Dr. Halil ATILGAN
Dr. Halil  ATILGAN
─░├žine ├ť├ž Elma Koy ÔÇô Amma!…
  • 24 Nisan 2020 Cuma
  • +
  • -
  • Dr. Halil ATILGAN /

Ben t├╝rk├╝lere sevdal─▒y─▒m. Sevdam: Anam─▒n beni tarlada do─čurmas─▒ndan, sekiz ya┼č─▒na kadar ayakkab─▒y─▒ tan─▒may─▒┼č─▒mdan, yufka ekme─či f─▒r─▒n ekme─čine sar─▒p kat─▒k diye yiyi┼čimden, anam─▒n dokudu─ču, nar kabu─čuyla da boyad─▒─č─▒ ├ž─▒b─▒kl─▒ ceketle b├╝y├╝memden, Toros Da─člar─▒ÔÇÖn─▒ yorgan, ├çukurovaÔÇÖy─▒ d├Â┼ček, yav┼čan kokusunu pudra, kekik kokusunu esans kabul etmemden kaynaklan─▒r.

Sevdam─▒z t├╝rk├╝lerdir. T├╝rk├╝lerde anam─▒n a─č─▒t─▒, babam─▒n s─▒rlar─▒ g├Âm├╝l├╝d├╝r. Ana kuca─č─▒n─▒n s─▒cakl─▒─č─▒ vard─▒r onlarda. Sevdalar─▒n duman─▒ y├╝kselir. K├Ây├╝m├╝n da─člar─▒ ┼čekillenir. ├çaylar─▒ ├ža─člar. Kavu┼čamayanlar─▒n arzusu siyim siyim g├Âzya┼č─▒ olur t├╝rk├╝lerde.

ÔÇťYand─▒ ├çukurova yand─▒ / Eli bazl─▒ beyler indiÔÇŁ denildi─činde ToroslarÔÇÖdan h─▒┼č─▒mla inen kar sular─▒ gelir akl─▒ma. Sular ovaya inince sakinle┼čir. Toprakla su birbirine kavu┼čunca t─▒pk─▒ uzun m├╝ddet hasret ├žeken sevgililer gibi sar─▒l─▒rlar birbirine. E─čer sar─▒lamaz ise: Susuzluktan ┼čak─▒r ┼čak─▒r yar─▒l─▒r. El a├žar yalvar─▒r AllahÔÇÖa.┬á Yand─▒m Leyla su… Su… Su topra─č─▒n b├╝lb├╝l├╝d├╝r. Toprakla su kucakla┼čt─▒─č─▒nda b├╝lb├╝l dile gelir. Toprak su olduk├ža varl─▒─č─▒n─▒ korur birini be┼č yapar.┬á Size yalan s├Âylemez riyak├ór de─čildir. Bir ekersin be┼č verir. T├╝m yarat─▒lanlar─▒ yedirir i├žirir. K├óinat─▒ b├╝nyesinde bar─▒nd─▒racak yetene─če sahiptir. Onun i├žin toprak ├╝st├╝ne methiyeler d├╝z├╝lm├╝┼čt├╝r. Bunlar─▒n en ├╝nl├╝leri de ├é┼č─▒k VeyselÔÇÖin: ÔÇŁBenim sad─▒k y├órim kara toprakt─▒rÔÇŁ dizeleriyle ba┼člayan d├Ârtl├╝kleridir. ┼×ak─▒r ┼čak─▒r yar─▒lan toprak ya─čmur bekler. Bir g├╝n be┼č g├╝n, nihayet toprak anan─▒n dile─či kabul olur. Ya─čmurla kucakla┼č─▒r. Ya─čmurla kucakla┼čan toprak sevincinden kokular─▒n en g├╝zelini salg─▒lar. Bu bir birle┼čme kokusudur. Burcu burcu kokar her taraf. M├╝thi┼č bir kokudur bu… ├çok uzaklardan hissedilir. Bu koku anlat─▒lmaz. Tarifi de m├╝mk├╝n de─čildir. Siz bu kokuyu bilir misiniz? Bu koku topra─č─▒n ya─čmurla kucakla┼čmas─▒ndan sonra ortaya ├ž─▒kar. ─░mil imil yay─▒l─▒r etrafa. T├╝rk├╝lerimiz de t─▒pk─▒ b├Âyledir. O da ya─čmur yemi┼č toprak gibi kokar. Toprak ya─čmurla, t├╝rk├╝lerimiz halkla kucakla┼č─▒r. Onun kucakla┼čmas─▒ halk─▒n y├╝re─čidir.

T├╝rk├╝lere sevdam─▒z ya─čmur yemi┼č toprak gibi burcu burcu kokmas─▒ndan gelir. Onu i├žinde bu topra─č─▒n t├╝rk├╝leri g├Ânl├╝m├╝ze ferman, y├╝re─čimize derman olmu┼č. Onlar bize, biz onlara sevdalanm─▒┼č─▒z. Ge├žit vermez da─člar─▒ onlarla a┼čm─▒┼č, ula┼čamad─▒─č─▒m─▒z yerlere onlarla haber salm─▒┼č─▒z. T├╝rk├╝lerimiz ar─▒ misali her ├ži├žekten bal alm─▒┼č, ├ži├žekten ├ži├že─če konmu┼č, sevda bah├žemizin g├╝lleri olarak ge├žmi┼čten g├╝n├╝m├╝ze varl─▒─č─▒n─▒ korumu┼č. Onun i├žin t├╝rk├╝ler yak─▒lm─▒┼č toprak ├╝st├╝ne, a┼čk ├╝st├╝ne, sevda ├╝st├╝ne. Her konu onlarla dile gelmi┼č. Keremin Asl─▒ÔÇÖs─▒, Karacao─članÔÇÖ─▒n yavuklusu onlar─▒n sayesinde dal budak salm─▒┼č. O kadar geni┼č bir alana yay─▒lm─▒┼č ki: ├é┼č─▒─č─▒n sevdas─▒, Y├Âr├╝k k─▒z─▒n─▒n gaydas─▒, ErciyesÔÇÖin yaylas─▒, b├╝lb├╝l├╝n kanad─▒n─▒n sar─▒s─▒ bile onlarla dile gelmi┼č. Ac─▒y─▒, sevinci, kederi, a┼čk─▒, gurbeti ba─čr─▒na basm─▒┼č. T├╝rk insan─▒n─▒n duygu ve d├╝┼č├╝ncesinin tek dile gelme arac─▒ olmu┼č t├╝rk├╝lerimiz.

S├Âzlerdeki o nefis anlat─▒m, sevdi─čine de─čer verme t├╝rk├╝lerimizde ola─čan ├╝st├╝ bir anlat─▒mla dile getirilmi┼č. ├çorumlu ┼×ekip ┼×ahado─čru:

ÔÇťHakÔÇÖk─▒ k├╝st├╝rd├╝nse gel ki bar─▒┼čak
Hakikat─▒n kervan─▒na kar─▒┼čak
Derman senin olsun derdi b├Âl├╝┼ček
┼×ekipÔÇÖin ba─čr─▒n─▒ delip durursunÔÇŁ

D├Ârtl├╝─č├╝ndeki deyi┼č nas─▒l bir anlat─▒md─▒r. O nu diyen y├╝rek nas─▒l bir y├╝rektir. Derman─▒ sevdi─čine ver. Onun derdini b├Âl├╝┼č. Bu deyi┼č can ├žeki┼čen bir y├╝re─čin sevgiliyle can bulmas─▒ gibi, ola─čan ├╝st├╝ bir fedak├órl─▒k ├Ârne─či g├Âstermektedir. Bu menfaat d├╝nyas─▒nda derman─▒ sevdi─čine verecek, derdini b├Âl├╝┼čecek ka├ž ki┼či bulabilirsiniz acaba. Bu cefaya ancak bir deli y├╝rek katlan─▒r. O da t├╝rk├╝lerimizde ki deli y├╝rektir. Kendini okyanusta bir damla sanma. Bir damlan─▒n i├žinde kocaman bir okyanussun diyen Mevl├óna sanki t├╝rk├╝lerimizdeki o deli y├╝re─čin ├Âzelliklerini ve g├╝zelliklerini, ÔÇťKemi─čim tarak et z├╝lf├╝n teline / Hat─▒ra geldik├že tara sevdi─čim diyen inceli─či anlatmaya ├žal─▒┼čm─▒┼č. O deli y├╝rek bir Kastamonu t├╝rk├╝s├╝nde ÔÇťYass─▒l da─člar Osman EfeÔÇÖm geliyorÔÇŁ diyecek kadar g├╝├žl├╝ ve de korkusuzdur. Osman EfeÔÇÖnin heybetinden da─člar─▒n yass─▒lmas─▒, enginle┼čmesi nas─▒l bir de─čerdir.┬á Bilir misiniz? Bir t├╝rk├╝m├╝z vard─▒r,

ÔÇťMendili i┼čle yolla / ─░┼čle g├╝m├╝┼čle yolla
─░├žine ├╝├ž elma koy / AmmaÔÇŽ Birini di┼čle yollaÔÇŁ

dizeleriyle ba┼člar: D├╝┼č├╝nd├╝n├╝z m├╝? S├Âzlerdeki incelik dikkatinizi ├žekti mi hi├ž. Bu nas─▒l nezaket dediniz mi? Sevdi─či mendili i┼čleyecek, yavuklusuna g├Ânderirken de i├žine ├╝├ž elma koyacak. FakatttÔÇŽ Elman─▒n birini di┼čleyecek. Yar─▒m elma g├Ân├╝l almaÔÇŽ Elma sevdi─čine di┼č izleriyle ula┼čacak. Aman AllahÔÇÖ─▒m! Bu nas─▒l bir estetik. Elma da benim di┼č izimi dudak izimi g├Âreceksin. Y├╝z├╝m├╝ g├Âremesen de di┼č izlerim, dudak izlerim seninle. Bu estetik ister istemez FuzuliÔÇÖyi akla getiriyor. Ne diyordu Fuzuli Su KasidesiÔÇÖnde: ÔÇťDest-b├╗s─▒┬á├órz├╗s─▒yla┬áger┬á├Âlsem┬ádostlar┬á / K├╗ze eylen topra─č─▒m sunun anunla y├óre su.ÔÇŁ Fuzuli bu dizeleriyle: Ey dostlar e─čer onun elini ├Âpmek arzusuyla ├Âl├╝rsem /┬á Topra─č─▒mdan testi yap─▒p onunla y├óre su verin diyordu. Deli y├╝rek t├╝rk├╝ler ise Fuzulinin demek istedi─čini ar─▒ ve duru bir T├╝rk├že ile dile getiriyor. ─░┼čte o zamanda Bedri Rahmi geliyor akl─▒ma: ÔÇťNerde bir k├Ây t├╝rk├╝s├╝ duysam ┼čairli─čimden utan─▒r─▒mÔÇŁ diyerek Ah bu t├╝rk├╝ler diye ba┼člayan ┼čiirinde t├╝rk├╝lerdeki m├╝zikal estetik kadar, s├Âz esteti─činin de olduk├ža g├╝├žl├╝ oldu─čunu ifade etmeye ├žal─▒┼č─▒yor.┬á Onun i├žin ┼čiir yazan ┼čairinin, t├╝rk├╝lerdeki s├Âz esteti─čini g├Âr├╝nce ┼čairli─činden utanmamas─▒ i├žin t├╝rk├╝lerimizi ├žok iyi anlamas─▒, analiz etmesi gerekir diye d├╝┼č├╝n├╝rken bu sefer de akl─▒ma ├é┼č─▒k ─░mamiÔÇÖnin dizeleri geliyor. Bedri Rahminin bahsetti─či estetik ─░mamiÔÇÖnin dizelerinde olduk├ža y├╝ksek. ├é┼č─▒k saz─▒n─▒ alm─▒┼č eline, vurmu┼č teline: T├╝rk├╝s├╝ndeki dizeler nak─▒┼č nak─▒┼č. Oya gibi…

─░LG─░N─░Z─░ ├çEKEB─░L─░R  Bir Hayati Vasfi Ta┼čy├╝rek Vard─▒, Yeni Yetmeler Bilmez Onu

ÔÇť─░mamiÔÇÖyem g├╝l sineni a├žarsan
AdanaÔÇÖda Ta┼čk├Âpr├╝ÔÇÖden ge├žersen
E─čilip SeyhanÔÇÖdan bir su i├žersen
Korkar─▒m ki sen ─▒rma─č─▒ yakars─▒nÔÇŁ

AdanaÔÇÖda Ta┼čk├Âpr├╝ÔÇÖn├╝n alt─▒ndan ge├žen Seyhan Irma─č─▒ ├Âyle k├╝├ž├╝k bir ├žay de─čil, dere de─čil. AdanaÔÇÖy─▒ ikiye b├Âlen kocaman bir ─▒rmakÔÇŽ Bilirsiniz su s├Ând├╝r├╝r. Yanmaz. Ama ─░mami t├╝rk├╝s├╝nde ─▒rma─č─▒ yand─▒r─▒yor. Koca ─▒rmak nas─▒l yanar ki. Nas─▒l yand─▒r─▒l─▒r. Kim yakar. Kim yakar biliyor musunuz?┬á T├╝rk├╝lerdeki deli y├╝rekÔÇŽ Evet deli y├╝rek t├╝rk├╝ler yakar. Onun i├žin deli y├╝rek t├╝rk├╝ler ekmek gibi su gibidir. Deniz olur dalgalan─▒r, nehir olur ┼čahlan─▒r. Bazen karl─▒ da─č olur ge├žit vermez. K─▒r ├ži├žekleri gibi, yaban g├╝l├╝ gibi ar─▒ duru ve yal─▒nkatt─▒r. Zalim felek, gurbet, ayr─▒l─▒k, g├Ân├╝l onunla dile gelir. D├╝┼č├╝nd├╝r├╝r, g├╝ld├╝r├╝r, a─člat─▒r, oynat─▒r. Sevindirir. O, g├Ânl├╝n aziz dostu, duygu ve d├╝┼č├╝ncenin aynas─▒d─▒r. Bizi s├Âyler, bizi ├žalar, bizi anlat─▒r. Hepsi ayr─▒ renkte ve bi├žimdedirler. Halk─▒m─▒z─▒n ya┼čama m├╝cadelesinin dile ve tele yans─▒mas─▒n─▒ sa─člayan bir aynad─▒r. O t├╝rk├╝ler ki halktan ald─▒─č─▒ g├╝├žle: ÔÇťBuyurun arkada┼člar davetim var benim / Herkes kesesinden yesin i├žsin saltanat─▒m var benim / Asl─▒ yok yaylas─▒nda bin be┼č y├╝z koyunum var benimÔÇŁ, ÔÇťSabah─▒nan erken ├žifte giderken / ├ľk├╝z├╝m torbadan d├╝┼čt├╝ g├Ârd├╝n m├╝ÔÇŁ diyerek hiciv sanat─▒n─▒ dahi b├╝nyesinde bar─▒nd─▒rm─▒┼č. T├╝rk├╝ler derinliklerinde bizi anlatan kendimizi buldu─čumuz ├Âm├╝r boh├žas─▒d─▒r. Dert boh├žas─▒d─▒r. Sevgi boh├žas─▒d─▒r. Duygular yumak yumakt─▒r bu boh├žada. Tortoptur.┬á Herkes g├Ânl├╝ndeki sevgiyi en i├žten duygularla dile getirir. Sevginin, a┼čk─▒n anlat─▒m─▒ bir ba┼čkad─▒r t├╝rk├╝lerde.┬á Kendisi bulut, sevgilisini ya─čmur yapar. Ya─čmurla bulutu da Ma├žkaÔÇÖda bulu┼čturur. Trabzon Ma├žkaÔÇÖdan y├╝re─čimize dolan: Divane ├ó┼č─▒k gibi / Dola┼č─▒r─▒m yollarda dizesiyle ba┼člayan t├╝rk├╝n├╝n ba─člant─▒s─▒:

Al ┼čal─▒m mavi ┼čal─▒m
D├╝nyay─▒ dola┼čal─▒m
Sen ya─čmur ol ben bulut
Ma├žkaÔÇÖda bulu┼čal─▒m

diyerek sevgisini, kavil yerini b├Âyle dile getirir. D├╝nyay─▒ dola┼čsa da onun i├žin en iyi bulu┼čma yeri Ma├žkaÔÇÖd─▒r. Senin i├žin ─░stanbullarda kald─▒m: Arada s─▒ra da─člar var. Pekiyi nas─▒l bulu┼čaca─č─▒z. Bu engelleri nas─▒l a┼čaca─č─▒z. Ku┼č olsak bile zor. Ancak ya─čmuru ve bulutu Ma├žkaÔÇÖda bulu┼čtural─▒m. ─░stanbulÔÇÖda iken ben bulut olup t├╝m engelleri a┼čaca─č─▒m. Sen ya─čmur olup yere ya─čacaks─▒n. Nerede bulu┼čaca─č─▒z. Ma├žkaÔÇÖda. D├╝nyay─▒ dola┼čsak ta illa ki Ma├žka, sevenlerin biri bulut, di─čeri ya─čmur… Bu nas─▒l bir anlat─▒m, nas─▒l bir yak─▒┼čt─▒rma. Ar─▒ ve duru bir dille dizelere m├╝thi┼č bir anlam y├╝klenmi┼č.

─░LG─░N─░Z─░ ├çEKEB─░L─░R  ÔÇś─░┼čte Gidiyorum ├çe┼čmi Siyah─▒mÔÇÖ

ÔÇťA benim baht─▒ y├órim
G├Ânl├╝m├╝n taht─▒ y├órim
Y├╝z├╝nde g├Âz izi var
Sana kim bakt─▒ y├órim”

diyerek b├╝y├╝k bir ustal─▒kla, nezih bir k─▒skan├žl─▒k sergiler. ─░┼čte bu ifade ve anlat─▒m zenginli─či, t├╝rk├╝lerimizdeki sanat─▒n, esteti─čin nedenli y├╝ce oldu─ču h├╝km├╝n├╝ ├ž─▒kar─▒r kar┼č─▒m─▒za. Halk─▒m─▒z t├╝rk├╝lerinde hem a─člar, hem g├╝ler, oynar, oynat─▒r, z─▒lg─▒t ├žeker. Oynat─▒r oynatmas─▒na amma: Karaka┼č alt─▒nda g├Âz oynamas─▒n diyerek de tembih eder. ErzurumÔÇÖdan repertuvara giren: G├╝zeller bezenmi┼č toya giderler / Sizlere emanet yar oynamas─▒n / Ben bilirim rica minnet ederler Yeng├╝ll├╝k edip tez oynamas─▒n dizeleriyle ba┼člayan t├╝rk├╝m├╝zde s├Âzler enfestir. Nezaketin t├╝m ├Âzellikleri s├Âzlerle b├╝t├╝nle┼čmi┼čtir. Ben bilirim d├╝─č├╝ne gelenler sevdi─činin oynamas─▒ i├žin rica minnet ederler. Elbette: ├ľl├╝ye giden a─člar. D├╝─č├╝ne giden oynar. Onun i├žin ben de ÔÇťSevdi─čim oynamas─▒nÔÇŁ demiyorum. Oynas─▒nÔÇŽ Oynas─▒n onamas─▒na amma: Yeng├╝ll├╝k edip tez oynamas─▒n. A─č─▒r oturakl─▒ olsun. Naza ├žeksin kendisini. Tez oyuna ├ž─▒karsa hafif oldu─ču d├╝┼č├╝n├╝l├╝r.┬á Onun i├žin d├╝─č├╝nde bile a─č─▒r olmal─▒. Oturakl─▒ olmal─▒. Ben seni sevmi┼čim sevgili y├órim / Sizlere gurband─▒r bu ┼čirin can─▒m / Demirem (demiyorum) oynamas─▒n oynas─▒n han─▒m / Karaka┼č alt─▒nda g├Âz oynamas─▒n dizeleriyle yine nefis bir anlat─▒m─▒ sergiler. Ben oynamas─▒n demiyorum. Oynas─▒n oynamas─▒na ammaÔÇŽ Karaka┼č alt─▒nda g├Âz oynamas─▒n diyerek i┼čini sa─člama al─▒r.┬á T├╝rk├╝lerimizdeki ho┼č g├Âr├╝, a┼čk ve sevgi nak─▒┼č nak─▒┼č i┼členmi┼č.

Emrah, Yunus, Pir Sultan, Seyrani, S├╝mmani, Karacao─član, K├Âro─člu t├╝rk├╝lerle diyeceklerini demi┼čler. Karacao─član: T├╝rk├╝lerle g├╝zellerin, Dadalo─člu da padi┼čah─▒n ferman─▒n─▒ yazm─▒┼č. Her konu t├╝rk├╝ bah├žesinde ye┼čermi┼č, olgunla┼čm─▒┼č bize ula┼čm─▒┼č. Karadenizli hi├ž ├žekinmeden: Efk├órl─▒ g├╝nlerinde ramazan─▒n gelmesini, kap─▒n─▒n e┼či─čini, ├žocu─čunun be┼či─čini, kay─▒k├ž─▒n─▒n k├╝re─čini t├╝rk├╝lerle anlatm─▒┼č. Zileli Sad─▒k Do─čanayÔÇÖdan repertuvar kay─▒tlar─▒na ge├žen: Ba─člant─▒s─▒: Mah y├╝z├╝ne bir nikap ├žek ben yand─▒m el yanmas─▒n dizeleriyle biten t├╝rk├╝ deki s├Âzler sevgi ate┼čiyle yanman─▒n, kavrulman─▒n nefis bir ifadesi olarak kay─▒tlara ge├žti─či gibi imans─▒z birinin imana gelmesi de enfes bir ┼čekilde anlat─▒lm─▒┼čt─▒r.

ÔÇťG├Âzlerin ink├óra benzer ebrular keman olur*[1]
Y├╝z├╝n├╝ g├Ârse bir k├ófir ┼č├╝phesiz iman bulur
Her ka├žan y├╝z├╝ne baksam katlime ferman olur
Mah y├╝z├╝ne bir nikap ├žek ben yand─▒m el yanmas─▒nÔÇŁ

D├Ârtl├╝─č├╝ndeki deki Y├╝z├╝n├╝ g├Ârse bir k├ófir ┼č├╝phesiz iman bulur dizesiyle imans─▒zlar─▒n bile imana gelece─či m├╝thi┼č bir ifadedir. Y├╝z├╝ne bakan─▒n tebdili ┼ča┼čar. ├çarp─▒l─▒r. Din de─či┼čir. M├╝sl├╝man olur. Onun i├žin mah y├╝z├╝ne bir ├Ârt├╝ ge├žir beni yakt─▒n ba┼čkalar─▒ yanmas─▒n. Merhum Haydar AslanÔÇÖ─▒n okudu─ču bir ├çukurova bozla─č─▒ vard─▒r. Burcu burcu toprak kokar. Toros Da─člar─▒ kokar. Yav┼čan kokar. Kekik kokar. ├çukurova kokar. Ovan─▒n ipil ipil eden sar─▒ s─▒caklar─▒n─▒ serer g├Âzler ├Ân├╝ne. Kar┼č─▒ yaylaya t─▒rmanan katar katar g├Â├žler gelir akl─▒n─▒za. Sevdi─činin ├╝st├╝ne kol kanat germenin en a├ž─▒k ifadesi vard─▒r o s├Âzlerde. Dulda olmak, g├Âlge olmak kar─▒┼čm─▒┼čt─▒r birbirine. Sal─▒n─▒ sal─▒na gelen sevdi─čim / Gel b├Âyle sal─▒nma g├Âz de─čer sana / Allar─▒n ├╝st├╝ne ye┼čil giyinme / Zalim d├╝┼čmanlardan s├Âz de─čer sana dizeleri ok olur saplan─▒r y├╝re─činize. Anlat─▒m sade ve yal─▒nd─▒r. K─▒r ├ži├žekleri gibidir.┬á Uyaklar aras─▒ndaki uyum, sevgiyi hat─▒rlat─▒r sizlere. Hani esen yelden, u├žan ku┼čtan k─▒skan─▒r─▒m diyen dizeler sanki bu s├Âzlere nazire yapar. Bozla─č─▒n her d├Ârtl├╝─č├╝ ayr─▒ bir g├╝zellik arz eder. S├Âzle m├╝zik aras─▒ndaki uyum tek v├╝cuttur. Halk─▒n duygusu bu d├Ârtl├╝klerle, hayk─▒r─▒┼čla ar┼č─▒ alaya ula┼č─▒r: Sal─▒n─▒p gelende kimin y├órisin / B├Âyle salland─▒k├ža d├╝nya mal─▒ms─▒n / Y├╝ceden y├╝ceye Toros Da─č─▒s─▒n / Sabah─▒n g├╝ne┼či tez de─čer sana dizeleri konuyla ilgili s├Âz s├Âyleyecek olanlara pes dedirttirecek niteliktedir. Sevdi─či y├╝celerden y├╝ce, Toros da─člar─▒ gibiÔÇŽ Eri┼čilmez, ula┼č─▒lmaz. Onun i├žin de sabah─▒n g├╝ne┼či sevdi─čine tez ula┼č─▒r. G├╝ne┼čin sevdi─činize tez ula┼čmas─▒n─▒ siz nas─▒l anlat─▒rs─▒n─▒z. Hangi kitaba hangi dizelere s─▒─čd─▒rabilirsiniz. Sabah─▒n g├╝ne┼činin tez de─čmesi, sevdi─činin Toros Da─člar─▒ kadar y├╝ce olmas─▒ ancak g├Ân├╝l dedi─čimiz izafi kavramla dile getirilir. ─░┼čte o da deli g├Ân├╝l dedi─čimiz kavramla m├╝thi┼č bir ┼čekilde dile getirilmi┼čtir. Son d├Ârtl├╝kte ─░rfani tap┼č─▒r─▒r: ─░rfaniÔÇÖyim kimse y├órin ├Âvmesin /┬á ├ç├Âzemedim ak g├Â─čs├╝n├╝n d├╝─čmesin / Topla fistan─▒n─▒ yere de─čmesin / Yollar sulanmam─▒┼č toz de─čer sana diyerek az s├Âzle b├╝y├╝k bir sevgi selini dile getirir. Ayr─▒ca d├Ârtl├╝klerdeki: ÔÇťG├Âz de─čer sana / S├Âz de─čer sana / Toz de─čer sanaÔÇŁ uyaklar─▒ bir anan─▒n ├žocu─čuna ninni s├Âylemesi gibi dinlendirici ve liriktir. B├Âyle oldu─ču i├žin de ├ó┼č─▒klar t├╝rk├╝ ├╝st├╝ne t├╝rk├╝ yakm─▒┼č. Bu t├╝rk├╝ler bir g├╝n ├Âld├╝r├╝r beni diyerek duygular─▒n─▒ dile getirmi┼č. T├╝rk├╝lerin t├╝m ├Âzelliklerini, g├╝zelliklerini ortaya koymaya ├žal─▒┼čm─▒┼člar. ÔÇťKadrin bilmeyenler al─▒r eline / Onun i├žin e─čri biter menev┼čeÔÇŁ dizeleriyle de─čer vermeyi, ÔÇťCan─▒m esirgemem billahi senden / G├Ât├╝r sat pazara k├Âlem var deyiÔÇŁ s├Âyleyi┼čiyle de sevgiye olan sadakati dile getirmi┼čler. AnadoluÔÇśda ÔÇťG├Âz├╝m seyiriyorÔÇŁ tabiri yayg─▒nd─▒r. Sa─č g├Âz seyirimesi hayra, sol g├Âz├╝n seyirimesi ┼čerre yorulur.┬á Hayra yorulan g├Âz seyirimesi: ─░yi bir haberin, gurbetten birinin gelece─čine, ya da yolculu─ča ├ž─▒k─▒laca─č─▒na i┼čarettir. Tabi bu halk─▒n de─čerlendirmesidir. T─▒pta g├Âz seyirimesi: D─▒┼čardan bak─▒ld─▒─č─▒nda fark edilemeyen, ancak g├Âz k─▒p─▒rt─▒s─▒ ile insan─▒ rahats─▒z eden, g├Âz├╝n ├ževresindeki kaslar─▒n titremesiyle olu┼čan bir rahats─▒zl─▒kt─▒r. Genelde g├Âz kapa─č─▒nda, g├Âz├╝n alt k─▒sm─▒nda olur. Anadolu insan─▒ bunlar─▒ bilmedi─či i├žin kendine g├Âre de─čerlendirir. Y├órinin gelece─čine yorar. O duygusunu da t├╝rk├╝lerle dile getirir. Bal─▒kesir y├Âresinden repertuvara giren: Ayva ├ži├žek a├žm─▒┼č yaz m─▒ gelecek / ┬áG├Ân├╝l bu sevdadan vaz m─▒ ge├žecek┬á/ Sa─č g├Âz├╝m seyiriyor yar m─▒ gelecek dizeleriyle bizlere ula┼čan t├╝rk├╝ halk─▒n kabul etti─či de─čer yarg─▒lar─▒n─▒n en g├╝zel ifadesi olarak bize ula┼č─▒r. T├╝rk├╝lerde ayr─▒l─▒kta ├žok├ža i┼členen konulardand─▒r. Seven konu┼čmaz. Derdini demez. G├Â─č├╝s ge├žirir. ─░├ž ge├žirir. Kimseye diyemedi─či ayr─▒l─▒k derdini t├╝rk├╝lerle s├Âyler. Kederini dizelere d├Âker. Merhum Nida T├╝fek├ži marifetiyle repertuvara giren bir Yozgat s├╝rmelisinde.

─░LG─░N─░Z─░ ├çEKEB─░L─░R  Mihali├žÔÇÖten KaracabeyÔÇÖe

ÔÇťSabah─▒nan esen seher yeli mi
Benim g├Ânl├╝m divane mi deli mi
Durup durup y├ór g├Â─čs├╝n├╝ ge├žirir
Yoksa bu g├╝n ayr─▒l─▒─č─▒n g├╝n├╝ m├╝ÔÇŁ

diyerek nefis bir ifade kullan─▒r. Ayr─▒l─▒k g├╝n├╝n├╝n geldi─čini durup durup g├Â─č├╝s ge├žirerek ifade eder. Bu nas─▒l bir anlat─▒md─▒r. Nas─▒l bir ifadedir. G├Â─č├╝s ge├žirme ile ayr─▒l─▒k g├╝n├╝ nas─▒l b├╝t├╝nle┼čtirilmi┼čtir. ─░├ž ├žekerek. Derin derin nefes al─▒p al─▒p vererek. G├Â─č├╝s ge├žirerek. Hi├žbir ┼čey s├Âylemeden: Durup durup y├ór g├Â─čs├╝n├╝ ge├žirir/ Yoksa bu g├╝n ayr─▒l─▒─č─▒n g├╝n├╝ m├╝ diyerek duygular dile ve tele d├Âk├╝l├╝r.

Onun i├žin de bu topra─č─▒n t├╝rk├╝leri g├Ânl├╝m├╝ze ferman, y├╝re─čimize derman olmu┼č. Onlar bize, biz onlara sevdalanm─▒┼č─▒z. Ge├žit vermez da─člar─▒ onlarla a┼čm─▒┼č, ula┼čamad─▒─č─▒m─▒z yerlere onlarla haber salm─▒┼č─▒z. Ar─▒ misali her ├ži├žekten bal alan, ├ži├žekten ├ži├že─če konan t├╝rk├╝lerimiz bulut olmu┼č g├Â─če a─čm─▒┼č, ya─čmur olmu┼č yere ya─čm─▒┼č. Sevgilileri Ma├žkaÔÇÖda bulu┼čturmu┼č. Sonra da: Ahraz─▒ dile, b├╝lb├╝l├╝ g├╝le, ar─▒y─▒ da bala getirmi┼č. Dile, g├╝le, bala gelen t├╝rk├╝leri bilenlere ne mutlu.

  • Dr. Halil ATILGAN

[1] * Ebru: Ka┼č. Mah y├╝z: Ay gibi y├╝z. Nikap: Y├╝z ├Ârt├╝s├╝, perde.

 

Toplam Okuma: 604 , Bug├╝n: 1 

Dr. Halil ATILGAN

Dr. Halil ATILGAN

1946 y─▒l─▒nda Adana'n─▒n Karaisal─▒ il├žesinin ─░ncirgedi─či k├Ây├╝nde do─čdu. (─░ncirgedi─či 1993 y─▒l─▒nda Mersin ilinin Tarsus il├žesine ba─čland─▒.) ─░lkokulu k├Ây├╝nde bitirdikten sonra D├╝zi├ži ─░lk├Â─čretmen Okuluna girdi. 1964ÔÇô1965 ├Â─čretim y─▒l─▒nda D├╝zi├ži ─░lk├Â─čretmen Okulundan mezun oldu. ├çe┼čitli illerde ├Â─čretmenlik, Halk E─čitimi Merkezi M├╝d├╝r, M├╝d├╝r Yard─▒mc─▒l─▒─č─▒ g├Ârevlerinde bulundu. 1973ÔÇô1975 y─▒llar─▒nda ├çukurova Radyosunun a├žm─▒┼č oldu─ču saz sanat├ž─▒l─▒─č─▒ s─▒navlar─▒n─▒ kazand─▒. 1984 de ├çukurova ├ťniversitesine M├╝zik Uzman─▒ olarak atand─▒. ├çukurova ├ťniversitesi G├╝zel Sanatlar B├Âl├╝m├╝nde Halk M├╝zi─či ve Ba─člama Dersleri ├ľ─čretim G├Ârevlisi, K├╝lt├╝r Sanat Merkezi M├╝d├╝rl├╝─č├╝ yapt─▒. 1990 y─▒l─▒nda K├╝lt├╝r Bakanl─▒─č─▒ ┼×anl─▒ Urfa Devlet T├╝rk Halk M├╝zi─či Korosuna Kurucu ┼×ef olarak atand─▒. 1993 y─▒l─▒nda Ankara'ya al─▒nan Dr. At─▒lgan koro ┼čefli─činin yan─▒nda K├╝lt├╝r Bakanl─▒─č─▒ Halk K├╝lt├╝rlerini Ara┼čt─▒rma ve Geli┼čtirme Genel M├╝d├╝rl├╝─č├╝nde (HAGEM) m├╝zik dan─▒┼čmanl─▒─č─▒, repertuvar kurulu ba┼čkanl─▒─č─▒ g├Ârevlerinde bulundu. Zaman i├žinde E─čitim Enstit├╝s├╝n├╝n M├╝zik B├Âl├╝m├╝n├╝, Anadolu ├ťniversitesi A├ľFÔÇÖnin ─░ktisat B├Âl├╝m├╝n├╝ bitirdi. Adana Valili─či ad─▒na yapt─▒─č─▒ Ge├žmi┼čten G├╝n├╝m├╝ze ├çukurova T├╝rk├╝leri kaset setinde y├Ârenin ├Âzellikli t├╝rk├╝lerini be┼č kasette toplayarak T├╝rk k├╝lt├╝r tarihinde bir ilki ger├žekle┼čtirdi. De─či┼čik illerde ├že┼čitli g├Ârevlerde bulunan Dr. At─▒lgan; ─░├žel, Yozgat, Adana, Gaziantep, K─▒br─▒s, Hatay, Mu─čla, Ni─čde, Tarsus, ┼×anl─▒urfa, Osmaniye, Mersin illerinde folklor derlemeleri yapt─▒. Derledi─či t├╝rk├╝leri TRT, TV programlar─▒nda kitaplar─▒nda yay─▒mlad─▒. Folklorla ilgili ara┼čt─▒rmalar─▒n─▒ ise; Sivas Folkloru, T├╝rk Folkloru, Anadolu Folkloru, Erciyes, Karaisal─▒, G├╝neyde K├╝lt├╝r, ─░├žel K├╝lt├╝r├╝, Ozan, T├╝rkiye ─░┼č Bankas─▒ K├╝lt├╝r Sanat, Tarla, G├╝ney Su, Folklor Edebiyat, Ana Yurttan Ata Yurda T├╝rk D├╝nyas─▒, Ceyhan, ├ça─čr─▒, Maki, Harran, T├╝rksoy, ├çukurova Lobisi, Size ve Y├Ârt├╝rk, Turun├ž, Ard─▒├ž Ku┼ču, T├╝rks├Âz├╝ dergilerinde, Karaisal─▒, Sons├Âz, Yeni├ža─č, Adana Ekspres gazetelerinde Aral─▒k 2018 itibariyle198 makalesi yay─▒mlad─▒. TRT ├çukurova Radyosunda yap─▒m─▒ ger├žekle┼čen Dilde Telde ├çukurova, Dadalo─člu Karacao─član Yurdundan, Y├Âremiz Folklorundan programlar─▒n─▒n yap─▒lmas─▒nda ├že┼čitli katk─▒lar sa─člayarak, folklor ve halk m├╝zi─či konular─▒nda konu┼čmalar yapt─▒. ├ťniversitelerde m├╝zikle ilgili konferanslar verdi. TRT, ├Âzel televizyon ve radyolara Dilde Telde Anadolu, Ezgi Kervan─▒, Sanat├ž─▒ Politikac─▒lar, K├╝lt├╝r K├╝rs├╝s├╝, AnadoluÔÇÖnun Dili, T├╝rk├╝ Deryas─▒nda Bir Damla programlar─▒n─▒ haz─▒rlay─▒p sundu. Yakla┼č─▒k 300'e yak─▒n T├╝rk halk ezgisini derleyen, notaya alan At─▒lgan, bu ezgileri TRT, TV'nin ├že┼čitli programlar─▒nda ├žald─▒ okudu. ├ço─čunlu─čunu ├çukurova t├╝rk├╝lerinin olu┼čturdu─ču yakla┼č─▒k 100'e yak─▒n halk ezgisini de TRT repertuvar─▒na kazand─▒rd─▒. ┼×efli─čini yapt─▒─č─▒ halk m├╝zi─či korolar─▒yla yurdun ├že┼čitli b├Âlgelerinde konserler veren Halil At─▒lgan mill├« ve milletler aras─▒ folklor, m├╝zik, halk edebiyat─▒ ve halk oyunlar─▒ dal─▒nda kongre, bilgi ┼č├Âleni ve seminerlere kat─▒larak Aral─▒k 2018 itibariyle 53 tebli─č sundu. T├╝rk k├╝lt├╝r├╝ne hizmetlerinden ├Ât├╝r├╝ 3 Ocak 2004 tarihinde Azerbaycan Vekt├Âr ─░limler Merkezinden doktora ald─▒. MESAM- ─░LESAM-T├╝rk Folklor Ara┼čt─▒rmalar─▒ Kurumu ├╝yesi olan Dr. Halil At─▒lgan ┼čiirlerden ve t├╝rk├╝lerden hareket ederek sahneye koydu─ču Kurtulu┼č Sava┼č─▒ Destan─▒, T├╝rk├╝lerin Dili, T├╝rk├╝lerde Ana, Sevelim Sevilelim, Urfa Kurtulu┼č Sava┼č─▒ Destan─▒ m├╝zikal programlar─▒yla halk m├╝zi─čine de─či┼čik bir sunum kazand─▒rd─▒. Halen Milli E─čitim Bakanl─▒─č─▒nca d├╝zenlenen halk m├╝zi─či yar─▒┼čmalar─▒n─▒n dan─▒┼čma kurulu ├╝yeli─čini de yapan At─▒lgan, K├╝lt├╝r ve Turizm Bakanl─▒─č─▒ G├╝zel Sanatlar Genel M├╝d├╝rl├╝─č├╝nden 01 Ocak 2010 tarihinde Devlet T├╝rk Halk M├╝zi─či Korosu ┼×efi olarak emekliye ayr─▒ld─▒. Dr. At─▒lgan T├╝rk k├╝lt├╝r├╝ne hizmetlerinden dolay─▒ ├že┼čitli kurum ve kurulu┼člarca Aral─▒k 2018 itibariyle 17 kez ├Âd├╝le lay─▒k g├Âr├╝ld├╝, ge├žmi┼čten g├╝n├╝m├╝ze 32 kitab─▒ yay─▒mland─▒. E-Posta: [email protected]
Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Sponsorlu Ba─člant─▒lar
  • YEN─░
B─░ZANS OYUNLARI – B─░R SANAY─░ CASUSLU─×U H─░K├éYES─░: ─░pe─čin ─░stanbul Yolculu─ču

B─░ZANS OYUNLARI – B─░R SANAY─░ CASUSLU─×U H─░K├éYES─░: ─░pe─čin ─░stanbul Yolculu─ču

29 Ekim 2020, B─░ZANS OYUNLARI – B─░R SANAY─░ CASUSLU─×U H─░K├éYES─░: ─░pe─čin ─░stanbul Yolculu─ču i├žin yorumlar kapal─▒
1990ÔÇÖl─▒ Y─▒llardan G├╝n├╝m├╝ze Yeni┼čehirÔÇÖde Gazetecilik Faaliyetleri

1990ÔÇÖl─▒ Y─▒llardan G├╝n├╝m├╝ze Yeni┼čehirÔÇÖde Gazetecilik Faaliyetleri

18 Ekim 2020, 1990ÔÇÖl─▒ Y─▒llardan G├╝n├╝m├╝ze Yeni┼čehirÔÇÖde Gazetecilik Faaliyetleri i├žin yorumlar kapal─▒
Nida T├╝fek├žiÔÇÖyi U─čurlad─▒k, S├╝rmeliler Yetim Kald─▒ÔÇŽ

Nida T├╝fek├žiÔÇÖyi U─čurlad─▒k, S├╝rmeliler Yetim Kald─▒ÔÇŽ

18 Ekim 2020, Nida T├╝fek├žiÔÇÖyi U─čurlad─▒k, S├╝rmeliler Yetim Kald─▒ÔÇŽ i├žin yorumlar kapal─▒
K─▒r─▒m ve Do─ču T├╝rkistan Meseleleri Hakk─▒nda Baz─▒ ─░zlenimler

K─▒r─▒m ve Do─ču T├╝rkistan Meseleleri Hakk─▒nda Baz─▒ ─░zlenimler

18 Ekim 2020, K─▒r─▒m ve Do─ču T├╝rkistan Meseleleri Hakk─▒nda Baz─▒ ─░zlenimler i├žin yorumlar kapal─▒
T├╝rkiye’de Ya┼čayan Nogay T├╝rkleri ve Sivil Toplum ├ľrg├╝t├╝ Olarak T├╝rk Dernekler

T├╝rkiye’de Ya┼čayan Nogay T├╝rkleri ve Sivil Toplum ├ľrg├╝t├╝ Olarak T├╝rk Dernekler

18 Ekim 2020, T├╝rkiye’de Ya┼čayan Nogay T├╝rkleri ve Sivil Toplum ├ľrg├╝t├╝ Olarak T├╝rk Dernekler i├žin yorumlar kapal─▒
Nogay T├╝rklerinin Gelece─či: ÔÇťT├╝rkiye ve Rusya ─░li┼čkileriÔÇť

Nogay T├╝rklerinin Gelece─či: ÔÇťT├╝rkiye ve Rusya ─░li┼čkileriÔÇť

18 Ekim 2020, Nogay T├╝rklerinin Gelece─či: ÔÇťT├╝rkiye ve Rusya ─░li┼čkileriÔÇť i├žin yorumlar kapal─▒
─░berce, Bask├ža, Afrika-Asya Dilleri ve T├╝rk├že

─░berce, Bask├ža, Afrika-Asya Dilleri ve T├╝rk├že

10 Ekim 2020, ─░berce, Bask├ža, Afrika-Asya Dilleri ve T├╝rk├že i├žin yorumlar kapal─▒
─░lk Gazeteden 1990’lara Yeni┼čehir’de Gazetecilik Faaliyetleri

─░lk Gazeteden 1990’lara Yeni┼čehir’de Gazetecilik Faaliyetleri

10 Ekim 2020, ─░lk Gazeteden 1990’lara Yeni┼čehir’de Gazetecilik Faaliyetleri i├žin yorumlar kapal─▒
─░ttihat ve Terakki’nin Kurucusu ─░brahim Temo

─░ttihat ve Terakki’nin Kurucusu ─░brahim Temo

10 Ekim 2020, ─░ttihat ve Terakki’nin Kurucusu ─░brahim Temo i├žin yorumlar kapal─▒
1957’de Bursa Ulu CamiiÔÇÖde ─░rtica ve Mehdi Olay─▒n─▒n ─░├žy├╝z├╝

1957’de Bursa Ulu CamiiÔÇÖde ─░rtica ve Mehdi Olay─▒n─▒n ─░├žy├╝z├╝

10 Ekim 2020, 1957’de Bursa Ulu CamiiÔÇÖde ─░rtica ve Mehdi Olay─▒n─▒n ─░├žy├╝z├╝ i├žin yorumlar kapal─▒
532 Nika Ayaklanmas─▒

532 Nika Ayaklanmas─▒

6 Ekim 2020, 532 Nika Ayaklanmas─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Umurbey Sinemalar─▒

Umurbey Sinemalar─▒

2 Ekim 2020, Umurbey Sinemalar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
MudanyaÔÇÖya gidememek

MudanyaÔÇÖya gidememek

2 Ekim 2020, MudanyaÔÇÖya gidememek i├žin yorumlar kapal─▒
Bursa’n─▒n sordu─ču soru

Bursa’n─▒n sordu─ču soru

2 Ekim 2020, Bursa’n─▒n sordu─ču soru i├žin yorumlar kapal─▒
Hebron ÔÇśAna Tanr─▒├žaÔÇÖ kavram─▒n─▒ ihra├ž ediyor

Hebron ÔÇśAna Tanr─▒├žaÔÇÖ kavram─▒n─▒ ihra├ž ediyor

2 Ekim 2020, Hebron ÔÇśAna Tanr─▒├žaÔÇÖ kavram─▒n─▒ ihra├ž ediyor i├žin yorumlar kapal─▒
Osmanl─▒ ─░mparatorlu─čuÔÇÖndan Cumhuriyet T├╝rkiyesine Ge├ži┼č A┼čamas─▒ ÔÇśT├╝rk├ž├╝l├╝kÔÇÖ

Osmanl─▒ ─░mparatorlu─čuÔÇÖndan Cumhuriyet T├╝rkiyesine Ge├ži┼č A┼čamas─▒ ÔÇśT├╝rk├ž├╝l├╝kÔÇÖ

27 Eyl├╝l 2020, Osmanl─▒ ─░mparatorlu─čuÔÇÖndan Cumhuriyet T├╝rkiyesine Ge├ži┼č A┼čamas─▒ ÔÇśT├╝rk├ž├╝l├╝kÔÇÖ i├žin yorumlar kapal─▒
Arkeolojik A├ž─▒dan; Paz─▒r─▒k, Esik, ┼×ibe, Berel ve Kostromskaya Kurganlar─▒

Arkeolojik A├ž─▒dan; Paz─▒r─▒k, Esik, ┼×ibe, Berel ve Kostromskaya Kurganlar─▒

27 Eyl├╝l 2020, Arkeolojik A├ž─▒dan; Paz─▒r─▒k, Esik, ┼×ibe, Berel ve Kostromskaya Kurganlar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Altaylar’dan Anadolu’ya… Tunceli’de T├╝rk’├╝n damgas─▒: Ko├ž ba┼člar─▒

Altaylar’dan Anadolu’ya… Tunceli’de T├╝rk’├╝n damgas─▒: Ko├ž ba┼člar─▒

24 Eyl├╝l 2020, Altaylar’dan Anadolu’ya… Tunceli’de T├╝rk’├╝n damgas─▒: Ko├ž ba┼člar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Emirsultan-Heykel Aras─▒nda Nostaljik Bir Gezinti

Emirsultan-Heykel Aras─▒nda Nostaljik Bir Gezinti

20 Eyl├╝l 2020, Emirsultan-Heykel Aras─▒nda Nostaljik Bir Gezinti i├žin yorumlar kapal─▒
A─čustos Ay─▒nda Vatan

A─čustos Ay─▒nda Vatan

30 A─čustos 2020, A─čustos Ay─▒nda Vatan i├žin yorumlar kapal─▒
Sponsorlu Ba─člant─▒lar