Sivas KongresiÔÇÖnin 100. Y─▒ld├Ân├╝m├╝ (4-11 Eyl├╝l 1919)

Sivas KongresiÔÇÖnin 100. Y─▒ld├Ân├╝m├╝ (4-11 Eyl├╝l 1919)

Nevin BALTA

Gaziantep 1968, Gazi ├ťniversitesi ─░leti┼čim Fak├╝ltesi Gazetecilik ve Halkla ─░li┼čkiler B├Âl├╝m├╝ (1988) mezunu.
Gazi ├ťniversitesi Sosyal Bilimler Enstit├╝s├╝ Master Program─▒n─▒ 1992ÔÇÖde tamamlad─▒. T├╝rk Dil Kurumunun a├žt─▒─č─▒ s─▒nav─▒ kazanarak Uzman Yard─▒mc─▒l─▒─č─▒ kadrosuyla 1989ÔÇÖda i┼če ba┼člad─▒. 3 y─▒l sonra Uzman kadrosuna atand─▒.
TDKÔÇÖde Ki┼či Adlar─▒ S├Âzl├╝─č├╝ ├çal─▒┼čma Grubunda ve Dil Bilimi ve Dil Bilgisi Kolundaki ├žal─▒┼čmalara kat─▒ld─▒. T├╝rk Dili Dil ve Edebiyat Dergisi, T├╝rk D├╝nyas─▒ Dil ve Edebiyat Dergisi, T├╝rk Dili Ara┼čt─▒rmalar Y─▒ll─▒─č─▒ Belleten dergilerinin yay─▒na haz─▒rlanmas─▒nda g├Ârev ald─▒.├çe┼čitli gazete ve dergilerde; yer adlar─▒, dil, edebiyat, bas─▒n tarihi ve folklor konulu yaz─▒lar─▒ yay─▒mlanmaktad─▒r.
H├ólen T├╝rk Dil Kurumunda Uzman olarak g├Ârev yapmaktad─▒r.
Eserleri:
ÔÇó T├╝rk D─▒┼č Politikas─▒-Milliyetten Yans─▒malar, Lazet Ofset Yay─▒nlar─▒, 2005.
ÔÇó D├╝┼č├╝nce Okyanusu Mevlana, Kanguru Yay─▒nlar─▒, 2. bask─▒, Ankara 2008.
ÔÇó Gaziantep Yer Adlar─▒ ├ťzerine Bir ─░nceleme, Gaziantep Valili─či-─░l K├╝lt├╝r ve Turizm M├╝d├╝rl├╝─č├╝ Ortak Yay─▒n─▒, Gaziantep, 2010.
ÔÇó Anadolu Kad─▒n Ba┼čl─▒klar─▒, Alter Yay─▒nc─▒l─▒k, 2014.
ÔÇó Antep-Halep-┼×am ├ť├žgeninde Kuvay─▒ Milliye (Bask─▒ a┼čamas─▒nda).
ÔÇó E-Posta: NevinBalta@hotmail.com
Nevin BALTA

4 Eyl├╝l-11 Eyl├╝l Mill├« M├╝cadelenin temellerinin at─▒ld─▒─č─▒ Sivas KongresiÔÇÖnin 100. y─▒l d├Ân├╝m├╝. Ba─č─▒ms─▒zl─▒k sava┼č─▒m─▒z─▒n ve CumhuriyetimizÔÇÖin yap─▒ ta┼člar─▒ SivasÔÇÖta d├Â┼čendi. Mustafa Kemal Pa┼ča 208 g├╝n Mill├« M├╝cadeleyi SivasÔÇÖtan y├Ânetti.

Mustafa Kemal Atat├╝rk Sivas KongresiÔÇÖni a├žarken millet├že kurtulu┼č ├žaresinin ancak milletin kendi eliyle ger├žekle┼čece─čini, milletin ÔÇťnamusÔÇŁ ve ÔÇťistiklalÔÇŁini kurtarmak i├žin silaha sar─▒ld─▒─č─▒n─▒ s├Âyl├╝yordu. Mustafa Kemal Pa┼ča, vatan topraklar─▒n─▒n ─░tilaf DevletleriÔÇÖnin haks─▒z uygulamalar─▒, i┼čgal ve zul├╝mleri alt─▒nda inledi─či o g├╝nleri anlatt─▒─č─▒ tarihi konu┼čmas─▒nda; milletimizin tek v├╝cut oldu─čunu, y├╝zy─▒llard─▒r beri ba─č─▒ms─▒z ya┼čayan milletimizin yine ba─č─▒ms─▒z ya┼čama kararl─▒l─▒─č─▒nda oldu─čunu ┼č├Âyle ifade ediyordu:

ÔÇťSayg─▒de─čer Efendiler!

Vatan ve milletin kurtulu┼čunu hedefleyen mecburiyetler, sizleri bunca s─▒k─▒nt─▒ ve engellere ra─čmen SivasÔÇÖta toplad─▒. Kahramanca kararl─▒l─▒─č─▒n─▒z─▒ tebrik eder ve sizlere ho┼č geldiniz demekle mutlulu─čumu arz ederim.

Efendiler!
Muhterem heyetiniz kurtulu┼čla ilgili konu┼čmalar─▒na ba┼člamadan ├Ânce baz─▒ ┼čeyleri s├Âylemek i├žin izninizi rica ederim. Bilindi─či gibi mill├«yetler esas─▒na dayanan vaatler ├╝zerine 30 Ekim 1918 tarihinde ─░til├óf Devletleri ile m├╝tareke imzaland─▒. Milletimiz adaletli bir bar─▒┼ča kavu┼čaca─č─▒n─▒ ├╝mit etti. H├ólbuki ate┼čkesin h├╝k├╝mleri vatan ve milletimizin aleyhinde her g├╝n bir ┼čekilde k├Ât├╝ye kullanma, sald─▒r─▒ ve zorlama ┼čeklinde uyguland─▒. ─░til├óf DevletleriÔÇÖnden kuvvet alan memleketimizdeki H─▒ristiyan unsurlar, milletimizin onurunu k─▒rmak ve birli─čini bozmak i├žin ├ž─▒lg─▒nca hareketlere koyuldu. Bat─▒ AnadoluÔÇÖda ─░sl├ómÔÇÖ─▒n namus oca─č─▒n─▒n i├žine girmi┼č Yunan zalimleri, ─░tilaf DevletleriÔÇÖnin kay─▒ts─▒z bak─▒┼člar─▒ kar┼č─▒s─▒nda ├Âfkelerini canavarca uygulamaya ba┼člad─▒.
Do─čuda Ermeniler, K─▒z─▒l─▒rmakÔÇÖa kadar yay─▒lma haz─▒rl─▒klar─▒na ve ┼čimdiden s─▒n─▒rlar─▒m─▒za kadar dayanan katliam siyasetine ba┼člad─▒. Karadeniz sahillerimizde Pontus Krall─▒─č─▒ hayalinin ger├žekle┼čmesi i├žin bile ├žal─▒┼č─▒ld─▒. Adana, Antep, Mara┼č ve Konya havalisine kadar Antalya i┼čgal ve Trakya da i┼čgal b├Âlgesine dahil edildi.

┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Saltanat ve hil├ófet h├╝k├╝mdar saraylar─▒na kadar bo─čucu bir tarzda i┼čgal ile devletin can evinde yabanc─▒ tekeli ve zorbal─▒─č─▒ yerle┼čti ve b├╝t├╝n bu haks─▒z giri┼čimlere, merkez├« h├╝k├╗met, belki de tarihte bir e┼či daha g├Âr├╝lmemi┼č ┼čekilde katland─▒ ve daima zay─▒f ve aciz bir seviyede kald─▒. ─░┼čte bu durum milletimizi ┼čiddetli bir uyan─▒┼ča sevk etti. Art─▒k milletimiz pek g├╝zel anlad─▒ ki, ─░til├óf Devletleri, bu vatanda kutsal de─čerlerine ve gelece─čine sahip bir kudret ve mill├« iradenin var olmad─▒─č─▒ b├ót─▒l d├╝┼č├╝ncesine kap─▒ld─▒. Ve bu d├╝┼č├╝nce y├╝z├╝nden cans─▒z bir vatan, kans─▒z bir millet, neleri hak etmi┼čse ├žekinmeden onlar─▒ uygulamaya koyuldu. Buna kar┼č─▒ kadere raz─▒ olma ve teslimiyetin, tamamen yok olma facias─▒ndan ba┼čka bir sonu├ž vermeyece─či kanaati kuvvetlenmeye ba┼člad─▒.
Efendiler, milletimizin sizin gibi ayd─▒nlar─▒, mill├« onur ve haysiyet sahipleri, manzaran─▒n ├╝z├╝c├╝ karanl─▒─č─▒ndan dolay─▒ ├╝mitsizli─če kap─▒lmad─▒. ├ç├╝nk├╝ onlar bilirler ki, tarih bir milletin varl─▒─č─▒n─▒, hakk─▒n─▒ hi├žbir zaman ink├ór edemez. ├ç├╝nk├╝ onlar kuvvetli bir iman ile inanm─▒┼člard─▒r ki, bir yalanc─▒ perdenin arkas─▒ndan vatan ve milletimiz aleyhinde verilen h├╝k├╝mler, ortaya s├╝r├╝len kanaatler muhakkak iflasa mahk├╗mdur.

┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Efendiler, ─░til├óf DevletleriÔÇÖnin haks─▒zl─▒klar─▒ ve merkez├« h├╝k├╗metin zaaf ve acizli─či kar┼č─▒s─▒nda milletimizin varl─▒─č─▒n─▒ ispat ve fiil├« sald─▒r─▒lara kar┼č─▒ namus ve istikl├ólini fiilen savunmak karar─▒n─▒ vermek zorunda kald─▒. Takip edildi─či ┼čekliyle: Do─čuda sona eren harbin t├╝rl├╝ zorluk ve ├╝z├╝nt├╝lerini g├Ârm├╝┼č ve ├Âzellikle Ermenilerin vah┼čet ve zul├╝mlerine sahne olmu┼č yasl─▒ hudut vil├óyetlerimiz, namus ve mill├« ba─č─▒ms─▒zl─▒─č─▒ kurtarmak amac─▒yla M├╝dafaa-i Hukuk-i Mill├«ye, Muhafaza-i Hukuk-i Mill├«ye Cemiyetleri kurdular. Do─čudan ve g├╝neyden tehlike hisseden Diyarbak─▒r vil├óyetimizde de M├╝dafaa-i Vatan Cemiyeti (Vatan─▒ Savunma Derne─či) kuruldu.
Bat─▒da Yunanl─▒lar─▒n olabilecek sald─▒r─▒lar─▒na kar┼č─▒ kurulan M├╝dafaa-i Hukuk-i Mill├«ye Cemiyeti, Yunanl─▒lar─▒n sevgili topraklar─▒m─▒za ayak basmas─▒ ├╝zerine ilhak─▒ topraklar─▒m─▒z─▒ (Yunan) topraklar─▒na katmalar─▒na engel olmak i├žin ayakland─▒lar.

TrakyaÔÇÖda, KilikyaÔÇÖda ve her tarafta mill├« cemiyetler olu┼čtu. K─▒saca bat─▒dan ve do─čudan y├╝kselen milletin sesi, AnadoluÔÇÖnun en ─▒ss─▒z k├Â┼česinde yank─▒ uyand─▒rd─▒. Bundan dolay─▒ mill├« cemiyetler, d├╝┼čmanlar─▒n esaret boyunduru─čuna girmemek amac─▒yla mill├« vicdan─▒n azim ve iradesinden do─čmu┼č tek te┼čkil├ót oldu. Bu sayede as─▒rlardan beri ba─č─▒ms─▒z ya┼čayan milletimiz varl─▒─č─▒n─▒ d├╝nyaya g├Âstermeye ba┼člad─▒.

Efendiler, millet├že kurtulu┼č ├žaresinin ancak milletin kendi ruhundan ┼čekillenerek do─čaca─č─▒ fikri anla┼č─▒l─▒nca, a├ž─▒k tehlikeler kar┼č─▒s─▒nda bulunan Do─ču Anadolu illeri Erzurum KongresiÔÇÖni d├╝zenledi. Bu s─▒rada yap─▒lan haberle┼čme, devam eden olaylar ve mecburiyetler ile de vatan─▒n tamam─▒n─▒n kurtulu┼čunu ama├ž edinen Sivas Kongresi, bug├╝n sayg─▒de─čer HeyetinizÔÇÖin ortaya koydu─ču Genel Kongre 21 Haziran 1919ÔÇÖda kararla┼čt─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r.
Efendiler, burada Y├╝ce HeyetinizÔÇÖe b├╝y├╝k ├╝z├╝nt├╝lerimle s├Âyleyece─čim ki, memleketin ve milletin kutsal de─čerlerine g├╝ven hissi vermede beceriksizlik ve miskinlikten ba┼čka bir g├╝├ž g├Âsterememi┼č olan merkez├« h├╝k├╗met, milletin sesini bo─čmak, milletin ortak ba─člar─▒n─▒ k─▒rmak ve bu ┼čekilde milleti daima ma─čl├╗p g├Âstermek gibi ancak d├╝┼čmanlar─▒m─▒z─▒n ├ž─▒kar─▒na say─▒lacak hareketlerin yi─čitli─čini tak─▒nd─▒. Bu durum tarihimizde do─čal olarak merkez├« h├╝k├╗metin hesab─▒na ├žok ┼č├╝pheli bir devirdir.
Te┼čekk├╝r olunur ki Efendiler, millet ve mill├« g├╝c├╝n tek koruyucusu olan namuslu ordumuz, merkez├« h├╝k├╗meti uyararak zararlar─▒ sonu├žsuz b─▒rakm─▒┼čt─▒r. B├Âylelikle k├Ât├╝ etkiler baz─▒ gecikmelere neden olmu┼čtur.
Hat─▒rlars─▒n─▒z ki, Sivas Genel KongresiÔÇÖne kat─▒lmalar─▒ i├žin 22 HaziranÔÇÖda ger├žekle┼čen davetiyede Erzurum KongresiÔÇÖnden bahsedilerek toplant─▒n─▒n 10 TemmuzÔÇÖda yap─▒lmas─▒ kabul edilmi┼čti. Bat─▒ AnadoluÔÇÖdan kat─▒lan delegelerin bu zamana kadar SivasÔÇÖa varabilecekleri tahmin edilerek Erzurum kongre heyeti ├╝yelerinin de SivasÔÇÖtaki genel toplant─▒ya kat─▒labilmelerinin m├╝mk├╝n oldu─ču d├╝┼č├╝n├╝lm├╝┼čt├╝. Halbuki Sivas KongresiÔÇÖnin toplanmas─▒ ancak bug├╝n ger├žekle┼čti. Aradan bir aydan fazla zaman ge├žti. Bu uzun s├╝re i├žinde, Erzurum Kongresi heyetinin beklenilmesinde ise, zaten bilinen ve ortak olan as─▒l ama├žlar ve esas noktalar ├╝zerinde g├Âr├╝┼čmeleri y├╝r├╝tmek ve kararlar─▒ kabul etmek uygun g├Âr├╝ld├╝. Ve sonra da temsilcilerin se├žildikleri yerlere d├Ânmeleriyle kararla┼čt─▒r─▒lan ┼čeylerin uygulanmaya ba┼članmas─▒ tercih edildi. Fakat Kongre Genel KurulÔÇÖu, Do─ču Anadolu ad─▒na Sivas KongresiÔÇÖnde haz─▒r bulunmak ├╝zere Heyet-i TemsiliyeÔÇÖden (Temsilciler Kurulu) bir heyetin te┼čkil edilmesine karar verdi.
Erzurum KongresiÔÇÖnin bildirisi ve nizamnamesi h├╝k├╝mlerinden ba┼čka gizli kalm─▒┼č hi├žbir karar yoktur. Yaln─▒z Sadrazam Ferit Pa┼čan─▒n Paris seyahatinden d├Ân├╝┼č├╝nde AnadoluÔÇÖda kar─▒┼č─▒kl─▒k oldu─ču hakk─▒nda yay─▒nlad─▒─č─▒ genelgesi, kongrece b├╝y├╝k ├╝z├╝nt├╝ ile okunmu┼č ve bu ger├žek d─▒┼č─▒ ve memleketin ve milletin ├ž─▒karlar─▒na zararl─▒ olan ve dikkatsizce haz─▒rlanan bu bildirinin derhal yalanlanmas─▒ kendisinden ┼čiddetle istenmi┼čtir. Bir de milletvekili se├žimlerinin ├žabukla┼čt─▒r─▒lmas─▒ istenmi┼čtir. Erzurum Kongresi, yaln─▒z Do─ču Anadolu temsilcilerinden olu┼čtu─ču i├žin yetkilerinin bu daire ile s─▒n─▒rl─▒ oldu─ču g├Âz ├Ân├╝nde tutulmu┼čtur. Ancak bu, Bat─▒ Anadolu ve Rumeli temsilcilerinin kat─▒lmas─▒ ile ger├žekle┼čecek ve b├╝t├╝n yetkilerin kullan─▒lmas─▒, de─čerli HeyetinizÔÇÖin olu┼čmas─▒ ┼čart─▒na ba─čl─▒ olacakt─▒r. Hatta bu nedenden Do─ču AnadoluÔÇÖdaki mill├« cemiyetlerin birle┼čmesinden do─čan k├╝tleye unvan verirken Do─ču Anadolu kayd─▒ konuldu. Genellikle ÔÇťAnadolu M├╝dafaa-i Hukuk CemiyetiÔÇŁ yahut ÔÇťAnadolu- Rumeli M├╝dafaa-i Hukuk CemiyetiÔÇŁ (Anadolu- Rumeli Haklar─▒n─▒ Savunma Derne─či) genel ad─▒n─▒n kullan─▒lmas─▒, b├╝t├╝n milletin hukuku ad─▒na kendini yetkili g├Ârmesi do─čru olmazd─▒. Bu durumda ─░stanbulÔÇÖda oldu─ču gibi, be┼č on ki┼činin bir araya gelerek b├╝t├╝n milletin yetkili vekilleriymi┼č gibi, as─▒l yetki sahibi olan milletle ilgisiz bir te┼čebb├╝s mahiyetinde olabilirdi.
Bununla beraber Efendiler, Erzurum Kongresi, b├╝t├╝n ├╝lkenin ve milletin anla┼č─▒p birle┼čme noktas─▒nda Do─ču Anadolu illerimiz ve di─čer illerimizde her konuda birlikte hareket etme bilincinde olmay─▒ temel kabul etmi┼čtir. Bununla beraber y├╝ce huzurunuzda kabul edilmi┼č olan bu Sivas Genel Kongremiz, vatan─▒m─▒z─▒n ve milletimizin tek v├╝cut oldu─čunu gerekti─či gibi dile getirip ispatlayacak esaslar─▒ a├ž─▒klam─▒┼čt─▒r.

Efendiler, Millet MeclisiÔÇÖnin toplanmas─▒ i├žin ├Âteden beri g├Âsterilen mill├« gayretler kar┼č─▒s─▒nda ─░stanbul H├╝k├╗metiÔÇÖnin ilk g├╝nden beri tak─▒nd─▒─č─▒ ilgisiz, sonradan dik kafal─▒ca ve Kanun-─▒ EsasiÔÇÖye (Anayasa) b├╝t├╝n├╝ ile z─▒t hareketleri, son g├╝nlerde mill├« cereyan─▒n etkisiyle daha uysal bir duruma girmi┼čtir. Se├žimlere emir verildi─čini biliyorsunuz. Bunun ger├žekle┼čmesini AllahÔÇÖ─▒n izniyle b├╝y├╝k kararl─▒l─▒─č─▒n─▒z ve cesaretiniz ortaya koyacakt─▒r. Ancak bundan ├Ânceki olaylar─▒n evrelerinde ├žoklukla veya ferdi olarak yabanc─▒ mandaterlikleri gibi do─črudan do─čruya hayat ve ba─č─▒ms─▒zl─▒─č─▒m─▒z─▒ ilgilendiren ├Ânemli bir mesele s├Âz konusu olmaktad─▒r.
Mill├« MeclisÔÇÖin hen├╝z toplanmam─▒┼č oldu─ču bir s─▒rada (d├╝┼čman taraf─▒ndan) ku┼čat─▒lm─▒┼č ve ba─č─▒ms─▒zl─▒─č─▒n─▒ kaybetmi┼č ─░stanbul H├╝k├╗metiÔÇÖnin tek ba┼č─▒na ve kanun d─▒┼č─▒ bir karar─▒ veya isteklere/├ž─▒karlara ayk─▒r─▒ baz─▒ d─▒┼č ├Ânerilere boyun e─čip kabul etmeleri ihtim├óline kar┼č─▒, Erzurum ve Sivas Kongrelerinin mill├« ruhu temsil eden birbiri pe┼či s─▒ra toplant─▒lar─▒, muhakkak iyiye al├ómettir. A├ž─▒klamalar─▒m son bulurken vatan ve milletin kurtulu┼č zaferi amac─▒na ba─čl─▒ olan heyetimizin ba┼čar─▒l─▒ olmas─▒n─▒ AllahÔÇÖtan dilerim
.ÔÇŁ

Manda Taraftarlar─▒ v e T─▒bbiyeli HikmetÔÇÖin ─░syan─▒

Sivas KongresiÔÇÖne kat─▒lanlar─▒n b├╝y├╝k ├žo─čunlu─ču o g├╝nlerde T├╝rk vatan─▒n─▒n ba─č─▒ms─▒zl─▒─č─▒na kavu┼čaca─č─▒na inanm─▒yordu. Baz─▒ delegeler T├╝rkiyeÔÇÖnin birka├ž devlet elinde par├žalanmas─▒n─▒ de─čil, bir devletin manda ve himayesinde kalmas─▒n─▒ ehven-i ┼čer yani k├Ât├╝n├╝n iyisi olarak g├Âr├╝yordu. Mustafa Kemal Pa┼ča bu g├Âr├╝┼če kar┼č─▒ ├ž─▒kt─▒ ve delegelerle g├Âr├╝┼čmek i├žin bir toplant─▒ d├╝zenledi. Kalabal─▒─č─▒n aras─▒nda T─▒bbiyeli Hikmet de vard─▒. ─░stanbulÔÇÖdan gelen delegeler ─▒srarla manda taraftar─▒ idi. Arkalardan Hikmet sesini y├╝kseltti ve ┼č├Âyle dedi:

ÔÇť Pa┼čam delegesi oldu─čum t─▒bbiyeliler beni buraya ba─č─▒ms─▒zl─▒k davam─▒z─▒ ba┼čar─▒ya ula┼čt─▒rmak yolundaki ├žal─▒┼čmaya kat─▒lmak ├╝zere g├Ânderdi. Manday─▒ kabul edemem. E─čer kabul edecek olanlar varsa ve bunlar kim olursa olsun, kar┼č─▒ ├ž─▒kar─▒z ve ┼čiddetle reddederiz. Siz de manda fikrini kabul ederseniz, sizi de reddederiz.ÔÇŁ

Bu kararl─▒ duru┼č Mustafa Kemal Pa┼čaÔÇÖy─▒ son derece memnun etti. Belki ona kuvvet verdi ve dedi ki:
ÔÇť Evl├ót m├╝sterih ol. Sizin gibi gen├žlerle iftihar ediyorum. Biz az─▒nl─▒kta kalsak dahi manday─▒ kabul etmeyece─čiz. Parolam─▒z tektir ve de─či┼čmez: Ya istikl├ól, Ya ├Âl├╝m.ÔÇŁ

Sivas kongresinde T─▒bbiyeli Hikmet gibi delegelerin ve Atat├╝rkÔÇÖ├╝n sars─▒lmaz iman─▒ ile manda ve himaye kabul edilmemi┼č, ÔÇťya ba─č─▒ms─▒zl─▒k, ya ├Âl├╝mÔÇŁ denilerek d├╝┼čmanlar─▒n ├╝zerine y├╝r├╝nm├╝┼č ve zafere ula┼č─▒lm─▒┼čt─▒r.

T├╝rkiye Atat├╝rk gibi dahi bir lider ve onun etraf─▒nda kenetlenen T─▒bbiyeli Hikmet gibi kahraman evlatlar─▒ sayesinde vatan─▒n─▒ d├╝┼čmanlardan kurtarm─▒┼č ve ba─č─▒ms─▒zl─▒─č─▒na kavu┼čmu┼čtur. Onlar─▒ rahmet ve minnetle an─▒yoruz.

Sivas Kongresi’nde Al─▒nan Kararlar Nelerdir?

– Osmanl─▒ Devleti ile itilaf Devletleri aras─▒nda yap─▒lan Ate┼čkes Anla┼čmas─▒ÔÇÖn─▒n imzaland─▒─č─▒ 30 Ekim 1918 tarihindeki s─▒n─▒rlar─▒m─▒z i├žinde kalan ve her noktas─▒nda ├žok b├╝y├╝k bir ─░sl├óm ├žo─čunlu─čunun bulundu─ču Osmanl─▒ ├╝lkesinin par├žalar─▒ birbirinden ve Osmanl─▒ toplulu─čundan par├žalanamaz ve hi├žbir sebeple ayr─▒lmaz bir b├╝t├╝nd├╝r. Bu ├╝lkede ya┼čayan b├╝t├╝n M├╝sl├╝man halklar, birbirine kar┼č─▒l─▒kl─▒ h├╝rmet ve fedak├órl─▒k duygular─▒yla dolu, birbirlerinin ─▒rk├« ve sosyal haklar─▒na sayg─▒l─▒, ya┼čad─▒klar─▒ muhitin ┼čartlar─▒na tam olarak riayetk├ór ├Âz karde┼čtirler.

– Osmanl─▒ toplumunun b├╝t├╝nl├╝─č├╝, milli istiklalimizin sa─članmas─▒, Hil├ófet ve Saltanat y├╝ce makam─▒n─▒n dokunulmazl─▒─č─▒ i├žin Kuva-y─▒ milliyeÔÇÖyi etkili ve milli iradeyi h├ókim k─▒lmak esast─▒r.

– Osmanl─▒ topraklar─▒n─▒n herhangi bir par├žas─▒na kar┼č─▒ yap─▒lacak m├╝dahale ve i┼čgale ve ├Âzellikle vatan─▒m─▒z i├žinde m├╝stakil birer Rumluk ve Ermenilik kurulmas─▒na y├Ânelik hareketlere kar┼č─▒, Ayd─▒n, Manisa ve Bal─▒kesir Cephelerindeki milli cihatlarda oldu─ču gibi, elbirli─čiyle savunma ve direnme esas─▒ me┼čru kabul edilmi┼čtir.

– ├ľteden beri ayn─▒ vatan i├žinde birlikte ya┼čad─▒─č─▒m─▒z, b├╝t├╝n gayr-i m├╝slim az─▒nl─▒klar─▒n her t├╝rl├╝ haklar─▒ b├╝t├╝n├╝yle mahfuz bulundu─čundan, bu az─▒nl─▒klara siyas├« egemenlik ve toplumsal dengemizi bozacak imtiyazlar verilmesi kabul edilmeyecektir.

– Osmanl─▒ H├╝k├╝meti bir d─▒┼č bask─▒ kar┼č─▒s─▒nda memleketimizin herhangi bir par├žas─▒n─▒ terk ve ihmal etmek zorunda kal─▒rsa, Hilafet ve Saltanat makam─▒ ile vatan ve milletin dokunulmazl─▒─č─▒n─▒ ve b├╝t├╝nl├╝─č├╝n├╝ sa─člayacak her t├╝rl├╝ tedbir ve kararlar al─▒nm─▒┼čt─▒r.

– ─░tilaf DevletleriÔÇÖnce Ate┼čkes Anla┼čmas─▒ÔÇÖn─▒n imzaland─▒─č─▒ 30 Ekim 1918 tarihindeki s─▒n─▒rlar─▒m─▒z i├žinde kal─▒p ─░sl├óm ├žo─čunlu─čunun oturmakta oldu─ču, k├╝lt├╝r ve medeniyet ├╝st├╝nl├╝─č├╝n├╝n M├╝sl├╝manlarda bulundu─ču ve bir b├╝t├╝n te┼čkil eden vatan topraklar─▒n─▒n taksimi g├Âr├╝┼č├╝nden b├╝sb├╝t├╝n vazge├žip, bu topraklar ├╝zerindeki tarihi, ─▒rki, dini ve co─črafi haklar─▒m─▒za riayet edilmesine ve buna ayk─▒r─▒ te┼čebb├╝slere son verilmesine ve b├Âylece hakka ve adalete dayal─▒ bir karar al─▒nmas─▒n─▒ bekleriz.

– Milletimiz insani, muas─▒r (├ža─čda┼č) gayeleri y├╝celtir, teknik, s─▒na├« ve ekonomik durumu ve ihtiyac─▒m─▒z─▒ takdir eder. B├Âylece devlet ve milletimizin i├ž ve d─▒┼č ba─č─▒ms─▒zl─▒─č─▒ ve vatan─▒m─▒z─▒n b├╝t├╝nl├╝─č├╝ sakl─▒ kalmak ┼čart─▒yla, alt─▒nc─▒ maddede yaz─▒l─▒ s─▒n─▒rlar i├žinde, milliyet esaslar─▒na sayg─▒l─▒ olan ve memleketimize kar┼č─▒ istila emeli g├╝tmeyen herhangi bir devletin teknik, s─▒na├«, ekonomik yard─▒m─▒n─▒ memnuniyetle kar┼č─▒lar─▒z. Bu adaletli ve insani ┼čartlar─▒(─▒n ger├žekle┼čmesi), bir bar─▒┼č─▒n acilen kararla┼čt─▒r─▒lmas─▒, insanl─▒─č─▒n selameti ve d├╝nyan─▒n esenli─či ad─▒na, en has milli emelimizdir.

-Milletlerin kendi gelece─čini bizzat kendilerinin tayin etti─či bu tarihi d├Ânemde ─░stanbul H├╝k├╝metiÔÇÖnin de milli iradeye ba─čl─▒ olmas─▒ zaruridir. ├ç├╝nk├╝ milli iradeye dayanmayan herhangi bir h├╝k├╝metin keyfi kararlar─▒na millet├že ba┼č e─čilmedi─či gibi, b├Âyle kararlar─▒n d─▒┼čta da muteber olmad─▒─č─▒ ve olamayaca─č─▒, ┼čimdiye kadar ge├žen olaylarla ve sonu├žlarla ortaya ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. B├Âylece, milletin i├žinde bulundu─ču s─▒k─▒nt─▒ ve endi┼čeden kurtulmak ├žarelerine bizzat ba┼čvurmas─▒na gerek kalmadan, ─░stanbul H├╝k├╝metiÔÇÖnin milli meclisi hemen ve hi├ž zaman yitirmeden toplamas─▒ ve b├Âylece milletin, memleketin gelece─či ├╝zerinde alaca─č─▒ b├╝t├╝n kararlar─▒ milli meclisin denetimine sunmas─▒ mecburidir.

– Vatan ve milletimizin maruz kald─▒─č─▒ zul├╝m ve elemler ile ve hepsi ayn─▒ ama├ž ve maksatla milli vicdandan do─čan vatansever ve milli cemiyetlerin birle┼čmesinden olu┼čan genel topluluk, bu kez ÔÇťAnadolu ve Rumeli M├╝dafaa-i Hukuk CemiyetiÔÇŁ ad─▒n─▒ alm─▒┼čt─▒r. Bu cemiyet her t├╝rl├╝ particilik ak─▒mlar─▒ndan ve ┼čahsi ihtiraslardan uzakt─▒r ve ar─▒nm─▒┼čt─▒r. B├╝t├╝n M├╝sl├╝man vatanda┼člar─▒m─▒z bu CemiyetÔÇÖin tabii ├╝yeleridir.

– Anadolu ve Rumeli M├╝dafaa-i Hukuk CemiyetiÔÇÖnin 4 Eyl├╝l 1919 tarihinde SivasÔÇÖta toplanan Genel Kongresi taraf─▒ndan, mukaddes maksad─▒ takip ve genel te┼čkilat─▒ idare etmek i├žin bir Heyet-i Temsiliye se├žilmi┼č ve k├Âylerden il merkezlerine kadar b├╝t├╝n milli te┼čkilatlar takviye edilmi┼č ve birle┼čtirilmi┼čtir.

  • Nevin BALTA

110 total views, 1 views today

Nevin BALTA

Nevin BALTA

Gaziantep 1968, Gazi ├ťniversitesi ─░leti┼čim Fak├╝ltesi Gazetecilik ve Halkla ─░li┼čkiler B├Âl├╝m├╝ (1988) mezunu. Gazi ├ťniversitesi Sosyal Bilimler Enstit├╝s├╝ Master Program─▒n─▒ 1992ÔÇÖde tamamlad─▒. T├╝rk Dil Kurumunun a├žt─▒─č─▒ s─▒nav─▒ kazanarak Uzman Yard─▒mc─▒l─▒─č─▒ kadrosuyla 1989ÔÇÖda i┼če ba┼člad─▒. 3 y─▒l sonra Uzman kadrosuna atand─▒. TDKÔÇÖde Ki┼či Adlar─▒ S├Âzl├╝─č├╝ ├çal─▒┼čma Grubunda ve Dil Bilimi ve Dil Bilgisi Kolundaki ├žal─▒┼čmalara kat─▒ld─▒. T├╝rk Dili Dil ve Edebiyat Dergisi, T├╝rk D├╝nyas─▒ Dil ve Edebiyat Dergisi, T├╝rk Dili Ara┼čt─▒rmalar Y─▒ll─▒─č─▒ Belleten dergilerinin yay─▒na haz─▒rlanmas─▒nda g├Ârev ald─▒. ├çe┼čitli gazete ve dergilerde; yer adlar─▒, dil, edebiyat, bas─▒n tarihi ve folklor konulu yaz─▒lar─▒ yay─▒mlanmaktad─▒r. H├ólen T├╝rk Dil Kurumunda Uzman olarak g├Ârev yapmaktad─▒r. Eserleri: ÔÇó T├╝rk D─▒┼č Politikas─▒-Milliyetten Yans─▒malar, Lazet Ofset Yay─▒nlar─▒, 2005. ÔÇó D├╝┼č├╝nce Okyanusu Mevlana, Kanguru Yay─▒nlar─▒, 2. bask─▒, Ankara 2008. ÔÇó Gaziantep Yer Adlar─▒ ├ťzerine Bir ─░nceleme, Gaziantep Valili─či-─░l K├╝lt├╝r ve Turizm M├╝d├╝rl├╝─č├╝ Ortak Yay─▒n─▒, Gaziantep, 2010. ÔÇó Anadolu Kad─▒n Ba┼čl─▒klar─▒, Alter Yay─▒nc─▒l─▒k, 2014. ÔÇó Antep-Halep-┼×am ├ť├žgeninde Kuvay─▒ Milliye (Bask─▒ a┼čamas─▒nda). ÔÇó E-Posta: NevinBalta@hotmail.com

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:

B─░RDE BUNLARA BAKIN

  • ├çOK OKUNAN
  • YEN─░
Siyasi Oryantalizm-T├╝rkiyat Genelinde Azerbaycan ┼×inasl─▒k

Siyasi Oryantalizm-T├╝rkiyat Genelinde Azerbaycan ┼×inasl─▒k

13 Eyl├╝l 2019, Siyasi Oryantalizm-T├╝rkiyat Genelinde Azerbaycan ┼×inasl─▒k i├žin yorumlar kapal─▒
Hititlerin 3200 Y─▒ll─▒k Yaz─▒l─▒kaya Tap─▒na─č─▒n─▒n S─▒rr─▒ ├ç├Âz├╝ld├╝

Hititlerin 3200 Y─▒ll─▒k Yaz─▒l─▒kaya Tap─▒na─č─▒n─▒n S─▒rr─▒ ├ç├Âz├╝ld├╝

13 Eyl├╝l 2019, Hititlerin 3200 Y─▒ll─▒k Yaz─▒l─▒kaya Tap─▒na─č─▒n─▒n S─▒rr─▒ ├ç├Âz├╝ld├╝ i├žin yorumlar kapal─▒
Topkaral─▒lar

Topkaral─▒lar

9 Eyl├╝l 2019, Topkaral─▒lar i├žin yorumlar kapal─▒
Hristiyan Bat─▒’n─▒n Atilla Nefreti

Hristiyan Bat─▒’n─▒n Atilla Nefreti

9 Eyl├╝l 2019, Hristiyan Bat─▒’n─▒n Atilla Nefreti i├žin yorumlar kapal─▒
Ortak Halk K├╝lt├╝r├╝ Kodlar─▒ ─░tibar─▒yle Kafkasya (K─▒r─▒m-Kuzey-G├╝ney Kafkasya) ve Anadolu

Ortak Halk K├╝lt├╝r├╝ Kodlar─▒ ─░tibar─▒yle Kafkasya (K─▒r─▒m-Kuzey-G├╝ney Kafkasya) ve Anadolu

9 Eyl├╝l 2019, Ortak Halk K├╝lt├╝r├╝ Kodlar─▒ ─░tibar─▒yle Kafkasya (K─▒r─▒m-Kuzey-G├╝ney Kafkasya) ve Anadolu i├žin yorumlar kapal─▒
S├Âylemi┼čÔÇÖin Kazlar─▒ AyazÔÇÖ─▒n Hamamlar─▒

S├Âylemi┼čÔÇÖin Kazlar─▒ AyazÔÇÖ─▒n Hamamlar─▒

9 Eyl├╝l 2019, S├Âylemi┼čÔÇÖin Kazlar─▒ AyazÔÇÖ─▒n Hamamlar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
─░zmir’in ─░┼čgali ve Yeni┼čehir ├çevresindeki Protestolar

─░zmir’in ─░┼čgali ve Yeni┼čehir ├çevresindeki Protestolar

9 Eyl├╝l 2019, ─░zmir’in ─░┼čgali ve Yeni┼čehir ├çevresindeki Protestolar i├žin yorumlar kapal─▒
T├╝rk Bas─▒n Tarihinden Notlar ve ─░brahim ┼×inasi EfendiÔÇÖnin Gazetecili─či

T├╝rk Bas─▒n Tarihinden Notlar ve ─░brahim ┼×inasi EfendiÔÇÖnin Gazetecili─či

5 Eyl├╝l 2019, T├╝rk Bas─▒n Tarihinden Notlar ve ─░brahim ┼×inasi EfendiÔÇÖnin Gazetecili─či i├žin yorumlar kapal─▒
Sivas KongresiÔÇÖnin 100. Y─▒ld├Ân├╝m├╝ (4-11 Eyl├╝l 1919)

Sivas KongresiÔÇÖnin 100. Y─▒ld├Ân├╝m├╝ (4-11 Eyl├╝l 1919)

5 Eyl├╝l 2019, Sivas KongresiÔÇÖnin 100. Y─▒ld├Ân├╝m├╝ (4-11 Eyl├╝l 1919) i├žin yorumlar kapal─▒
Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒?

Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒?

20 A─čustos 2019, Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒? i├žin yorumlar kapal─▒