Quantcast
Enginar – Belgesel Tarih

├ľzdenbekir KARAKA┼×
├ľzdenbekir  KARAKA┼×
Enginar
  • 03 Aral─▒k 2022 Cumartesi
  • +
  • -
  • ├ľzdenbekir KARAKA┼× /

Loading

AkdenizÔÇÖin s├╝per g─▒dalar─▒ndan biri daha Olympos tanr─▒lar─▒yla k─▒saca olmazsa olmaz biraz ├žapk─▒n, ├Âzellikle Helen uygarl─▒─č─▒n─▒n kart zampara tanr─▒s─▒ Zeus ile ilgidir. ─░┼čin i├žinde Zeus varsa, gen├ž ve ├Âl├╝ml├╝ bir afet sonu├žta k─▒skan├žl─▒k, ihanet ve do─čaya k├Âk salma (bitki, ├ži├žek veya a─ča├ž olma durumu vard─▒r. ├çok nadirde ku┼ča, ya da bir hayvana ├ževirmektedirler. Bal─▒k da yapan vard─▒r) durumu.

Enginar─▒n masals─▒ hik├óyesi de b├Âyle ba┼člamaktad─▒r, mitoloji de. Enginar, enginar olmadan evvel yani Y├╝celer y├╝cesi zampara ZeusÔÇÖun radar─▒na girmeden ├Ânce Ege adalar─▒ndan birinde ya┼čayan Kynara ad─▒nda gen├ž, g├╝zeller g├╝zeli ├Âl├╝ml├╝ bir kad─▒nd─▒r.

G├╝nlerden bir g├╝n Tanr─▒ Zeus, karde┼či PoseidonÔÇÖu ziyaret etmeye karar verir. Karde┼činin bulundu─ču ada bizim g├╝zel k─▒z─▒m─▒z─▒n ya┼čad─▒─č─▒ ada de─čil miymi┼č? Zeus PosedionÔÇÖun evinin (karde┼či de Tanr─▒ oldu─čuna g├Âre muhte┼čem bir saray demek daha do─čru olur. Belki de PosedionÔÇÖun saray─▒ adan─▒n alt─▒nda sularda idi. O y├╝zden ├Âl├╝ml├╝ler g├Âremiyordu. Ya da tanr─▒lar evlerine g├Âr├╝nmezlik b├╝y├╝s├╝ yapt─▒r─▒yordu. Eceliyle ├Âlen zavall─▒lar g├Âr├╝p, ─▒┼č─▒─ča tutulmu┼č tav┼čan gibi kalmas─▒nlar diye.

Her ne ise, tanr─▒ Zeus Saray─▒n teras─▒ndan deniz kenar─▒na bak─▒nca bir de ne g├Ârs├╝n? Bir i├žim su, bakmaya doyulmayacak kadar g├╝zel, f─▒r─▒ndan taze ├ž─▒km─▒┼č ├ž├Ârek k─▒vam─▒nda Kynara. Bu mitoloji biraz tuhaf bir ┼čey. Tanr─▒lar yaratt─▒klar─▒ndan habersiz, kendi yaratt─▒klar─▒na ├ó┼č─▒k oluyorlar. Sonra e┼čleri olan tanr─▒├žalar─▒n korkusundan elli t├╝rl├╝ f─▒r─▒ldak ├ževirmeye ├žal─▒┼č─▒yorlar. Yapacak bir ┼čey yok, elimizdeki mitoloji bu.

Sahilden denize do─čru al─▒m─▒yla, ├žal─▒m─▒yla y├╝r├╝yen KynaraÔÇÖy─▒ oldu─ču yerden keyifle izliyordu Zeus. K─▒z denizde y├╝zmeye ba┼člay─▒nca, ├žapk─▒n tanr─▒n─▒n g├Âzlerinin ├Ân├╝nde sanki bir denizk─▒z─▒ suda s├╝z├╝l├╝yormu┼č gibi geldi. Sonra hop, ete kemi─če b├╝r├╝nen (do─čal olarak ge├žici olarak k─▒l─▒k de─či┼čtiriyor y├╝ce tanr─▒) Zeus k─▒z─▒n yan─▒nda y├╝zmeye ba┼člam─▒┼č. Onunla konu┼čmak i├žin liseli ergen ├žocuklar gibi bir bahane yaratmaya ├žal─▒┼čm─▒┼č.

K─▒zla bir ┼čekilde konu┼čmu┼č, sahilde sohbetler etmi┼č. K─▒z─▒n a─čz─▒ndan girmi┼č burnundan ├ž─▒km─▒┼č tanr─▒ e┼či olmaya ikna etmi┼č. Bu sefer HeraÔÇÖn─▒n gazab─▒n─▒ da bir kenara koymu┼č; ÔÇťKynara seni OlymposÔÇÖtaki fakirhanemin tanr─▒├žas─▒ yapaca─č─▒m. Benim gibi ├Âl├╝ms├╝z olacaks─▒n. ├ľlene kadar birbirimizden hi├ž ayr─▒lmayaca─č─▒zÔÇŁ demi┼č. Gen├ž k─▒z etkilenmi┼č tabi ki, sen gecekondudan ├ž─▒k, BebekÔÇÖte kona─ča gelin ol. Gelin ol ne demek baya─č─▒ tanr─▒├ža ol. B├╝t├╝n ada seferber olmu┼č, adan─▒n k─▒z─▒n─▒ tanr─▒lara lay─▒k bir d├╝─č├╝nle OlymposÔÇÖa yolcu etmi┼čler.

─░┼čte enginar olmaya giden d├Âneme├ž buradan sonra ba┼člam─▒┼č. Tanr─▒ saray─▒nda ilk cicim aylar─▒ ├žok g├╝zel ge├žmi┼č. Kynara evinin tanr─▒├žas─▒, Zeus da sabah i┼če ak┼čam eve gelen tanr─▒s─▒ olmu┼č. Gel zaman git zaman al─▒┼čm─▒┼č ┼čeyde don durmazm─▒┼č misali, bizim gecekondu k─▒z─▒ mahallesini ├Âzlemi┼č, ├Âzg├╝rce denizlerde y├╝zmeyi, sahilde ┼čarap i├žip ate┼č yak─▒p ÔÇťAkdeniz ak┼čamlar─▒n─▒ÔÇŁ ba─č─▒ra ba─č─▒ra s├Âylemeyi ├Âzlemi┼č. Tamam, ├Âl├╝ms├╝z olmu┼č ama sonradan oldu mu ondan korkacaks─▒n. Do─ču┼čtan tanr─▒ ve tanr─▒├žalar─▒n bir s├╝r├╝ i┼či g├╝c├╝ mitolojik atraksiyonu varken, bizim kenar mahalle dilberinin elinde g├╝zelli─činde, afras─▒ndan tafras─▒ndan ba┼čka bir ┼čey yokmu┼č.

├ľl├╝ms├╝zl├╝─č├╝n├╝n ve tanr─▒├ža mertebe seviyesine y├╝kselmesinin bir faydas─▒ can─▒ istedi─činden ZeusÔÇÖtan gizli (sen ├Âyle san Kynara!) k├Ây├╝ne gidip gelmeye ba┼člam─▒┼č. Bazen de ZeusÔÇÖa, ÔÇťanamgili ├žok ├Âzledim. Birka├ž g├╝nl├╝─č├╝ne k├Âye gitmek istiyorum, Zeu┼čum, biÔÇÖtanemÔÇŁ diyormu┼č. Ne yaps─▒n Zeus, sa├ž─▒ sakal─▒ a─čarm─▒┼čken al─▒rsan on sekizlik k─▒z maymun eder tanr─▒y─▒. ÔÇťTamam, Kynara, ├žok kalma bak kafam─▒ bozarsan enginara ├ževiririm seniÔÇŁ diyormu┼č. O zamanlar enginar olmad─▒─č─▒ i├žin Kynara i├žinden, ÔÇťne ola ki bu enginar. Bu ihtiyar bunak tutturmu┼č seni enginara ├ževiririm diye. Hah hah, ete─čim kenar─▒ tanr─▒c─▒k ben seni maymuna ├ževirdim. Parma─č─▒mda oynat─▒yorum ayol. Enginar─▒n tanr─▒s─▒ÔÇŁ diye ge├žiriyormu┼č.

O k├Âye gelip gitmeler artt─▒k├ža, bizim ya┼čl─▒ tanr─▒n─▒n i├žine bir kurt d├╝┼čm├╝┼č. ┼×├╝phe ve k─▒skan├žl─▒k sarm─▒┼č b├╝t├╝n d├╝┼č├╝ncelerini. S├╝rekli gen├ž e┼čini takip eder olmu┼č. AllahÔÇÖ─▒ pardon kocas─▒ zaten tanr─▒, tanr─▒ kocas─▒ var Kynara o tanr─▒lar d├╝nyas─▒na ayak uyduramam─▒┼č, kendi do─čdu─ču yerlerde mutlu oluyormu┼č ama hi├ž kocas─▒n─▒ aldatacak onu ├╝zecek bir ┼čey yapmam─▒┼č. Gel de sen bunu i├žini k─▒skan├žl─▒k ve ┼č├╝phe kurdu kemiren ZeusÔÇÖa anlat.

Yine bir g├╝n ben ÔÇťanamgile gidece─čimÔÇŁ der demez Kynara, Zeus hiddetle ÔÇťyeter art─▒k. Seni enginara ├ževiriyorumÔÇŁ demi┼č. Zeus hiddetle k─▒z─▒ sonsuza dek topra─ča ba─člamak i├žin bir bitkiye d├Ân├╝┼čt├╝rm├╝┼č. O g├╝nden sonra Kynara do─čan─▒n en b├╝y├╝k mucizelerinden biri olmu┼č. S├╝per bir besin olmu┼č.

Enginar’a ├ževirdi─čini s├Âyleyip, onu Saray─▒ndan f─▒rlat─▒p at─▒nca o yery├╝z├╝nde k├Âklendi. ├ľyle bir ├ži├žek oldu ki, her ┼čeyi ile tanr─▒├žalara, soylulara lay─▒k oldu. Uzun sap─▒ ile asil duru┼ču, tanr─▒ vakurlu─čunun simgesidir o. Ta├ž ┼čeklindeki ├ži├žek g├Âvdesi pul pul kapl─▒d─▒r, o mucize yapraklar─▒yla. Sanki bir ejderha z─▒rh─▒ giyinmi┼čtir. ─░├žindeki m├╝cevheri korurcas─▒na. Ya ba┼č─▒ndaki mor ├ži├žekler, i┼čte her tanr─▒n─▒n her imparatorun giyece─či t├╝rden asaletin rengi mor ba┼čl─▒k. ├ľyle bir saklad─▒ ki bu hiddet i├žinde o sevdi─činin y├╝re─čini, ├ži├že─čin i├žine. Ula┼čmas─▒ zor, ula┼čt─▒─č─▒nda vazge├žmesi imkans─▒zd─▒r ondan.

Bu tanr─▒lar d├╝nyas─▒n─▒n ├žeki┼čmesinden hep ├Âl├╝ml├╝ insanlar k├órl─▒ ├ž─▒k─▒yor gibi. AkdenizÔÇÖin en muhte┼čem besinlerinden birine sahip olduk. Olan KynaraÔÇÖya olmu┼č ama zaten bu ili┼čkinin y├╝r├╝meyece─či de ba┼čtan belliymi┼č. Afiyetle enginar─▒ yerken, o adal─▒ g├╝zel k─▒z─▒ da d├╝┼č├╝n├╝n olur mu?

Enginar (Cynara scolymus), papatyagiller familyas─▒ndan mavi-mor renkli ├ži├žekler a├žan, 50-150 cm boyunda ├žok senelik otsu bir bitki. G├╝ney Avrupa ve Akdeniz ├ževresinde yeti┼čir.

Anavatan─▒ Akdeniz ve Kuzey Afrika olan enginar, d├╝nyan─▒n en eski yiyeceklerinden biri say─▒l─▒yor. G├╝n├╝m├╝zde d├╝nyada t├╝ketilen enginar─▒n %85ÔÇÖi Akdeniz ├╝lkelerinde ├╝retilmektedir. ─░lk s─▒ray─▒ elbette ─░talya almakta, onu M─▒s─▒r, ─░spanya, ABD/Kaliforniya, Peru, Arjantin, Fransa izlemekte, T├╝rkiye ise on birinci s─▒radad─▒r. 100ÔÇÖden fazla enginar cinsi var ama ticari ama├žla ├╝retilenin say─▒s─▒ 40-50 civar─▒nda. T├╝rkiyeÔÇÖde ise her y─▒l 40 bin ton enginar ├╝retiliyor.

Enginar─▒n hasad─▒ ├╝lkenin farkl─▒ b├Âlgelerine g├Âre de─či┼čse de en hareketli d├Ânem ilkbahar. Enginar tezg├óhlara K─▒br─▒s ve HatayÔÇÖdan ba┼člay─▒p Ege ve sonra da Marmara B├Âlgesinde devam ediyor.

T├╝rkiyeÔÇÖde en yayg─▒n olan enginar ├že┼čitleri Bayrampa┼ča ve Sak─▒z enginarlar─▒. Bayrampa┼ča enginar─▒, daha ├žok ─░stanbul ve BursaÔÇÖda yeti┼čip, may─▒s ve haziranda olgunla┼č─▒yor. ─░ri g├Âvdeli ve top ┼čeklinde. Kart yaprakl─▒ oldu─čundan daha ├žok ├žana─č─▒ yeniyor. Taze t├╝ketim kadar konserveye de uygun. ─░zmir civar─▒nda yeti┼čen ve Urla enginar─▒ olarak da bilinen co─črafi i┼čaretli Urla Sak─▒z enginar─▒ ise daha k├╝├ž├╝k olup, yapraklar─▒yla yenebiliyor. Hasad─▒ kas─▒m ay─▒nda ba┼člay─▒p nisan ay─▒n─▒n sonuna kadar devam ediyor. Yerli ve ithal tohum kar─▒┼č─▒mdan elde edilen hibrit enginar─▒n i├ži k├╝├ž├╝k, ├žana─č─▒ geni┼č, sap─▒ kal─▒n ve tad─▒ yavan oluyor. Bebek enginar ise asl─▒nda enginar─▒n g├╝ne┼č g├Ârmeyen dallar─▒nda b├╝y├╝yemeyen enginarlar. Yapraklar─▒, ├žana─č─▒ ve sap─▒n─▒n ├╝st b├Âl├╝mleri keyifle yenebiliyor.

Enginar ├╝retiminde pestisit kullan─▒m─▒na dikkat etmek gerek. Ayr─▒ca enginar iklimsel ini┼č ├ž─▒k─▒┼člara da hassast─▒r.

Enginar─▒n ge├žmi┼či epey kar─▒┼č─▒kt─▒r. Aslen bir dikenden t├╝retildi─či d├╝┼č├╝n├╝lmektedir. Enginar bitkisinin atas─▒ kengerdir. Yabani olarak Anadolu ve Do─ču Akdeniz havzas─▒nda yeti┼čen, ├Âzellikle do─ču ve g├╝neydo─čuda sevilerek yenen kenger asl─▒nda bir t├╝r dikendir. Bu dikenli bitkiyi krallara lay─▒k bir sebzeye d├Ân├╝┼čt├╝rmeyi ba┼čarmak tar─▒mda ├╝st├╝n teknikler geli┼čtiren Arap ziraat├ž─▒lara nasip olmu┼čtur.

Enginar─▒n sebze olarak ne zamandan beri kullan─▒ld─▒─č─▒ konusunda net bir bilgi bulunmamaktad─▒r. Bitkiler ├╝zerine yapt─▒─č─▒ ara┼čt─▒rmalarla tan─▒nan Theophrastus (M├ľ 371-287), enginar─▒n ─░talya ve SicilyaÔÇÖda yeti┼čtirildi─činden bahseder. Anla┼č─▒lan M├ľ IV. y├╝zy─▒lda enginar k├╝lt├╝r bitkisi olarak geli┼čtirilmi┼č olup, ekimi yap─▒lan bir sebze t├╝r├╝d├╝r. ─░lk olarak EtiyopyaÔÇÖda ├╝retildi─či, M─▒s─▒r ├╝zerinden AvrupaÔÇÖya geldi─či d├╝┼č├╝n├╝lmektedir.

Yedi bin y─▒l da─čdan bay─▒rdan toplay─▒p pi┼čirilen bu dikenli ├ži├že─čin tar─▒m─▒n─▒ yapmay─▒ Kuzey AfrikaÔÇÖdan dolan─▒p ─░ber adas─▒na ├ž─▒kan Araplar d├╝┼č├╝nm├╝┼č! MS 8ÔÇÖinci y├╝zy─▒lda Ma─čribiler GranadaÔÇÖda enginar tar─▒m─▒n─▒ ba┼člat─▒rken, bir ba┼čka M├╝sl├╝man grubun ad─▒ da SicilyaÔÇÖn─▒n enginarlar─▒yla birlikte an─▒lm─▒┼č.

Antik Yunanistan’da Olympos Tanr─▒lar─▒ i├žin yiyecek olarak kabul edilirken, antik Roma’da sadece aristokratlar─▒n damaklar─▒na y├Ânelikti.

M─▒s─▒rl─▒lar sa─čl─▒k i├žin yerlermi┼č. ─░├žkinin ve oburlu─čun yaratt─▒─č─▒ y─▒k─▒m─▒ tamirde kullan─▒labilece─čine ├žok erken uyanm─▒┼č Romal─▒lar ve t├╝m y─▒l yiyebilmek ├╝zere bu lezzetli ├ži├že─či, bal ve sirkeden olu┼čan bir kar─▒┼č─▒mda saklam─▒┼č ve kimyonla tatland─▒rm─▒┼člar.

Orta ├ça─č’da enginar nadir, egzotik bir incelik olarak g├Âr├╝l├╝yordu ve yaln─▒zca krallar─▒n saraylar─▒nda mevcuttu.

Enginar, her zaman asil sofralarda ├Âzel bir yer edinmi┼č. Bunda ilk enginar fanati─či olarak kabul edilebilecek Catharine de Medici, Kral II. Henry ile evlenince enginar─▒ ilk kez FloransaÔÇÖdan ParisÔÇÖe g├Ât├╝rerek bu sebzeyi kraliyet sofralar─▒na sokmu┼č. Bu arada bir tabunun da y─▒k─▒lmas─▒na vesile olmu┼č. Afrodizyak kabul edildi─činden kad─▒nlar─▒n enginar yemesine pek ho┼č g├Âzle bak─▒lm─▒yormu┼č. Medici sayesinde enginar lezzeti kad─▒nlar─▒n da damak tad─▒na sunulabilmi┼č.

16.YY. da Avrupa’da Kad─▒nlar─▒n enginar yemesine pek iyi g├Âzle bak─▒lmazd─▒. Bir d├Ânem de kesin yasakt─▒. Sebebi afrodizyak olmas─▒ ve cinsel iste─či artt─▒rmas─▒.

Enginar─▒n asaletle ├Âzde┼č kabul edilmesinin pek ├žok nedeni var: Her ┼čeyden ├Ânce tarladaki dimdik ve vakur duru┼čuyla, heykelsi m├╝kemmel formuyla, sanki gizli bir hazine i├žeriyormu┼č├žas─▒na kat kat gizemli ┼čekliyle havas─▒ apayr─▒. Kocaman bir bitkiden ancak birka├ž ba┼č enginar ├ž─▒kmas─▒, onun da pek az k─▒sm─▒n─▒n yenilebilir olmas─▒, en leziz etli k─▒sm─▒n─▒n ufac─▒k kalbinde sakl─▒ olmas─▒ onu di─čer sebzelerden ├žok farkl─▒ bir konumda tutuyor. Bu y├╝zden asil sofralar─▒ sadece tatland─▒rmay─▒p s├╝slemi┼č de, saray porselenlerinden ipek i┼člemelere kadar onun desenleri kullan─▒lm─▒┼č.

Enginar her ┼čeyden ├Ânce sab─▒r, emek, bekleyi┼č demek. Temizlenmesi de zahmetli ve ustal─▒k isteyen bir i┼č. Bu g├Âzlerle bak─▒ld─▒─č─▒nda kolay ve h─▒zl─▒ t├╝ketimin tam tersi. Enginar─▒n etli ├žanak k─▒sm─▒ ayr─▒, sab─▒rla tek tek yenen yapraklar─▒ ayr─▒ keyif. Belki de bu y├╝zden ─░ngiliz yemek yazar─▒ Jane Grigson enginar─▒ ÔÇťmedeni hayat─▒n sebzede hayat bulmas─▒ÔÇŁ olarak a├ž─▒klam─▒┼č. Bekleyi┼čin ve yava┼č yava┼č y├╝kselmenin keyfini ta┼č─▒d─▒─č─▒n─▒ ve h─▒zl─▒ sonu├žlar─▒n beklendi─či hayatlara yak─▒┼čmad─▒─č─▒n─▒ savunmu┼č. Enginar hep zor elde edilen, k─▒ymetli bir malzeme olarak g├Âr├╝lm├╝┼č. Bu sebepten ─░ngiltereÔÇÖden Osmanl─▒ya saray sofralar─▒n─▒ tatland─▒rmakla kalmay─▒p ayn─▒ zamanda s├╝slemi┼č. Enginar deseni porselenden ipek i┼člemelere bir├žok el sanat─▒nda ba┼č tac─▒ edilmi┼č.

Osmanl─▒ toplumunda, kenger otunun halk aras─▒nda yayg─▒n olarak t├╝ketilmesine kar┼č─▒n, enginar─▒n yayg─▒nla┼čmas─▒ olduk├ža ge├ž tarihlerde ger├žekle┼čir. Eremya ├çelebi (1637-1695), Ortak├ÂyÔÇÖden bahsederken, ÔÇťBurada bulunan g├╝zel bah├želerde Frenklerden al─▒nan enginar yeti┼čtirilirÔÇŁ a├ž─▒klamas─▒n─▒ yapar. Eremya ├çelebiÔÇÖnin kitab─▒n─▒ notlarla zenginle┼čtiren Hrand Andreasyan, enginar─▒n ilk defa Museviler taraf─▒ndan 1640 y─▒l─▒nda AvrupaÔÇÖdan getirilip gayrim├╝slimlerin oturdu─ču baz─▒ semtlerdeki bah├želerde yeti┼čtirildi─čini s├Âylemektedir. Anla┼č─▒lan enginar XVII. y├╝zy─▒l─▒n ikinci yar─▒s─▒ndan itibaren sofralar─▒m─▒zda kendine yer bulmaya ba┼člam─▒┼čt─▒r. Mehmet K├ómil taraf─▒ndan yaz─▒lan ve 1844 y─▒l─▒nda bas─▒lan ÔÇťMelce├╝ÔÇÖt-Tabb├óh├«n / A┼č├ž─▒lar─▒n S─▒─č─▒na─č─▒ÔÇŁ isimli yemek kitab─▒nda enginardan ÔÇťSebzev├ótÔÇŁ olarak bahsedilmekte ve ÔÇťE─čer ├ži─čli─činde enginar ve hindiba gibi yenmesi ac─▒ÔÇŽÔÇŁ olarak nitelenmektedir. Anla┼č─▒lan XIX. y├╝zy─▒l─▒n ortalar─▒na do─čru enginar daha bizim a─č─▒z tad─▒m─▒z─▒ zenginle┼čtiren ├Âzelli─čine kavu┼čmam─▒┼čt─▒r.

Enginarla ilgili ilgin├ž bir hik├óyede AmerikaÔÇÖdan. Eski k─▒tada Tanr─▒lar ve tanr─▒├žalar ba┼črolde iken, Amerikan versiyonu hik├óyesinde mafya ba┼črol├╝ alm─▒┼čt─▒r. Hik├óye New YorkÔÇÖtan. 1920 ve 30ÔÇÖlarda enginar o kadar de─čer kazanm─▒┼č ki, mafya ve belediye aras─▒nda ÔÇťEnginar Sava┼člar─▒ÔÇŁ olarak bilinen gerilime yol a├žm─▒┼č. ├ľzellikle ┼čehirde ya┼čayan ─░talyanlar taraf─▒ndan tercih edilen enginar filmlere konu olabilecek ├žat─▒┼čmalara sebep olmu┼č.

Enginar t├╝m sebzelerden apayr─▒ bir tada sahip. Sap yapraklar─▒ neredeyse yenmeyecek kadar ac─▒. Bu ac─▒l─▒k ta├ž yapraklarda azal─▒yor, etli ├žanak k─▒sm─▒nda ise ancak uzaktan uza─ča hissedilebilecek kadar hafifliyor. Kendine has tad─▒n─▒ veren sinarin (cynarin) maddesinin tuhaf bir ├Âzelli─či var. Dil ├╝zerinde ┼čekeri hissetmemizi sa─člayan tat tomurcuklar─▒n─▒ uyararak, yedi─čimiz i├žti─čimiz her ┼čeyi oldu─čundan daha ┼čekerli alg─▒lamam─▒z─▒ sa─čl─▒yor. Bu y├╝zden enginar yedikten sonra su i├žildi─činde adeta tatl─▒ bir i├žecek i├žmi┼č gibi oluyoruz.

Rak─▒yla yedi─čimizde de bu etki tatl─▒ms─▒ anason y├╝z├╝nden art─▒yor. ┼×arap ile bu y├╝zden ciddi uyumsuzlu─ču var. K─▒rm─▒z─▒ ┼čarap ile bir araya gelmesi imk├óns─▒z ama beyazlar─▒ bile bir hayli zorluyor. ─░talyanlar bu i┼če de ├ž├Âz├╝m bulmu┼člar. ┼×araptan vazge├žemeyeceklerine g├Âre, ucuz sofra ┼čarab─▒na bir iki adet enginar ta├ž yapra─č─▒ at─▒p bekletiyorlar; ┼čarab─▒ enginarla┼čt─▒rarak bir nevi uyum yakal─▒yorlar.

Enginar lezzet uyumu a├ž─▒s─▒ndan da olduk├ža huysuz bir sebze. Mevsimin di─čer taze ye┼čil sebzeleriyle, ├Âzellikle bakla ve taze bezelye ile ├žok yak─▒┼č─▒yor ama her zaman hepsinden rol ├žal─▒yor, adeta hep tek ba┼č─▒na var olmak istiyor.

Enginar ile hangi otun yak─▒┼čaca─č─▒ ise k├╝lt├╝rden k├╝lt├╝re de─či┼čiyor. T├╝rk ve Yunan mutfaklar─▒nda dereotu ile yak─▒┼čt─▒r─▒l─▒p maydanoz ile asla d├╝┼č├╝n├╝lmezken, ─░talyaÔÇÖda maydanoz, kekik veya nane ile e┼čle┼čebiliyor. Romal─▒lar enginar yapraklar─▒ aras─▒na bol taze sar─▒msak, mentuccia ve ekmek k─▒r─▒nt─▒s─▒ doldurup ├╝zerine birazc─▒k su ve bol zeytinya─č─▒ gezdirip f─▒r─▒nda pi┼čiriyorlar; do─črusu tad─▒na da doyum olmuyor.

ÇITIR ENGİNAR

RomaÔÇÖda en sevilen enginar yemeklerinden biri ÔÇťCarciofi alla GiudiaÔÇŁ, yani ÔÇśYahudi usul├╝ enginarÔÇÖ. K├Ârpe bir enginar─▒n sert d─▒┼č yapraklar─▒ kesiliyor, k├Ârpe ta├ž yapraklar─▒ aralan─▒yor. Varsa i├žindeki t├╝yl├╝ k─▒s─▒m al─▒n─▒yor ve enginar b├╝t├╝n olarak sap─▒ndan ba┼ča a┼ča─č─▒ derin ya─čda alt─▒n-bronz aras─▒ bir renk alana kadar k─▒zart─▒l─▒yor. ├çok k├Ârpe gonca enginarlar hi├ž temizlenmeden sadece sap─▒n─▒n d─▒┼č k─▒s─▒mlar─▒ al─▒narak k─▒zart─▒labilir. Bu tarif i├žin zeytinya─č─▒n─▒ hi├ž esirgemeyin ve a┼č─▒r─▒ k─▒zd─▒rmamaya dikkat edin. Yoksa enginar─▒n i├ži pi┼čmeyebilir. D─▒┼č yapraklar─▒ iyice gevrek olunca ya─čdan al─▒p ka─č─▒t havlu ├╝zerinde fazla ya─č─▒n─▒ al─▒n ve deniz tuzu ile tuzlay─▒n. ─░├žki yan─▒nda yapraklar─▒ ├ž─▒t─▒r ├ž─▒t─▒r, ortas─▒ ise lokum gibi enginar k─▒zartmas─▒ harika gidecektir.

KaliforniaÔÇÖn─▒n Castroville adl─▒ ┼čehri 1959ÔÇÖdan beri her y─▒l enginar festivaline ev sahipli─či yap─▒yor. Festivalin ilk enginar krali├žesi ise Norma Jean Baker yani ├╝nl├╝ bir aktris olmadan ├Ânce Marilyn Monroe.

Marilyn Monroe hen├╝z gen├ž bir y─▒ld─▒z aday─▒yken KaliforniyaÔÇÖda bir g├╝zellik yar─▒┼čmas─▒nda onursal enginar g├╝zeli olarak ta├žland─▒r─▒lm─▒┼č. Castroville kasabas─▒ bu sayede ├╝nlenmi┼č, kendini enginar merkezi ilan etmi┼č.

Ad─▒n─▒n etimolojisi

Enginar; Yunanca ankin├íra ╬▒╬│╬║╬╣╬Ż╬Ȥü╬▒ ÔÇťenginar, cynara scolymusÔÇŁ s├Âzc├╝─č├╝nden al─▒nt─▒d─▒r. Bu s├Âzc├╝k Eski Yunanca kin├íra ╬║╬╣╬Ż╬Ȥü╬▒ veya kyn├íra ╬║¤ů╬Ż╬Ȥü╬▒ ÔÇťyaban enginar─▒, cynara cardunculusÔÇŁ s├Âzc├╝─č├╝nden evrilmi┼čtir. Bu s├Âzc├╝k Fars├ža ayn─▒ anlama gelen kangar s├Âzc├╝─č├╝ ile e┼č k├Âkenlidir.
Yunanca s├Âzc├╝k ge├ž Helenistik d├Ânemde yabanc─▒ bir dilden al─▒nm─▒┼čt─▒r. Pierre Chantraine, Dict. ├ętym. de la langue grecque sf. 1.532. Fars├ža kangar “kenger, yaban enginar─▒” e┼č k├Âkenlidir.
[Filippo Argenti, Regola del Parlare Turco, 1533]
enghinára & agghinára: charciofo
[As─▒m Ef., Burhan-─▒ Kat─▒ terc., 1797]
Bustani k─▒sm─▒ enginar dedikleri sebzedir, anginares muhaffefidir ki Rum├«dir. Araplar buna her┼čef derler.
Arap├ža ߪ│an─íar ┘é┘ćě║ě▒, Ermenice ganga┼Ś Ň»ŇíŇÂŇ»ŇíŇ╝ “yaban enginar─▒” bi├žimleri Fars├žadan al─▒nm─▒┼čt─▒r. T├╝rk├že esas anlam─▒ “yaban enginar─▒” iken, yerel a─č─▒zlarda ona benzer fakat farkl─▒ bir bitki olan kenger (gundelia tournefortii) bitkisine nispet edilmi┼čtir.
K─▒p├žak├ža: [anonim, Kitab-─▒ Mecmu-─▒ Terc├╝man-─▒ T├╝rk├«, 1343]
kangar: al-ߪąar┼čaf [enginar]
ÔÇťyaban enginar─▒ (cynara)ÔÇŁ [As─▒m Ef., Burhan-─▒ Kat─▒ terc., 1797]
Nebat-─▒ mezb┼źr berr─ź ve b┼źstan─ź olur. Berr─źsi dahi iki nev╦üidir. Bir nev╦üine kenger denir ki zikrolundu. Bir nev╦üine kenger-i e┼ček derler. B┼źst─ün─ź k─▒sm─▒ enginar dedikleri sebzedir.
ÔÇť… akantus bitkisi (acanthus)ÔÇŁ [Ahmed Vefik Pa┼ča, Lehce-─▒ Osmani, 1876]
kenger otu: Akantos.

Artun ├ťnsal ÔÇťNadide Bir Goncad─▒r EnginarÔÇŁ isimli kitab─▒nda, enginar─▒n k─▒┼č─▒ sert ge├žmeyen, ─▒l─▒man iklimli b├Âlgelerde yeti┼čti─čini s├Âyler ve tarama s├Âzl├╝─č├╝nde, ÔÇťSahralarda biter, deve yer, ekser yerlerde ana kenger derlerÔÇŁ diye tarif edildi─čini belirtir. G├╝n├╝m├╝zde de dikenli ve s├╝tl├╝ gen├ž s├╝rg├╝nlerinin k├Âk ve dallar─▒n─▒n soyulup yenildi─čini bildi─čimiz bir t├╝r yabani enginar olan bu bitkiye, baz─▒ y├Ârelerde, ÔÇťKenger, kengel, kengi otu, peygamber dikeni, kolgan veya e┼ček maruluÔÇŁ denildi─čini de anlat─▒r. Sap─▒ ve k├Ârpe yaprak dallar─▒ soyulup ├ži─č olarak yenildi─či gibi, Sivas y├Âresinde ha┼član─▒p yumurtal─▒ kavurmas─▒n─▒n yan─▒ s─▒ra etli yeme─činin de yap─▒ld─▒─č─▒n─▒ belirtir. Kenger k├Âk├╝n├╝n yar─▒l─▒p i├žindeki s├╝t├╝n ta┼ča ak─▒t─▒lmas─▒ ve birka├ž saat bekletilmesinin ard─▒ndan s─▒cak suda ha┼članmas─▒yla elde edilen ÔÇťKenger sak─▒z─▒ÔÇŁ sindirime yararl─▒ olmas─▒n─▒n yan─▒ s─▒ra baz─▒ ├╝lkelerde, ├Âzellikle de ─░talyaÔÇÖda peynir mayas─▒ olarak da kullan─▒lmaktad─▒r.

Enginar─▒n bir ad─▒n─▒n da ÔÇťKenger-i frengiÔÇŁ olmas─▒, bu k├╝lt├╝r bitkisinin bize Bat─▒ÔÇÖdan geldi─činin bir g├Âstergesidir. ─░talya ve ─░spanyaÔÇÖda yayg─▒n olarak bir k├╝lt├╝r bitkisi olarak yeti┼čtirilen enginar─▒n AvrupaÔÇÖya yay─▒lmas─▒n─▒n ─░talyan as─▒ll─▒ Maria MediciÔÇÖnin, Orleans D├╝k├╝ II. Henri ile evlenip, daha sonra FransaÔÇÖda krali├že (1547-1559) olmas─▒n─▒n sonucu oldu─ču anla┼č─▒lmaktad─▒r. Krali├že ├Âzlem duydu─ču bu sebzenin FransaÔÇÖda yeti┼čtirilmesi i├žin ├Ânayak olup, aristokrat kesimlerde ├žok miktarda t├╝ketilmesine vesile olur.

Morfolojik ├Âzellikleri

G├Âvdeleri dik, kuvvetli, sert ve boyuna olukludur. Yapraklar─▒ saps─▒z, b├╝y├╝k, uzun-oval ve par├žal─▒d─▒r. ├çi├žekler ├╝st yapraklar─▒n koltu─čundan ├ž─▒kan, uzun saplar─▒n ucunda b├╝y├╝k ba┼č├ž─▒klar halinde toplanm─▒┼čt─▒r. ├çi├žek tablas─▒ etlidir. Hepsi t├╝p ┼čeklinde olan ├ži├žekleri ve bunlar─▒n aralar─▒nda bulunan t├╝yleri ta┼č─▒r.

Yeti┼čtiricili─či

Bitki, esas olarak Akdeniz’de ve Amerika’da ├╝retiliyor. Harika, cevizli tad─▒ ve iyile┼čtirici ├Âzellikleri sayesinde ├╝├ž bin y─▒l─▒ a┼čk─▒n bir s├╝redir g─▒da olarak kullan─▒lmaktad─▒r.

Enginar genel olarak T├╝rkiye’de ve bir├žok ├╝lkede vegetatif yolla ├╝retilmektedir. Fransa, ─░talya ve ─░spanya’da do─črudan tohumla ├╝retilen ├že┼čitler geli┼čtirilmi┼čtir. Enginarda vegatatif yolla ├╝retim dip s├╝rg├╝nleri veya ├╝zerinde g├Âzlerin bulundu─ču k├Âk par├žalar─▒ ile yap─▒labildi─či gibi sadece g├Âzlerin ana g├Âvdeden ├ž─▒kar─▒l─▒p de─či┼čik ortamlarda k├Âklendirilerek de yap─▒labilir. En yayg─▒n ├╝retim ┼čekli s├╝rg├╝nlerle yap─▒lan ├╝retimdir.

Yeni kurulacak Enginar plantasyonlar─▒nda dikiminden ├Ânce toprak derin s├╝r├╝lmeli ve g├╝brelenmelidir. Derin s├╝r├╝mden sonra diskaro ve t─▒rm─▒k ├žekilerek toprak dikime haz─▒r duruma getirilmelidir.

 

Dikim genellikle Akdeniz ve Ege b├Âlgesinde EkimÔÇôKas─▒m aylar─▒nda, Marmara b├Âlgesinde ise MartÔÇôNisan aylar─▒nda yap─▒l─▒r. En uygun dikim masuralar ├╝zerine s─▒ra aras─▒ ve ├╝zeri 1×1 m mesafe ile yap─▒l─▒r. ├ľzellikler Bursa Do─čan k├Ây ve Keramet k├Ây├╝nde me┼čhurdur.

├ťr├╝nler

Bir enginar lik├Âr├╝ olan Cynar ─░talya’da ├žok pop├╝ler olan bir alkoll├╝ i├žkidir.

Cynar ( [t╩âi╦łnar] olarak telaffuz edilir ), amaro (Amaro ─░talyanca “ac─▒”, Sicilya k├Âkenli bir alkoll├╝ i├žki s─▒n─▒f─▒d─▒r. Genellikle yemeklerden sonra dijestif olarak i├žilir. Geleneksel olarak ┼čekerli ama ac─▒ ve bazen de ┼čurup tad─▒ndad─▒r. Bitkiler, ├ži├žekler, bitki k├Âkleri, ├ži├žekler, do─čal ┼čaraplardan yap─▒lan ve dam─▒t─▒larak sertle┼čtirilen bir i├žkidir. Alkol oran─▒ %16 ile %40 aras─▒ndad─▒r) ├že┼čidinin bir ─░talyan ac─▒ aperatifidir. ─░├žece─čin ad─▒n─▒ ald─▒─č─▒ enginar ( Cynara scolymus ) ba┼čta olmak ├╝zere 13 bitki ve bitkiden yap─▒l─▒r. Cynar koyu kahverengidir, ac─▒ tatl─▒ bir tada sahiptir ve g├╝c├╝ %16,5 ABV’dir. . 1952’de ─░talya’da piyasaya s├╝r├╝ld├╝.

Cynar bir aperatiftir (d├╝┼č├╝k ┼čeker, d├╝┼č├╝k alkol, i┼čtah─▒ te┼čvik etmek i├žindir) ve tek ba┼č─▒na veya ├že┼čitli kokteyllerde t├╝ketilebilir. Bu t├╝r bir kokteyl, Cynar ve soda i├žerir (soda suyu ve limon veya portakal dilimi veya kola, yumurta lik├Âr├╝, tonik, s├╝t veya ac─▒ limonlu soda ile kar─▒┼čt─▒r─▒l─▒r). Avrupal─▒lar, ├Âzellikle Cynar ve portakal suyunun ├žok pop├╝ler bir birle┼čim oldu─ču ─░svi├žre ve G├╝ney Almanya’da portakal suyuyla kar─▒┼čt─▒r─▒yorlar. Negroni kokteylinin bir varyasyonu, Cynar Spritz’in Aperol’├╝n yerini almas─▒ gibi, Campari yerine Cynar’─▒ kullan─▒r. Enginar bile┼čeni nedeniyle Cynar, hazmettirici olarak kabul edilir. hem de bir aperatiftir.

Ayn─▒ zamanda ├╝retildi─či Brezilya’da da ├žok yayg─▒n bir i├žecektir. Genellikle Brezilya’n─▒n daha geleneksel i├žeceklerinden biri, kokteylin ad─▒n─▒n kaba bir ├ževirisi olan ” rabo de galo “da Cacha├ža ve tatl─▒ vermut ile t├╝ketilir.

1995’ten beri Cynar, Campari Grubu taraf─▒ndan ├╝retilmekte ve da─č─▒t─▒lmaktad─▒r.

Enginar ─░├žeri─či, Etkenli─či

Enginar, Akdeniz’in s├╝per g─▒das─▒d─▒r. B├╝y├╝k besin de─čerine sahip y├╝ksek yo─čunlukta antioksidanlar ve vitaminler i├žeren bir s├╝per g─▒da olarak kabul edilmektedir.

Drog: Yapraklar─▒ (Folium Cynarae). Bazen k├Âkleri ve tohumlar─▒ da kullan─▒lmaktad─▒r.

Farmakope: Martindale 30. Brezilya, Fransa ve Romanya Farmakopelerinde kay─▒tl─▒d─▒r.

y├╝z gram (100 g) enginar ┼čunlar─▒ i├žerir:

  • Enerji (kalori) 53
  • Karbonhidratlar (g) 11,9
  • Proteinler (g) 2,9
  • Ya─č (g) 0,3
  • Lif (g) 5,7
  • Kalsiyum (mg) 21
  • Demir (mg) 0,61
  • Magnezyum (mg) 42
  • Fosfor (mg) 86
  • Potasyum (mg) 285
  • C vitamini (mg) 7,4
  • Folik asit (╬╝g) 89
  • Niasin (mg) 1,107
  • Lutein & Zeaksantin (╬╝g)463

Ad─▒n─▒ bu kaprisli kad─▒ndan ald─▒─č─▒ rivayet edilen Cynarin, (ki biz ona sinarin diyece─čiz) enginar─▒n ana bile┼čenlerinden ve yapra─č─▒nda ├žana─č─▒ndakinin 8 kat─▒ kadar fazla sinarin bar─▒nd─▒rmaktad─▒r.
Organik asidler: %2 den fazlas─▒ fenolik yap─▒dad─▒r. Bunlar; eynarin (dikafeoilquinikaid), kafeikasid ve klorogenikasid’tir. Ayr─▒ca linoleikasid, glikolik ve gliserk asidler bulunur.
Flavonoidler: En ├žok %1 oran─▒nda bulunurlar. Scolimozid ve luteolin t├╝revleri.
U├žucu ya─člar: Bu ya─čda en ├žok, birer seskiterpen olan beta-selinen ve caryophyllen vard─▒r. Daha az olarak ├že┼čitli aldehidler ve eugenol bulunur.
Di─čer: Bir seskiperten lakton olan cynaropierin (ac─▒ madde), tanen, ┼čeker, in├╝lin ve fitosteroller (taraxasterol), folikasid, potasyum..
Drogun etkili maddesi olan cynarin en fazla sap ├╝zerindeki yapraklarda bulunur, taze yapraklarda daha ├žoktur.

Enginar yapra─č─▒n─▒n kolagog, karaci─čeri koruyucu ve uyar─▒c─▒, lipid ve kolestrol d├╝┼č├╝r├╝c├╝, di├╝retik etkileri vaard─▒r. Karaci─čer ve safra hastal─▒klar─▒nda, kolestrol d├╝┼č├╝r├╝lmesinde ve i┼čtah a├ž─▒c─▒-tonik olarak, ayr─▒ca haz─▒ms─▒zl─▒k ve gaz ┼či┼čkinliklerinde kullan─▒lmaktad─▒r. Folikasidinden dolay─▒ hamileler ve bebekler i├žin faydal─▒d─▒r. Enginar ┼čeker hastalar─▒ i├žin iyi bir besin maddesidir.

Enginar yemenin sa─čl─▒─ča faydalar─▒

Kolesterol

  • Kolesterol├╝ d├╝┼č├╝rmek, bu lezzetli sebzenin t├╝ketiminin bir├žok faydas─▒ndan biridir.
  • ├çal─▒┼čmalar, enginar yapra─č─▒ ekstrakt─▒n─▒n ya ÔÇťk├Ât├╝ÔÇŁ LDL kolesterol├╝ d├╝┼č├╝rerek ya da ÔÇťiyiÔÇŁ HDL kolesterol├╝ art─▒rarak kolesterol seviyeleri ├╝zerinde olumlu bir etkisi olabilece─čini g├Âstermi┼čtir.
  • Enginar, kolesterol├╝ iki farkl─▒ biyokimyasal yoldan etkileyebilir. ─░lk olarak, kolesterol olu┼čumunu engelleyen bir antioksidan olan luteolin i├žerirler.
  • ─░kinci olarak, enginar yapra─č─▒ ├Âz├╝t├╝, sterollerin ve safra asitlerinin daha fazla ortadan kald─▒r─▒lmas─▒ yoluyla kolesterol seviyelerinin daha verimli d├╝zenlenmesinde v├╝cudu destekler.

Kan bas─▒nc─▒n─▒n d├╝zenlenmesi

  • Y├╝ksek tansiyon veya hipertansiyon, kardiyovask├╝ler hastal─▒k ve fel├ž riskini art─▒rabilir.
  • ├çal─▒┼čmalar, enginar yapra─č─▒ ekstrakt─▒n─▒n hafif y├╝ksek tansiyonu olan ki┼čilerde kan bas─▒nc─▒n─▒ d├╝zenlemeye yard─▒mc─▒ oldu─čunu bulmu┼čtur.
  • Antioksidan etkisi ile bilinen enginar, libidoyu hareketlendiren ve cinsel iste─či art─▒ran ├Âzelliklere sahiptir. Tam bir afrodizyakt─▒r.
  • ├çal─▒┼čmalar erken a┼čamalarda kalsa da, kan bas─▒nc─▒ndaki bu iyile┼čme b├╝y├╝k olas─▒l─▒kla y├╝ksek potasyum i├žeri─činden kaynaklanmaktad─▒r.

Karaci─čer fonksiyonunda iyile┼čme

  • ├çal─▒┼čmalar, enginar─▒n karaci─čer sa─čl─▒─č─▒ ├╝zerindeki faydal─▒ etkilerini g├Âstermi┼čtir. Enginar yapra─č─▒ ├Âz├╝ muhtemelen karaci─čeri hasardan korumakta ve hatta yeni dokular─▒n b├╝y├╝mesine izin vermektedir.
  • Ayr─▒ca, zararl─▒ toksinlerin at─▒lmas─▒na yard─▒mc─▒ olan ve muhtemelen alkols├╝z ya─čl─▒ karaci─čer hastal─▒─č─▒ olan ki┼čilerde karaci─čer fonksiyonunu iyile┼čtirmeye yard─▒mc─▒ olan safra ├╝retimini art─▒r─▒r.

Sindirim fonksiyonunda iyile┼čme

  • Enginarda bulunan b├╝y├╝k miktarda lif, sa─čl─▒kl─▒ bir sindirim sisteminin korunmas─▒na yard─▒mc─▒ olur. Enginar, prebiyotik g├Ârevi g├Âren bir lif t├╝r├╝ olan in├╝lin i├žerir.
  • ─░yi bir ba─č─▒rsak mikrofloras─▒n─▒ korumak, belirli ba─č─▒rsak kanseri riskini ve kab─▒zl─▒k veya ishal semptomlar─▒n─▒ azalt─▒r.
  • Bir ├žal─▒┼čmada, on iki yeti┼čkin, ├╝├ž hafta boyunca her g├╝n in├╝lin i├žeren bir enginar ├Âz├╝ t├╝kettiklerinde ba─č─▒rsak bakterilerinde bir iyile┼čme g├Âstermi┼čtir.

Potansiyel anti-kanser korumas─▒

  • Enginardaki baz─▒ antioksidanlar─▒n (rutin, kersetin, silimarin ve gallik asit) anti-kanser etkilerinden sorumlu oldu─ču d├╝┼č├╝n├╝lmektedir.
  • ├ľrne─čin, silimarin’in hayvan ├žal─▒┼čmalar─▒nda cilt kanserini ├Ânlemeye ve tedavi etmeye yard─▒mc─▒ oldu─ču bulunmu┼čtur. Umut verici sonu├žlara ra─čmen, insanlar ├╝zerinde hala bir ├žal─▒┼čma yoktur ve daha fazla ara┼čt─▒rmaya ihtiya├ž vard─▒r.

Enginardaki Cynarin di─čer g─▒dalar─▒n tad─▒n─▒ art─▒r─▒r

Enginar t├╝ketiminden sonra g├Âzlemlenen dikkat ├žekici bir olay, ayn─▒ anda t├╝ketilen di─čer g─▒dalarda – hatta suda bile – tatl─▒ bir tat hissi olmas─▒d─▒r.

Bunun nedeni, enginarda bulunan ve tat tomurcuklar─▒nda bulunan tatl─▒ tat sens├Ârlerini etkiliyor gibi g├Âr├╝nen sinarinin varl─▒─č─▒d─▒r.

Bu, enginarl─▒ bir yeme─čin, salata, ┼čarap ve hatta et gibi ayn─▒ anda t├╝ketilen di─čer ├Â─čelerin tad─▒n─▒ de─či┼čtirmesinin muhtemel oldu─ču anlam─▒na gelir.

 

Kaynaklar:

├ľzdenbekir KARAKA┼×

1970 Kas─▒m─▒nda ─░stanbul da do─čdu ve Galata b├Âlgesinde b├╝y├╝d├╝. ─░stanbulÔÇÖu ─░stanbul yapan t├╝m toplumsal yap─▒larla ge├žen bir ├žocukluk hayat─▒ ile GalataÔÇÖda Ok├žu Musa ─░lkokuluÔÇÖnda ba┼člayan ve sonras─▒nda Bah├želievler Fikret Y├╝zatl─▒ ─░lkokulu, Bah├želievler Ortaokulu, ┼×i┼čli End├╝stri Meslek Lisesi ile devam eden e─čitim hayat─▒, Y─▒ld─▒z ├ťniversitesiÔÇÖnde KocaeliÔÇÖde devam etti. ├ľzel sekt├Ârde sat─▒┼č, pazarlama, yat─▒r─▒m, planlama ve y├Âneticilik pozisyonlar─▒nda uzun y─▒llar ├žal─▒┼čma hayat─▒ devam ederken Anadolu ├ťniversitesiÔÇÖnde Felsefe okuma d├Ânemi de oldu. Almanca biliyor. ├ľzellikle Bizans d├Ânemi ba┼čta olmak ├╝zere, Sel├žuklu ve Osmanl─▒ kurulu┼č d├Ânemiyle ilgili bir├žok ara┼čt─▒rma yapm─▒┼č bulunuyor. Ayr─▒ca uzun s├╝redir ├╝zerinde ├žal─▒┼čt─▒─č─▒ M.S. 500 adl─▒ belgesel-d├Âk├╝mantasyon ├žal─▒┼čmas─▒ i├žerisindedir. Bunlar d─▒┼č─▒nda ÔÇśdoland─▒r─▒c─▒l─▒kÔÇÖ konusuyla ilgili bas─▒ma haz─▒r hale gelmi┼č ├žal─▒┼čmas─▒, b├╝y├╝k olas─▒l─▒kla 2021 Mart veya Nisan gibi kitap olarak yay─▒nlanacak. Tar─▒m konusunda da hem bir erozyon e─čitmeni hem de organik tar─▒m uzman─▒ olarak ├žal─▒┼čmalar yapmaktad─▒r. ├ľzellikle T─▒bbi ve Aromatik Bitkiler ve Endemik Bitkilerle ilgili yo─čun bir ├žal─▒┼čma i├žindedir. T├╝rkiye de eksiklik olarak g├Ârd├╝─č├╝ Y├Ânetim Felsefesi ile Strateji ve Planlama konular─▒nda da ├žal─▒┼čmalar─▒ var. Email: [email protected]

FACEBOOK - YORUM YAZ

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
  • YEN─░
Ayazini Meryem Ana Kilisesi’ndeki O─čuz Boyu Damgalar─▒

Ayazini Meryem Ana Kilisesi’ndeki O─čuz Boyu Damgalar─▒

├ľmer Faruk D─░N├çEL, 23 May─▒s 2023
Genlerimizin Yolculu─ču

Genlerimizin Yolculu─ču

Haber Merkezi, 23 May─▒s 2023
BursaÔÇÖn─▒n de─čeri Necatibey K─▒z Meslek Lisesi’nden mezun olmak

BursaÔÇÖn─▒n de─čeri Necatibey K─▒z Meslek Lisesi’nden mezun olmak

Nurdan Çakır TEZGİN, 23 Mayıs 2023
├çelik Palas’─▒n ard─▒ ormanl─▒kt─▒ bir zamanlar

├çelik Palas’─▒n ard─▒ ormanl─▒kt─▒ bir zamanlar

Nurdan Çakır TEZGİN, 23 Mayıs 2023
Su Ar─▒tman─▒n K├╝lt├╝r Tarihi

Su Ar─▒tman─▒n K├╝lt├╝r Tarihi

─░rfan YALIN, 23 May─▒s 2023
Zekeriya Efendi 1880-1955

Zekeriya Efendi 1880-1955

Haber Merkezi, 26 Nisan 2023
Malt, Bira ve AnadoluÔÇÖda ─░├žki

Malt, Bira ve AnadoluÔÇÖda ─░├žki

├ľzdenbekir KARAKA┼×, 11 Mart 2023
Gazi’nin Stadyumu

Gazi’nin Stadyumu

Haber Merkezi, 2 Mart 2023
Ben ┼×eyh Bedreddin

Ben ┼×eyh Bedreddin

Haber Merkezi, 2 Mart 2023
Alt─▒ Bardakta D├╝nya Tarihi

Alt─▒ Bardakta D├╝nya Tarihi

Haber Merkezi, 2 Mart 2023
Anadolu ve T├╝rkler

Anadolu ve T├╝rkler

Tahsin ┼×─░M┼×EK, 26 ┼×ubat 2023
Sabunun 6 Bin Y─▒lll─▒k Tarihi

Sabunun 6 Bin Y─▒lll─▒k Tarihi

─░rfan YALIN, 25 ┼×ubat 2023