├ľzden Bekir KARAKA┼×
├ľzden Bekir  KARAKA┼×
Bizans Mutfa─č─▒ (3) Ekmek, Yulaf Lapas─▒, Tah─▒llar
  • 25 Nisan 2021 Pazar
  • +
  • -
  • ├ľzden Bekir KARAKA┼× /

Bu co─črafyan─▒n ─░mparatorluklar─▒n─▒n her zaman ekmek ile sorunu olmu┼čtur. Tah─▒l ihtiyac─▒ ve kentlerin yiyecek ihtiyac─▒ her zaman birinci sorun olmu┼čtur. Ekmek koca ─░mparatorluklar─▒ tarihten bile silmi┼čtir. Roma imparatorlu─čunun kar─▒┼č─▒kl─▒k d├Ânemlerine bakarsak, M─▒s─▒r saltanat─▒n─▒n s─▒k─▒nt─▒l─▒ zamanlar─▒na bakarsak, Anadolu co─črafyas─▒ndaki devletlerin sonlar─▒na s─▒k─▒nt─▒l─▒ d├Ânemlerine bakarsak hep tah─▒l yani ekmek sorununu g├Ârmekteyizdir. Bizans ─░mparatorlu─ču i├žinde di─čer b├╝y├╝k kentlerle beraber ─░mparatorluk merkezi KonstantinopolisÔÇÖin ekmek-tah─▒l sorunu en ├Âncelikli sorunlardan biriydi. K─▒tl─▒k sorunu veya yiyecekteki fiyat problemi i┼či isyanlara kadar g├Ât├╝rebilmekteydi. Nika Ayaklanmalar─▒n─▒ ate┼čleyen J├╝stinyenÔÇÖin B├╝y├╝k ─░mparatorÔÇÖdan beri bedava verilen ekmek hakk─▒n─▒ kald─▒rmak istemesiydi. O y├╝zden Taht tah─▒l arz─▒n─▒n ba┼čta Konstantinopolis olmak ├╝zere di─čer t├╝m kentlerde sorunsuz olmas─▒ konusunda hi├žbir ┼čeyde olmad─▒─č─▒ kadar kusursuz ├žal─▒┼čm─▒┼čt─▒. Tah─▒l kaynaklar─▒n─▒ kaybetti─či d├Ânemlerde mutlaka alternatiflerini devreye sokmu┼čtu. Bu y├╝zden siyasi ko┼čullar ve iklim ┼čartlar─▒na g├Âre gerekli d├╝zenlemeleri s├╝ratle hep yapm─▒┼čt─▒.

Bizans d├Âneminde un ve tah─▒l ticareti devlet tekelindeydi. KonstantinopolisÔÇÖte 4. ve 5. y├╝zy─▒lda n├╝fusun artan temel ├╝r├╝n ihtiyac─▒n─▒ kar┼č─▒lamak i├žin TrakyaÔÇÖdan bu─čday ve sebze getirilirdi ├ž├╝nk├╝ Anadolu k─▒y─▒lar─▒ndaki ├╝r├╝nler ancak yerli n├╝fus i├žin yeterliydi. ─░klim ko┼čullar─▒na ba─čl─▒ olarak geli┼čen tar─▒msal ├╝retim, her zaman beklenen sonu├žlar─▒ vermedi─činden kentlerde ya┼čayan halk─▒ beslemek, y├╝zy─▒llar boyunca iktidarlar─▒n ba┼čl─▒ca sorunuydu. TrakyaÔÇÖdan gelen bu─čday KonstantinopolisÔÇÖin ihtiyac─▒n─▒ kar┼č─▒layamad─▒─č─▒ i├žin, B├╝y├╝k Konstantin (306-337) d├Âneminden ba┼člayarak ba┼čkent halk─▒ M─▒s─▒r bu─čday─▒yla beslenmeye ba┼čland─▒. M─▒s─▒rÔÇÖ─▒n y─▒ll─▒k mahsul├╝ ─░skenderiyeÔÇÖdeki depolarda toplan─▒p gemilere y├╝klenir ve ÔÇťmutlu-bereketli y├╝kÔÇŁ olarak tan─▒mlanan bu ithal bu─čday, TenedosÔÇÖta (Bozcaada) bulunan devasa bu─čday ambarlar─▒na bo┼čalt─▒l─▒rd─▒. M─▒s─▒rÔÇÖdan gelen bu─čday─▒n yeterli olmad─▒─č─▒ d├Ânemlerde kent halk─▒n─▒n a├žl─▒k ya┼čamamas─▒ i├žin ola─čan├╝st├╝ tedbirler al─▒n─▒rd─▒.

G├Ârsel Kayna─č─▒: https://nereye.com.tr/antik-roma-mutfagindan-yemek-tarifleri/

Do─ču Roma ─░mparatorlu─ču tah─▒l ihtiyac─▒n─▒, tarih├žilerin Erken Bizans dedikleri d├Ânem de (618ÔÇÖe kadar) M─▒s─▒rÔÇÖdan, sonras─▒nda 1071 Malazgirt yenilgisine kadar K├╝├ž├╝k Asya denilen Bat─▒ Anadolu b├Âlgesinden (├Âzellikle limanlara yak─▒n yerlerden) sa─čl─▒yordu. Komnenos ve Angelos Hanedanl─▒klar─▒ d├Ânemlerinde Teselya ve Makedonya KonstantinopolisÔÇÖin tah─▒l ihtiyac─▒n─▒ kar┼č─▒lad─▒. Balkan co─črafyas─▒n─▒n Osmanl─▒n─▒n eline ge├žti─či tarihten itibaren 1453ÔÇÖe kadar da Bat─▒ KaradenizÔÇÖden tah─▒l ihtiyac─▒n─▒ kar┼č─▒lam─▒┼čt─▒.

Aziz Michael Choniates veya Bizansl─▒lar─▒n dedi─či gibi ÔÇťAcominatusÔÇŁ kendisi hem din adam─▒ hem de yazard─▒. Yazd─▒─č─▒ bir yaz─▒da Konstantinopolis ia┼če sisteminin iyi ├žal─▒┼čt─▒─č─▒n─▒ kente hitaben bir soru sorarak cevaplam─▒┼čt─▒r.

Neyin Eksik? MakedonyaÔÇÖn─▒n ve TrakyaÔÇÖn─▒n bu─čdayl─▒ ovalar─▒ sizin i├žin ekilmiyor mu? E─čriboz, Pteleon, Girit ve RodosÔÇÖta ┼čaraplar sizin ezilmiyor mu? ÔÇŽ B├╝t├╝n nehirler tek bir denize, ┼čehirlerin krali├žesi i├žin akm─▒yor mu?ÔÇŁ

Bizans kaynaklar─▒nda b├Âyle ifadeler d─▒┼č─▒nda mutfakla ilgili somut ifadeler, tarifler bulmak imk├ón─▒ yoktur. Arkeolojik kaz─▒lar da Bizans Arkeolojisi, Sel├žuklu ve Osmanl─▒ arkeolojisi pek olmad─▒─č─▒ndan dolay─▒ ve ├Âzellikle ─░stanbul da co─črafya ├žok fazla tahrip edilmesinden dolay─▒ arkeolojik kaz─▒ imk├ón─▒ ├žok azalm─▒┼čt─▒r. Bu sebepten ├Âzellikle Bizans mutfa─č─▒ ile buluntu imk├ón─▒ ├žok azalmaktad─▒r. Bu a├ž─▒k daha ├žok 15. ve 16. Y├╝zy─▒l Osmanl─▒ mutfa─č─▒ tariflerini yorumlayarak kapat─▒lmaya ├žal─▒┼č─▒lmaktad─▒r. Oradaki s─▒k─▒nt─▒da bu bahsedilen mutfak ve tarifler ├╝st s─▒n─▒f mutfa─č─▒n─▒n bahisleridir.

Erken Bizans d├Âneminde yulaf lapas─▒ veya yulaf lapas─▒, ├Âzellikle M─▒s─▒r ve do─ču illerindeki ekmek kadar yayg─▒n bir yiyecekti. Yulaf lapas─▒ ve un lapas─▒ ÔÇťatherasÔÇŁ olarak adland─▒r─▒l─▒rd─▒ ve mayalanmadan sonra tencerelerde kaynat─▒larak yap─▒lan bir ├že┼čit mant─▒ denilebilecek ekmek ÔÇťartosÔÇŁ veya ├Â─č├╝t├╝lm├╝┼č bu─čdaydan yap─▒lm─▒┼č lapalar da bu ┼čeklinde tan─▒mland─▒.

VI.y├╝zy─▒lda El├ži Anthimus, yulaf ezmesinin lezzetinin artmas─▒ ve tereya─č─▒ k─▒vam─▒na gelebilmesi ke├ži s├╝t├╝ ile pi┼čirmeyi ├Ânermi┼čti.

Pligouri: Basit ve ucuz yemek. ─░rmik veya bulgurdan yap─▒l─▒rd─▒. Suda veya koyun s├╝t├╝nde kaynat─▒lan irmik veya bulgurun ├╝zerine bazen birka├ž damla zeytin veya susam ya─č─▒ veya ba┼čka bir pi┼čirme ya─č─▒yla yap─▒lan atheras (lapa).

Ge├ž Bizans d├Âneminde atheras (lapa), fakirlerin g─▒das─▒ olarak an─▒l─▒rd─▒. Bir ┼čekilde bulundu─čunda sebze veya bal─▒kla birle┼čtirilebilirdi.

BizansÔÇÖ─▒n ÔÇťs├╝tl├╝ kekiÔÇŁ, bizim ┼čimdi sofralar─▒m─▒z─▒n ba┼čk├Â┼česinde olan T├╝rk mutfa─č─▒n─▒n en g├Âzde ├žorbalar─▒ndan tarhana. Tarhana ya da ÔÇťtrachanaÔÇŁ Bizans mutfa─č─▒n─▒n vazge├žilmeziydi. Bir Bizans belgesinde ÔÇťametaÔÇŁ (s├╝tl├╝ kek) olarak adland─▒r─▒lan kurutulmu┼č yiyecekti. Bu kurutma hem ├žorba hem de lapalar i├žin iyi se├ženekti. S├╝t veya yo─čurt, biber ve baharatlarla yap─▒lan mayal─▒ hamur, g├╝ne┼čte kurutulur ve ├Â─č├╝t├╝lerek ├žorba ve lapalarda kullan─▒l─▒rd─▒. Bizansl─▒lar sonraki d├Ânemlerde bu─čday taneleri ve bulgurdan da trachana yapm─▒┼čt─▒. Antik ÔÇťtragosÔÇŁ s├Âzc├╝─č├╝n├╝n ├ža─čr─▒┼čt─▒rd─▒ trajedi ile de ilgin├ž bir hik├óyesi vard─▒.

BizansÔÇÖ─▒n belli bir d├Âneminden sonra sahneyi ekmek al─▒yor ve en yayg─▒n yiyecek oluyordu.

Normalde Bizansl─▒lar, peksimet ÔÇťpaximadionÔÇŁ ve mayas─▒z hamurdan yap─▒lan ÔÇťazymon, mazzeÔÇŁ ile mayal─▒ hamurdan yap─▒lan ÔÇťartos, psomionÔÇŁ yerlerdi. Bu f─▒r─▒n ├╝r├╝nleri genellikle zeytin ve peynirle ana yemek olarak ve hemen hemen her ├Â─č├╝nde garnit├╝r olarak t├╝ketilirdi, ancak ayn─▒ zamanda et par├žalar─▒n─▒ almak veya soslara dald─▒rmak i├žin de t├╝ketilirdi.

Ekmek her g├╝n farkl─▒ kalitelerde normal olarak ├╝retiliyordu. En iyi kalite ekmek antik Yunanda ÔÇťkatharos artosÔÇŁ, BizansÔÇÖta ÔÇťkatharon psomionÔÇŁ (has, temiz ekmek) diye adland─▒r─▒ld─▒. ┼×air Zavall─▒ ProdromosÔÇÖun ┼čiirlerinde belirtti─či gibi, bu ekmek ├že┼čidi zenginler taraf─▒ndan t├╝ketilirdi. Geni┼č halk y─▒─č─▒nlar─▒n─▒ besleyen ikinci s─▒n─▒f ÔÇťtis ptohiasÔÇŁ (yoksullar─▒n ekme─či), ÔÇťkivaritis artosÔÇŁ veya ÔÇťkivaron psominÔÇŁ ekme─či yass─▒ ta┼č ├╝st├╝nde, ÔÇťklivanitisÔÇŁ ekme─či ise toprak f─▒r─▒nda pi┼čirilirdi. Bizansl─▒lar─▒n sofralar─▒nda ev ekme─činden ba┼čka f─▒r─▒ndan al─▒nan ekmek de bulunurdu. Ekmek f─▒r─▒nlar─▒ topluca ÔÇťAlt─▒n MilionÔÇŁ b├Âlgesinde bulunuyordu. KonstantinopolisÔÇÖin f─▒r─▒nc─▒lar loncas─▒ en kay─▒r─▒lan loncayd─▒. Ekmek ├╝retiminin kesintisiz devam─▒ i├žin f─▒r─▒nc─▒lar ve onlar─▒n y├╝kl├╝k hayvanlar─▒ kamu i┼člerinde ├žal─▒┼čt─▒r─▒lamazlard─▒. Yani hangi gelir seviyesinde olursa olsun Bizans sofralar─▒nda her ├Â─č├╝n ekmek vard─▒.

Bu konu ile ilgili en g├╝zel ├Ârnek, On birinci y├╝zy─▒ldan olacak. D├Ânemin me┼čhur tarih├žisi ve hukuk├žusu Michael Attaleiates hukukta yapt─▒─č─▒ hizmetlerden dolay─▒ KonstantinopolisÔÇÖte yapm─▒┼č oldu─ču serveti bir manast─▒ra vakfetti. Manast─▒ra verdi─či en ├Ânemli talimat; manast─▒r ke┼či┼člerinin, her g├╝n belirli say─▒da fakiri ÔÇťTanr─▒ ne g├ÂnderdiyseÔÇŁ sebze, et, bal─▒k veya peynir veya ha┼članm─▒┼č baklagillerle birle┼čtirilmi┼č ekmekten olu┼čan bir yeme─če davet etmeleriydi.

├çORBALAR VE G├ťVE├çLER

G├Ârsel Kaynak: https://kavrakoglu.com/bizans-imparatorlugu-46-bizans-mutfagi-1/

 

Bizans tam bir ├žorba ├╝lkesiydi. ├çorbalar─▒n say─▒s─▒z ├že┼čidi vard─▒. Halk─▒n s─▒cak yemek sofras─▒ genellikle ├žorba ve ekmekten olu┼čuyordu. Co─črafyan─▒n kaderi halk i├žin o g├╝nden bug├╝ne pek de de─či┼čmemi┼č g├Âr├╝n├╝yor.

Yoksul Ptochoprodromos taraf─▒ndan da verilen bahsedilen ÔÇťkutsal ├žorbaÔÇŁ ÔÇťhagiozouminÔÇŁ tam bir fakir ├žorbas─▒yd─▒, ├žorbalar─▒n en ucuzuydu, tabi mucizeler g├Âsteren ve a├ž ya┼čayabilen azizseniz bu ├žorba yiyecek olarak yeterliydi.

Hagiozoumin ÔÇťKutsal ├çorbaÔÇŁ: Su, so─čan, tuz, mercank├Â┼čk ve varsa az miktar ya─č ile yap─▒lan afiyetle yenilen bir ├žorba. Mercank├Â┼čk Roma ve Yunan k├╝lt├╝r├╝nde mutlulu─čun sembol├╝yd├╝ ama bu ├žorbay─▒ i├žmek zorunda olanlara ne kadar mutluluk verdi─čini ├žorbay─▒ tad─▒p anlamak gerekiyordur.

Bu kutsal ├žorban─▒n i├žine sebzelerden veya baklagillerden, etlerden, ┬ámakarnadan, zeytinya─č─▒ndan, ┼čaraptan ve ayr─▒ca lor veya peynirden eklendi mi normal bir ├žorba yap─▒l─▒rd─▒. ├çorban─▒n yemek olarak en iyi y├Ânlerinden biri de ekledi─činiz ┼čeyler artt─▒─č─▒nda mesela basit bir ├žorbaya tuzlu b├╝y├╝k bir bal─▒k eklendi─činde doyurucu ve keyif verici bir ├Â─č├╝ne d├Ân├╝┼č├╝rd├╝. Bizans mutfa─č─▒n─▒ pratik k─▒lan temel yemeklerinin eklemlenmeyle zenginle┼čebilmesi veya ekonomik duruma g├Âre eklenenlerin azalt─▒labilseydi.

E─čer Bizans sofras─▒ ├╝├ž kutsal─▒ ya da vazge├žilmezi neydi diye sorulacak olsayd─▒ tek bir cevab─▒ vard─▒; Ekmek, ├žorba ve g├╝ve├ž. ├çorban─▒n i├žine katt─▒klar─▒ artt─▒k├ža o art─▒k ├žorba olmak ├ž─▒k─▒yordu. Bu yeni lezzete Bizansl─▒lar ÔÇťmonokythronÔÇŁ yani ÔÇťg├╝ve├žÔÇŁ diyorlard─▒.

Zavall─▒ Ptochoprodromos bir g├╝nd├╝z r├╝yas─▒nda bir s├╝per monokythron g├Ârm├╝┼čt├╝. R├╝yay─▒ kaleme alm─▒┼č ve Saraydaki velinimetlerine g├Ândermi┼čti belki r├╝yas─▒ ger├že─če d├Âner ├╝midiyle:

Zavall─▒ PtochoprodromosÔÇÖun r├╝ya g├╝veci

G├╝ve├ž kab─▒nda; ┬á├çok ├že┼čitli taze, kuru ve tuzlu bal─▒k, lahana, yumurta, Girit ve Vlach (Bug├╝nk├╝ Bosna HersekÔÇÖte ya┼čayan Ulahlar─▒n ├žok me┼čhur koyun peyniri) peyniri, krema, sar─▒msak, so─čan, biber, bol ya─č ve ├žok ├že┼čitli taze, kuru ve tuzlu bal─▒k, sonunda ┼čarapla d├Âk├╝l├╝r.

Bu Bizans g├╝ve├žleri Osmanl─▒ mutfa─č─▒nda kar┼č─▒m─▒za kefal bal─▒─č─▒ ├žorbas─▒, uskumru bal─▒─č─▒ yahnisi veya papaz yahnisi olarak ├ž─▒kmaktad─▒r.┬á Hepsi prensip olarak Bizans mutfa─č─▒nda oldu─ču gibi bal─▒k, so─čan, zeytinya─č─▒ veya tereya─č─▒, sirke, yumurta, biber ve di─čer baharatlar i├žermektedir. G├╝n├╝m├╝zde Papaz yahnisi daha da T├╝rkle┼čerek denizden tamamen uzakla┼čm─▒┼č olmas─▒na ra─čmen mutfak temeli ayn─▒ kalm─▒┼čt─▒r.

Bal─▒k ve peynir kombinasyonu bug├╝n bizlere olduk├ža s─▒ra d─▒┼č─▒ g├Âr├╝nmesine ra─čmen, Bizans mutfa─č─▒n─▒n damak tad─▒n─▒ da g├Âstermektedir. ├ľz├╝ itibariyle tatl─▒ su bal─▒─č─▒ olan alabal─▒─č─▒n pi┼čirilmesi s─▒ras─▒nda tereya─č─▒ kullan─▒m─▒ gibi d├╝┼č├╝n├╝lebilir. G├╝vecin bal─▒─č─▒n tad─▒n─▒ bir ├╝st d├╝zeye ├ž─▒karmaktad─▒r.

Osmanl─▒ mutfa─č─▒ndaki yo─čun olarak g├Âr├╝len etli g├╝ve├ž ile Bizans mutfa─č─▒n─▒n bal─▒k a─č─▒rl─▒kl─▒ g├╝veci ayn─▒d─▒r.

Yine Ortado─ču ve Anadolu mutfa─č─▒nca da sahiplenilen ama bir Arap yeme─či olan ufalanm─▒┼č ekmek ve et suyundan olu┼čan ÔÇťtharidÔÇŁ ÔÇťtiritÔÇŁ ilk d├Ânem Bizans mutfa─č─▒ndan itibaren kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒kmaktad─▒r. Roma k├╝lt├╝r├╝yle ─░slam ├Âncesi hatta H─▒ristiyanl─▒k ├Âncesi d├Ânemden beri ili┼čki de olan Romal─▒lar bu yiyece─či bir ┼čekilde mutfaklar─▒nda eklemi┼člerdir. B├╝y├╝k Roma ─░mparatorlu─ču d├Âneminde k├Âlelere ├žo─čunlukla bu Arap yeme─či verilirdi. Hem tok hem de g├╝├žl├╝ tutmas─▒ i├žin. Sonras─▒nda halk mutfaklar─▒nda Araplar─▒n yapt─▒─č─▒ gibi tad─▒n─▒ zenginle┼čtirmek i├žin k├╝├ž├╝k eklemelerle sunulmu┼čtur. Hem ucuz hem de doyurucu ├Â─č├╝n i├žin ideal bir se├ženek olmu┼čtu. Et suyu ile nemlendirilmi┼č ve baharatlarla (sar─▒msak, nane), yo─čurt, ya─č ve ha┼članm─▒┼č et veya sebzelerle zenginle┼čtirilmi┼č bu yemek sonras─▒nda Osmanl─▒ ile beraber b├╝t├╝n co─črafyada halk sofralar─▒n─▒n ilk se├ženeklerinden biri olmu┼čtur.

Bir Bizans g├╝ve├ž tarifi verelim hem klasik bir tarif, malzemelerini nas─▒l tedarik edersiniz bilemem art─▒k. M├╝zelerden ve tarih kitaplar─▒ndan tedarik edebilirsiniz;

Gevrek ve kar beyaz─▒ d├Ârt lahana g├Âbe─čini al. K─▒l─▒├žbal─▒─č─▒n─▒n tuzlanm─▒┼č yakas─▒n─▒ ve sazan bal─▒─č─▒n─▒n ortas─▒ndan bir dilimi ve yirmi kadar ÔÇťglaukoiyiÔÇŁ (muhtemelen bir t├╝r g├╝m├╝┼č bal─▒─č─▒, neslini t├╝ketti─čimizi s├Âylememe gerek yok herhalde) g├╝vece yerle┼čtirin. Bunlar─▒n ├╝st├╝ne bir dilim tuzlanm─▒┼č mersin bal─▒─č─▒n─▒, on d├Ârt yumurtay─▒, bir par├ža Girit peynirini, bir avu├ž karabiberi, on iki ba┼č sar─▒msa─č─▒, on be┼č tane ├žirozu, bir kupa zeytinya─č─▒n─▒ ve bir kupa tatl─▒ ┼čarab─▒ ekle. Koy ate┼čin ├╝st├╝ne. ┼×├Âyle a─č─▒r a─č─▒r pi┼čir. Sonra bir ┼či┼če ┼čarap, ekmek. ─░┼čte mutluluk.

 

Kaynak├ža:

  • ANAGNOSTAKIS Ilias. ÔÇť├çi─č ve Pi┼čmi┼č- BizansÔÇÖta yemek pi┼čirme ve sunu y├Ântemleri.ÔÇŁ ├çeviren: Asl─▒ C. Kutay. Yemek ve K├╝lt├╝r Dergisi. Yaz 2019. Say─▒ 56. Sayfa: 112-118
  • BOZ─░S Sula. ─░stanbulÔÇÖdan AnadoluÔÇÖya Rumlar─▒n Yemek K├╝lt├╝r├╝. Yap─▒ Kredi Yay─▒nlar─▒. ─░stanbul, Mart 2020.
  • CAMERON Averil. B─░ZANSLILAR. ├çeviren: ├ľzkan Akp─▒nar. ─░┼č Bankas─▒ K├╝lt├╝r Yay─▒nlar─▒. 2. Bas─▒m. ─░stanbul, May─▒s 2016.
  • DEM─░RKENT I┼č─▒n. Mikhail PsellosÔÇÖun Khonographias─▒. T├╝rk Tarih Kurumu. Ankara, 2014.
  • GREGORY E. Timothy. Bizans Tarihi. ├çeviren: Esra Ermert. Yap─▒ Kredi Yay─▒nlar─▒. 3. Bask─▒. ─░stanbul, Nisan 2016
  • HENDY Michael. Studies in the Byzantine Monetary Economy, c.300-1450. Cambridge University Press. 2008.
  • KAHYAO─×LU Mehmet. ÔÇťKILI├çBALI─×I DANS├çISIÔÇŁ. Metro GASTRO Dergisi. Temmuz-A─čustos-Eyl├╝l 2011. Say─▒: 62. Sayfa: 85-89
  • KODER Johannes. ÔÇťCUISINE AND DINING IN BYZANTIUMÔÇŁ. BYZANTINE CULTURE. Papers from the Conference ÔÇśByzantine Days of IstanbulÔÇÖ May 21-23 2010. Edited by Dean Sakel. T├╝rk Tarih Kurumu. Ankara, 2014. S: 423-438
  • LINARDOU Kallirose, BRUBAKER Leslie. Food and Wine in Byzantium ÔÇô In Honour of Proffesor A.A.M. Bryer. SPBS Society for the Promotion of Byzantine Studies. London, 2009
  • MANGO Cyril. Bizans- Yeni Roma ─░mparatorlu─ču. ├çeviren: G├╝l ├ça─čal─▒ G├╝ven. Yap─▒ Kredi Yay─▒nlar─▒. 3.Bask─▒. ─░stanbul, A─čustos 2016.
  • OSTROGORSKY Georg. Bizans Devleti Tarihi. T├╝rk Tarih Kurumu. 10. Bask─▒. Ankara, 2019.
  • PERRY Charles. ÔÇťThe Taste of ByzantiumÔÇŁ. https://www.cornucopia.net/magazine/articles/the-taste-of-byzantium/
  • S├ľNMEZ R─▒za. ÔÇťEski ─░stanbul’dan bal─▒k g├╝veci Monokythron ya da Akdeniz mutfa─č─▒ndan Hamsi sosunda BarbunÔÇŁ. Yay─▒n tarihi: 11 Aral─▒k 2018. https://www.posta.com.tr/yazarlar/riza-sonmez-ile-teselli-veren-tarifler/eski-istanbuldan-balik-guveci-monokythron-ya-da-akdeniz-mutfagindan-hamsi-sosunda-barbun-2074233
  • TATLI Nilg├╝n. ─░STANBULÔÇÖUN 100 LEZZET─░. ─░stanbul B├╝y├╝k┼čehir Belediyesi K├╝lt├╝r A.┼×. Yay─▒nlar─▒. 2. Bask─▒. ─░stanbul, 2015
  • TOPRAKO─×LU, Nur. ÔÇťBizansÔÇÖ─▒n mutfa─č─▒ÔÇŁ. Yay─▒nlanma Tarihi: 28.09.2014. https://www.haberturk.com/yasam/haber/994533-bizansin-mutfagi
  • YANKI Murat. Bizans D├Ânemi ┼×arap K├╝lt├╝r├╝. https://1001istanbul.com/bizans-donemi-sarap-kulturu/
  • Bizans ┼×arab─▒ Tekrar Yap─▒labilir. https://bizansconstantin.wordpress.com/2017/11/06/bizans-sarabi-tekrar-yapilabilir/
  • https://books.google.com.tr/books?id=RECoDQAAQBAJ&pg=PT89&lpg=PT89&dq=monokythron&source=bl&ots=sbnW5hcBWE&sig=ACfU3U1SCbkZD5akyyemFF77LNLnuMC9jQ&hl=tr&sa=X&

 

Toplam Okuma: 164 , Bug├╝n: 3 

├ľzden Bekir KARAKA┼×

├ľzden Bekir KARAKA┼×

1970 Kas─▒m─▒nda ─░stanbul da do─čdu ve Galata b├Âlgesinde b├╝y├╝d├╝. ─░stanbulÔÇÖu ─░stanbul yapan t├╝m toplumsal yap─▒larla ge├žen bir ├žocukluk hayat─▒ ile GalataÔÇÖda Ok├žu Musa ─░lkokuluÔÇÖnda ba┼člayan ve sonras─▒nda Bah├želievler Fikret Y├╝zatl─▒ ─░lkokulu, Bah├želievler Ortaokulu, ┼×i┼čli End├╝stri Meslek Lisesi ile devam eden e─čitim hayat─▒, Y─▒ld─▒z ├ťniversitesiÔÇÖnde KocaeliÔÇÖde devam etti. ├ľzel sekt├Ârde sat─▒┼č, pazarlama, yat─▒r─▒m, planlama ve y├Âneticilik pozisyonlar─▒nda uzun y─▒llar ├žal─▒┼čma hayat─▒ devam ederken Anadolu ├ťniversitesiÔÇÖnde Felsefe okuma d├Ânemi de oldu. Almanca biliyor. ├ľzellikle Bizans d├Ânemi ba┼čta olmak ├╝zere, Sel├žuklu ve Osmanl─▒ kurulu┼č d├Ânemiyle ilgili bir├žok ara┼čt─▒rma yapm─▒┼č bulunuyor. Ayr─▒ca uzun s├╝redir ├╝zerinde ├žal─▒┼čt─▒─č─▒ M.S. 500 adl─▒ belgesel-d├Âk├╝mantasyon ├žal─▒┼čmas─▒ i├žerisindedir. Bunlar d─▒┼č─▒nda ÔÇśdoland─▒r─▒c─▒l─▒kÔÇÖ konusuyla ilgili bas─▒ma haz─▒r hale gelmi┼č ├žal─▒┼čmas─▒, b├╝y├╝k olas─▒l─▒kla 2021 Mart veya Nisan gibi kitap olarak yay─▒nlanacak. Tar─▒m konusunda da hem bir erozyon e─čitmeni hem de organik tar─▒m uzman─▒ olarak ├žal─▒┼čmalar yapmaktad─▒r. ├ľzellikle T─▒bbi ve Aromatik Bitkiler ve Endemik Bitkilerle ilgili yo─čun bir ├žal─▒┼čma i├žindedir. T├╝rkiye de eksiklik olarak g├Ârd├╝─č├╝ Y├Ânetim Felsefesi ile Strateji ve Planlama konular─▒nda da ├žal─▒┼čmalar─▒ var. Email: [email protected]
Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
  • YEN─░
Belgelerle K├╗t├╝’l Am├óre Zaferi

Belgelerle K├╗t├╝’l Am├óre Zaferi

30 Nisan 2021, Belgelerle K├╗t├╝’l Am├óre Zaferi i├žin yorumlar kapal─▒
S├Âzde Ermeni Soyk─▒r─▒m─▒n─▒n Var Olmayan Toplu Mezarlar─▒

S├Âzde Ermeni Soyk─▒r─▒m─▒n─▒n Var Olmayan Toplu Mezarlar─▒

30 Nisan 2021, S├Âzde Ermeni Soyk─▒r─▒m─▒n─▒n Var Olmayan Toplu Mezarlar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Osmanl─▒ ilk D├Ânemlerinde Neden Bat─▒ya Y├Âneldi?

Osmanl─▒ ilk D├Ânemlerinde Neden Bat─▒ya Y├Âneldi?

30 Nisan 2021, Osmanl─▒ ilk D├Ânemlerinde Neden Bat─▒ya Y├Âneldi? i├žin yorumlar kapal─▒
Tehcir, Soyk─▒r─▒m ve ABD

Tehcir, Soyk─▒r─▒m ve ABD

27 Nisan 2021, Tehcir, Soyk─▒r─▒m ve ABD i├žin yorumlar kapal─▒
“Paratoner Kemalettin Sami G├Âk├žen” ve Bursa

“Paratoner Kemalettin Sami G├Âk├žen” ve Bursa

25 Nisan 2021, “Paratoner Kemalettin Sami G├Âk├žen” ve Bursa i├žin yorumlar kapal─▒
Teknoloji ├ça─č─▒nda M├╝zik, M├╝zi─čimiz ve M├╝zik Emek├žileri

Teknoloji ├ça─č─▒nda M├╝zik, M├╝zi─čimiz ve M├╝zik Emek├žileri

25 Nisan 2021, Teknoloji ├ça─č─▒nda M├╝zik, M├╝zi─čimiz ve M├╝zik Emek├žileri i├žin yorumlar kapal─▒
Bizans Mutfa─č─▒ (4) Sebzeler-Zerzevat

Bizans Mutfa─č─▒ (4) Sebzeler-Zerzevat

25 Nisan 2021, Bizans Mutfa─č─▒ (4) Sebzeler-Zerzevat i├žin yorumlar kapal─▒
Bizans Mutfa─č─▒ (3) Ekmek, Yulaf Lapas─▒, Tah─▒llar

Bizans Mutfa─č─▒ (3) Ekmek, Yulaf Lapas─▒, Tah─▒llar

25 Nisan 2021, Bizans Mutfa─č─▒ (3) Ekmek, Yulaf Lapas─▒, Tah─▒llar i├žin yorumlar kapal─▒
Bizans Mutfa─č─▒ (2) G├╝nl├╝k ├ľ─č├╝n Say─▒s─▒

Bizans Mutfa─č─▒ (2) G├╝nl├╝k ├ľ─č├╝n Say─▒s─▒

25 Nisan 2021, Bizans Mutfa─č─▒ (2) G├╝nl├╝k ├ľ─č├╝n Say─▒s─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Bizans Mutfa─č─▒ (1)

Bizans Mutfa─č─▒ (1)

25 Nisan 2021, Bizans Mutfa─č─▒ (1) i├žin yorumlar kapal─▒
1950-1960 Y─▒llar─▒ Aras─▒ – Yerel Bas─▒nda U├žak Kazalar─▒

1950-1960 Y─▒llar─▒ Aras─▒ – Yerel Bas─▒nda U├žak Kazalar─▒

23 Nisan 2021, 1950-1960 Y─▒llar─▒ Aras─▒ – Yerel Bas─▒nda U├žak Kazalar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Macar Kaynaklar─▒na G├Âre Turan Co─črafyas─▒nda (Kuzey) Kafkasya

Macar Kaynaklar─▒na G├Âre Turan Co─črafyas─▒nda (Kuzey) Kafkasya

23 Nisan 2021, Macar Kaynaklar─▒na G├Âre Turan Co─črafyas─▒nda (Kuzey) Kafkasya i├žin yorumlar kapal─▒
2.600 Y─▒ll─▒k ─░skit Soylular─▒n─▒n Y├╝z├╝ Canland─▒r─▒ld─▒

2.600 Y─▒ll─▒k ─░skit Soylular─▒n─▒n Y├╝z├╝ Canland─▒r─▒ld─▒

23 Nisan 2021, 2.600 Y─▒ll─▒k ─░skit Soylular─▒n─▒n Y├╝z├╝ Canland─▒r─▒ld─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Kafkas Sava┼člar─▒ ve S├╝rg├╝n

Kafkas Sava┼člar─▒ ve S├╝rg├╝n

23 Nisan 2021, Kafkas Sava┼člar─▒ ve S├╝rg├╝n i├žin yorumlar kapal─▒
Kafkasya’da Tehlike Alt─▒ndaki Diller

Kafkasya’da Tehlike Alt─▒ndaki Diller

23 Nisan 2021, Kafkasya’da Tehlike Alt─▒ndaki Diller i├žin yorumlar kapal─▒
Ahi Evran ve Ahilik Gelene─či

Ahi Evran ve Ahilik Gelene─či

17 Nisan 2021, Ahi Evran ve Ahilik Gelene─či i├žin yorumlar kapal─▒
Ke┼či┼č Da─č─▒ndaki Zeus

Ke┼či┼č Da─č─▒ndaki Zeus

17 Nisan 2021, Ke┼či┼č Da─č─▒ndaki Zeus i├žin yorumlar kapal─▒
Kitap Binay─▒ ├çip Soka─č─▒ ├ľld├╝rd├╝ – Nitelik De─či┼čtiren Bursa

Kitap Binay─▒ ├çip Soka─č─▒ ├ľld├╝rd├╝ – Nitelik De─či┼čtiren Bursa

17 Nisan 2021, Kitap Binay─▒ ├çip Soka─č─▒ ├ľld├╝rd├╝ – Nitelik De─či┼čtiren Bursa i├žin yorumlar kapal─▒
Necip Faz─▒l ve Dersim Yalan─▒

Necip Faz─▒l ve Dersim Yalan─▒

17 Nisan 2021, Necip Faz─▒l ve Dersim Yalan─▒ i├žin yorumlar kapal─▒