H├╝seyin Y├Âr├╝ko─člu
H├╝seyin  Y├Âr├╝ko─člu
Osmanl─▒ ilk D├Ânemlerinde Neden Bat─▒ya Y├Âneldi?
  • 30 Nisan 2021 Cuma
  • +
  • -
  • H├╝seyin Y├Âr├╝ko─člu /

Osmanl─▒n─▒n ─░lk d├Âneminde do─čuya de─čil de neden bat─▒ya y├Âneldi─či konusunu benim i├žin hep merak konusu olmu┼čtur. Konuyu Anadolu Sel├žuklulardan itibaren ele almaya ├žal─▒┼čaca─č─▒m.

Kutalm─▒┼čo─člu S├╝leyman ┼×ahÔÇÖ─▒n 1077 y─▒l─▒nda ─░znik komutan─▒ olarak Anadolu Sel├žuklu DevletiÔÇÖni kurmas─▒ndan itibaren ─░znikÔÇÖte yerle┼čik T├╝rklerin hizmetleri art─▒k tahta oturan Bizans imparatorlar─▒ ve imparatorluk taht─▒ ├╝zerinde hak iddia edenler i├žin vazge├žilmez hale gelmi┼čtir. T├╝rkler Bizansl─▒lar─▒n i├ž kar─▒┼č─▒kl─▒klar─▒ndan yararlanm─▒┼člar ve Bizansl─▒lar T├╝rklerin Bo─čaz k─▒y─▒lar─▒na kadar gelip yerle┼čmelerini kabul etmi┼člerdir. B├Âylece Rum, Ermeni gibi yerli milletlere mensup olan insanlar da BizansÔÇÖ─▒n t├╝m bask─▒lar─▒ndan kurtulmu┼č, T├╝rkler Bizansl─▒lar taraf─▒ndan m├╝ttefik olarak kullan─▒lm─▒┼čt─▒r. Sel├žuklu hanedan─▒na mensup olmayan ├çaka Bey bile 1080 y─▒l─▒n─▒n ba┼člar─▒na kadar Bizans ordusunda paral─▒ asker olarak g├Ârev yapm─▒┼čt─▒r. ├çaka Bey de Rum tebaas─▒na gereken ilgiyi g├Âstermi┼č ve g├Âz dikti─či Avrupa yakas─▒na ge├žmeyi planlam─▒┼čt─▒r. Di─čer taraftan ├çaka BeyÔÇÖi ├Âld├╝rten T├╝rklerin yasal h├╝k├╝mdar─▒ olarak kabul edilen K─▒l─▒├ž Arslan ile ─░mparator aras─▒nda bir anla┼čma imzalanm─▒┼čt─▒r. (1)

Y─▒llar boyu Bizansl─▒lar ile Anadolu Sel├žuklular aras─▒nda i├ž i├že ya┼čam devam etmi┼č, Sel├žuklular, KonstantiniyeÔÇÖde Hristiyan prensler gibi kabul g├Ârm├╝┼čler, Sel├žuklu sultan─▒ Bizans yard─▒m─▒n─▒ AnadoluÔÇÖda rakiplerine kar┼č─▒ kullanm─▒┼čt─▒r. Zaman zaman da ├žarp─▒┼čm─▒┼člar ve II. K─▒l─▒├ž Arslan bir seferinde TrakyaÔÇÖya kadar uzanm─▒┼č, AnadoluÔÇÖnun baz─▒ illerinde ┼čehir y├Âneticileri zorba Bizans ─░mparatoruÔÇÖnu tan─▒mayarak imparatordan ba─č─▒ms─▒z olarak T├╝rklerle ├žok iyi ili┼čkiler kurarak k├╝├ž├╝k devletler kurmu┼člard─▒r. (1)

Nitekim AnadoluÔÇÖda T├╝rkiye Sel├žuklular─▒ndan ├Ânce g├Âr├╝lmekte olan ya─čma, ├žapul ve ba┼č─▒bozuklu─čun yerini, h├╝rriyet, ad├ólet ve g├╝venlik almaya ba┼člam─▒┼čt─▒r. AnadoluÔÇÖda ya┼čayan Hristiyan toplumlar─▒n Sel├žuklular─▒n geli┼člerinden ├Ânce ├žok s─▒k─▒nt─▒ ├žektikleri bilinmektedir.┬á Anadolu Hristiyanlar─▒n─▒n T├╝rkiye Sel├žuklular─▒ devrinde Bizans d├Ânemine g├Âre daha mutlu bir ya┼čay─▒┼ča, daha geni┼č bir din ├Âzg├╝rl├╝─č├╝ne sahip olduklar─▒, Bat─▒l─▒lar taraf─▒ndan da belirtilmi┼čtir. Sel├žuklular─▒n yaln─▒z devlet kurduklar─▒ devirde de─čil, Mo─čollar─▒n istil├ós─▒ zamanlar─▒nda bile, S├╝ryani ve Ermenilerin, daha sonra da Rumlar─▒n, Bizans y├Ânetimine kar┼č─▒ T├╝rklere yard─▒m ettikleri, ├Âzellikle Bizans ─░mparatorlu─čunu savunmay─▒p, Bizans ordusunda iken sava┼č meydanlar─▒n─▒ toplu olarak terk ettikleri Hristiyan kaynaklar─▒nca da do─črulanmaktad─▒r. Sel├žuklu Devleti istikrarl─▒ bir y├Ânetime kavu┼čtuktan sonra, Sel├žuklular─▒n idaresinde bir├žok b├╝y├╝k ┼čehrin v├╝cut bulmas─▒ m├╝mk├╝n olmu┼č ve b├Âylece M├╝sl├╝manlarla Gayr-i M├╝slimler birlikte ya┼čamaya ba┼člam─▒┼člard─▒r. (2)

T├╝rklerle Rumlar aras─▒nda ilgin├ž bir k├╝lt├╝r al─▒┼čveri┼či ba┼člam─▒┼č, ├žo─čunlukla anneleri Hristiyan olan, Hristiyan kad─▒nlarla evli olan ve ka├žak olarak Hristiyan imparatora s─▒─č─▒nan T├╝rk sultanlar─▒ Bizans taklit├žileri olarak g├Âr├╝lm├╝┼člerdir. ├ľrne─čin, Sel├žuklunun 2.ba┼čkenti KonyaÔÇÖda ─░znikÔÇÖteki imparatorla irtibat halinde olan bir patri─čin yerle┼čmesine izin verilmi┼čtir. Osmanl─▒da oldu─ču gibi Anadolu Sel├žuklu Sultanlar─▒ da Hristiyanlarla evlilik yapm─▒┼člar. II. ─░zzettin Keykavus ellerini kilisenin kutsal suyu ile y─▒kam─▒┼č, kendisine hediye edilen muskay─▒ ta┼č─▒m─▒┼č ve M├╝sl├╝manlar domuz etinin tad─▒na bakm─▒┼člard─▒r. (1)

Ortak bir d├╝┼čman─▒n ilerlemesiyle T├╝rk-Bizans ili┼čkileri daha da g├╝├žlenmi┼čtir.

AnadoluÔÇÖda 13. y├╝zy─▒lda, kendilerine k─▒┼člak bulmak, vadilere inmek isteyen T├╝rkmen gruplar─▒ ile yerle┼čik Rum halk─▒ ve Bizans hisarlar─▒ aras─▒ndaki ├žat─▒┼čma s├╝rekli bir sava┼ča d├Ân├╝┼čm├╝┼čt├╝r. Orta Anadolu steplerinden MalatyaÔÇÖya kadar t├╝m ├╝lkeden U├ž b├Âlgesine (M├╝sl├╝man s─▒n─▒r b├Âlgesi) s├╝rekli bir n├╝fus ak─▒n─▒ olmu┼č (3), ├Ârne─čin Rumlar─▒n h├ókim oldu─ču s─▒n─▒rlar─▒n do─čusundaki b├Âlgelerde yaylalarda toplanan yo─čun T├╝rkmen g├Â├žebeler, k─▒┼člak aray─▒┼č─▒nda Gediz ve Menderes vadilerine inmek zorunda kalm─▒┼člard─▒r. Bizans idaresi, vadi giri┼člerinde hisarlar yaparak g├Â├žebelerin tar─▒m b├Âlgelerine mevsimlik istilas─▒n─▒ ├Ânlemeye ├žal─▒┼čm─▒┼č, bu y├╝zden ├ž─▒kan ├žat─▒┼čmalar giderek b├╝y├╝m├╝┼čt├╝r.

13.Y├╝zy─▒l─▒n ortalar─▒nda T├╝rklerin b├╝y├╝k ├žo─čunlu─ču Mo─čollar─▒n h├╝km├╝ ve hizmeti alt─▒na girmi┼čtir. (1)

1277ÔÇÖde Anadolu ─░lhanl─▒ devletinin bir eyaleti olarak tamamen Mo─čol kontrol├╝ne girmi┼čtir (─░nalc─▒k, 2000: 227).

Sel├žuklu g├╝c├╝n├╝n ├ž├Âkmesi AnadoluÔÇÖda yerle┼čik ve ona ba─čl─▒ b├╝t├╝n T├╝rk boylar─▒n yok oldu─ču anlam─▒na gelmemi┼č, aksine, Mo─čol h├╝k├╝mdarl─▒─č─▒ alt─▒nda O─čuz boyundan bir├žok T├╝rk, ┼čehirlerde, kalelerde ve illerde h├╝k├╝m s├╝rm├╝┼čt├╝r (1).

AnadoluÔÇÖda T├╝rklerin sadece ÔÇťkorkakÔÇŁ boylar─▒ Mo─čol bask─▒s─▒na boyun e─čmi┼č, yi─čit T├╝rkler ise da─člara s─▒─č─▒nm─▒┼člard─▒. T├╝rkler Menderes k─▒y─▒lar─▒ndan MiletosÔÇÖa kadar Bizansl─▒lar─▒ bir├žok yerde ma─člup etmi┼čler, T├╝rkler adalar─▒ ele ge├žirmi┼člerdir. Da─člardan inmi┼č olan G├╝neyli T├╝rkler, emirlerin ve beylerin emri alt─▒na girmi┼čler. Bu emirlerden biri Ali┼čir olup Mo─čol han─▒ b├╝y├╝k Kazan HanÔÇÖ─▒n ├Âl├╝m├╝nden sonra Ala┼čehirÔÇÖi almay─▒ ba┼čarm─▒┼čt─▒r. Tripolis (Buldan), Konya ve Antiochetta (Yalva├ž/Isparta), Karaman, Ermenek, Ala┼čehir, Aksaray gibi onun y├Ânetimi alt─▒nda idi. Merkezleri olan Karaman ┼×ehrine g├Âre Karamanl─▒lar denmi┼čtir.┬á T├╝rk Teke beyi Antalya Liman─▒ÔÇÖn─▒ ve yak─▒n─▒nda birka├ž yeri ele ge├žirmi┼čtir. Sakarya NehriÔÇÖnin g├╝neyinde, merkezi K├╝tahya olan Ankara ve Amasya krall─▒lar─▒n─▒n yerine Germiyano─čullar─▒, Likya sahillerinin kuzeyinde eski Karya Uygarl─▒─č─▒n─▒n bulundu─ču yerler Mente┼če BeyÔÇÖin y├Ânetiminde idi. AlanyaÔÇÖda Alanya Beyi, Ayasuluk ad─▒ verilen Efes ┼×ehrini Sasan Bey, ─░zmir ┼×ehri ve Balat dolaylar─▒ (B. Menderes vadisi) Ayd─▒n BeyiÔÇÖne aitti. Manisa Saruhan Bey taraf─▒ndan zapt edilmi┼č ve Edremit, Bal─▒kesir, Mahran ve K─▒z─▒lca Karesi BeyÔÇÖi taraf─▒ndan ilhak edilmi┼čtir. Umur Bey hanedanl─▒─č─▒n─▒n yerine daha sonra ba┼čka bir T├╝rk hanedan─▒ olan Osman Bey ge├žmi┼čtir (1)

Ertu─črul o─člu Osman BeyÔÇÖin atalar─▒, T├╝rkmen olup, O─čuz boyundan gelmi┼čler ve Fars├ža ve Rum gelenekleriyle hen├╝z tan─▒┼čmam─▒┼č g├Â├žebe T├╝rklerdi. Mo─čol ak─▒nlar─▒yla birlikte T├╝rkistan topraklar─▒ndan ayr─▒lm─▒┼č ve Yukar─▒ F─▒ratÔÇÖa yerle┼čmi┼člerdir. Ertu─črul Bey, T├╝rkmenlerin Lideri AlaeddinÔÇÖin komutanlar─▒ndan biri idi .T├╝rkmen lideri AlaeddinÔÇÖe Mo─čollara kar┼č─▒ 400 T├╝rkmenÔÇÖi ile yapt─▒─č─▒ yard─▒mlar sonucunda her g├╝├žl├╝ komutan gibi kendisine ├Âd├╝l olarak S├Â─č├╝t verilmi┼č ve Ertu─črul BeyÔÇÖin adamlar─▒ BizansÔÇÖ─▒n vergi memurlar─▒n─▒n bask─▒s─▒ alt─▒nda ezilen zengin, ama ├žaresiz k├Âyl├╝lerin ya┼čad─▒─č─▒ Marmara DeniziÔÇÖnin ve ─░stanbul Bo─čaz─▒n─▒n Anadolu taraf─▒nda ganimet toplamaya ba┼člam─▒┼člard─▒r (1).

Osman Bey, kimi Hristiyan ileri gelenleri ile ve ├Âzellikle Bilecik tekfuru ile dost├ža ili┼čkiler kurmu┼č, ancak Ayneg├Âl (─░neg├Âl) tekfuru gibi ba┼čka Hristiyan tekfurlar da Osman BeyÔÇÖe g├╝ven duymam─▒┼člard─▒r (4)

Osman BeyÔÇÖin halk─▒ s├╝r├╝leriyle S├Â─č├╝t ve Domani├ž-Da─č─▒ aras─▒nda yaylak-k─▒┼čl─▒─ča gidip gelirken ─░neg├Âl ovas─▒nda tar─▒m topraklar─▒n─▒ ├ži─čnemi┼č ve bu y├╝zden ─░neg├Âl Tekvuru ile ├žat─▒┼čma ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. Bu suretle yaylak-k─▒┼člak g├Â├ž├╝ yapan bir T├╝rkmen grubuyla yerle┼čik Rum halk─▒ ve Bizans hisar muhaf─▒z g├╝├žleri aras─▒ndaki ├žat─▒┼čma ve durum s├╝rekli bir sava┼ča d├Ân├╝┼čm├╝┼čt├╝r. Bu m├╝cadelede T├╝rkmen ve Rum g├╝├ž dengesi, T├╝rkmenler taraf─▒nda idi, ├ž├╝nk├╝ Bizans bu m├╝cadelede temelde ├╝cretli askerlere g├╝venmek ve onlara hazineden s├╝rekli para yeti┼čtirmek zorunda oldu─ču halde, alp/gazi ├Ânderler yanlar─▒na sadece kutsal gaza ve ganimet i├žin g├Ân├╝ll├╝ gelen say─▒s─▒z T├╝rkmen sava┼č├ž─▒s─▒ bulmakta idiler. Bir yanda ├╝cretli askere para bulmaya ├žal─▒┼čan fakirle┼čmi┼č bir imparator (Ki, askerlerin bir k─▒sm─▒ ge├žim kap─▒s─▒ arayan, yerini yurdunu, a┼čiretini b─▒rakm─▒┼č T├╝rkmenlerden olu┼čuyordu.), ├Âb├╝r yanda s─▒n─▒rda ganimet arayan ve ba┼čar─▒l─▒ alp/gazilerin emrinde ko┼čan binlerce T├╝rkmen. (3)

Osmanl─▒ÔÇÖn─▒n beylik d├Âneminden itibaren y├╝z├╝ hep bat─▒ya d├Ân├╝k olmu┼čtur. Beyli─čin kurucusu Osman Gazi, T├╝rk Beylikleri ile m├╝cadeleden ka├ž─▒nm─▒┼č ve s─▒n─▒rlar─▒n─▒ Bizans topraklar─▒na do─čru geni┼čletmi┼čtir. Zaten T├╝rkler anavatanlar─▒ olan Orta AsyaÔÇÖdan ├ž─▒kt─▒ktan sonra hep bat─▒ya g├Â├ž etmi┼člerdir.

Osman Bey taraf─▒ndan Bizansl─▒ Bilecik (Belokoma) h├ókimi ├Âld├╝r├╝l├╝p kalesi zapt edilmi┼č, Bizansl─▒lar─▒n elindeki Karacahisar ve Yarhisar al─▒nm─▒┼č ve ard─▒ndan ─░neg├ÂlÔÇÖ├╝n (Angelokoma) Bizans valisi S├Â─č├╝tÔÇÖten ilerleyen fatihlerden ka├žm─▒┼č, K├Âpr├╝hisar T├╝rklerin eline ge├žmi┼č, Yeni┼čehir Kalesi de ele ge├žirilmi┼č, k├╝├ž├╝k Osmanl─▒ Beyli─čiÔÇÖnin ba┼čkenti buraya ta┼č─▒nm─▒┼čt─▒r. Kom┼ču b├Âlgeler (Bursa komutan─▒ ve TekeÔÇÖnin M├╝sl├╝man Beyinin yard─▒m─▒yla) Osman beye kar┼č─▒ ayakland─▒klar─▒nda UluabadÔÇÖa ((Lapodion) kadar takip edilmi┼čler. Akhisar (Pamukova) ve Geyve komutanlar─▒n─▒n kaleleri Bizans ad─▒na muhafaza etme ├žabalar─▒ sonu├ž vermemi┼čtir. (1, 4)

KaracahisarÔÇÖ─▒n fethi (1288) Osman GaziÔÇÖnin beyli─če geli┼činde kesin bir d├Ân├╝m noktas─▒ olarak belirtilir. Eski┼čehirÔÇÖe 7 km. mesafede tepe ├╝zerinde iyi sa─člamla┼čt─▒r─▒lm─▒┼č bu kale Karacahisar tekfurunun elinde olup, bu tekfur Bilecik tekfurundan sonra en b├╝y├╝k tekfur say─▒l─▒yordu. Osman BeyÔÇÖin bu fethi Sel├žuk Sultan─▒ II. G─▒yaseddin MesÔÇÖ├╝d taraf─▒ndan iyi kar┼č─▒lanm─▒┼č ve kendisine sancak beyli─či alametlerini g├Ândermi┼čtir.┬á (5)

Hastalanan Osman Bey ba┼čkentte kalmaya devam etti─činde bile gaziler yeni yerler fethetmeye devam etmi┼čtir. (1).

Bapheus (Koyunhisar) (1302) ve Dimbos (Erdo─čank├Ây) (1303) zaferlerinden sonra Osman Bey, Bizans kar┼č─▒s─▒nda kendisini olduk├ža g├╝├žl├╝ hissetmi┼čtir. Osman bey, bu tarihten sonra BizansÔÇÖa ba─čl─▒ eyaletler taraf─▒ndan yerle┼čik bir kom┼ču kabul edilmi┼č, Kastamonu ve AnadoluÔÇÖnun ba┼čka taraflar─▒ndan gaza ve ganimet i├žin ak─▒n ak─▒n bayra─č─▒ alt─▒na gelen yolda┼člarla ordusu, sefer zaman─▒nda be┼č bin ki┼čiye varm─▒┼čt─▒r. Osman GaziÔÇÖnin BapheusÔÇÖtan (1302) sonraki Sakarya seferleri (1304, 1305) ─░stanbulÔÇÖda pani─če sebep olmu┼čtur. (1,5).

Halil ─░nalc─▒k, (yerli Rum halk─▒ndan alarak) Osmanl─▒ halk kroni─činin ─░zmit k├Ârfezi k─▒y─▒s─▒ndaki zengin ve kalabal─▒k b├Âlgenin Osmanl─▒ ak─▒nlar─▒ s─▒ras─▒nda nas─▒l harap olup ─▒ss─▒zla┼čt─▒─č─▒n─▒ canl─▒ bir bi├žimde anlatt─▒─č─▒n─▒ aktarmaktad─▒r (1).

XIV. y├╝zy─▒l─▒n seherinde, T├╝rk ve Bizans kaynaklar─▒n─▒n kar┼č─▒la┼čt─▒r─▒lmas─▒nda ortaya ├ž─▒kan g├Âr├╝n├╝┼č ┼ču ┼čekildedir: Mo─čollardan ka├žan ve Anadolu yaylas─▒n─▒n kentli halk─▒nca da itilip reddedilen T├╝rkmenler, yeni otlaklar─▒n i├žinde, Sel├žuk devletinin bat─▒ s─▒n─▒r─▒nda y─▒─č─▒lm─▒┼člar, koyunlar─▒n─▒ besleyecek ┼čeyler bulmu┼člar ve hemen yak─▒nlar─▒ndaki Bizans kent merkezlerinde ├╝r├╝nlerini sergileme ve az─▒k-gere├žlerini de oralardan tamamlama olana─č─▒ sa─člam─▒┼člard─▒r. M├╝sl├╝manlarla Hristiyanlar pazarlarda dirsek dirse─čedirler. Bizans topraklar─▒ ├╝zerinde bulunan Hristiyanla┼čm─▒┼č T├╝rkler de bu bir arada ya┼čamay─▒ kolayla┼čt─▒rm─▒┼čt─▒r (4).

T├╝m ak─▒nlar─▒n─▒n amac─▒, Osmanl─▒ h├╝k├╝mdarl─▒─č─▒n─▒ AnadoluÔÇÖnun tamam─▒na yaymakt─▒. BizansÔÇÖ─▒n M├╝sl├╝manlar taraf─▒ndan fethedilme tehlikesinin ilk belirtileri de g├Âr├╝lmeye ba┼članm─▒┼čt─▒. ─░znikÔÇÖin Osman Bey taraf─▒ndan tekrar ku┼čat─▒lmas─▒ neticesinde, Bizans birlikleri zor durumda kalm─▒┼člard─▒r.

SicilyaÔÇÖdan gelen ve BizansÔÇÖ─▒n hizmetinde bulunan paral─▒ asker Katalan Roger ├Âld├╝r├╝ld├╝─č├╝nde KonyaÔÇÖdan S├Â─č├╝tÔÇÖe kadar t├╝m T├╝rkler i├žin zafer an─▒ gelmi┼čti. Bu hadiseden sonra BizansÔÇÖ─▒n d├╝┼čman─▒ haline gelen Katalanlar ile Osmanl─▒lar aras─▒nda ittifak kurulmu┼čtur. Katalanlar, yan─▒na T├╝rkleri ve Anadolu Sel├žuklu sultan─▒ II. ─░zzettinÔÇÖin T├╝rkopollerini alarak AvrupaÔÇÖda BizansÔÇÖa ait arazilerin ├žo─čunu g├Ârd├╝kten sonra ganimet toplam─▒┼člard─▒r (1).

Daha sonra Bizansl─▒lar─▒n olu┼čturdu─ču ittifaklar T├╝rklerin Avrupa maceras─▒na son vermi┼č, ancak Osmanl─▒lar Avrupa ak─▒n─▒na bizzat kat─▒lmam─▒┼člard─▒, ├ž├╝nk├╝ bu disiplinli T├╝rklerin kendi evlerinde yapacaklar─▒ daha ├Ânemli i┼čleri vard─▒ (1).

Di─čer taraftan Prof. Dr. Feridun Emecen, Bu ak─▒nlara Osman BeyÔÇÖin b├Âlgesinden T├╝rklerin de kat─▒lmaya ba┼člad─▒─č─▒n─▒ belirtmektedir (6).

N─▒colae JorgaÔÇÖn─▒n Osmanl─▒ ─░mparator Tarihi adl─▒ kitab─▒nda belirtildi─čine g├Âre Osmanl─▒ya uzun zamand─▒r y├╝kl├╝ vergi ├Âdeyen Bursa ┼čehri art─▒k iyice ya┼članan ve ├Âl├╝mc├╝l hasta olan Osman BeyÔÇÖin o─člu Orhan Bey taraf─▒ndan aylarca s├╝ren ku┼čatmadan sonra ele ge├žirilmi┼čtir (1). Dr. Ya┼čar DemirÔÇÖin Osmanl─▒ Devleti’nin Kurulu┼ču ve Bizans- Avrupa Ekseninde Cereyan Eden M├╝nasebetler adl─▒ makalesinde de Bursa tekfurunun Osmanl─▒ya vergi ├Âdedi─či belirtilmi┼čtir.

Di─čer taraftan BursaÔÇÖn─▒n Orhan Bey taraf─▒ndan ele ge├žirili┼č tarihi ile ilgili olarak tarih├žiler aras─▒nda bir fikir birli─či olmay─▒p, BursaÔÇÖn─▒n al─▒n─▒┼č tarihi konusunda farkl─▒ g├Âr├╝┼čler (1322,1324 ve 1326) mevcuttur.

Osman Bey, BursaÔÇÖy─▒ Anadolu topraklar─▒n─▒n ba┼čkenti olarak g├Ârm├╝┼č, Osman Bey ┼čehirdeki ailelerin gen├ž o─čullar─▒n─▒n ┼čehirden gitmesine izin vermeyerek, ailelerinin de kalan b├Âl├╝m├╝n├╝n gitmesini engellemi┼čtir. (1).

Osman BeyÔÇÖin 1326 y─▒l─▒nda ├Âl├╝m├╝ ├╝zerine babas─▒na ait t├╝m eyaletler h├╝k├╝mdarl─▒─č─▒n─▒n y├╝k├╝n├╝ ├žeken Orhan BeyÔÇÖe miras kalm─▒┼č ve temkinli, mant─▒kl─▒ ve so─čukkanl─▒ olmas─▒ nedeniyle d├╝zensiz birliklerin gelip ge├žen liderleri taraf─▒ndan yap─▒lan ak─▒nlara kat─▒lmam─▒┼čt─▒r (1).

Bizans ─░mparatoru Orhan BeyÔÇÖin cezas─▒n─▒ vermek ve g├╝c├╝n├╝ bizzat ilan etmek i├žin AnadoluÔÇÖya ge├žmi┼č, ilk kez Osmanl─▒lar, eski Mo─čol ve yeni Bizans d├╝zenlerinden olu┼čan sava┼č sanat─▒ sergilemi┼člerdir (1).

1331 y─▒l─▒nda ─░znik al─▒nm─▒┼čt─▒r.

Tarih├ži ─░rene Beldiceanu taraf─▒ndan, Orhan BeyÔÇÖin, Karesi Beyli─čiÔÇÖni b├Âlen uyu┼čmazl─▒klardan da yararlanarak onu topraklar─▒na katm─▒┼č oldu─ču bildirilmektedir.

Osmanl─▒lar─▒n Umuro─čullar─▒yla entegrasyonu ├ťsk├╝darÔÇÖa kadar olan yerlerin h─▒zla fethedilmesini sa─člam─▒┼č ve 1334ÔÇÖten itibaren Karesi m├╝lk├╝nde ba┼č g├Âsteren i├ž kar─▒┼č─▒kl─▒klar, 1345ÔÇÖte bu beylik topraklar─▒n─▒n Orhan Gazi o─člu S├╝leyman Pa┼čaÔÇÖn─▒n liderli─činde do─črudan y├Ânetilmesini beraberinde getirmi┼čtir. Ayn─▒ tarihlerde Ayd─▒no─člu Umur BeyÔÇÖin ┼čehit olmas─▒, Osmanl─▒lar─▒ RumeliÔÇÖye yerle┼čmek konusunda h─▒rsland─▒rm─▒┼čt─▒r. Orhan Bey, BizansÔÇÖ─▒n i├žinde bulundu─ču siyasi m├╝┼čk├╝lattan, Umur Bey ile ortak bir hareket tarz─▒ benimseyip ─░mparator KantakuzenosÔÇÖu destekleyerek yararlan─▒rken, bir yandan da o─člu S├╝leyman Pa┼ča emrindeki kuvvetlerle Gelibolu Yar─▒madas─▒ÔÇÖna ge├žmi┼č ve do─čal felaketlerin de yard─▒m─▒yla Balkanlarda h─▒zl─▒ bir yay─▒lman─▒n ├Ân├╝ a├ž─▒lm─▒┼čt─▒r. Burada Karesi valilerinin de Osmanl─▒ bayra─č─▒ alt─▒ndaki faaliyetlerinin b├╝y├╝k bir ├Ânemi vard─▒. RumeliÔÇÖde u├ž sisteminin giderek ilerilere atlamas─▒ sonucu Osmanl─▒ u├ž beyleri b├╝y├╝k bir ihti┼čam ve zenginlik kazanm─▒┼člard─▒r. Asl─▒nda Bat─▒ Anadolu b├Âlgesinde kurulmu┼č olan ve birbirleriyle ├žo─ču defa m├╝ttefik olarak hareket edebilen T├╝rkmen beylikleri, ayn─▒ inan─▒┼č ve de─čerler sisteminin h├ókim oldu─ču bir d├╝nyay─▒ olu┼čturmu┼člard─▒r. Devlete ad─▒n─▒ veren Osman GaziÔÇÖnin ya┼čad─▒─č─▒ d├Ânemde en az─▒ndan ÔÇťe┼čitlerin aras─▒nda birinciÔÇŁ konumda oldu─čunu d├╝┼č├╝nd├╝recek yeterli deliller mevcuttur. Osman Gazi ve Umur BeyÔÇÖin g├╝├žlerini birle┼čtirip emri alt─▒ndaki gazilerle BithyniaÔÇÖy─▒ ad─▒m ad─▒m ele ge├žirirlerken, Karia b├Âlgesinde K─▒r Bey o─člu Mente┼če Bey ve damad─▒ Sasan Bey, Sublaion ├╝zerindeki tahkimat─▒n zay─▒flamas─▒ndan yararlanarak RodosÔÇÖu hedef yapm─▒┼člard─▒r (7).

1350 y─▒l─▒na gelindi─činde b├Âlgedeki durumu tahrir defterlerindeki T├╝rk k├Âyleri ve vakfa ba─čl─▒ zaviye-tekke kay─▒tlar─▒ndan saptamak m├╝mk├╝n olmaktad─▒r. ─░lk Osmanl─▒lar bu d├Ânemde bir├žok kamu hizmetini vakfa ba─čland─▒─č─▒ndan, yerle┼čme ├╝zerinde vak─▒f kay─▒tlar─▒ ayd─▒nlat─▒c─▒d─▒r. Yine bu d├Ânemde vak─▒flar dini g├Ârevdeki fakih (f─▒k─▒h bilgini) ve zaviye ┼čeyhlerine aittir. Zaviyeler erken d├Ânemde yerle┼čmede ve yollarda g├╝venlik konular─▒nda birinci derecede hizmet g├Ârm├╝┼člerdir. Fethedilen b├Âlgelerde Osmanl─▒ yerle┼čmesi, kolonizasyon s├╝reci b├Âyle i┼člemi┼čtir (5).

Osmanl─▒ Beyli─či’ni kuran unsurlar─▒n 1220’lerden itibaren Mo─čollar─▒n ├Ân├╝nden ka├žarak Anadolu’ya ula┼čan kitleler aras─▒nda yer ald─▒─č─▒, Osmanl─▒ tarih gelene─činin ├╝zerinde ittifak ettikleri bir husustur (8). Do─čduklar─▒ ├╝lkeden, AnadoluÔÇÖnun s─▒n─▒r boylar─▒na do─čru gelmek durumunda kalan Osmanl─▒lar ve yanda┼člar─▒ ba┼člardan beri iki g├╝c├╝n k─▒skac─▒ i├žindedirler: Mo─čollarla Bizansl─▒lar (4).

Beyli─čin do─ču s─▒n─▒r─▒ ├╝zerinde tehdit hep vard─▒r. Ba┼člarda, Bizansl─▒lar─▒n ─░lhan nezdinde yak─▒nd─▒klar─▒ ├Âl├ž├╝de, Osmanl─▒lar Mo─čollar─▒n cezaland─▒r─▒c─▒ seferlerinden korkmu┼č olsalar gerek. Ancak, her ┼čeye kar┼č─▒n bir Hamido─čullar─▒ ya da E┼črefo─čullar─▒ beyleri kadar tehlikede de─čillerdir. 1335 tarihinden sonra ─░lhanl─▒ Devletinin y─▒k─▒l─▒┼č─▒ tehlikeyi uzakla┼čt─▒rmaz, XV. y├╝zy─▒lda Timur ve Uzun HasanÔÇÖa kadar, onlar─▒n miras├ž─▒lar─▒ ya da kendilerini b├Âyle g├Ârenler, Osmanl─▒lar ├╝zerinde bask─▒y─▒ s├╝rd├╝rm├╝┼člerdir (4).

1235ÔÇÖte Mo─čol ├╝st├╝nl├╝─č├╝n├╝n Anadolu Sel├žuklu Devleti taraf─▒ndan tan─▒nmas─▒ ile ba┼člayan s├╝re├ž, 1243ÔÇÖteki K├Âseda─č Sava┼č─▒ÔÇÖnda AnadoluÔÇÖnun Mo─čollar taraf─▒ndan istilas─▒ ile devam etmi┼čtir (─░nalc─▒k, 2000: 227).

Latinler, Katolik inanc─▒ ad─▒na Bizansl─▒lara yard─▒mlar─▒n─▒ geciktirmi┼čler, Bizansl─▒lar Ortodoks inanc─▒ ad─▒na, onlar─▒n ├Ânerilerini reddetmi┼čler ve t├╝rban─▒ Papal─▒k tac─▒na ye─člemi┼čler ve Osmanl─▒lar da M├╝sl├╝manl─▒k inanc─▒ ad─▒na Bizans topraklar─▒na sald─▒rm─▒┼člard─▒r (4).

─░sabetli g├Â├ž politikas─▒, yani s├╝rekli do─čudan gelen T├╝rkmen g├Â├žleriyle n├╝fusunun ve askeri g├╝c├╝n├╝n artmas─▒ ile fethedilen yerlerde T├╝rkle┼čtirme politikas─▒n─▒n izlenmesi de Osmanl─▒n─▒n y├╝z├╝n├╝ bat─▒ya ├ževirmesinde etkili olmu┼čtur.

Buna Osmanl─▒ Devlet adamlar─▒n─▒n yetenekli olmas─▒n─▒ da eklemek durumunday─▒z.

Mesela, Osman BeyÔÇÖin merhametli ve adil bir h├╝k├╝mdar olup, sadece M├╝sl├╝manlar─▒ g├Âzetmemi┼č, Hristiyan halk─▒n da korumas─▒n─▒ ├╝stlenerek b├Âlgede kendisine b├╝y├╝k bir g├╝ven duyulmas─▒n─▒ sa─člam─▒┼čt─▒r. Zaten beylikler d├Âneminde hisar d─▒┼č─▒ arazide savunmas─▒z kalan Rum k├Âyl├╝ye kar┼č─▒ izlenen politika ho┼č tutup kendi taraf─▒na kazanma politikas─▒d─▒r. Anadolu ve Balkanlarda Osmanl─▒ fetihlerinin h─▒zla ger├žekle┼čmesinden ba┼čl─▒ca bu politika sorumludur. Fatihler ├žok ge├žmeden, topra─č─▒ i┼čleyecek, vergi kaynaklar─▒n─▒ s├╝rd├╝recek yerli tar─▒mc─▒ n├╝fusu himaye etmek gere─čini anlam─▒┼člard─▒r.┬á (1,3)

Di─čer taraftan gazilerin Hristiyan kad─▒nlarla evlenmek i├žin b├╝y├╝k arzu duyduklar─▒na ili┼čkin bir ├žok kay─▒t bulundu─čunu, ve ─░znik fethinde OrhanÔÇÖ─▒n gazilerinin Rumlar─▒n terk edilmi┼č evlerini ve dul Rum kad─▒nlarla evlenmeye te┼čvik etti─čini, Bizans kaynaklar─▒n─▒n ├Âzellikle fethin ilk zamanlar─▒nda T├╝rk n├╝fusunun az─▒nl─▒kta oldu─ču d├Ânemde, bu gibi evliliklere geni┼č ├Âl├ž├╝de rastlan─▒ld─▒─č─▒n─▒ belirttiklerini, toplumun her kesiminde rastlan─▒lan bu evlenmelerin yine tarih├ži Speros Vyronis taraf─▒ndan Rumlar─▒n M├╝sl├╝man toplumu ile kayna┼čmas─▒nda ├žok ├Ânemli bir rol oynad─▒─č─▒n─▒n belirtildi─čini, yine Halil ─░nalc─▒kÔÇÖtan ├Â─črenmekteyiz. OrhanÔÇÖ─▒n adamlar─▒ ─░znikÔÇÖin fethinde Rumlar─▒n terk edilmi┼č evlerini ve dul kad─▒nlar─▒n─▒ sahiplenmi┼člerdir (Ek: 1).

Osmanl─▒ Beyli─čiÔÇÖnin h─▒zla geli┼čmesinde unutulmamas─▒ gereken bir unsur da BizansÔÇÖ─▒n siyasi ve askeri bak─▒mdan i├žinde bulundu─ču zay─▒f durumdur. Taht kavgalar─▒ nedeniyle merkezi otorite g├╝├ž yitirmi┼č ve merkeze uzak tekfurluklar neredeyse ba─č─▒ms─▒z birimler olarak ortaya ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. Ku┼čkusuz, BizansÔÇÖ─▒n oldu─ču kadar, t├╝m Balkanlar─▒n i├žinde bulundu─ču ekonomik, sosyal ve dolay─▒s─▒yla siyasal karma┼ča da (Mesela, Ortodoks Bizans ile Katolik Bat─▒ Avrupa aras─▒nda siyasal gerginli─čin doru─ča t─▒rmanmas─▒) Osmanl─▒lar─▒n ilerlemesini kolayla┼čt─▒racakt─▒r.

Tarih├ži Nicolae Jorga taraf─▒ndan T├╝rklerin, Bizans ─░mparatorlu─ču aleyhine yay─▒lma politikalar─▒nda en b├╝y├╝k pay─▒n o d├Ânem beylerinden en b├╝y├╝─č├╝ olarak ─░zmirli Umur BeyÔÇÖe ithaf edilmesinin gerekti─či d├╝┼č├╝n├╝lmektedir. 1332 y─▒l─▒nda Semadirek adas─▒ sular─▒nda belirmi┼č ve k─▒sa bir zaman sonra Avrupa sahillerine ├ž─▒km─▒┼čt─▒r.

Umur Bey, deneyimli birliklerine AvrupaÔÇÖda isyanc─▒ Arnavutlara kar┼č─▒ sava┼čmak ├╝zere Bizans hizmetine girme izni veriyor, bu T├╝rk birlikleri Teselya b├Âlgesinde g├Âr├╝l├╝yorlar. Adriyatik DeniziÔÇÖndeki EpidamnusÔÇÖa kadar geliyorlar.

Orhan Bey ise, BizansÔÇÖ─▒n sad─▒k ve itaatk├ór bir taraftar─▒ haline gelmiyor. O, ├Ânce ─░zmitÔÇÖi almak ve daha sonra ─░stanbulÔÇÖda Umur BeyÔÇÖden daha farkl─▒ bir bi├žimde kabul edilmek istemi┼čtir.

Orhan Bey, Karesi Beyli─čiÔÇÖnden ├Âd├╝n├ž ald─▒─č─▒ g├╝├žl├╝ bir filo ile Marmara DeniziÔÇÖne ├ž─▒karak Anadoluhisar─▒ÔÇÖn─▒ alarak gerek Asya gerekse Avrupa yakas─▒nda ileride yapaca─č─▒ seferler i├žin destek noktalar─▒ olu┼čturmak ve k├Âyl├╝leri k├Âle yap─▒p evlerini talan etmek ve b├Âylece imparatoru deh┼čete d├╝┼č├╝rmek istemi┼čtir. ┬áBizansÔÇÖa d├╝┼čman olan GalataÔÇÖdaki Cenevizliler de yard─▒m etmeyi vaat etmi┼čler, ─░zmit sava┼č hilesi ve bar─▒┼č├ž─▒l yollarla al─▒nm─▒┼č, ─░znik ve BursaÔÇÖda oldu─ču gibi kiliselerin ├žo─ču Hristiyanlar─▒n elinden al─▒narak yak─▒nlar─▒na imaretler ve medreseler kurulmu┼čtur (1).

14.y├╝zy─▒lda Bizans i├žin bir kere kaybedilen bir yerin tekrar kazan─▒lmas─▒ d├╝┼č├╝n├╝lemezdi. Kantakuzenos’un (VI.Ionnes) imparator olmas─▒ndan sonra imparatorlu─čun kap─▒lar─▒, ba┼čta T├╝rkler olmak ├╝zere b├╝t├╝n yabanc─▒lara a├ž─▒lm─▒┼čt─▒ (1).

T├╝rklerin 1342 y─▒l─▒nda imparatorluk i├žerisindeki karma┼čalara katk─▒s─▒ ├žok y├╝ksek olmu┼čtur. ─░zmir ve EfesÔÇÖten gelen se├žkin sava┼č├ž─▒lar─▒n AvrupaÔÇÖya ├ž─▒kt─▒─č─▒ s├Âylenir. Dostlar─▒ Kantakuzenos i├žin sava┼čmaya gelmi┼čler. T├╝rklerin bir k─▒sm─▒ Bizansl─▒larla dost, bir k─▒sm─▒ sava┼čmak ├╝zere iken Orhan Bey bar─▒┼č imzalam─▒┼č, ama yard─▒m s├Âz├╝ vermemi┼čtir (1,4).

Bu arada Umur Bey, ─░zmir zaferinin y─▒l─▒ olan 1345 y─▒l─▒nda Saruhan Beyli─čiÔÇÖnin de e┼čli─činde tekrar AvrupaÔÇÖya ├ž─▒km─▒┼č ─░stanbulÔÇÖun e┼čsiz g├╝zelli─čini g├Ârm├╝┼čt├╝r. Umur Bey, Rodop Da─člar─▒ÔÇÖn─▒n ge├žitlerine do─čru hareket ederek Bulgarlara kar┼č─▒ zafer kazanm─▒┼č ve bu T├╝rklerin Bulgarlara kar┼č─▒ kazand─▒klar─▒ ilk zafer olmu┼čtur (1).

1348 y─▒l─▒nda Ayd─▒no─čullar─▒ ile Kutsal ─░ttifak (Ha├žl─▒lar) aras─▒nda yeniden sava┼č ├ž─▒km─▒┼č ve ─░zmirÔÇÖi kaybetmi┼č olan Umur Bey, ─░zmirÔÇÖe b├╝y├╝k bir h─▒rsla sald─▒rm─▒┼č ve hayat─▒n─▒ kaybetmi┼čtir. Kendisinden sonrakiler o zamana kadar y├╝r├╝t├╝len politikay─▒ devam ettirecek g├╝c├╝ kendilerinde bulamam─▒┼čt─▒r. Bu arada Osmanl─▒ birlikleri ├çanakkale bo─čaz─▒n─▒ ge├žmeye ba┼člam─▒┼čt─▒r (1,4).

Umur Bey, kahramanca yap─▒lan sava┼člara ra─čmen babas─▒ndan kendisine kalan Ayd─▒n ilinin s─▒n─▒rlar─▒n─▒ geni┼čletememi┼č, ─░zmir gibi en de─čerli varl─▒─č─▒ elinden al─▒nm─▒┼č, karde┼činin yeteneksizli─či gerileme d├Ânemini ve Ayd─▒no─čullar─▒n─▒n bat─▒┼č─▒n─▒ h─▒zland─▒rm─▒┼č ve ├žok yava┼č ilerleyen Osmanl─▒lar taraf─▒ndan fethedilmeyi beklemeye ba┼člam─▒┼čt─▒r (1).

Ayd─▒n, Saruhan ve Karesi beylikleri BizansÔÇÖa destek i├žin s├Âz konusu edilemedi─činden (1) art─▒k, T├╝rklerin yard─▒m─▒na ihtiyac─▒ olan Bizansl─▒lar kalan tek T├╝rk BeyÔÇÖi Orhan BeyÔÇÖe ba┼čvurabilirlerdi. VI. Ionnes, Orhan BeyÔÇÖi ikinci bir Umur Bey haline getirmek i├žin BursaÔÇÖdaki ya┼č─▒ hayli ilerlemi┼č Orhan BeyÔÇÖe k─▒z─▒n─▒ vermi┼č. Orhan Bey, son Karesio─čullar─▒n─▒ ortadan kald─▒rm─▒┼č. Bizansl─▒lar ile dostluklar kurulmu┼čtur (4). Makedonya topraklar─▒ i├žin Bizanslar ad─▒na m├╝dahale edilmi┼č, Venedikliler ile Cenevizliler Orhan BeyÔÇÖe avantajl─▒ teklifler sunmu┼člar, S─▒rplar da b├╝y├╝k sayg─▒ g├Âsterilerinde bulunmu┼člar. Osmanl─▒lar, korunmas─▒ i├žin hara├ž ├Âdenen TrakyaÔÇÖya ge├žmi┼čler. Mora sahillerine kadar gitmi┼člerdir (1).

Orhan BeyÔÇÖle yap─▒lan bar─▒┼č anla┼čmas─▒, BizansÔÇÖa zarar vermi┼č, i├ž sava┼člar tekrar ba┼člam─▒┼č, s─▒n─▒rlar─▒ iyice daralan Bizans, ├╝├ž b├Âl├╝me ayr─▒lm─▒┼č, Orhan Bey, ger├žek ve yasal imparator olan kay─▒npederini (VI. Ioannes) tan─▒m─▒┼čt─▒r. ├ç─▒kan i├ž sava┼č─▒n ilk y─▒l─▒nda, Orhan Bey AvrupaÔÇÖya T├╝rk Birliklerini g├Ândermi┼č, sonunda VI. IoannesÔÇÖin eline d├╝┼čen EdirneÔÇÖye yerle┼čtirilmi┼čler, b├Âylece Osmanl─▒lar ilk kez daha sonra AvrupaÔÇÖda, RumeliÔÇÖde ba┼čkentleri olacak ┼čehre ayak basm─▒┼člar, TrakyaÔÇÖda misafir olan T├╝rkler, ├žad─▒rlar─▒nda sanki AnadoluÔÇÖdaym─▒┼č gibi ya┼čam─▒┼člard─▒r (1).

BizansÔÇÖ─▒n Osmanl─▒ ile kurulan ittifak─▒n en b├╝y├╝k avantaj─▒ imparatorlu─čunun AnadoluÔÇÖda kalan son yerlerinin T├╝rk ak─▒nlar─▒na kar┼č─▒ art─▒k g├╝vencede olmas─▒ idi. Bu yerler ─░stanbulÔÇÖun kar┼č─▒s─▒nda bulanan Ere─čli ve ─░talyan denizcilerin Samastro dedikleri Amasya idi. Bizans ─░mparatoru III. Andronikos ve Karesio─člu Demirhan Bey 1328 y─▒l─▒nda bu sahillerdeki Bizans kasabalar─▒na ak─▒n yap─▒lmamas─▒n─▒ i├žeren bir anla┼čmay─▒ Pegae’de (Biga) imzalam─▒┼člard─▒r.

1345ÔÇÖte al─▒nd─▒─č─▒ kabul edilen Karesi Beyli─čiÔÇÖnin ilhak─▒ ile de Osmanl─▒lar Rumeli arazisi ile kar┼č─▒ kar┼č─▒ya gelmi┼člerdir (4).

Rumeli’ye ge├ži┼č, Bizans ─░mparatoru olan Kantakuzenos’un (VI. Ioannes), Orhan Bey’den yard─▒m istemesiyle ba┼člam─▒┼čt─▒r. KantakuzenÔÇÖe Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin h├╝k├╝mdar─▒ Orhan beyle anla┼čmas─▒n─▒ Ayd─▒no─člu Gazi Umur Bey ├Ânermi┼čtir. Osmanl─▒n─▒n bu yard─▒mlar─▒n kar┼č─▒l─▒─č─▒ olarak Bizansl─▒lar taraf─▒ndan 1353’te Gelibolu Yar─▒madas─▒ndaki ├çimpe Kalesi verilmi┼č ve b├Âylece Osmanl─▒lar, Rumeli’deki ilk topraklar─▒n─▒ kazanm─▒┼člard─▒r. ─░├ž sorunlar─▒n─▒ halletmi┼č olmas─▒ ve d├╝zenli fetih metotlar─▒ nedeniyle Osmanl─▒, BalkanlarÔÇÖdaki geni┼člemede fazla zorluk ├žekmemi┼čtir (4).

751 tarihli (11 Mart 1350 ÔÇô 27 ┼×ubat 1351) tahrir defterinden bir par├ža, OrhanÔÇÖ─▒ ─░lhanl─▒lara kar┼č─▒ bor├žlu ┼čefler aras─▒nda g├Âsteriyor (4,9). Ancak, Osmanl─▒lar her t├╝rl├╝ etkiden ancak XIV. y├╝zy─▒l─▒n ikinci yar─▒s─▒ndan ba┼člayarak kurtulabilmi┼čler (4).

Di─čer T├╝rkmen beylerine g├Âre biraz daha i├ž b├Âlgede yer alan Karamanl─▒lar, Sel├žuklu ve ─░lhanl─▒larla m├╝cadele ederken bat─▒daki T├╝rkmenler (Sahipata ve Germiyan gibi) Afyon ve K├╝tahya civarlar─▒nda zafer ├╝st├╝ne zafer kazanmaktayd─▒. ├ľrne─čin, Bozcaada T├╝rklerin eline ge├žti─či gibi, Rodos, Sak─▒z, Sisam adalar─▒ da onlar taraf─▒ndan tehdit ediliyordu. Hatta Ege denizinin g├╝neyindeki adalar T├╝rklere vergi dahi veriyorlard─▒. E─čer Karamanl─▒lar belirtilen devletler ile m├╝cadeleye girmemi┼č olsayd─▒, belki de Osmanl─▒lar g├╝n├╝m├╝zde bilinen o muhte┼čem devletini kuramayacakt─▒.┬á (10)

1352 y─▒l─▒ndan sonra T├╝rk fetihleri BizansÔÇÖta b├╝y├╝k pani─če sebep olmu┼čtur.

1354 y─▒l─▒nda meydana gelen deprem de Osmanl─▒n─▒n TrakyaÔÇÖya yerle┼čmesinde etkili olmu┼čtur. Deprem sonras─▒nda Gelibolu ve ├ževresindeki di─čer kaleleri ele ge├žirerek (1,4), tamir etmi┼č ve Karesi b├Âlgesinden getirilen T├╝rkler buralara yerle┼čtirilmi┼čtir. B├Âylece, Gelibolu ve BizansÔÇÖ─▒n ba┼čkenti aras─▒nda bulunan her k├Ây ve kasaba yava┼č yava┼č T├╝rklerle doldurulmu┼čtur (1). Orhan BeyÔÇÖin b├╝y├╝k o─člu i├žin S├╝leyman i├žin GeliboluÔÇÖda bir saray yapt─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r. T├╝rklere k├Âle olmaktan kurtulmak i├žin bir├žok Hristiyan k├Âyl├╝ ─░stanbulÔÇÖa ka├žm─▒┼č, ─░stanbulÔÇÖda yerle┼čik insanlar─▒n hem bu sald─▒r─▒lardan hem de depremden dolay─▒ cesaretleri k─▒r─▒lm─▒┼č, uyu┼čmu┼č gibi olmu┼člard─▒r. Ancak, S├╝leymanÔÇÖa g├Âre Bizans ba┼čkentine y├╝r├╝me zaman─▒ gelmedi─činden k─▒sa bir s├╝re sonra sava┼č├ž─▒lar taraf─▒ndan Bulgar topraklar─▒na y├Ânelmi┼člerdir (1).

Orhan GaziÔÇÖnin ve b├╝y├╝k o─člu S├╝leymanÔÇÖ─▒n (avda) ├Âl├╝m├╝ ├╝zerine sultan─▒n bir di─čer o─člu olan Murad, Trakya fatihi ve T├╝rklerin AvrupaÔÇÖya ge├ži┼člerinin ├Ânc├╝s├╝ olarak ├Ân plana ├ž─▒km─▒┼čt─▒r.┬á Saltanat─▒n─▒n hemen ba┼č─▒nda Bizansl─▒lara sald─▒rm─▒┼čt─▒r. I. Murad, muhtemelen ├çanakkale Bo─čaz─▒ÔÇÖnda kurulan beylikteki temsilcileri Lala ┼×ahin ve atak Hac─▒ ─░lbey sayesinde yap─▒lan ilk fetih dalgas─▒nda Hristiyan ─░stanbulÔÇÖun s─▒rt─▒nda bir dizi Rum Liman─▒ ve ┼čehirler kazanm─▒┼čt─▒r. ─░stanbulÔÇÖdan EdirneÔÇÖye giden ticaret yolu ├╝zerinde bulunan L├╝leburgaz B├╝y├╝k d├╝kal─▒─č─▒ fethedilmi┼č, T├╝rkler yerle┼čtirilmi┼č, Osmanl─▒lar ayr─▒ca boydan boya zengin otlaklara sahip g├╝zel ve verimli ovalar─▒ da zapt etmi┼čler; ormanlar─▒n bulunmay─▒┼č─▒, T├╝rkleri, BizansÔÇÖ─▒n elinde kalan yerlerde ya┼čayanlar─▒n sald─▒r─▒s─▒ndan korumu┼čtur. Edirne kalesinin fethiyle Osmanl─▒lar─▒n AvrupaÔÇÖdaki eyaleti olan Rumeli bir dairenin i├žine al─▒nm─▒┼č ve Gelibolu, liman olarak ve AnadoluÔÇÖdaki T├╝rklerin s├╝rekli ge├ži┼čleri i├žin kullan─▒lm─▒┼čt─▒r. (1).

Ak─▒nlar s├╝rm├╝┼č, T├╝rk topraklar─▒ Gelibolu Yar─▒madas─▒ ve Meri├ž havzas─▒ taraf─▒ndan olu┼čturulan ├╝├žgenle s─▒n─▒rl─▒ kalmam─▒┼čt─▒r. S─▒n─▒r eyaletlerini y├Âneten beyler tek ba┼člar─▒na ba─č─▒ms─▒z hareket edebilmi┼člerdir. ┬á┬áEdirne fethedilince RumeliÔÇÖye a├ž─▒lan bir kap─▒ haline getirilmi┼čtir (1).

Edirne al─▒nd─▒ktan sonra gidilen her yerde imparatorlu─čun idaresi art─▒k neredeyse hi├ž hissedilmemi┼č, yerle┼čim birimleri kendi kaderlerine b─▒rak─▒lm─▒┼člard─▒. G├Âr├╝len AnadoluÔÇÖnun fethinden ├Ânceki duruma benzer durumlard─▒ ve burada da her zamanki y├Ântemleri kullanarak Osmanl─▒lar k─▒sa zamanda istedikleri ba┼čar─▒lar─▒ elde ettiler (1).

Bulgar Devlet iyi y├Ânetilmedi─činden g├╝├žl├╝ Filibe kenti al─▒nd─▒. ┼×ehir, eski Rum karakterini ta┼č─▒maya devam etti, T├╝rkler art─▒k tar─▒mla u─čra┼čmaya ba┼člad─▒klar─▒ndan Saruhan Beyli─čiÔÇÖnden gelen T├╝rkler buraya yerle┼čtirildi.┬á Tunca Nehri kenar─▒nda bulunan ve Osmanl─▒lar i├žin bir nevi s─▒n─▒r beyli─či olu┼čturan YunanistanÔÇÖ─▒n orta Makedonya b├Âlgesinde bir ┼čehir olan Karaferye fethedilen yerlere dahil edildi. Ayn─▒ zamanda g├╝neyde u├ž beyli─či kuruldu, G├╝m├╝lcine Osmanl─▒ topraklar─▒na kat─▒ld─▒ (1).

Do─čunun savunmas─▒ art─▒k yorulmu┼č olan ─░talyan Cumhuriyetlerinin yerine Papaya d├╝┼č├╝yordu. Ancak, Osmanl─▒lar─▒n ne kadar tehlikeli oldu─ču anla┼č─▒lam─▒yordu. 1363 y─▒l─▒nda Papa V. Urban T├╝rklere kar┼č─▒ yeni bir ÔÇťkutsal sava┼č─▒nÔÇŁ a├ž─▒ld─▒─č─▒n─▒ ilan etti. 1 Temmuz 1366 tarihinde, bu sefer Trakya topraklar─▒n─▒n i┼čgalcileri olarak Osmanl─▒lara kar┼č─▒ kutsal sava┼č ilan edildi. Bat─▒dan gelen Hristiyanlar Osmanl─▒n─▒n Bizans ve ─░talyan ├Ârneklerine g├Âre olu┼čturulmu┼č filoya sahip olmamalar─▒ nedeniyle Gelibolu Liman─▒ÔÇÖna rahatl─▒kla girdiler. GeliboluÔÇÖnun Rumlara geri verildi─či tarih olan 14 Haziran 1367 tarihine kadar Osmanl─▒lar─▒n AvrupaÔÇÖdaki bu en b├╝y├╝k liman─▒nda Latinler, ─░talyanlar, Frans─▒zlar, Almanlar ve ─░ngilizler ya┼čam─▒┼člard─▒r. Bu arada I. Murad bir Bulgar ile evlenerek BulgarÔÇÖla evlilik ba─č─▒ kurmu┼čtur (1).

Ha├žl─▒ SeferiÔÇÖnin Papas─▒ olan V. Urban 1370 y─▒l─▒nda ├Âl├╝nce, do─čuda Hristiyanlar─▒n Latinlerin silahlar─▒ ve kendileri ile Rumlar aras─▒nda bir din birli─či sayesinde yap─▒lacak yeni fetihlere dair umutlar─▒ da Papa ile birlikte mezara gitmi┼čtir (1).

Bizansl─▒lardan son al─▒nan yer ise Siroz (Serez) sanca─č─▒ idi. T├╝rklerin eline ge├žmi┼č olan G├╝m├╝lcineÔÇÖden SelanikÔÇÖe ve SirozÔÇÖa iki ticaret yolu gidiyordu. Selanik 1387 y─▒l─▒nda ele ge├žirilmi┼čtir. (1).

T├╝rk tehlikesini bertaraf etmek i├žin S─▒rplarla Bizansl─▒lar aras─▒nda bir i┼č birli─či bile s├Âz konusu de─čildi. Zira Rumlar, S─▒rplardan nefret ediyor ve korkuyorlard─▒. Slav kom┼čular─▒na kar┼č─▒ Osmanl─▒lar─▒ desteklemeyi ye─čliyorlard─▒. T├╝rklerin Meri├ž k├Âpr├╝s├╝nde ├çirmen kasabas─▒ yak─▒nlar─▒nda ani bir bask─▒nla ger├žekle┼čtirdikleri bu bask─▒na ÔÇťS─▒rplar─▒n ma─člup oldu─ču yerÔÇŁ anlam─▒nda ÔÇťS─▒rp S─▒nd─▒─č─▒ÔÇŁ denildi (1).

T├╝rk ak─▒nlar─▒, ├çimen MuharebesiÔÇÖnden ve I. MuradÔÇÖ─▒n AvrupaÔÇÖya geli┼činden hemen sonra Bulgarlara kar┼č─▒ daha iyi bir s─▒n─▒r belirlemek i├žin kuzeye y├Ânelmi┼č, 1372 y─▒l─▒ itibariyle Tunca b├Âlgesinin tamam─▒ (g├╝neyde-YunanistanÔÇÖda K─▒z─▒la─ča├ž Yenicesi, Kuzeyde-BulgaristanÔÇÖda Yanbolu ┼čehri) art─▒k T├╝rklerin eline ge├žmi┼čtir. 1330 y─▒l─▒nda BulgaristanÔÇÖ─▒n en bat─▒s─▒nda bulunan ve S─▒rplar─▒n ve Bulgarlar─▒n kom┼ču K├ÂstendilÔÇÖin prensi T├╝rk h├╝k├╝mdarl─▒─č─▒n─▒ kabul etmi┼čtir. (1).

I.MuradÔÇÖ─▒n deste─či ile Bizans imparatoru olan IV. Andronikos GeliboluÔÇÖyu Osmanl─▒ya yeniden vermi┼č, Osmanl─▒lar art─▒k yerlerinden at─▒lamayacak duruma gelmi┼č ve 1376 y─▒l─▒ndan ba┼člamak ├╝zere AvrupaÔÇÖda yeniden istedikleri gibi dola┼čabilecek ve b├Âlgenin tek h├╝k├╝mdar─▒ olmak amac─▒yla yay─▒l─▒p duracaklard─▒r. G├╝├žl├╝ yerel beyler de Osmanl─▒ÔÇÖya ba─č─▒ml─▒ duruma gelmi┼člerdir (10).

Papa XI. GregorÔÇÖun ├Âl├╝m├╝nden sonra 1378 y─▒l─▒nda do─čudan soyutlanma ba┼člam─▒┼č ve Papal─▒k, tehlike alt─▒ndaki Bat─▒ÔÇÖn─▒n savunmas─▒ i├žin Ha├žl─▒ Seferi d├╝zenlenme kapasitesini yitirmi┼čtir. Bu d├Ânemde b├╝t├╝n s─▒n─▒rlara sald─▒ran T├╝rkler g├╝├žl├╝ ve tek bir savunma yerine Franklar─▒n, Bulgar S─▒rplar─▒n ve ├ž├Âkmekte olan Bizansl─▒lar─▒n kendi aralar─▒nda anla┼čamayan ve zay─▒f direnci ile kar┼č─▒ kar┼č─▒ya kalm─▒┼člard─▒r. Osmanl─▒lar KaradenizÔÇÖe kadar t├╝m Rumeli b├Âlgesini ele ge├žirmi┼čler, AnadoluÔÇÖdan getirilen M├╝sl├╝manlar yeni kazan─▒lan yerlerin bir├žo─čuna yerle┼čtirilerek, topraklar ├žiftlikler halinde sultan─▒n sipahileri aras─▒nda b├Âl├╝┼čt├╝rm├╝┼člerdir. T├╝rkler bundan sonra Rum ─░mparatoruÔÇÖnun elinde kalan son eyaletlere y├Ânelmi┼člerdir (11).

Sultan I. Murad kendini neredeyse tamamen AvrupaÔÇÖdaki davaya ay─▒rm─▒┼čt─▒. T├╝rklerin yapt─▒─č─▒ seferler fetih ama├žl─▒ idi ve ├Âzellikle g├╝├žl├╝ Venedikliler olmak ├╝zere her t├╝rl├╝ ─░talyanÔÇÖla d├╝┼čmanca temaslara sebep olacak deniz k─▒y─▒lar─▒n─▒ de─čil, sadece i├ž b├Âlgelerindeki en ├Ânemli kaleleri topraklar─▒na katm─▒┼člard─▒. AvrupaÔÇÖda T├╝rklerin m├╝ttefikleri de artmaya ba┼člam─▒┼čt─▒.

Art─▒k tehdit, AnadoluÔÇÖdan geliyordu, dengenin rakibi Osmanl─▒ yarar─▒na de─či┼čmesini kabul edemeyen Karamano─člu Alaeddin, hasm─▒na ka┼č─▒ sava┼ča girdi. I. Murad, Konya ovas─▒nda kazand─▒─č─▒ zaferle durumunu g├╝├žlendirdi. Kosova zaferi sayesinde Bayezit, Balkanlarda iyiden iyiye oturmu┼č bir imparatorlu─ča miras├ž─▒ olmu┼čtur (11).

I.BayezitÔÇÖin 1391 y─▒l─▒nda ├çandarl─▒ beyli─čine son vermesine ve di─čer beyliklerin de yan─▒na ge├žmesine ra─čmen Kad─▒ Burhaneddin ve Karamano─člu Alaeddin kendisine kar┼č─▒ ├ž─▒kt─▒klar─▒ s├╝rece, Osmanl─▒ iktidar─▒ K├╝├ž├╝k AsyaÔÇÖda yerli yerine oturmu┼č say─▒lmazd─▒. Bayezit AnadoluÔÇÖda u─čra┼č─▒rken u├ž beyleri AvrupaÔÇÖdaki T├╝rk etkisini g├╝├žlendirmi┼čler, Osmanl─▒lar, yerel beyleri t─▒mar vererek kendilerine ├žekmi┼člerdir. B├Âylece Osmanl─▒ idaresi ├╝lkede oturmaktad─▒r ve kad─▒lar, sancak beyi, sipahi yerlerini alm─▒┼člard─▒r (11).

Osmanl─▒ ta┼čra idaresinde sancak temel birimken, 1361ÔÇÖden sonra ├Âzellikle RumeliÔÇÖde fetihlerin artmas─▒, sancaklar─▒n ├╝zerinde de bir kontrol├╝n tesisini zaruri k─▒lm─▒┼č ve 1. Murad lalas─▒ ┼×ahin Pa┼čaÔÇÖy─▒ ilk olarak RumeliÔÇÖye beylerbeyi tayin etmi┼čtir. B├Âylece eyalet bir ├╝st ├Ârg├╝tlenmeden ├žok bir kontrolc├╝ ve koordinat├Âr fonksiyonlu bir birim olarak do─čmu┼čtur (12).

1393 y─▒l─▒nda BulgaristanÔÇÖ─▒n ba┼čkenti T─▒rnova i┼čgal edildikten sonra Tuna b├Âlgesi de T├╝rklerin denetimine ge├žip, ├çar da Osmanl─▒ vasili olmu┼čtur. Bayezit bir├žok vasiline kar┼č─▒ g├╝c├╝n├╝ ortaya koyman─▒n zorunlu oldu─čunu d├╝┼č├╝nm├╝┼č ve Mora despotu Theodoros biraz direnmekle birlikte b├╝t├╝n prensler durumu kabullenmi┼č, ancak Bayezit iktidar─▒n─▒ sayd─▒rm─▒┼č olsa da bu durum BizansÔÇÖ─▒n ba┼č e─čmesinin sonu idi. Bayezit, 1394 ilkbahar─▒ndan ba┼člayarak KonstantinopolisÔÇÖi ku┼čatmaya gitmi┼čtir. (11).

1395 y─▒l─▒nda Dobruca T├╝rklerin eline ge├žmi┼č ve ilk Katolik devlet MacaristanÔÇÖla BayezitÔÇÖin topraklar─▒ aras─▒nda hi├žbir tampon devlet kalmam─▒┼čt─▒. I. Bayezit zaman─▒nda Konstantinopolis tekrar ku┼čat─▒lm─▒┼č, ancak g├Ârkemli surlar─▒ ve savunucular─▒n inat├ž─▒ yi─čitli─čini alt edecek ara├žlara hen├╝z sahip olunmad─▒─č─▒ i├žin ve TimurÔÇÖun AnadoluÔÇÖya do─čru geldi─či haberi al─▒n─▒nca ku┼čatma b─▒rak─▒lm─▒┼čt─▒r (11).

I.BayezidÔÇÖin tahta ├ž─▒kt─▒─č─▒ andan itibaren AnadoluÔÇÖda o g├╝ne kadar ├žo─čunlukla tesad├╝fen ve k─▒smen eyalet y├Âneticilerin, hatta basit sipahilerin at─▒lganl─▒klar─▒ ile b├╝y├╝t├╝len devlete kesin ve g├╝venli s─▒n─▒rlar kazand─▒rma karar─▒ al─▒nm─▒┼čt─▒r (1).

T├╝rk ak─▒nc─▒lar 1400 y─▒l─▒ sonbahar aylar─▒nda BanatÔÇÖ─▒n (G├╝n├╝m├╝zde Macaristan, Romanya ve S─▒rbistan i├žinde kalan bir b├Âlgedir) yak─▒nlar─▒na kadar gelmi┼člerdir (1).

1401 y─▒l─▒n─▒n sonlar─▒nda AvrupaÔÇÖda Trakya, Makedonya, Tesalya, Doruca Bulgaristan Osmanl─▒lar─▒n dorudan denetimi alt─▒ndad─▒r (11).

1402ÔÇô1403 y─▒llar─▒ fetret y─▒llar─▒ olup, bu d├Ânemde Y─▒ld─▒r─▒m BayezidÔÇÖin be┼č o─člundan d├Ârd├╝ aras─▒ndaki taht kavgalar─▒ nedeniyle bunal─▒m d├Ânemidir. Zaten yaz─▒m─▒z─▒n amac─▒ da Osmanl─▒ÔÇÖn─▒n ilk d├Âneminde ger├žekle┼čen RumeliÔÇÖye ge├ži┼čin nedenlerinin ara┼čt─▒r─▒lmas─▒ oldu─čundan b├Âylece Osmanl─▒ÔÇÖn─▒n ilk 100 y─▒l─▒ d├Ânemi incelenmeye ├žal─▒┼č─▒lm─▒┼čt─▒r.

 

S O N U Ç

Yukar─▒da anlatt─▒─č─▒m─▒z bu y├╝z y─▒ll─▒k s├╝reci yani Osmanl─▒n─▒n ilk d├Ânemlerinde bat─▒ya y├Ânelmesinin nedenlerini ├Âzetleyecek olursak;

1-Kay─▒ a┼čiretinin, sonraki ad─▒yla Osmanl─▒ Beyli─čiÔÇÖnin, di─čer beyliklerden farkl─▒ olarak bir devlete ve imparatorlu─ča d├Ân├╝┼čmesini ├Âncelikle kurulu┼č d├Ânemindeki iki ├Âzelli─či ile a├ž─▒klamak m├╝mk├╝nd├╝r; Gaza gelene─či ve ─░sabetli g├Â├ž politikalar─▒.

Dolay─▒s─▒yla ├╝nl├╝ tarih├ži Paul WittekÔÇÖin de belirtti─či gibi gaza (ya da kutsal sava┼č) Osmanl─▒ÔÇÖn─▒n bir ÔÇťraison dÔÇÖetreÔÇŁi (varl─▒k nedeni) olmu┼čtur. Osmanl─▒lar, BizansÔÇÖla s├╝rekli cihat halinde kalarak, T├╝rkmenlerin de b├╝y├╝k deste─čini kazanm─▒┼čt─▒r.

├ľte yandan, T├╝rkmen ve Rum g├╝├ž dengesi, T├╝rkmenler taraf─▒ndad─▒r. Bizans bu m├╝cadelede temelde ├╝cretli askerlere g├╝venmek ve onlara hazineden s├╝rekli para yeti┼čtirmek zorunda oldu─ču halde, alp/gazi ├Ânderler yanlar─▒na sadece kutsal gaza ve ganimet i├žin g├Ân├╝ll├╝ gelen say─▒s─▒z T├╝rkmen sava┼č├ž─▒s─▒ bulmakta idiler.

Osmanl─▒ÔÇÖn─▒n g├╝c├╝ s─▒k─▒ Mo─čol d├╝zeninden ve disiplininden kaynaklanm─▒┼č, bu g├╝├ž ak─▒nc─▒lar─▒n ganimet arzular─▒, t├╝m T├╝rk halklar─▒n─▒n y─▒ll─▒k sava┼č h─▒rs─▒ ve t─▒marlar─▒n─▒ gittik├že geni┼čleten sipahilerin m├╝te┼čebbis ruhu ile daha da artm─▒┼čt─▒r. Sancak beylerine fethedilen ┼čehirlerin verilmesi, Osmanl─▒ hanedan─▒ mensuplar─▒n─▒n zek├ós─▒ dayanakl─▒─č─▒ ve devlet i┼člerindeki yetenekleri bu sava┼č├ž─▒ toplulu─čunun yabanc─▒ halklar─▒ yenmelerine, ilhak etmelerine ve s├Âm├╝rmelerine yard─▒mc─▒ olmu┼čtur.

Orta Anadolu steplerinden MalatyaÔÇÖya kadar t├╝m ├╝lkeden u├ž b├Âlgesine (M├╝sl├╝man s─▒n─▒r b├Âlgesi) s├╝rekli bir n├╝fus ak─▒n─▒ olmu┼č, ├Ârne─čin, AnadoluÔÇÖdan getirilen M├╝sl├╝manlar yeni kazan─▒lan yerlerin bir├žo─čuna yerle┼čtirilerek, topraklar ├žiftlikler halinde sultan─▒n sipahileri aras─▒nda b├Âl├╝┼čt├╝r├╝lm├╝┼č ve T├╝rkler Rum ─░mparatoruÔÇÖnun elinde kalan son eyaletlere y├Ânelmi┼člerdir.

2-Osmanl─▒n─▒n TrakyaÔÇÖya y├Ânelmesindeki sebeplerden biri de AnadoluÔÇÖdaki Mo─čol hakimiyetidir. 13. Y├╝zy─▒l─▒n ortalar─▒nda T├╝rklerin b├╝y├╝k ├žo─čunlu─ču da art─▒k Mo─čollar─▒n h├╝km├╝ ve hizmeti alt─▒na girmi┼čtir. 1277ÔÇÖde Anadolu ─░lhanl─▒ devletinin bir eyaleti olarak tamamen Mo─čol kontrol├╝ alt─▒ndad─▒r. Baz─▒ kaynaklarda Orhan ─░lhanl─▒lara kar┼č─▒ bor├žlu ┼čefler aras─▒nda g├Âsterilmi┼čtir. XV. y├╝zy─▒la kadar Mo─čollar─▒n miras├ž─▒lar─▒ ya da kendilerini b├Âyle g├Ârenler, Osmanl─▒lar ├╝zerindeki bak─▒y─▒ s├╝rd├╝rm├╝┼člerdir.

Di─čer taraftan Karamanl─▒lar Mo─čollar ve miras├ž─▒lar─▒ ile m├╝cadeleye girmemi┼č olsayd─▒, belki de Osmanl─▒lar g├╝n├╝m├╝zde bilinen o muhte┼čem devletini kuramayaca─č─▒ tarih├ži Prof. Dr. Osman Turan taraf─▒ndan dile getirilmektedir. Germiyano─čullar─▒ ve Karamanl─▒lar ─░lhanl─▒lara kar┼č─▒ koruma sa─člarken, Osmanl─▒lar Germiyano─čullar─▒ ve Karamano─čullar─▒ beyliklerine ra─čmen┬á┬á do─čuya gidemezlerdi. Di─čer taraftan ├çandarl─▒ Beyli─či var oldu─ču s├╝rece de Osmanl─▒ iktidar─▒ K├╝├ž├╝k AsyaÔÇÖda yerli yerine oturmu┼č say─▒lmazd─▒.

3-Anadolu Beyliklerinin g├╝├žlerini birle┼čtirmelerini de di─čer ├Ânemli bir fakt├Âr olarak sayabiliriz. Osmanl─▒lar─▒n Umuro─čullar─▒yla entegrasyonu ├ťsk├╝darÔÇÖa kadar olan yerlerin h─▒zla fethedilmesini sa─člam─▒┼čt─▒r. Orhan Bey, BizansÔÇÖ─▒n i├žinde bulundu─ču siyasi m├╝┼čk├╝lattan, Umur Bey ile ortak bir hareket tarz─▒ benimseyip ─░mparator KantakuzenosÔÇÖu destekleyerek yararlan─▒rken, bir yandan da o─člu S├╝leyman Pa┼ča emrindeki kuvvetlerle Gelibolu Yar─▒madas─▒ÔÇÖna ge├ži┼č yap─▒yor ve do─čal felaketlerin de yard─▒m─▒yla Balkanlarda h─▒zl─▒ bir yay─▒lman─▒n ├Ân├╝ a├žm─▒┼č oluyordu. Burada Karesi beyli─činin de Osmanl─▒ bayra─č─▒ alt─▒ndaki faaliyetlerinin b├╝y├╝k bir ├Ânemi vard─▒. Osman Gazi ve Umur Bey g├╝├žlerini birle┼čtirip emri alt─▒ndaki gazilerle BithyniaÔÇÖy─▒ ad─▒m ad─▒m ele ge├žirirlerken, Karia b├Âlgesinde K─▒r Bey o─člu Mente┼če Bey ve damad─▒ Sasan BeyÔÇÖin, Sublaion ├╝zerindeki tahkimat─▒n zay─▒flamas─▒ndan yararlanarak RodosÔÇÖu hedef yapm─▒┼člard─▒r.

4-Zaviyeler erken d├Ânemde Osmanl─▒n─▒n yerle┼čmesinde ve yollarda g├╝venlik konular─▒nda birinci derecede hizmet g├Ârm├╝┼čler, zaviye etraf─▒nda g├╝venle oturan ve hizmet g├Ârenler zamanla ├žo─čal─▒p k├Ây durumuna gelmi┼čler ve fethedilen b├Âlgelerde Osmanl─▒ yerle┼čmesinde, kolonizasyon s├╝reci b├Âyle i┼člemi┼čtir.

5-B├Âl├╝nm├╝┼č bir Hristiyan d├╝nyaya kar┼č─▒, OsmanÔÇÖla Orhan, tarihin sahnesine y├╝kselip ├ž─▒kmak i├žin, tarihi, zekay─▒ ve askeri yetenekleri birle┼čtirmeyi bilmi┼člerdir. Osmanl─▒ Devlet adamlar─▒n─▒n yetenekli olmas─▒ da ├Ânemli bir etkendir.

6-Osmanl─▒ H─▒ristiyan halk─▒n da korumas─▒n─▒ ├╝stlenerek b├Âlgede kendisine b├╝y├╝k bir g├╝ven duyulmas─▒n─▒ sa─člam─▒┼čt─▒r. Zaten Beylikler d├Âneminde hisar d─▒┼č─▒ arazide savunmas─▒z kalan Rum k├Âyl├╝ye kar┼č─▒ izlenen politika ho┼č tutup kendi taraf─▒na kazanma politikas─▒d─▒r. Anadolu ve Balkanlarda Osmanl─▒ fetihlerinin h─▒zla ger├žekle┼čmesinden ba┼čl─▒ca bu politika sorumludur.

Gazilerin Hristiyan kad─▒nlarla evlenmeleri de Rumlar─▒n M├╝sl├╝man toplumu ile kayna┼čmas─▒nda ├žok ├Ânemli bir rol oynad─▒─č─▒n─▒n belirtildi─čini, Halil ─░nalc─▒kÔÇÖtan ├Â─črenmekteyiz.

7-Umur Bey, ─░zmir zaferinin y─▒l─▒ olan 1345 y─▒l─▒nda Saruhan Beyli─čiÔÇÖnin de e┼čli─činde tekrar AvrupaÔÇÖya ├ž─▒k─▒yor. ─░stanbulÔÇÖun e┼čsiz g├╝zelli─čini g├Âr├╝yor. 1345ÔÇÖte al─▒nd─▒─č─▒ kabul edilen Karesi Beyli─čiÔÇÖnin ilhak─▒ ile de Osmanl─▒lar Rumeli arazisi ile kar┼č─▒ kar┼č─▒ya gelmi┼člerdir. Bu arada Osmanl─▒ birlikleri ├çanakkale bo─čaz─▒n─▒ ge├žmeye ba┼člam─▒┼člard─▒r.

Rumeli’ye ge├ži┼č, Bizans ─░mparatoru olan Kantakuzenos’un, Orhan Bey’den yard─▒m istemesiyle ba┼člam─▒┼č, Osmanl─▒n─▒n bu yard─▒mlar─▒n─▒n kar┼č─▒l─▒─č─▒ olarak Bizansl─▒lar taraf─▒ndan 1353’te Gelibolu Yar─▒madas─▒ndaki ├çimpe Kalesi verilmi┼č ve b├Âylece Osmanl─▒lar, Rumeli’deki ilk topraklar─▒n─▒ kazanm─▒┼člard─▒r. ─░├ž sorunlar─▒n─▒ halletmi┼č olmas─▒ ve d├╝zenli fetih metotlar─▒ nedeniyle Osmanl─▒, BalkanlarÔÇÖdaki geni┼člemede fazla zorluk ├žekmemi┼čtir.

1352 y─▒l─▒ndan sonra T├╝rk fetihleri BizansÔÇÖta b├╝y├╝k pani─če sebep olmu┼čtur.

8-1354 y─▒l─▒nda meydana gelen deprem de Osmanl─▒n─▒n TrakyaÔÇÖya yerle┼čmesinde etkili olmu┼čtur. Deprem sonras─▒nda Gelibolu ve ├ževresindeki di─čer kaleleri ele ge├žirerek, tamir etmi┼č ve Karesi b├Âlgesinden getirilen T├╝rkler buralara yerle┼čtirilmi┼čtir.

9-1361ÔÇÖden sonra ├Âzellikle RumeliÔÇÖde fetihlerin artmas─▒, sancaklar─▒n ├╝zerinde de bir kontrol├╝n tesisini zaruri k─▒lm─▒┼č ve 1. Murad d├Âneminde RumeliÔÇÖye beylerbeyi tayin edilerek eyalet sistemi kurulmu┼čtur.

10-Do─čuda Hristiyanlar─▒n Latinlerin silahlar─▒ ve kendileri ile Rumlar aras─▒nda bir din birli─či sayesinde yap─▒lacak yeni fetihlere dair umutlar da s├Ânm├╝┼č, Papa XI. GregorÔÇÖun ├Âl├╝m├╝nden sonra ise 1378 y─▒l─▒nda do─čudan soyutlanma ba┼člam─▒┼č ve Papal─▒k, tehlike alt─▒ndaki Bat─▒ÔÇÖn─▒n savunmas─▒ i├žin Ha├žl─▒ Seferi d├╝zenlenme kapasitesini yitirmi┼čtir. T├╝rk tehlikesini bertaraf etmek i├žin S─▒rplarla Bizansl─▒lar aras─▒nda bir i┼č birli─či bile s├Âz konusu olmam─▒┼čt─▒r. Zira Rumlar, S─▒rplardan nefret edip, korktuklar─▒ndan, Slav kom┼čular─▒na kar┼č─▒ Osmanl─▒lar─▒ desteklemeyi ye─člemi┼člerdir.

 

KAYNAKLAR:

  • Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču Tarihi Nicolae Jorga,
  • Sel├žuklular ve Osmanl─▒lar D├Âneminde Ermenilerle Bir Arada Ya┼čama ├ľrne─či – Prof. Dr. Mehmet ┼×EKER Dokuz Eyl├╝l ├ťniversitesi)
  • NTV Tarih, 24. say─▒-T├╝rkmenler ve Rumlar ÔÇô Prof. Dr. Halil ─░nalc─▒k,
  • Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču Tarihi I -─░rene Beldiceanu,
  • NTV Tarih, 25. say─▒-Tekfur Kalelerin D├╝┼č├╝┼č├╝ ÔÇô Prof. Dr. Halil ─░nalc─▒k,
  • Osmanl─▒ ─░mparatorlu─čuÔÇÖnun Kurulu┼č ve Y├╝kseli┼č D├Ânemi 1300-1600 Prof. Dr. Feridun
  • Emecen,
  • Osman GaziÔÇÖnin Kimli─či Meselesi ve Cihan┼č├╝m├╗l Bir Devlete ─░sminin Verilmesinin Sebepleri ├ťzerine Do├ž. Dr. Vedat Turgut,
  • Kurulu┼č ve Y├╝kseli┼č Devri Osmanl─▒ Tarihi Dr. ├ľ─čr. ├ťyesi ├ľzg├╝r Kol├žak Dr. ├ľ─čr. ├ťyesi ├ľzg├╝r Oral
  • Mo─čol Devleti Ve Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin Kurulu┼člar─▒nda Liderli─čin Rol├╝ Dr. G├Âzde SOMEL,
  • Sel├žuklular Zaman─▒nda T├╝rkiye, Prof. Dr. Osman Turan,
  • Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču Tarihi I ÔÇôNicolas Vatin,
  • Osmanl─▒ÔÇÖn─▒n ─░zinde- Abdullah ├ľZKAN.

Toplam Okuma: 339 , Bug├╝n: 20 

H├╝seyin Y├Âr├╝ko─člu

H├╝seyin Y├Âr├╝ko─člu

1956 Nazilli/AYDIN do─čumludur. ─░lk ve orta ├Â─črenimini NazilliÔÇÖde tamamlad─▒. 1975 y─▒l─▒nda A.├ť Siyasal Bilgiler Fak├╝ltesiÔÇÖne girdi. 1979 y─▒l─▒nda bu okulun iktisat-maliye b├Âl├╝m├╝nden mezun oldu. 1981-1987 y─▒llar─▒ aras─▒nda T├╝rkiye Elektrik KurumuÔÇÖnda m├╝fetti┼č yard─▒mc─▒l─▒─č─▒n─▒n ard─▒ndan da m├╝fetti┼č olarak ├žal─▒┼čt─▒. 1987 ve 1993 y─▒llar─▒ aras─▒nda NazilliÔÇÖde tar─▒mla u─čra┼čt─▒ktan sonra 1993-2004 y─▒llar─▒ aras─▒nda TAR─░┼× Genel M├╝d├╝rl├╝─č├╝ÔÇÖnde m├╝fetti┼č ve genel muhasebe m├╝d├╝r yard─▒mc─▒s─▒, ard─▒ndan 2005 ve 2013 y─▒llar─▒ aras─▒nda ├že┼čitli ┼čirketler ile ─░zmir B├╝y├╝k┼čehir Belediyesi ┼čirketlerinde muhasebe m├╝d├╝r├╝, koordinat├Âr ve genel m├╝d├╝r yard─▒mc─▒s─▒ ve son olarak da TAR─░┼× ─░ncir Birli─čiÔÇÖnde m├╝fetti┼č olarak g├Ârev yapt─▒. Halen mali m├╝┼čavir/bilirki┼či olarak ├žal─▒┼čmaktad─▒r. 2009 y─▒l─▒ndan buyana vergi, muhasebe, ticaret ve icra hukuku ile ilgili olarak ├že┼čitli internet siteleri ve ─░ZSMMO dergilerinde yaz─▒lar─▒ yay─▒nlan─▒yor. Email: [email protected]
Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
  • YEN─░
Belgelerle K├╗t├╝’l Am├óre Zaferi

Belgelerle K├╗t├╝’l Am├óre Zaferi

30 Nisan 2021, Belgelerle K├╗t├╝’l Am├óre Zaferi i├žin yorumlar kapal─▒
S├Âzde Ermeni Soyk─▒r─▒m─▒n─▒n Var Olmayan Toplu Mezarlar─▒

S├Âzde Ermeni Soyk─▒r─▒m─▒n─▒n Var Olmayan Toplu Mezarlar─▒

30 Nisan 2021, S├Âzde Ermeni Soyk─▒r─▒m─▒n─▒n Var Olmayan Toplu Mezarlar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Osmanl─▒ ilk D├Ânemlerinde Neden Bat─▒ya Y├Âneldi?

Osmanl─▒ ilk D├Ânemlerinde Neden Bat─▒ya Y├Âneldi?

30 Nisan 2021, Osmanl─▒ ilk D├Ânemlerinde Neden Bat─▒ya Y├Âneldi? i├žin yorumlar kapal─▒
Tehcir, Soyk─▒r─▒m ve ABD

Tehcir, Soyk─▒r─▒m ve ABD

27 Nisan 2021, Tehcir, Soyk─▒r─▒m ve ABD i├žin yorumlar kapal─▒
“Paratoner Kemalettin Sami G├Âk├žen” ve Bursa

“Paratoner Kemalettin Sami G├Âk├žen” ve Bursa

25 Nisan 2021, “Paratoner Kemalettin Sami G├Âk├žen” ve Bursa i├žin yorumlar kapal─▒
Teknoloji ├ça─č─▒nda M├╝zik, M├╝zi─čimiz ve M├╝zik Emek├žileri

Teknoloji ├ça─č─▒nda M├╝zik, M├╝zi─čimiz ve M├╝zik Emek├žileri

25 Nisan 2021, Teknoloji ├ça─č─▒nda M├╝zik, M├╝zi─čimiz ve M├╝zik Emek├žileri i├žin yorumlar kapal─▒
Bizans Mutfa─č─▒ (4) Sebzeler-Zerzevat

Bizans Mutfa─č─▒ (4) Sebzeler-Zerzevat

25 Nisan 2021, Bizans Mutfa─č─▒ (4) Sebzeler-Zerzevat i├žin yorumlar kapal─▒
Bizans Mutfa─č─▒ (3) Ekmek, Yulaf Lapas─▒, Tah─▒llar

Bizans Mutfa─č─▒ (3) Ekmek, Yulaf Lapas─▒, Tah─▒llar

25 Nisan 2021, Bizans Mutfa─č─▒ (3) Ekmek, Yulaf Lapas─▒, Tah─▒llar i├žin yorumlar kapal─▒
Bizans Mutfa─č─▒ (2) G├╝nl├╝k ├ľ─č├╝n Say─▒s─▒

Bizans Mutfa─č─▒ (2) G├╝nl├╝k ├ľ─č├╝n Say─▒s─▒

25 Nisan 2021, Bizans Mutfa─č─▒ (2) G├╝nl├╝k ├ľ─č├╝n Say─▒s─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Bizans Mutfa─č─▒ (1)

Bizans Mutfa─č─▒ (1)

25 Nisan 2021, Bizans Mutfa─č─▒ (1) i├žin yorumlar kapal─▒
1950-1960 Y─▒llar─▒ Aras─▒ – Yerel Bas─▒nda U├žak Kazalar─▒

1950-1960 Y─▒llar─▒ Aras─▒ – Yerel Bas─▒nda U├žak Kazalar─▒

23 Nisan 2021, 1950-1960 Y─▒llar─▒ Aras─▒ – Yerel Bas─▒nda U├žak Kazalar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Macar Kaynaklar─▒na G├Âre Turan Co─črafyas─▒nda (Kuzey) Kafkasya

Macar Kaynaklar─▒na G├Âre Turan Co─črafyas─▒nda (Kuzey) Kafkasya

23 Nisan 2021, Macar Kaynaklar─▒na G├Âre Turan Co─črafyas─▒nda (Kuzey) Kafkasya i├žin yorumlar kapal─▒
2.600 Y─▒ll─▒k ─░skit Soylular─▒n─▒n Y├╝z├╝ Canland─▒r─▒ld─▒

2.600 Y─▒ll─▒k ─░skit Soylular─▒n─▒n Y├╝z├╝ Canland─▒r─▒ld─▒

23 Nisan 2021, 2.600 Y─▒ll─▒k ─░skit Soylular─▒n─▒n Y├╝z├╝ Canland─▒r─▒ld─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Kafkas Sava┼člar─▒ ve S├╝rg├╝n

Kafkas Sava┼člar─▒ ve S├╝rg├╝n

23 Nisan 2021, Kafkas Sava┼člar─▒ ve S├╝rg├╝n i├žin yorumlar kapal─▒
Kafkasya’da Tehlike Alt─▒ndaki Diller

Kafkasya’da Tehlike Alt─▒ndaki Diller

23 Nisan 2021, Kafkasya’da Tehlike Alt─▒ndaki Diller i├žin yorumlar kapal─▒
Ahi Evran ve Ahilik Gelene─či

Ahi Evran ve Ahilik Gelene─či

17 Nisan 2021, Ahi Evran ve Ahilik Gelene─či i├žin yorumlar kapal─▒
Ke┼či┼č Da─č─▒ndaki Zeus

Ke┼či┼č Da─č─▒ndaki Zeus

17 Nisan 2021, Ke┼či┼č Da─č─▒ndaki Zeus i├žin yorumlar kapal─▒
Kitap Binay─▒ ├çip Soka─č─▒ ├ľld├╝rd├╝ – Nitelik De─či┼čtiren Bursa

Kitap Binay─▒ ├çip Soka─č─▒ ├ľld├╝rd├╝ – Nitelik De─či┼čtiren Bursa

17 Nisan 2021, Kitap Binay─▒ ├çip Soka─č─▒ ├ľld├╝rd├╝ – Nitelik De─či┼čtiren Bursa i├žin yorumlar kapal─▒
Necip Faz─▒l ve Dersim Yalan─▒

Necip Faz─▒l ve Dersim Yalan─▒

17 Nisan 2021, Necip Faz─▒l ve Dersim Yalan─▒ i├žin yorumlar kapal─▒