Bozk─▒r K├╝lt├╝r├╝ÔÇÖn├╝n Anadolu ve Yak─▒n ├çevresi Halk ─░nan├žlar─▒nda Basma-Bas─▒lma-Koku Ba─člam─▒nda ─░zleriÔÇŁ <yasarkalafat.com>

[60] Ya┼čar Kalafat, Ya┼čayan T├╝rk Halk ─░nan├žlar─▒nda B├╝y├╝ I, ASAM Yay─▒nlar─▒ ─░stanbul, 2020 S.160

[61] Ya┼čar Kalafat, Halk Bilimi ─░nan├ž Ara┼čt─▒rmalar─▒ I,Memoratlar- Astral D├╝nya Mitolojik Boyut, Berikan Yay─▒nevi Anakara, 2018

[62] Akmataliyev, v.d, 2003: 294, 295 Zikreden, M. ├çeriba┼č, agm.

[63]┬á Akmataliyev, 2002: 198; Akmataliyev, vd., Akmataliyev, Abd─▒ldacan – K─▒rba┼čev, K. – ├ľm├╝rbay, M. – ┼×er┼čenaliyev, ├ľ, Kaada-Salttar, Ak Batalar, Bi┼čkek. 2003: 299 Zikreden, M. ├çeriba┼č, agm.

[64] Ya┼čar Kalafat, T├╝rk K├╝lt├╝rl├╝ Halklar─▒n Halk ─░nan├žlar─▒nda Ge├žmi┼čten G├╝n├╝m├╝ze Ki┼čio─člu, Berikan Yay─▒nevi, Ankara, 2015

[65]┬á Akmataliyev, v.d., 2003: s. 223).; Akmataliyev, Abd─▒ldacan – K─▒rba┼čev, K. – ├ľm├╝rbay, M. – ┼×er┼čenaliyev, ├ľ, (2003),┬á Kaada-Salttar, Ak Batalar, Bi┼čkek.zikreden, M. ├çeriba┼č, agm.

[66] Ya┼čar Kalafat, Ya┼čayan T├╝rk Halk ─░nan├žlar─▒nda B├╝y├╝-2, ASAM Yay─▒nlar─▒, ─░stanbul 2020, s.30

[67] Ya┼čar Kalafat, age.

[68] Ya┼čar Kalafat, Ya┼čayan T├╝rk Halk ─░nan├žlar─▒nda B├╝y├╝-21ASAM Yay─▒nlar─▒, ─░stanbul 2020,

[69] M. ├çeriba┼č, agm.

[70]┬á Akmataliyev, vd., 2003: 229, 230).┬á┬á Zikreden, M. ├çeriba┼č, agm.

Toplam Okuma: 1,161 , Bug├╝n: 1 

Dr. Ya┼čar KALAFAT

Dr. Ya┼čar KALAFAT

Ya┼čar Kalafat,1939 y─▒l─▒nda Kars'ta d├╝nyaya geldi. Y├╝ksek├Â─črenimini Atat├╝rk ├ťniversitesi Ziraat Fak├╝ltesinde, zooteknist olarak tamamlad─▒. Ard─▒ndan Gazi ├ťniversitesi, Gazi E─čitim Fak├╝ltesi T├╝rk Dili ve Edebiyat─▒ b├Âl├╝m├╝nden mezun oldu. Ya┼čar Kalafat, Hacettepe ├ťniversitesi Sosyal Bilimler Enstit├╝s├╝nde ├žok say─▒da Master yapt─▒. Ard─▒ndan, Atat├╝rk ilkeleri ve ink─▒lap tarihi, anabilim dal─▒nda ┼×eyh Sait olaylar─▒n─▒ konu alan ├žal─▒┼čmas─▒ sebebiyle bilim doktoru unvan─▒ almaya hak kazand─▒. 2002 y─▒l─▒nda, Kazakistan'─▒n Fahri doktoru ilan edildi. Yay─▒nlanm─▒┼č Kitaplar─▒ Dr. Ya┼čar Kalafat'─▒n yay─▒nlanm─▒┼č ├žok say─▒da kitab─▒ bulunmaktad─▒r. Bilgi i├žin bak─▒n─▒z: https://kidega.com/arama?query=Ya%C5%9Far+Kalafat E-posta: [email protected]

Bunlar da ilginizi ├žekebilir

Katip ├çelebiÔÇÖnin izinden giden Bursal─▒ m├╝ellif Mehmet Tahir Efendi
Horasan T├╝rk Halk ─░nan├žlar─▒ (II)
T├╝rk K├╝lt├╝r Co─črafyas─▒ ─░nan├žlar─▒nda Ge├žmi┼čten G├╝n├╝m├╝ze Kaplumba─ča
Hem┼činlilerin K├Âkeni... Do─ču ├ťlkeleri Tarihinin Alt─▒n ├ça─č─▒
Mary A. Walker'─▒n Bursa an─▒lar─▒ ve Karadeniz boyundaki son O─čuz devleti
KutÔÇÖ├╝l Am├óre Zaferi unutturuldu mu? Kim unutturdu?
AnadoluÔÇÖdan SemerkandÔÇÖa, SemerkandÔÇÖdan AnadoluÔÇÖya bilime yolculuk
Edebiyat ─░li┼čkisi ve Sinema
Mudanya M├╝tarekesiÔÇÖnin a┼čamalar─▒n─▒ hi├ž merak ettiniz mi?
Bursal─▒ Tahir Bey ve Bal─▒khane Naz─▒r─▒ Ali R─▒za BeyÔÇÖin g├Âz├╝nden Karag├Âz ve Hacivat
Eski Zamanlardaki Susurluk: Ula┼č─▒m - Tarihi Yollar - Tar─▒m ve Hayvanc─▒l─▒k - Borsa
Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti
Osmanl─▒-Alman ─░li┼čkilerinde Siyasi, Ekonomik ve Askeri Alanlarda Farkl─▒ D├╝┼č├╝nceler
ÔÇťHerkes Geldi Ama Zuhram GelmediÔÇŁ
Hititlerin 3200 Y─▒ll─▒k Yaz─▒l─▒kaya Tap─▒na─č─▒n─▒n S─▒rr─▒ ├ç├Âz├╝ld├╝
Mustafa KemalÔÇÖi SamsunÔÇÖa G├Ânderen Naz─▒r: ┼×akir Pa┼ča
Çalı Sinemaları
Kahve, kahveler, Bursa kahveleri
Yeni T├órih├« Bulgular I┼č─▒─č─▒nda: Bursa Ne Zaman Fethedildi?
BursaÔÇÖda Ka┼č─▒k├ž─▒l─▒k
Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Sponsorlu Ba─člant─▒lar
  • YEN─░
1990ÔÇÖl─▒ Y─▒llardan G├╝n├╝m├╝ze Yeni┼čehirÔÇÖde Gazetecilik Faaliyetleri

1990ÔÇÖl─▒ Y─▒llardan G├╝n├╝m├╝ze Yeni┼čehirÔÇÖde Gazetecilik Faaliyetleri

18 Ekim 2020, 1990ÔÇÖl─▒ Y─▒llardan G├╝n├╝m├╝ze Yeni┼čehirÔÇÖde Gazetecilik Faaliyetleri i├žin yorumlar kapal─▒
Nida T├╝fek├žiÔÇÖyi U─čurlad─▒k, S├╝rmeliler Yetim Kald─▒ÔÇŽ

Nida T├╝fek├žiÔÇÖyi U─čurlad─▒k, S├╝rmeliler Yetim Kald─▒ÔÇŽ

18 Ekim 2020, Nida T├╝fek├žiÔÇÖyi U─čurlad─▒k, S├╝rmeliler Yetim Kald─▒ÔÇŽ i├žin yorumlar kapal─▒
K─▒r─▒m ve Do─ču T├╝rkistan Meseleleri Hakk─▒nda Baz─▒ ─░zlenimler

K─▒r─▒m ve Do─ču T├╝rkistan Meseleleri Hakk─▒nda Baz─▒ ─░zlenimler

18 Ekim 2020, K─▒r─▒m ve Do─ču T├╝rkistan Meseleleri Hakk─▒nda Baz─▒ ─░zlenimler i├žin yorumlar kapal─▒
T├╝rkiye’de Ya┼čayan Nogay T├╝rkleri ve Sivil Toplum ├ľrg├╝t├╝ Olarak T├╝rk Dernekler

T├╝rkiye’de Ya┼čayan Nogay T├╝rkleri ve Sivil Toplum ├ľrg├╝t├╝ Olarak T├╝rk Dernekler

18 Ekim 2020, T├╝rkiye’de Ya┼čayan Nogay T├╝rkleri ve Sivil Toplum ├ľrg├╝t├╝ Olarak T├╝rk Dernekler i├žin yorumlar kapal─▒
Nogay T├╝rklerinin Gelece─či: ÔÇťT├╝rkiye ve Rusya ─░li┼čkileriÔÇť

Nogay T├╝rklerinin Gelece─či: ÔÇťT├╝rkiye ve Rusya ─░li┼čkileriÔÇť

18 Ekim 2020, Nogay T├╝rklerinin Gelece─či: ÔÇťT├╝rkiye ve Rusya ─░li┼čkileriÔÇť i├žin yorumlar kapal─▒
─░berce, Bask├ža, Afrika-Asya Dilleri ve T├╝rk├že

─░berce, Bask├ža, Afrika-Asya Dilleri ve T├╝rk├že

10 Ekim 2020, ─░berce, Bask├ža, Afrika-Asya Dilleri ve T├╝rk├že i├žin yorumlar kapal─▒
─░lk Gazeteden 1990’lara Yeni┼čehir’de Gazetecilik Faaliyetleri

─░lk Gazeteden 1990’lara Yeni┼čehir’de Gazetecilik Faaliyetleri

10 Ekim 2020, ─░lk Gazeteden 1990’lara Yeni┼čehir’de Gazetecilik Faaliyetleri i├žin yorumlar kapal─▒
─░ttihat ve Terakki’nin Kurucusu ─░brahim Temo

─░ttihat ve Terakki’nin Kurucusu ─░brahim Temo

10 Ekim 2020, ─░ttihat ve Terakki’nin Kurucusu ─░brahim Temo i├žin yorumlar kapal─▒
1957’de Bursa Ulu CamiiÔÇÖde ─░rtica ve Mehdi Olay─▒n─▒n ─░├žy├╝z├╝

1957’de Bursa Ulu CamiiÔÇÖde ─░rtica ve Mehdi Olay─▒n─▒n ─░├žy├╝z├╝

10 Ekim 2020, 1957’de Bursa Ulu CamiiÔÇÖde ─░rtica ve Mehdi Olay─▒n─▒n ─░├žy├╝z├╝ i├žin yorumlar kapal─▒
532 Nika Ayaklanmas─▒

532 Nika Ayaklanmas─▒

6 Ekim 2020, 532 Nika Ayaklanmas─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Umurbey Sinemalar─▒

Umurbey Sinemalar─▒

2 Ekim 2020, Umurbey Sinemalar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
MudanyaÔÇÖya gidememek

MudanyaÔÇÖya gidememek

2 Ekim 2020, MudanyaÔÇÖya gidememek i├žin yorumlar kapal─▒
Bursa’n─▒n sordu─ču soru

Bursa’n─▒n sordu─ču soru

2 Ekim 2020, Bursa’n─▒n sordu─ču soru i├žin yorumlar kapal─▒
Hebron ÔÇśAna Tanr─▒├žaÔÇÖ kavram─▒n─▒ ihra├ž ediyor

Hebron ÔÇśAna Tanr─▒├žaÔÇÖ kavram─▒n─▒ ihra├ž ediyor

2 Ekim 2020, Hebron ÔÇśAna Tanr─▒├žaÔÇÖ kavram─▒n─▒ ihra├ž ediyor i├žin yorumlar kapal─▒
Osmanl─▒ ─░mparatorlu─čuÔÇÖndan Cumhuriyet T├╝rkiyesine Ge├ži┼č A┼čamas─▒ ÔÇśT├╝rk├ž├╝l├╝kÔÇÖ

Osmanl─▒ ─░mparatorlu─čuÔÇÖndan Cumhuriyet T├╝rkiyesine Ge├ži┼č A┼čamas─▒ ÔÇśT├╝rk├ž├╝l├╝kÔÇÖ

27 Eyl├╝l 2020, Osmanl─▒ ─░mparatorlu─čuÔÇÖndan Cumhuriyet T├╝rkiyesine Ge├ži┼č A┼čamas─▒ ÔÇśT├╝rk├ž├╝l├╝kÔÇÖ i├žin yorumlar kapal─▒
Arkeolojik A├ž─▒dan; Paz─▒r─▒k, Esik, ┼×ibe, Berel ve Kostromskaya Kurganlar─▒

Arkeolojik A├ž─▒dan; Paz─▒r─▒k, Esik, ┼×ibe, Berel ve Kostromskaya Kurganlar─▒

27 Eyl├╝l 2020, Arkeolojik A├ž─▒dan; Paz─▒r─▒k, Esik, ┼×ibe, Berel ve Kostromskaya Kurganlar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Altaylar’dan Anadolu’ya… Tunceli’de T├╝rk’├╝n damgas─▒: Ko├ž ba┼člar─▒

Altaylar’dan Anadolu’ya… Tunceli’de T├╝rk’├╝n damgas─▒: Ko├ž ba┼člar─▒

24 Eyl├╝l 2020, Altaylar’dan Anadolu’ya… Tunceli’de T├╝rk’├╝n damgas─▒: Ko├ž ba┼člar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Emirsultan-Heykel Aras─▒nda Nostaljik Bir Gezinti

Emirsultan-Heykel Aras─▒nda Nostaljik Bir Gezinti

20 Eyl├╝l 2020, Emirsultan-Heykel Aras─▒nda Nostaljik Bir Gezinti i├žin yorumlar kapal─▒
A─čustos Ay─▒nda Vatan

A─čustos Ay─▒nda Vatan

30 A─čustos 2020, A─čustos Ay─▒nda Vatan i├žin yorumlar kapal─▒
Sakarya Sava┼č─▒, Giresun G├Ân├╝ll├╝leri, 42 ve 47’nci Alaylar, Mangal Da─č─▒

Sakarya Sava┼č─▒, Giresun G├Ân├╝ll├╝leri, 42 ve 47’nci Alaylar, Mangal Da─č─▒

28 A─čustos 2020, Sakarya Sava┼č─▒, Giresun G├Ân├╝ll├╝leri, 42 ve 47’nci Alaylar, Mangal Da─č─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Sponsorlu Ba─člant─▒lar