Antik ├ça─č Kaynaklar─▒nda Bursa

Antik ├ça─č Kaynaklar─▒nda Bursa

Alper CAN

1971 y─▒l─▒nda ErzurumÔÇÖda do─čdu. 42 y─▒ld─▒r BursaÔÇÖda ya┼č─▒yor.
1996ÔÇÖda Hacettepe ├ťniversitesi Di┼č Hekimli─či Fak├╝ltesiÔÇÖnden mezun oldu, serbest di┼č hekimi olarak ├žal─▒┼č─▒yor.
2009ÔÇÖda ├çanakkale Onsekiz Mart ├ťniversitesi Sosyal Bilimler Enstit├╝s├╝ Arkeoloji B├Âl├╝m├╝ y├╝ksek lisans program─▒ndan mezun oldu. Ayn─▒ y─▒l Uluda─č ├ťniversitesi Sosyal Bilimler Enstit├╝s├╝ Tarih b├Âl├╝m├╝nde ba┼člad─▒─č─▒ doktora e─čitimini yar─▒da b─▒rakt─▒. 2003ÔÇÖte Nil├╝fer Kent Konseyi g├Ân├╝ll├╝s├╝ oldu. Bu kurumda tarih, felsefe, edebiyat alan─▒ndaki ├žal─▒┼čmalar─▒ grupla birlikte s├╝rd├╝r├╝yor.
BursaÔÇÖn─▒n k├╝lt├╝r sanat alanlar─▒n─▒ kapsayan internet sitesinin(www.bursadakultur.org) 12 senedir yay─▒nc─▒s─▒.
ÔÇťAntik ├ça─č S├Âzl├╝─č├╝ÔÇŁ ve ÔÇťKadim BursaÔÇŁ ad─▒nda iki kitap yay─▒nlad─▒.
e-posta: alperca@hotmail.com
Alper CAN

Antik ├ça─čda, M.├ľ. 2. y├╝zy─▒l ba┼člar─▒nda Prousa ad─▒yla kurulan kentimizden antik yazarlar─▒n pek az bir k─▒sm─▒ bahseder. Me┼čhur yazarlardan Homeros, Ksenophon, Heredotos ve ThukydidesÔÇÖin d├Âneminde hen├╝z kurulmam─▒┼č oldu─ču i├žin, Strabon, Titus Livius ve PausaniasÔÇÖ─▒n d├Âneminde ise kurulmu┼č olmas─▒na kar┼č─▒n denizden i├žeride k├╝├ž├╝k bir yerle┼čim oldu─ču i├žin Bursa pek az ilgi ├žekmi┼čtir. AnadoluÔÇÖdaki pek ├žok yerle┼čim hakk─▒nda ayr─▒nt─▒l─▒ bilgi veren Strabon (M.├ľ. 64- M.S. 21) BursaÔÇÖdan sadece ÔÇťMysia OlymposÔÇÖu eteklerinde kurulmu┼č olan bir yerle┼čimÔÇŁ olarak bahseder(1). Buna kar┼č─▒n kentin KroisosÔÇÖa (├Âl├╝m├╝ M.├ľ. 546) kar┼č─▒ sava┼čan Prusias (M.├ľ. 230- 182) d├Âneminde kurulmu┼č oldu─čunu s├Âylemesi, g├╝n├╝m├╝ze de─čin ├ž├Âz├╝lememi┼č bir ├želi┼čkidir. BursaÔÇÖdan bahsetme konusunda biraz daha c├Âmert olan Ya┼čl─▒ Plinius (M.S. 23-79) ise kentin kurulu┼čunda Kartacal─▒ komutan HannibalÔÇÖin (M.├ľ. 247-182) katk─▒s─▒n─▒ belirtir(2). Onun bu beyan─▒ sonraki yazarlar taraf─▒ndan da benimsenip s├╝rd├╝r├╝lm├╝┼čt├╝r.

BursaÔÇÖn─▒n antik yazarlar taraf─▒ndan neden az incelendi─či d├╝┼č├╝n├╝ld├╝─č├╝nde akla ilk gelen etken kentin ├Âl├že─čidir. Bursa Osmanl─▒lar taraf─▒ndan fethedilene de─čin Hisar b├Âlgesi ile mahdut kalm─▒┼č bir yerle┼čimdir. Deniz k─▒y─▒s─▒nda yer almad─▒─č─▒ i├žin i┼člek ticari rotalar─▒n uza─č─▒ndad─▒r. Kara yollar─▒ a├ž─▒s─▒ndan da b├╝y├╝k rotalar─▒n uza─č─▒ndad─▒r. EfesÔÇÖte ba┼člay─▒p SusaÔÇÖda sonlanan Kral Yolu BursaÔÇÖn─▒n ├žok uza─č─▒ndan ge├žer. ─░talya anakaras─▒n─▒n g├╝neydo─čusunda ba┼člay─▒p BalkanlarÔÇÖ─▒ a┼čt─▒ktan sonra ByzantionÔÇÖda sonlanan b├╝y├╝k Roma yolu, Via Egtania da BursaÔÇÖya do─čru uzanmaz. Antik ├ça─čda H─▒ristiyanlar─▒n hacca kara yolu ile gitmeleri hen├╝z yo─čun ┼čekilde ger├žekle┼čmedi─či i├žin ─░znikÔÇÖten ge├žen bu hac yolu dolay─▒s─▒yla BursaÔÇÖn─▒n merak ├žekmesi de s├Âz konusu olmam─▒┼čt─▒r. Ancak daha k├╝├ž├╝k b├Âlgesel yollar kentimizden ge├žer. ├ľrne─čin ─░znikÔÇÖten KyzikosÔÇÖa giden bir yol ya da GemlikÔÇÖten Boz├╝y├╝k ve Eski┼čehirÔÇÖe giden Via Harmanlar yolu(3).

Kentle┼čmenin ilk ad─▒mlar─▒n─▒n at─▒ld─▒─č─▒ Antik ├ça─čda baz─▒ kentlerin talihleri yaver gitmi┼č ve h─▒zla geli┼čmi┼č, baz─▒lar─▒n─▒n tarihi ise kuvvetli kom┼čusuna tabi olmak y├Ân├╝nde cereyan etmi┼čtir. Efes kenti ├ževresindeki yerle┼čimler buna ├Ârnektir. T├╝m tarihleri boyunca EfesÔÇÖin g├Âlgesinde kalm─▒┼člard─▒r. Bursa ise bu a├ž─▒dan iki kom┼čusu ile yar─▒┼č─▒r: ─░znik ve ─░zmit. Hellenistik D├Ânemde ─░znik, Ge├ž ─░mparatorluk d├Âneminde ise ─░zmit BursaÔÇÖya ├╝st├╝nl├╝k sa─člayarak onun k├╝├ž├╝k bir yerle┼čim olarak kalmas─▒n─▒ sa─člam─▒┼člard─▒r.

Antik ├ça─čda t─▒bbi tedavi y├Ântemlerinin pek geli┼čkin olmad─▒─č─▒, sa─čalt─▒c─▒lar─▒n kulland─▒─č─▒ ┼čifa verici maddelerin k─▒s─▒tl─▒ oldu─ču, bununla birlikte s─▒cak su kaynaklar─▒n─▒n ┼čifa verici ├Âzelliklerinin ├žok eski ├ža─člardan beri bilindi─či ve faydalan─▒ld─▒─č─▒ malumdur. Bu a├ž─▒dan d├╝┼č├╝n├╝l├╝rse, kentimizin bat─▒s─▒ndaki s─▒cak su kaynaklar─▒n─▒n ├žok eskiden beri biliniyor ve kullan─▒l─▒yor olmas─▒, bununla ko┼čut olarak farkl─▒ yerlerden insanlar─▒n ┼čifa bulmak amac─▒yla bu b├Âlgeye geliyor olmas─▒, bu sayede kentimizden bahsediliyor olmas─▒ makul g├Âr├╝nmektedir.

BursaÔÇÖn─▒n tarihte tuttu─ču yeri sa─člamla┼čt─▒ran ba┼čka bir fakt├Âr ise ete─činde kurulu oldu─ču Olympus Da─č─▒ÔÇÖd─▒r. Antik ├ça─čda da─člar kutsal mek├ónlar olarak d├╝┼č├╝n├╝l├╝r, tanr─▒lar─▒n ikamet etti─či yerler olarak alg─▒lan─▒rd─▒. Senenin belirli g├╝nlerinde buralarda k├╝lt t├Ârenleri d├╝zenlenirdi. G├Ârkem a├ž─▒s─▒ndan benzerlerine fark atan baz─▒ da─člar Yunanl─▒lar taraf─▒ndan Olympos ad─▒yla an─▒lm─▒┼čt─▒r. Ayn─▒ ada sahip on dokuz da─č vard─▒r. BursaÔÇÖn─▒n g├╝ney kesiminde, Keles k─▒rsal─▒nda yap─▒lan y├╝zey ara┼čt─▒rmalar─▒nda geni┼č bir b├Âlgeye yay─▒lm─▒┼č, en yak─▒n yerle┼čimden bile epey uzak olan ├že┼čitli nekropol (mezarl─▒k) alanlar─▒ saptanm─▒┼čt─▒r. Buradaki mezarlar─▒n kutsal mek├ón olarak alg─▒lanan Olympos Da─č─▒ÔÇÖn─▒ ziyarete gelen ki┼čilerin mezarlar─▒ oldu─ču d├╝┼č├╝n├╝lmektedir(4). B├Âylelikle ├že┼čitli y├Ânlerden gelip Olympus eteklerinde toplanan bu insanlar─▒n Prousa kentinden de bir nebze olsun haberdar olmalar─▒ beklenebilir.

┬á Resim 1: HisarÔÇÖda bulunmu┼č heykel kaidesi

┬á┬áResim 2: Kandes Resim 1ÔÇÖdeki ├žizimi bu buluntuya bakarak yapm─▒┼č olmal─▒.

  

Prousa Bilmeceleri

ProusaÔÇÖn─▒n kurulu┼č d├Ânemine ait elimizde fazla kaynak olmamas─▒n─▒n yan─▒nda, sahip olduklar─▒m─▒zda da birbiriyle ├želi┼čkili bilgiler vard─▒r. Antik ├ža─č─▒n ├╝nl├╝ co─črafyac─▒s─▒ Amasyal─▒ Strabon bize kentimiz hakk─▒nda iki b├╝y├╝k bilmece sunar. Ya┼čl─▒ PliniusÔÇÖun BursaÔÇÖn─▒n kurulu┼čuna dair yazd─▒klar─▒n─▒n sonraki yazarlar taraf─▒ndan umumiyetle onaylanmas─▒na ra─čmen StrabonÔÇÖun PliniusÔÇÖtan daha erken bir d├Ânemde ya┼čad─▒─č─▒ unutulmamal─▒d─▒r. ├ťstelik Plinius ├╝nl├╝ eseri Naturalis HistoriaÔÇÖda matematik, co─črafya, zooloji, botanik, ziraat, farmakoloji, maden bilimi, heykelt─▒ra┼čl─▒k, antropoloji gibi pek ├žok konuda kalem oynatm─▒┼čt─▒r. Strabon ise ilgisini kentler, kurulu┼č hik├óyeleri ile halklar ├╝zerinde toplar. Ayr─▒ca Strabon Anadolu k├Âkenliydi, AnadoluÔÇÖyu Romal─▒ PliniusÔÇÖtan daha iyi tan─▒yor olabilirdi.

StrabonÔÇÖun ilk bilmecesi kentimizin kurucusu hakk─▒ndad─▒r. Ona g├Âre ProusaÔÇÖy─▒ Lidya kral─▒ Kroisos ile sava┼čm─▒┼č Prusias kurmu┼čtur. Kentin kurulu┼čunu b├Âylece M.├ľ. 6. y├╝zy─▒la, yakla┼č─▒k 360 y─▒l geri ├žeken bu iddiadaki sorun ┼čudur ki, Kroisos d├Âneminde ne Bithynia Krall─▒─č─▒ ne de onun kral─▒ Prusias vard─▒r. Bu durumun fark─▒nda olan Stephanus Byzantinos, ÔÇťProusaÔÇÖy─▒ KyrosÔÇÖa kar┼č─▒ sava┼čm─▒┼č olan Prusias kurmu┼čturÔÇŁ diyerek hatay─▒ d├╝zeltmeye ├žal─▒┼č─▒r(5). Ancak hangi KyrosÔÇÖu kast etti─čini belirtmemesi sorunu ├ž├Âzmez(6). Ayn─▒ bilmeceyi ├ž├Âzme konusundaki bir sonraki deneme yakla┼č─▒k 1200 y─▒l sonra Adamantios KoraesÔÇÖten gelmi┼čtir(7). Koraes, Stephanus ByzantinusÔÇÖun ÔÇťKyrosÔÇÖla sava┼čanÔÇŁ ┼čeklindeki d├╝zeltmesi yerine ÔÇťKiosÔÇÖu kuranÔÇŁ ifadelerini ├Ânerir. Vasileos I. Kandes (8) ise ayn─▒ ifadeyi ÔÇťKiosÔÇÖu kuran ve KierosÔÇÖa kar┼č─▒ sava┼čanÔÇŁ ┼čeklinde uzat─▒r. Kieros ad─▒yla kast etti─či, Prusias IÔÇÖ─▒n sava┼čarak ele ge├žirdi─či, sonradan Prusias ad Hypium olarak ad─▒n─▒ de─či┼čtirdi─či, D├╝zceÔÇÖnin 8 km. kuzeyindeki modern Konuralp kentidir.

StrabonÔÇÖun ifadesindeki zamandizinsel hataya ra─čmen kentin kurulu┼čunu Kroisos d├Ânemine geri g├Ât├╝rmesine kat─▒lan ara┼čt─▒rmac─▒lar da vard─▒r. Bilge Umar Prousa ad─▒n─▒n kurucusu Prusias ile ba─člant─▒ g├Âsteren hi├žbir ek ta┼č─▒mad─▒─č─▒n─▒, bu ad─▒n k├Âkeninin Hisar ÔÇôkenti anlam─▒ndaki Luvice Pura-issa kelimesinden gelmi┼č oldu─čunu iddia eder(9). M.S. 40-112 aras─▒nda ya┼čam─▒┼č Bursal─▒ hatip Dion KhrysostomosÔÇÖun yazd─▒klar─▒n─▒n bu iddiay─▒ sars─▒c─▒ bir y├Ân├╝ vard─▒r. Atalar─▒ BursaÔÇÖn─▒n eski ailelerinden olan DionÔÇÖa g├Âre Prusias IÔÇÖ─▒n mezar─▒ BursaÔÇÖdad─▒r(10). Bir kral─▒n mezar─▒n─▒n ├Âzel bir anlam ta┼č─▒mayan bir kentte olamayaca─č─▒ d├╝┼č├╝n├╝l├╝rse BursaÔÇÖn─▒n Prusias taraf─▒ndan kurulmu┼č oldu─ču g├Âr├╝┼č├╝ a─č─▒rl─▒k kazan─▒r.

ÔÇťKroisosÔÇÖla sava┼čm─▒┼č PrusiasÔÇŁ iddias─▒na iki a├ž─▒dan kar┼č─▒ ├ž─▒k─▒labilir. Bunlardan ilki M.├ľ. 2, y├╝zy─▒l ├Âncesinde kentin ad─▒n─▒n hi├žbir antik kaynakta ge├žmemesidir. M.├ľ. 189ÔÇÖda Romal─▒lar─▒n Galya kavimlerine kar┼č─▒ yapt─▒─č─▒ sava┼člar─▒ anlatan Polybios ve Titus Livius gibi antik yazarlar─▒n Uluda─č ve ├ževresini ayr─▒nt─▒l─▒ anlatmas─▒na kar┼č─▒n Bursa ad─▒nda bir kentten bahsetmemeleri buna ├Ârnektir. ─░kinci itiraz ise arkeoloji biliminden gelmektedir. G├╝n├╝m├╝ze de─čin BursaÔÇÖda HisarÔÇÖda ger├žekle┼čtirilen ├že┼čitli kaz─▒larda M.├ľ. 2. y├╝zy─▒ldan daha geri giden buluntu saptanamam─▒┼čt─▒r.

Strabon yan─▒lm─▒┼čÔÇŁ deyip ge├žmek gayet kolay olabilir, ancak ak─▒llar─▒ kurcalayan baz─▒ bilgilere sahibiz. S├Âz konusu b├Âlge Eski Tun├ž ├ça─č─▒ÔÇÖndan beri ├Ânemli k├╝lt├╝r merkezlerinin kuruldu─ču b├Âlgeye kom┼čudur. TroiaÔÇÖn─▒n M.├ľ. 3. binde kuruldu─ču, 1942ÔÇÖde Prof. Dr. Kurt Bittel taraf─▒ndan ─░neg├Âl kent merkezinde a├ž─▒─ča ├ž─▒kar─▒lan h├Ây├╝─č├╝n en eski tabakas─▒n─▒n Troia I (M.├ľ. 3000-2500) ile ├ža─čda┼č oldu─ču unutulmamal─▒d─▒r(11). Ayr─▒ca ┼čifal─▒ su kaynaklar─▒na bu denli yak─▒n bir b├Âlgenin M.├ľ. 180ÔÇÖlere de─čin bo┼č kalmas─▒ hastal─▒klar─▒n tedavi y├Ântemlerinin pek fazla olmad─▒─č─▒ antik ├ža─čda pek akla yatk─▒n de─čildir.

Burada akla BursaÔÇÖn─▒n kurulu┼č s├╝reciyle ili┼čkilendirilen Atussa kenti geliyor. Mustafa S├╝elÔÇÖe g├Âre(12) Ya┼čl─▒ PliniusÔÇÖun bahsetti─či(13) ve BursaÔÇÖn─▒n bat─▒s─▒nda, Odrys(Nil├╝fer) ├çay─▒ ile Olympos Mysios(Uluda─č) aras─▒nda bulunan Atussa kentinin Bithynial─▒lar taraf─▒ndan al─▒n─▒p y─▒k─▒lmas─▒ndan sonra, bu kentin yerine, HannibalÔÇÖin ├Ânerileriyle Bursa kenti kurulmu┼čtur. Raif Kaplano─čluÔÇÖda BursaÔÇÖn─▒n bat─▒s─▒ndaki Tahtal─▒, Yaylac─▒k ve Misi k├Âylerinin ProusaÔÇÖdan daha ├Ânce kurulmu┼č olabilece─čini belirtiyor(14).

StrabonÔÇÖun ikinci bilmecesi Hannibal hakk─▒ndad─▒r. Ona g├Âre ma─člup Kartacal─▒ komutan─▒n Bithynia Krall─▒─č─▒ÔÇÖna s─▒─č─▒nd─▒ktan sonra PrusiasÔÇÖ─▒n te┼čvi─či ile in┼ča etti─či kent ÔÇśdeniz kenar─▒ndaki ProusaÔÇÖd─▒r, yani Kios(Gemlik)ÔÇÖtur(15). ÔÇťAcaba burada da m─▒ dili mi s├╝r├žt├╝ÔÇŁ deyip okumaya devam edildi─činde StrabonÔÇÖun KiosÔÇÖu bir g├╝zel tarif etti─čini, Kios hakk─▒nda bug├╝n dahi kabul g├Âren pek ├žok bilgiyi aktard─▒─č─▒n─▒ g├Âr├╝r├╝z. Zaten BursaÔÇÖn─▒n kurulu┼čunu Kroisos d├Ânemine ├žekip sonra da kenti HannibalÔÇÖe kurdurmas─▒ beklenemezdi.

Bu durumda sorumuz ┼ču ┼čekle d├Ân├╝┼čt├╝: Acaba Hannibal ger├žekten de Kios(Gemlik)ÔÇÖu mu kurmu┼čtu? KiosÔÇÖun M.├ľ. 7. y├╝zy─▒lda Miletoslu koloniciler taraf─▒ndan kurulmu┼č oldu─čunu ve M.├ľ. 202ÔÇÖde Makedonya kral─▒ Philippos V taraf─▒ndan ele ge├žirilip ya─čmaland─▒ktan sonra Prusias IÔÇÖa verildi─čini biliyoruz (16). HannibalÔÇÖin Bithynia kral─▒na s─▒─č─▒nd─▒─č─▒ tarih ise M.├ľ. 188/187 (17). Sava┼čta y─▒k─▒l─▒p ya─čmalanan bir kentin on be┼č y─▒l sonra yeniden imar edilmeye kalk─▒┼č─▒lmas─▒ biraz mant─▒k ve izan─▒ biraz zorluyor. Zira virane haldeki bir yerle┼čimin halk─▒n─▒n hem ├žok yak─▒n olan hem de ayn─▒ karakterdeki bir kent olan Apameia/Myrleia(=Mudanya) gibi yerle┼čimlere gitmeleri ├žok olas─▒d─▒r.

Siz Hannibal olsayd─▒n─▒z deniz k─▒y─▒s─▒nda bir yerle┼čim kurard─▒n─▒z, yoksa denizden i├žeride mi? Hakk─▒nda fikir ├╝retti─čimiz ki┼či sava┼č filleri ile desteklenmi┼č ordusunu AfrikaÔÇÖdan yola ├ž─▒kar─▒p t├╝m ─░spanya sahilini ve sonra Alp Da─člar─▒n─▒ ge├žtikten sonra 16-17 y─▒l Roma CumhuriyetiÔÇÖne kan kusturmu┼č bir komutan. Bu haliyle daha ├žok kara sava┼č─▒na yatk─▒n bir kara kuvvetleri generali g├Âr├╝n├╝m├╝nde. ├ťstelik Bithynia ve Pergamon krall─▒klar─▒ aras─▒nda M.├ľ. 186ÔÇÖda ba┼člayan sava┼č s─▒ras─▒nda Hannibal Bithynia deniz kuvvetlerine komuta etmi┼č ve galip gelmi┼č, ancak Prusias kara ├žarp─▒┼čmalar─▒nda ba┼čar─▒s─▒z olmu┼čtu(18). Uzayan sava┼č RomaÔÇÖn─▒n dayatt─▒─č─▒ bar─▒┼č antla┼čmas─▒ ile sonland─▒r─▒ld─▒. Selahattin TanselÔÇÖe g├Âre Pergamon Krall─▒─č─▒ ile BithyniaÔÇÖn─▒n ba┼čkenti Nikomedia (─░zmit) aras─▒ndaki 300kmÔÇÖlik mesafe o g├╝n├╝n ┼čartlar─▒ ile on g├╝nl├╝k yoldu ve Kat─▒rl─▒ Da─člar─▒ÔÇÖn─▒ a┼čt─▒ktan sonra g├╝venli bir konaklama yeri elzemdi(19). ├ť├ž taraf─▒ savunma i├žin ├žok elveri┼čli olan Hisar b├Âlgesi, kent kurmaktan ├žok ordusu i├žin kararg├óh kurma al─▒┼čkanl─▒─č─▒ edinmi┼č olan HannibalÔÇÖin dikkatini bu ya┼čananlar y├╝z├╝nden ├žekmi┼č olmal─▒.

Elimizdeki yaz─▒l─▒ belgeler ve arkeolojik buluntular ─▒┼č─▒─č─▒nda kentimizin kurulu┼čunu ┼čimdilik M.├ľ. 185ÔÇÖten ├Ânceye g├Ât├╝rmek olas─▒ de─čil. Ancak ├žok yak─▒nlarda ba┼čka bir yerle┼čimin BursaÔÇÖn─▒n ├Ânc├╝l├╝ olmas─▒ olas─▒l─▒─č─▒ hen├╝z yeterince ara┼čt─▒r─▒lm─▒┼č de─čil. Ba┼čka kan─▒tlar gelene de─čil Plinius StrabonÔÇÖa galip gelmi┼č durumda.

┬á┬á┬á┬á Resim 3: Bursal─▒ hatip ve filozof Dion KhrysostomosÔÇÖun eserinin 1784 bask─▒s─▒

 

KAYNAKÇA

(1) Geographika, Strabon, XII.4.3

(2) Naturalis Historia, Ya┼čl─▒ Plinius, V.43

(3) Via Harmanlar ve Roma ├ça─č─▒nda Karayolu Ula┼č─▒m─▒, Mustafa ┼×ahin, ÔÇťBursa DefteriÔÇŁ, Say─▒ 33-34: 79-90

(4) Prof. Dr. Mustafa ┼×ahinÔÇÖin s├Âzl├╝ ifadesi

(5) Ethnikion, Stephanus Byzantinus, Prousa maddesi

(6) Stephanus ByzantinosÔÇÖun ÔÇťKyrosÔÇÖa kar┼č─▒ sava┼čan PrusiasÔÇŁ d├╝zeltmesindeki KyrosÔÇÖun Prusias ile ├ža─čda┼č olmas─▒ gerekmektedir. Ancak M├ľ 229-182 aras─▒nda ya┼čam─▒┼č Prusias ile ├ža─čda┼č olan bir Kyros yoktur!

(7) Adamantios Koraes (─░zmir 1748- Paris 1833):Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču vatanda┼č─▒ olan filolog ve doktor. ├ça─čda┼č Yunan ayd─▒nlanma hareketinin ├Ânc├╝lerindendir.

(8) Vasileos I. Kandes: 1883ÔÇÖte AtinaÔÇÖda Bursa: Antik D├Âneme Ait Yaz─▒lar-Topografik Harita ve Baz─▒ yap─▒lara Ait Foto─čraflarla Birlikte Kentin Arkeoloji Tarih Co─črafya ve Din Y├Ânlerinden Tan─▒t─▒m─▒ ad─▒yla bas─▒lan eserin yazar─▒

(9) ─░lk ├ça─čda T├╝rkiye Halk─▒, Umar B.,─░nk─▒lap Yay─▒nlar─▒, ─░stanbul, 1999, s. 482

(10) S├Âylevler , Dion Khrysostomos ,┬á 47- p.263

(11) Antik D├Ânemde Bursa, S├╝el M., K├╝lt├╝r┬á Bakanl─▒─č─▒ Yay─▒nlar─▒, Ankara, 1996, s.30

(12) S├╝el, a.g.y.

(13) Naturalis Historia, V.32

(14) Raif Kaplano─člu, Bursa Ansiklopedisi i├žinde Bursa maddesi

(15) Geographika, XII.4.3

(16) Bithynia Krall─▒─č─▒ ve Bursa Kentinin Kurulu┼ču, Recep Ok├žu, ÔÇťBursa Ara┼čt─▒rmalar─▒ DergisiÔÇŁ, Say─▒ 31, s.35

(17) Ok├žu, a.g.y.

(18) K├╝├ž├╝k Asya, C. Texier, (Bithynia, haz: Raif Kaplano─člu, Avrasya Etno─črafya Vakf─▒ Yay─▒nlar─▒, 1.bs., ─░stanbul, 1997, s.54)

(19) Selahattin Tansel, Bursa Ansiklopedisi, Bursa maddesi

 

RESİMLER İÇİN KAYNAKÇA

Resim 1: Kurulu┼čundan 19. yy sonuna kadar Bursa, Vasileios I. Kandes, Gaye Kitabevi, 2. bs., 2009, Bursa, s.260

Resim 2: Hisarkeoloji, ├ľzkan E. Ve F.├ťnal (haz.), Osmangazi Belediyesi Yay─▒nlar─▒, 1. bs., Bursa, 2009, s.35

1,881 total views, 1 views today

Alper CAN

Alper CAN

1971 y─▒l─▒nda ErzurumÔÇÖda do─čdu. 42 y─▒ld─▒r BursaÔÇÖda ya┼č─▒yor. 1996ÔÇÖda Hacettepe ├ťniversitesi Di┼č Hekimli─či Fak├╝ltesiÔÇÖnden mezun oldu, serbest di┼č hekimi olarak ├žal─▒┼č─▒yor. 2009ÔÇÖda ├çanakkale Onsekiz Mart ├ťniversitesi Sosyal Bilimler Enstit├╝s├╝ Arkeoloji B├Âl├╝m├╝ y├╝ksek lisans program─▒ndan mezun oldu. Ayn─▒ y─▒l Uluda─č ├ťniversitesi Sosyal Bilimler Enstit├╝s├╝ Tarih b├Âl├╝m├╝nde ba┼člad─▒─č─▒ doktora e─čitimini yar─▒da b─▒rakt─▒. 2003ÔÇÖte Nil├╝fer Kent Konseyi g├Ân├╝ll├╝s├╝ oldu. Bu kurumda tarih, felsefe, edebiyat alan─▒ndaki ├žal─▒┼čmalar─▒ grupla birlikte s├╝rd├╝r├╝yor. BursaÔÇÖn─▒n k├╝lt├╝r sanat alanlar─▒n─▒ kapsayan internet sitesinin (www.bursadakultur.org) 12 senedir yay─▒nc─▒s─▒. ÔÇťAntik ├ça─č S├Âzl├╝─č├╝ÔÇŁ ve ÔÇťKadim BursaÔÇŁ ad─▒nda iki kitap yay─▒nlad─▒. e-posta: alperca@hotmail.com

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Etiketler:
alper can bursa

B─░RDE BUNLARA BAKIN

  • ├çOK OKUNAN
  • YEN─░
Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒?

Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒?

20 A─čustos 2019, Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒? i├žin yorumlar kapal─▒
Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti

Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti

6 A─čustos 2019, Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti i├žin yorumlar kapal─▒
BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒

BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒

5 A─čustos 2019, BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či

Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či

5 A─čustos 2019, Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či i├žin yorumlar kapal─▒
K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒

K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒

31 Temmuz 2019, K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒ i├žin yorumlar kapal─▒