Dr. Halil ATILGAN
Dr. Halil  ATILGAN
ÔÇś─░┼čte Gidiyorum ├çe┼čmi Siyah─▒mÔÇÖ
  • 19 May─▒s 2020 Sal─▒
  • +
  • -
  • Dr. Halil ATILGAN /

1940 y─▒l─▒nda Kahraman Mara┼č’─▒n Elbistan il├žesinin Ber├ženek k├Ây├╝nde do─čdu. (Dostlar─▒ onun 1938 y─▒l─▒nda do─čdu─čunu ifade etmektedirler.) Babas─▒ Zeynel, Barginekli A─ču├žan T├╝rkmenlerinden, nine taraf─▒ Varto / Hormekan A┼čiretinden Razeye’e (Irazca Hatun) mensuptur. K├Ây├╝nde okul olmad─▒─č─▒ i├žin Elbistan’─▒n ├élembey k├Ây├╝nde L├╝tfi Efendi Medresesine devam eden Mahzuni burada Kuran e─čitimi ald─▒,┬á Eski T├╝rk├žeyi ├Â─črendi. 1956 y─▒l─▒nda k├Ây├╝ndeki ilkokuldan mezun oldu. ─░lkokulu bitirdikten sonra Mersin Astsubay Okuluna giren Mahzuni, 1960 y─▒l─▒nda Ankara Ordu Donat─▒m Teknik Okulunu bitirdi. Ba┼čar─▒l─▒ olu┼ču Kuleli Askeri Lisesine girmesini sa─člad─▒.

D├╝┼č├╝ncesi, halk edebiyat─▒yla yekinen ilgilenmesi ve sair sebepler okuldan ihra├ž edilmesine vesile oldu. Kuleli Askeri Lisesinden ihra├ž edilmesi ├é┼č─▒k Mahzuni’nin hayat─▒nda yeni bir d├Ânemin ba┼člamas─▒n─▒ sa─člad─▒. O g├╝nden bu yana gelene─čin i├žinde yo─črulan Mahzuni g├╝n oldu a─člad─▒, g├╝n oldu g├╝ld├╝. Ama ge├žmi┼čini hi├ž unutmad─▒. “Benim s├Âylediklerim neyse ben oyum” diye hayk─▒rd─▒. Ba─člamas─▒n─▒ sevgi i├žin inletti.

Bunca ├ó┼č─▒klar─▒n bir ho┼ču MahzuniÔÇŽ

12 ya┼č─▒ndayken amcas─▒ ├é┼č─▒k Fezali’den (Behl├╝l Baba) ba─člama ├žalmas─▒n─▒ ├Â─črenen Mahzuni:┬á t├╝rk├╝ler s├Âyledi y├ór ├╝st├╝ne, gurbet ├╝st├╝ne, t├╝rk├╝ ├╝st├╝ne. Hasletlerini, anas─▒n─▒, Suna’s─▒n─▒,┬á k├Ây├╝n├╝n ├žak─▒rdikenli yollar─▒n─▒ t├╝rk├╝lerle dile getirdi. Bir t├╝rk├╝ duydu y├╝re─či c─▒z etti. T├╝yleri diken diken oldu. Ya┼čad─▒─č─▒n─▒ hat─▒rlad─▒. Bendini d├Âven ─▒rmaklar gibi ta┼čt─▒, ├ža─člad─▒. Karl─▒ da─člar─▒n ard─▒ndaki hasretler destan oldu t├╝rk├╝lerinde. Her bir hasrette ayr─▒ bir tat buldu. ─░fade edemedi─či duygular─▒n─▒n p─▒nar─▒ oldu t├╝rk├╝leri. Deli g├Ânl├╝ abdal etti d├╝┼čt├╝ yollara. G├╝n oldu Suna’n─▒n pe┼činde gezdi, bazen da tabans─▒z ├žar─▒k giydi. Bazen yaz aylar─▒nda t├╝rl├╝ ├ži├žekler a├žt─▒rd─▒,┬á bazen de: “─░┼čte gidiyorum ├že┼čmi siyah─▒m / Kanad─▒m de─čdi sevdaya / Sanki ├Âmr├╝m bir bilmece/ Dumanl─▒ dumanl─▒ oy bizim eller / Dom dom kur┼čunu / Seher vakti evinize – Girdim gelmez olay─▒d─▒m” diyerek saz─▒yla sevi┼čti. ÔÇťAl kadeh ver kadeh” doldurdu i├žti. T├╝rk├╝lerini telli duvakl─▒ gelin etti Anadolu’ya. ┼×iir, t├╝rk├╝, insan sevgisi g├Ânl├╝nde kurdu─ču duygu yuma─č─▒n─▒n en y├╝cesi oldu. O duygu yuma─č─▒; g├╝n oludu b├╝lb├╝l i├žin, turna, seher yeli ve toplum i├žin ├ž├Âz├╝ld├╝.┬á Bazen de:

“Beni merak edip ┼č├╝phe duyanlar / Kendi bilmezlerin tela┼č─▒y─▒m ben
┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Asl─▒m Horasan’dan topra─č─▒m Af┼čin / Elbistan d├╝z├╝n├╝n bir ta┼č─▒y─▒m ben

┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Bir g├╝n ├ó┼č─▒klar─▒n kara g├╝n├╝nde / Ah ├žekip dola┼čt─▒m sevda y├Ân├╝nde
Kuran’da okudum m├╝r┼čit ├Ân├╝nde / Saz ├žal─▒p s├Âyleyen Bekta┼č├«’yim ben

Mahzuni ┼×erif’im ya┼č oldu elli / Dola┼čt─▒m elinde be┼č alt─▒ telli
┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Ne k├╝st├╝─č├╝m belli ne ne┼čem belli / Bunca ├ó┼č─▒klar─▒n bir ho┼čuyum ben

diyerek kendini tarif etti. O, ger├žekten de bunca ├ó┼č─▒klar─▒n bir ho┼čuydu. ├ç├╝nk├╝ ya┼čanm─▒┼č duygular─▒n─▒, Ber├ženek’in ├žak─▒rdikenli yollar─▒n─▒ Ankara’ya, ─░stanbul’a Gazi Antep’e ta┼č─▒d─▒. K─▒saca o; hep kendisini yeniledi. ├é┼č─▒kl─▒k gelene─čini ┼čehre ta┼č─▒yan ustalar─▒n ├Ânc├╝s├╝ oldu. Kendisini zamana uydurdu. 1989 y─▒l─▒n─▒n ┼×ubat ay─▒nda Stockholm’da ─░sve├ž Merkez Radyo’da yapt─▒─č─▒ bir s├Âyle┼čide Sermin ├ľz├╝rk├╝t’├╝n: “Son zamanlarda yayg─▒n bi├žimde dinlenen de─či┼čik t├╝rk├╝leriniz var. Dom dom kur┼čunu, Hidayet, Sarho┼č gibi… T─▒pk─▒ 70 li y─▒llarda sevilerek dinlenen Nem kald─▒, Yi─čitler, Erim erim eriyesin gibi… 70’lerle 80 sonras─▒ t├╝rk├╝leriniz aras─▒nda bi├žim ve i├žerik a├ž─▒s─▒ndan fark var m─▒”? Sorusuna: “Var tabii… Onu ┼č├Âyle itiraf etmek durumunday─▒m. 70’li y─▒llarda g├╝ncel konular─▒ i┼čleyen sosyal i├žerikli t├╝rk├╝ler yap─▒yordum. Yine ├Âyledir ama bi├žim de─či┼čikli─či yapt─▒m. Eski ├žal─▒┼čmalar─▒ma tek sazl─▒ d├Ânem denilebilir. ├é┼č─▒k Veysel t├╝r├╝ d├Ânem. Toplumun bug├╝nk├╝ beklentileri farkl─▒yd─▒. Bug├╝n yeni ku┼čaklar farkl─▒ ┼čekilde bilin├žli olarak y├Ânlendiriliyor” diye cevap veriyordu. Ger├žekten de Mahzuni zamana uymas─▒n─▒ bilen, yeniliklere a├ž─▒k toplumcu bir halk ozan─▒ olarak zihinlerde yer etti. Uzun m├╝ddet kendini yeteri kadar anlatamay─▒┼č─▒n─▒n s─▒k─▒nt─▒s─▒n─▒ ya┼čad─▒.

O kendini anlatamayaca─č─▒ ├žileli hayat─▒n yolunda her g├╝n biraz daha ilerlerken biz ve bizim ku┼čak onun t├╝rk├╝leriyle ba─člama ├žalmaya ba┼člad─▒. Ba─člaman─▒n telleri onun t├╝rk├╝lerini ├žalarken koptu.

Onun t├╝rk├╝leriyle ilk tan─▒┼čanlardan biri de ben oldum. Ad─▒n─▒ T├╝rkiye’ye duyurmadan k├Âyl├╝s├╝, dostu, akrabas─▒ Pa┼ča Kul’un D├╝zi├ži ─░lk ├ľ─čretmen Okulunda ├žald─▒─č─▒ Mahzuni t├╝rk├╝leriyle tan─▒d─▒m onu.

Nas─▒l m─▒?

Kader: AdanaÔÇÖn─▒n Karaisal─▒ il├žesinin ─░ncirgedi─či k├Ây├╝nden ald─▒ g├Ât├╝rd├╝ bizi D├╝zi├ži ─░lk ├ľ─čretmen Okuluna. 1959 ÔÇô 1960 ├Â─čretim y─▒l─▒nda (Haruniye Hac─▒lar Kasabas─▒yla birle┼čerek D├╝zi├ži il├žesi oldu. ┼×imdi Osmaniye’ye ba─čl─▒d─▒r.) D├╝zi├ži ─░lk ├ľ─čretmen Okulunun birici s─▒n─▒f─▒nda ├Â─črenci idim. Adana Tepeba─č Ortaokulunda okurken, ikinci s─▒n─▒fa ge├žmeme ra─čmen, ├Â─čretmen okulunun birinci s─▒n─▒f─▒na yeniden kay─▒t yapt─▒ran t├╝rk├╝ sevdal─▒s─▒ biriydim. T├╝rk├╝ sevdam; Karaisal─▒’n─▒n ─░ncirgedi─či k├Ây├╝n├╝n tozlu yolar─▒nda ├╝z├╝m ├žekerken, da─člar─▒nda inek g├╝derken, palaz kovalarken ba┼člam─▒┼čt─▒. ─░┼čte bu sevda ile ilkokul son s─▒n─▒ftayken (1955ÔÇô56) d├╝─č├╝nlerde halay ├žekiyor, Karacao─član t├╝rk├╝leri s├Âyl├╝yordum. ─░lk s├Âyledi─čim Karacao─član t├╝rk├╝s├╝; ÔÇťEla g├Âzl├╝m ben bu ilden gidersemÔÇŁ adl─▒ t├╝rk├╝ idi. Zaten D├╝zi├ži ─░lk ├ľ─čretmen Okulunu tercihim de bendeki t├╝rk├╝ sevdas─▒ndan kaynaklanm─▒┼č, s─▒nav─▒n─▒ da t├╝rk├╝ s├Âyleyerek kazanm─▒┼čt─▒m. ├ľ─čretmen okulu 1. s─▒n─▒fta Adil ─░mer Marka 37,5 TLÔÇÖye ald─▒─č─▒m mandolini k─▒sa zamanda ├Â─črenmi┼č s─▒n─▒f─▒n ve ├Â─čretmenlerimin dikkatini ├žekmi┼čtim. (1959ÔÇô60 ders y─▒l─▒) ─░kinci s─▒n─▒ftayken de okulun halk oyunlar─▒ ekibinde mandolin, sonra da ba─člama ve keman ├žalmaya ba┼člad─▒m. Bu faaliyetim mezun oluncaya kadar devam etti.

─░LG─░N─░Z─░ ├çEKEB─░L─░R  Bir Hayati Vasfi Ta┼čy├╝rek Vard─▒, Yeni Yetmeler Bilmez Onu

O zaman D├╝zi├ži ─░lk ├ľ─čretmen Okuluna Adana, Kahraman Mara┼č, Hatay ve Gazi Antep illerinden ├Â─črenciler al─▒n─▒yordu. Okulun en iyi mandolin ve ba─člama ├žalanlar─▒ndan biri Kahraman Mara┼č’─▒n Elbistan il├žesinin Ber├ženek k├Ây├╝nden Pa┼ča Kul’du. Ben, mandolin ├žalma sevdas─▒yla benden b├╝y├╝k olmas─▒na ra─čmen Pa┼ča Kul’u tan─▒m─▒┼čt─▒m. Pa┼ča: Okula ge├ž gelmi┼č, okumay─▒, okuma ya┼č─▒n─▒n son zamanlar─▒nda yakalayanlardan biri idi. O 4., bense 1. s─▒n─▒fta idim. Buna ra─čmen m├╝zi─če olan merak─▒m Pa┼ča ile A─čabey karde┼č olmam─▒z─▒ sa─člad─▒. Ben, ondan ├Â─črendiklerimi mandoline aktar─▒yor, ba─člamas─▒n─▒ verirse mandolinle ├žald─▒klar─▒m─▒ da ba─člamayla ├žalmaya ├žal─▒┼č─▒yordum. G├╝nler aylar─▒, aylar y─▒l─▒ kovalad─▒. Ben ikinci s─▒n─▒f─▒na ge├žtim. Y─▒l 1962. Pa┼ča Kul 4. s─▒n─▒fta kald─▒. ├çok esmer oldu─ču i├žin akranlar─▒ ona Kara Day─▒ lakab─▒n─▒ takm─▒┼člard─▒.

─░kinci s─▒n─▒ftayken m├╝zik hanedeki sazlar─▒ ├Â─čretmenimiz Pa┼ča’ya ve bana teslim etmi┼čti. Pa┼ča ile birlikte f─▒rsat bulduk├ža ba─člama ├žal─▒yorduk. Art─▒k ben de okulun iyi mandolin ├žalanlar─▒ aras─▒nda yerimi alm─▒┼čt─▒m. M├╝zik ├Â─čretmenim de keman ├Â─čretiyordu. Bo┼č zamanlar─▒m─▒z m├╝zik hanede ge├žiyor, yeni par├žalar ├žalmak i├žin s├╝rekli ├žal─▒┼č─▒yor, birbirimizi b├╝t├╝nl├╝yorduk. O zaman Ahmet Sezgin’in okudu─ču Turnam─▒n kanad─▒ al ye┼čil telden, Y─▒ld─▒ray ├ç─▒nar’─▒n okudu─ču Bad─▒ saba sel├óm s├Âylen o y├óre ve Aman d├╝nya ne dar─▒m─▒┼č,┬á Muzaffer Akg├╝n’├╝n okudu─ču Bebe─čin be┼či─či ├žamdan d├Ânemin pop├╝ler t├╝rk├╝leriydi. Bu t├╝rk├╝ler ├ž─▒kacak biz de ├Â─črenece─čiz, s├Âzlerini defterimize yazaca─č─▒z diye hoparl├Âr├╝n dibinde saatlerce beklerdik. ─░kimizin de t├╝rk├╝ defteri vard─▒. Pop├╝ler t├╝rk├╝lerin s├Âzlerini radyodan dinlerken s├Âzlerin hepsini yazabilmek i├žin dizeleri b├Âl├╝┼č├╝r, 1. dizeyi Pa┼ča, ikinci dizeyi ben, ├╝├ž├╝nc├╝ dizeyi Pa┼ča, d├Ârd├╝nc├╝ dizeyi yine ben yazar t├╝rk├╝n├╝n s├Âzlerini tamamlard─▒k. T├╝rk├╝ sevdam─▒z g├╝n be g├╝n yo─čunla┼čt─▒. ─░htisas sahibi olmad─▒ysak da bilinmeyen t├╝rk├╝lerin s├Âzlerini di─čer ├Â─črenciler ve m├╝zik ├Â─čretmenleri bizden ├Â─črenmeye ba┼člad─▒. Okul m├╝samerelerinde de birlikte saz ├žalard─▒k. A┼čk bizim i├žin ikinci pl├ónda gelirdi. Saz ├žal─▒p t├╝rk├╝ s├Âyledi─čimiz i├žin okul ├Â─čretmenleri ve ├Â─črencilerinin hepsi bizi tan─▒rd─▒.

O zaman ├Â─čretmen okullar─▒nda On Kas─▒m Atat├╝rk’├╝n ├Âl├╝m y─▒l d├Ân├╝m├╝nde unutulmayacak t├Ârenler d├╝zenlenirdi. B├╝t├╝n s─▒n─▒flar genel kutlaman─▒n yan─▒nda ├Âzel kutlamalar yapar, anma k├Â┼čeleri haz─▒rlarlard─▒. Okul ├Â─črencileri ve personel b├╝t├╝n s─▒n─▒flar─▒ dola┼čarak haz─▒rlanan 10 Kas─▒m Programlar─▒n─▒, Atat├╝rk K├Â┼čelerini g├Âr├╝r en iyi haz─▒rlayan s─▒n─▒f Atat├╝rk K├Â┼česi birincisi se├žilir, okul idaresi taraf─▒ndan da ├Âd├╝llendirildi. Ben ve Pa┼ča Kul birlikte b├╝t├╝n On Kas─▒m g├╝nlerinde perde arkas─▒nda ba─člamayla fon m├╝zi─či yapar, okunan ┼čiirlere e┼člik ederdik.

G├╝nler yel gibi ge├žiyordu. Ba─člama en iyi dostumuz olmu┼čtu. Arkada┼čt─▒. Hasreti ba─člama ├žalmayla giderir, g├╝ne ba─člama ├žalarak ba┼člard─▒k. S─▒la hasretini ba─člama ├žalarak giderirdik. ├ľzel ├žal─▒┼čmalar─▒m─▒z─▒n birinde Pa┼ča, kendi memleketinden bir t├╝rk├╝ ├žald─▒. T├╝rk├╝ ├žok ho┼čuma gitti. Pa┼ča’ya; t├╝rk├╝y├╝ tekrar ├žal─▒p okumas─▒n─▒ s├Âyledim. Nazlanmadan ayn─▒ t├╝rk├╝y├╝ tekrar tekrar ├žal─▒p okudu. T├╝rk├╝, Pa┼ča’n─▒n sesinde bile y├╝rek da─čl─▒yor, d├Ârtl├╝kler arka arkaya s─▒ralan─▒yordu.

┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á “─░┼čte gidiyorum ├že┼čmi siyah─▒m / ├ľn├╝m├╝ze da─člar s─▒ralansa da
┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Sermayem derdimdir servetim ah─▒m / Karard─▒k├ža baht─▒m karalansa da

┬á ┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Haydi dola┼čal─▒m y├╝ce da─člarda / Dost beni b─▒rakt─▒ ah ile zarda
├ľtmek istiyorum viran ba─člarda / Aya─č─▒ma cennet kiralansa da

┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Ba─člad─▒m can─▒m─▒ z├╝lf├╝n teline / Sen beni b─▒rakt─▒n elin diline
┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á G├╝ld├╝n Mahzuni’nin garip h├óline┬á / Mervan’─▒n elinde parelense de”

Pa┼ča Kul s├Âyl├╝yor, bense ├Â─črenmek i├žin ├ž─▒rp─▒n─▒yordum. Ama ne ├çe┼čmi siyah─▒,┬á ne Mervan’─▒,┬á ne de Mahzuni’yi biliyordum. Pa┼ča: “T├╝rk├╝ bizim k├Âyl├╝ ve de akrabam olan Mahzuni’nindir. ├çal─▒p s├Âyledi─čim t├╝rk├╝y├╝ sevdi─či k─▒za yakt─▒. Bizim k├Âyde saz ├žalan, ┼čiir s├Âyleyen ├žoktur. Mahzuni’de Ber├ženek’lidir. Saz ├žalar ┼čiir s├Âyler. Besteler yapar. Beni de ├žok sever. K├Âye gitti─čimde, muhakkak birlikte ├žalar s├Âyleriz” dedikten sonra uzun uzun Ber├ženekÔÇÖi ve Mahzuni’yi anlatt─▒. Yaz tatilinde Ber├ženek’e gidersek beni Mahzuni ile tan─▒┼čt─▒raca─č─▒n─▒ s├Âyledi. ─░┼čte ben Mahzuni ad─▒n─▒ 1960’l─▒ y─▒llar─▒n ba┼č─▒nda D├╝zi├ži ─░lk ├ľ─čretmen Okulunda ├Â─črenci iken Ber├ženekli okul arkada┼č─▒m Pa┼ča Kul’dan duydum. “─░┼čte gidiyorum ├že┼čmi siyah─▒m” adl─▒ t├╝rk├╝s├╝yle ba─člamam o y─▒llarda tan─▒┼čt─▒. Sonra da dilimize tespih oldu. S├Âyleye s├Âyleye me┼čhur ettik t├╝rk├╝y├╝.

G├╝nler aylara, aylar y─▒llara eklendi. Benden bir y─▒l ├Ânce Pa┼ča mezun oldu. K├Ât├╝ yoklu─čun derdinden Ber├ženek’e gidemedik. Kader Pa┼ča ile yollar─▒m─▒z─▒ ay─▒rd─▒ bir daha da kesi┼čtirmedi. Pa┼ča’dan bana Mahzuni’nin “─░┼čte gidiyorum ├že┼čmi siyah─▒m” adl─▒ t├╝rk├╝s├╝yle h├ól├ó saklad─▒─č─▒m kiraz kabu─čundan yap─▒lm─▒┼č tezenesi kald─▒.

Zaman seli ├Ân├╝ne katt─▒ ald─▒ g├Ât├╝rd├╝ bizi. Hayat─▒m─▒n en g├╝zel g├╝nlerini ge├žirdi─čim, ┼čimdi abide olarak d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝m D├╝zi├ži ─░lk ├ľ─čretmen Okulundan 1964 ÔÇô 65 ders y─▒l─▒nda mezun oldum. ├çapa M├╝zik E─čitimini kazanmama ra─čmen k├Ât├╝ yokluk yine ├Ân├╝m├╝ze bent oldu. Karl─▒ da─č oldu ge├žit vermedi. Sonu├ž da Kastamonu Azdavay ├çengel k├Ây├╝nde ilkokul ├Â─čretmeni olarak 27 Temmuz 1965 tarihinde g├Âreve ba┼člad─▒m. ─░lkokul ├Â─čretmenli─čim s─▒ras─▒nda m├╝zik e─čitimimi tamamlad─▒m. Zaman i├žinde de Anadolu ├ťniversitesi ─░ktisat Fak├╝ltesini bitirdim. Bu zaman i├žerisinde hi├ž m├╝zikten kopmad─▒m. M├╝zik benim i├žin 1960ÔÇÖl─▒ y─▒llarda temelini att─▒─č─▒m D├╝zi├ži ─░lk ├ľ─čretmen Okulunun bir yadig├ór─▒yd─▒. Onu nas─▒l b─▒rakabilirdim. Ben onu b─▒raksam o beni b─▒rakmayacakt─▒. ├çok iyi biliyordum. H├ós─▒l─▒ m├╝zik benim i├žin bir ya┼čam bi├žimi oldu. ├çengel gecelerimin s├╝s├╝, yaln─▒z gecelerimin y─▒ld─▒z─▒yd─▒. Ekmekti, a┼čt─▒. Uza─č─▒m─▒ yak─▒n eden, sevdi─čime beste yapt─▒ran, ucu p├╝sk├╝ll├╝ ba─člama idi. ─░┼čte gidiyorum ├že┼čmi siyah─▒m adl─▒ t├╝rk├╝y├╝ de hi├ž unutmad─▒. Her mecliste onu ├žald─▒.

─░LG─░N─░Z─░ ├çEKEB─░L─░R  Kapal─▒├žar┼č─▒ yang─▒n─▒ndan sonra Yorganc─▒lar ├çar┼č─▒s─▒ nas─▒l a├ž─▒ld─▒

Mahzuni; bu t├╝rk├╝s├╝yle efsanele┼čti. Pl├óklar─▒ kap─▒┼č kap─▒┼č. Kanad─▒m de─čdi sevdaya / Hani bizim MahzuniÔÇÖmiz derler oy / Muhtar anam─▒ ka├ž─▒rd─▒ / Duy babo duy duy tellerde na─čmele┼čen Mahzuni t├╝rk├╝leriydi.

Adana 1960ÔÇÖl─▒ y─▒llarda san─▒r─▒m 300 bin n├╝fusa sahipti. K├╝├ž├╝k bir vilayet olmas─▒na ra─čmen yine T├╝rkiye’nin d├Ârd├╝nc├╝ b├╝y├╝k ┼čehriydi. ─░n├Ân├╝ Caddesinde pl├ók, m├╝zik aletleri, nota, vb. satan bir Solfej Pl├ók vard─▒. Sahibi Kastamonulu Hasan Sar─▒aslan’d─▒. Solfej Hasan nam─▒yla ├╝nlendi. ├ľnceleri ba─člama tamir eden, satan eski Adana M├╝zesinin kar┼č─▒s─▒nda ├ľzalt─▒nlar ─░┼č Merkezinin bulundu─ču yerde derme ├žatma bir d├╝kk├ón─▒ vard─▒. ─░┼či ilerlettikten sonra ─░n├Ân├╝ Caddesine ta┼č─▒nd─▒. (┼×imdiki D├Ârtyol Kav┼ča─č─▒nda Sabanc─▒ ─░┼č Merkezinin kar┼č─▒ k├Â┼česindeydi. San─▒r─▒m ┼čimdi Duygu Oteli var.) Solfej Hasan mahalli sanat├ž─▒lara kendi ad─▒na pl├ók yapar, yapt─▒─č─▒ plaklar─▒n afi┼čini de en g├Âr├╝n├╝r yere asard─▒.

Kastamonu’da (Azdavay ├çengel k├Ây├╝)┬á ├Â─čretmenken┬á (1965 ÔÇô 66 y─▒l─▒n─▒n yaz─▒.) gurbetin getirdi─či hasreti yenmek i├žin Adana’ya gelmi┼čtim. Solfej Hasan’─▒n d├╝kk├ón─▒na da u─črad─▒m. D├╝kk├ón─▒n kap─▒s─▒nda b├╝y├╝k bir afi┼č. Afi┼č: Toroslar’─▒n, Binbo─ča’n─▒n, ekin bi├žen, pamuk toplayan, kekliklerin u├žamad─▒─č─▒, y─▒lanlar─▒n ka├žamad─▒─č─▒, sular─▒n kand─▒rmad─▒─č─▒ ├çukurova s─▒ca─č─▒nda buram buram terlemi┼č, yaka ba─č─▒r a├ž─▒k; ben eme─čin temsilcisiyim diye hayk─▒r─▒yordu. Evet, bu afi┼č, ├Â─čretmen okulundayken Pa┼ča Kul’un anlatt─▒─č─▒ Ber├ženekli ├é┼č─▒k Mahsun├«’ye aitti. Y─▒llard─▒r t├╝rk├╝s├╝n├╝ ├žald─▒─č─▒m, k├Ây├╝ne gidemedi─čim, ─░┼čte gidiyorum ├že┼čmi siyah─▒m diye t├╝rk├╝ yakan ├é┼č─▒k Mahzuni ┼×erif’ti. Evet oydu. O afi┼č Solfej Hasan’─▒n d├╝kk├ón─▒nda ben ├é┼č─▒k Mahzuni ┼×erif’im diye hayk─▒r─▒yordu. (Mahzuni’yi takip edenler o afi┼čini ├žok iyi hat─▒rlayacaklard─▒r. ) ┼×imdi ne zaman o caddeden ge├žsem Solfej Hasan ve Mahzuni’nin o afi┼či gelir akl─▒ma.

Saatler g├╝nleri, g├╝nler aylar─▒, aylar y─▒llar─▒ kovalad─▒. 1962 y─▒l─▒nda ad─▒n─▒ duyup t├╝rk├╝s├╝n├╝ s├Âyledi─čim Mahzuni Ustayla 2000 y─▒l─▒nda Ankara’da M├╝lkiyeliler Birli─činde verilen bir kabul t├Âreninde aradan 38 y─▒l ge├žtikten sonra tan─▒┼čt─▒k. K├╝lt├╝r Bakanl─▒─č─▒ Koro ┼čeflerinden Mehmet ├ľzbek, TRT Ankara Radyosu Sanat├ž─▒lar─▒ndan Kubilay D├Âkmeta┼č da vard─▒. H├ól hat─▒r ettik. ├çok kalabal─▒k oldu─čundan konu┼čamad─▒k. Sonra ├çankaya Belediye Ba┼čkan─▒n─▒n verdi─či yemekte ├é┼č─▒k Mahzuni ile yine birlikte olduk. Musa Ero─člu, Mehmet ├ľzbek, Yavuz Top, DSP Adana Milletvekili ─░brahim Yavuz Bildik, TRT Ankara Radyosundan Nurullah Ak├žay─▒r. Tesad├╝f bu ya Mahzuni ile ben yan yana oturdum. Uzun uzun sohbet ettik. 1960’l─▒ y─▒llarda ismini duydu─čumu, t├╝rk├╝s├╝n├╝ ├žal─▒p s├Âyledi─čimizi konu┼čtuk. Pa┼ča Kul’u y├ód ettik. G├Âzleri dolu dolu oldu. ├çok duyguland─▒. Pa┼ča Kul’un fel├ž oldu─čunu, sa─čl─▒─č─▒n─▒n iyi olmad─▒─č─▒n─▒ s├Âyledi. Telefonla da olsa benimle g├Âr├╝┼čt├╝rece─čine s├Âz verdi. Ama maalesef ├Âmr├╝ yetmedi.

Ankara Dikmen’de, ─░smail G├Ârer’in saz at├Âlyesinde Mahmut MakalÔÇÖ─▒n da kat─▒ld─▒─č─▒ me┼čklerde merhumla m├╝teakip defalar birlikte olduk. ├çald─▒k s├Âyledik. Me┼čkin birinde s├Âyledi─čim ├ľks├╝z Ali Bozla─č─▒ pek ho┼čuna gitmi┼čti. “Hocam bu bozla─č─▒n alt─▒n─▒ ├žiziyorum. Beraber oldu─čumuzda yine ├žal─▒p okursunuz de─čil mi?”dedi. Sonraki me┼čklerimizden birinde de Ceyhanl─▒ ├é┼č─▒k Ferrahi’nin ─░stemem d├╝nyada s├╝s├╝ ziyneti adl─▒ t├╝rk├╝s├╝ ├žok etkilemi┼čti onu. Ferrahi ile 60’l─▒ y─▒llarda birlikte konserler verdi─čini, ilgili bir de hat─▒ras─▒n─▒ anlatt─▒. O gece sonunda arabayla evine b─▒rakt─▒m. “Hocam aray─▒ uzatmayal─▒m. En k─▒sa zamanda yeniden birlikte olal─▒m” diyerek vedala┼čt─▒k.

Ben aray─▒ uzatmad─▒m. Ama ├Âl├╝m dedi─čimiz ger├žek onu ├žekti ├ž─▒kard─▒. Hem de ├ľks├╝z Ali Bozla─č─▒n─▒ dinlemeden. Tekrar birlikte olamad─▒k. ├ç├╝nk├╝ o; 23 May─▒s 2002 tarihinde t├╝rk├╝leriyle, ┼čiirleriyle, deyi┼čleriyle g├Ân├╝llerimizde ya┼čayacak bir Mahzuni Usta b─▒rakarak aram─▒zdan ayr─▒ld─▒.

O Usta ki: ┼čiirlerinde toplumun duygular─▒n─▒ dile getiren, K├Âro─člu gibi heykiren Karacao─član gibi g├╝zeli seven, g├Ânl├╝ insan sevgisiyle dolu bir Mahzuni.

O Usta ki: Atat├╝rk’├╝ milletimiz i├žin Allah’─▒n bir l├╝tf├╝ olarak g├Âren, ┼čiirlerinde:

ÔÇťSana hasret sana hayran g├Ânl├╝m├╝z / Sar─▒ sa├žl─▒m mavi g├Âzl├╝m nerdesin
┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Bu gemi bu Karadeniz / Sar─▒ sa├žl─▒m mavi g├Âzl├╝m nerdesin

┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Kara pe├že yak─▒┼čm─▒yor kullara / Kurban olam ┼ču gitti─čin yollara
┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Hele uyan bir bak bizim hallara /┬á Sar─▒ sa├žl─▒m mavi g├Âzl├╝m nerdesin

┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Bulutlar terinden da─člar kokundan / Sarho┼čtur Mahzuni senin kokundan
Bir daha gel gel ha Samsun’dan / Sar─▒ sa├žl─▒m mavi g├Âzl├╝m nerdesin”

diyerek avaz─▒ ├ž─▒kt─▒─č─▒ kadar ba─č─▒ran Mahzuni.

─░LG─░N─░Z─░ ├çEKEB─░L─░R  Dili Olmayan─▒n Yolu da Olmaz Beli deÔÇŽ

O Usta ki: “Ben do─čada bulunan her canl─▒n─▒n i├žinde se├žkin bir yeri olan insan s─▒fat─▒nda d├╝nyaya geldi─čim i├žin, hep bununla gurur duydum. ”┬á

(…) Somut olarak s├Âyleyebilirim ki, insan sevgisi benim ├Âz dinim oldu. Hi├žbir mezhebi kendime y├Ân olarak tayin etmedim. Zira mezhepler benim indimde tarihi hik├óyeciliklerden ├Âteye gitmedi. Ancak Ehli Beyte g├Ân├╝l verdi─čim ve Ali Evl├ód─▒’na bel ba─člad─▒─č─▒m do─črudur. Bu da sadece tarihe verdi─čim ├Ânemden ileri gelmektedir.”

(…)”Ben insanlar─▒ sevmekten hi├ž fire vermedim. Zaman zaman sevilmememe ra─čmen d├╝nyan─▒n alt─▒da, ├╝st├╝de bir oldu─čuna inand─▒─č─▒m i├žin ne d├╝nyaya ne de sevdiklerime ho┼č├ža kal demek i├žimden gelmiyor[1]ÔÇŁ diyen Mahzuni.

Yolun sonunda adl─▒ ┼čiirinde:

“Bu bah├žeden g├╝n gelince giderim / Ard─▒m s─▒ra dedikodu olmas─▒n
┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Ya┼čad─▒─č─▒m de─čil benim kaderim / G├Ân├╝l kals─▒n fakat yollar kalmas─▒n”

diyen Mahzuni.

O Usta ki ┼čiirin has─▒n─▒ t─▒p─▒rt─▒s─▒ndan bilen, ├ľks├╝z Ali Bozla─č─▒n─▒ dinleyip s├Âzlerini tekrar tekrar okutan, ┼čiirdeki aya─ča hayran olan, benimle kaville┼čti─či h├ólde ├ľks├╝z Ali Bozla─č─▒n─▒ tekrar dinleyemeden aram─▒zdan ayr─▒lan Mahzuni.

O: T├╝rk oldu─čunu unutmayan, ┼č├Âvenist olmayan, vatanperver, Atat├╝rk’├╝ Allah’─▒n bir l├╝tf├╝ olarak kabul eden ve de “Benim yolum Atat├╝rk yoludur” diye hayk─▒ran bir Mahzuni idi. O toplumlar─▒n hayat─▒nda t├╝rk├╝ k├╝lt├╝r├╝n├╝n ├Ânemine inanm─▒┼č, t├╝rk├╝lerle b├╝t├╝nle┼čmi┼č, sevincini, kederini, kara g├╝n├╝n├╝ t├╝rk├╝lerle dile getirmi┼č, t├╝rk├╝ ├╝st├╝ne t├╝rk├╝ yakan bir Mahzuni.

O ├Âlece─čini bilen, onun i├žin de:

” Yine bahar geldi nedir yaradan / Bilmem neden yaprak a├žmaz g├╝ller oy
┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Karl─▒ da─člar kalkmad─▒k├ža aradan / Korkar─▒m ki dosta ermez yollar oy

┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Ne da─č─▒ var ne orman─▒ ├ž─▒nar─▒ / Ne ba─č─▒ var ne bostan─▒ p─▒nar─▒
┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Kimse bilmez gizli gizli yanan─▒ / Ah derdini d├Âkemeyen diller oy

Kimi murat alm─▒┼č gezer sal─▒n─▒r / Kimi yaralanm─▒┼č ba─čr─▒ delinir
Bir g├╝n ┼ču d├╝nyadan ad─▒m silinir┬á / Hani bizim Mahzuni’miz derler oy “

diyen bir Mahzuni.

Evet, biz “Hani bizim Mahzuni’miz” demiyoruz. ├ç├╝nk├╝ o, cismi giden, eserleriyle ilelebet T├╝rk milletinin g├Ânl├╝nde ya┼čayacak olan bir Mahzuni…

O Usta ki: “Bir ├╝lkenin t├╝rk├╝lerini yapanlar, kanunlar─▒n─▒ yapanlardan daha g├╝├žl├╝d├╝r” ├Âzdeyi┼čine sadakat duyan, bu ├Âzdeyi┼či diline pelesenk eden bir Mahzuni. ─░┼čte o: Bu ├Âzdeyi┼či s├Âyleye s├Âyleye g├Â├ž├╝p gitti d├╝nyadan. ├ľl├╝m dedi─čimiz ger├žek onu bizden ald─▒, kara topra─ča gelin etti. Ona Tanr─▒’dan rahmet diliyor, tekrar dinleyemeden aram─▒zdan ayr─▒ld─▒─č─▒ i├žin, ├žok sevdi─či ├ľks├╝z Ali Bozla─č─▒n─▒n s├Âzlerini onun i├žin yay─▒ml─▒yor, ruhu ┼čad olsun diyorum.

┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á “Y├╝z├╝n├╝ sevdi─čim g├╝l y├╝zl├╝ d├Ând├╝ / Sen g├╝l├╝n├╝ kime sundun evvela
Kirpiklerin can almaya kastÔÇÖeder / Kele nolur u├žlar─▒n─▒ i─čele

┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Sizde ne derler de g├╝zel sevene / Ka┼člar─▒n benzettim g├╝m├╝┼č ├ž├Âvene
┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Yapala─č─▒ yaralatman do─čana / ┼×ahin gelir pen├že vurup avala

┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á C─▒rna─č─▒n─▒ yedin mi bu ├žayan─▒n / Bak a─čz─▒na tavus ku┼ču sevenin
Sahibi olamaz o sen mayan─▒n / Teslim etme dost kendini oyala

┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Leyla’n─▒n bek├žisi mecnun ben oldum-Gark oldu gemim de deryaya dald─▒m
┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Esef etme k├Âm├╝r g├Âzl├╝m ben geldim / Sen a─člama yak k─▒nan─▒ a─č ele

┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Asl─▒m Reyhanl─▒ da gurbette y├órim / Sevdi─čim yoluna veririm serim
Vuslat bu g├╝neymi┼č Mevl├óÔÇÖm─▒z kerim / Teslim olma bu davay─▒ oyala

Zarb─▒n─▒ yedin mi bozdan sayan─▒n / Sahibi olaman sen bu mayan─▒n
┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Bak a─čz─▒na tavus ku┼ču sevenin / Ya─čar ya─čmur p├╝sem p├╝sem c─▒─čala

┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á ├ľks├╝z AliÔÇÖm avlu─čunda av─▒nda / Kahpe d├╝┼čman gaybetinde govunda
┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Sultan K─▒r┼čehrin Mucur elinde / Yeni buldum bir g├Âzleri G├Â─čala”

 

  • Halil ATILGAN

 

[1]S├╝leyman Zaman, ├é┼č─▒k Mahzun├« ┼×erif. Ya┼čam─▒ – D├╝nya G├Âr├╝┼č├╝ – ┼×iirleri, Ba┼čkent Matbaac─▒l─▒k 1999 Ankara.

Toplam Okuma: 850 , Bug├╝n: 4 

Dr. Halil ATILGAN

Dr. Halil ATILGAN

1946 y─▒l─▒nda Adana'n─▒n Karaisal─▒ il├žesinin ─░ncirgedi─či k├Ây├╝nde do─čdu. (─░ncirgedi─či 1993 y─▒l─▒nda Mersin ilinin Tarsus il├žesine ba─čland─▒.) ─░lkokulu k├Ây├╝nde bitirdikten sonra D├╝zi├ži ─░lk├Â─čretmen Okuluna girdi. 1964ÔÇô1965 ├Â─čretim y─▒l─▒nda D├╝zi├ži ─░lk├Â─čretmen Okulundan mezun oldu. ├çe┼čitli illerde ├Â─čretmenlik, Halk E─čitimi Merkezi M├╝d├╝r, M├╝d├╝r Yard─▒mc─▒l─▒─č─▒ g├Ârevlerinde bulundu. 1973ÔÇô1975 y─▒llar─▒nda ├çukurova Radyosunun a├žm─▒┼č oldu─ču saz sanat├ž─▒l─▒─č─▒ s─▒navlar─▒n─▒ kazand─▒. 1984 de ├çukurova ├ťniversitesine M├╝zik Uzman─▒ olarak atand─▒. ├çukurova ├ťniversitesi G├╝zel Sanatlar B├Âl├╝m├╝nde Halk M├╝zi─či ve Ba─člama Dersleri ├ľ─čretim G├Ârevlisi, K├╝lt├╝r Sanat Merkezi M├╝d├╝rl├╝─č├╝ yapt─▒. 1990 y─▒l─▒nda K├╝lt├╝r Bakanl─▒─č─▒ ┼×anl─▒ Urfa Devlet T├╝rk Halk M├╝zi─či Korosuna Kurucu ┼×ef olarak atand─▒. 1993 y─▒l─▒nda Ankara'ya al─▒nan Dr. At─▒lgan koro ┼čefli─činin yan─▒nda K├╝lt├╝r Bakanl─▒─č─▒ Halk K├╝lt├╝rlerini Ara┼čt─▒rma ve Geli┼čtirme Genel M├╝d├╝rl├╝─č├╝nde (HAGEM) m├╝zik dan─▒┼čmanl─▒─č─▒, repertuvar kurulu ba┼čkanl─▒─č─▒ g├Ârevlerinde bulundu. Zaman i├žinde E─čitim Enstit├╝s├╝n├╝n M├╝zik B├Âl├╝m├╝n├╝, Anadolu ├ťniversitesi A├ľFÔÇÖnin ─░ktisat B├Âl├╝m├╝n├╝ bitirdi. Adana Valili─či ad─▒na yapt─▒─č─▒ Ge├žmi┼čten G├╝n├╝m├╝ze ├çukurova T├╝rk├╝leri kaset setinde y├Ârenin ├Âzellikli t├╝rk├╝lerini be┼č kasette toplayarak T├╝rk k├╝lt├╝r tarihinde bir ilki ger├žekle┼čtirdi. De─či┼čik illerde ├že┼čitli g├Ârevlerde bulunan Dr. At─▒lgan; ─░├žel, Yozgat, Adana, Gaziantep, K─▒br─▒s, Hatay, Mu─čla, Ni─čde, Tarsus, ┼×anl─▒urfa, Osmaniye, Mersin illerinde folklor derlemeleri yapt─▒. Derledi─či t├╝rk├╝leri TRT, TV programlar─▒nda kitaplar─▒nda yay─▒mlad─▒. Folklorla ilgili ara┼čt─▒rmalar─▒n─▒ ise; Sivas Folkloru, T├╝rk Folkloru, Anadolu Folkloru, Erciyes, Karaisal─▒, G├╝neyde K├╝lt├╝r, ─░├žel K├╝lt├╝r├╝, Ozan, T├╝rkiye ─░┼č Bankas─▒ K├╝lt├╝r Sanat, Tarla, G├╝ney Su, Folklor Edebiyat, Ana Yurttan Ata Yurda T├╝rk D├╝nyas─▒, Ceyhan, ├ça─čr─▒, Maki, Harran, T├╝rksoy, ├çukurova Lobisi, Size ve Y├Ârt├╝rk, Turun├ž, Ard─▒├ž Ku┼ču, T├╝rks├Âz├╝ dergilerinde, Karaisal─▒, Sons├Âz, Yeni├ža─č, Adana Ekspres gazetelerinde Aral─▒k 2018 itibariyle198 makalesi yay─▒mlad─▒. TRT ├çukurova Radyosunda yap─▒m─▒ ger├žekle┼čen Dilde Telde ├çukurova, Dadalo─člu Karacao─član Yurdundan, Y├Âremiz Folklorundan programlar─▒n─▒n yap─▒lmas─▒nda ├že┼čitli katk─▒lar sa─člayarak, folklor ve halk m├╝zi─či konular─▒nda konu┼čmalar yapt─▒. ├ťniversitelerde m├╝zikle ilgili konferanslar verdi. TRT, ├Âzel televizyon ve radyolara Dilde Telde Anadolu, Ezgi Kervan─▒, Sanat├ž─▒ Politikac─▒lar, K├╝lt├╝r K├╝rs├╝s├╝, AnadoluÔÇÖnun Dili, T├╝rk├╝ Deryas─▒nda Bir Damla programlar─▒n─▒ haz─▒rlay─▒p sundu. Yakla┼č─▒k 300'e yak─▒n T├╝rk halk ezgisini derleyen, notaya alan At─▒lgan, bu ezgileri TRT, TV'nin ├že┼čitli programlar─▒nda ├žald─▒ okudu. ├ço─čunlu─čunu ├çukurova t├╝rk├╝lerinin olu┼čturdu─ču yakla┼č─▒k 100'e yak─▒n halk ezgisini de TRT repertuvar─▒na kazand─▒rd─▒. ┼×efli─čini yapt─▒─č─▒ halk m├╝zi─či korolar─▒yla yurdun ├že┼čitli b├Âlgelerinde konserler veren Halil At─▒lgan mill├« ve milletler aras─▒ folklor, m├╝zik, halk edebiyat─▒ ve halk oyunlar─▒ dal─▒nda kongre, bilgi ┼č├Âleni ve seminerlere kat─▒larak Aral─▒k 2018 itibariyle 53 tebli─č sundu. T├╝rk k├╝lt├╝r├╝ne hizmetlerinden ├Ât├╝r├╝ 3 Ocak 2004 tarihinde Azerbaycan Vekt├Âr ─░limler Merkezinden doktora ald─▒. MESAM- ─░LESAM-T├╝rk Folklor Ara┼čt─▒rmalar─▒ Kurumu ├╝yesi olan Dr. Halil At─▒lgan ┼čiirlerden ve t├╝rk├╝lerden hareket ederek sahneye koydu─ču Kurtulu┼č Sava┼č─▒ Destan─▒, T├╝rk├╝lerin Dili, T├╝rk├╝lerde Ana, Sevelim Sevilelim, Urfa Kurtulu┼č Sava┼č─▒ Destan─▒ m├╝zikal programlar─▒yla halk m├╝zi─čine de─či┼čik bir sunum kazand─▒rd─▒. Halen Milli E─čitim Bakanl─▒─č─▒nca d├╝zenlenen halk m├╝zi─či yar─▒┼čmalar─▒n─▒n dan─▒┼čma kurulu ├╝yeli─čini de yapan At─▒lgan, K├╝lt├╝r ve Turizm Bakanl─▒─č─▒ G├╝zel Sanatlar Genel M├╝d├╝rl├╝─č├╝nden 01 Ocak 2010 tarihinde Devlet T├╝rk Halk M├╝zi─či Korosu ┼×efi olarak emekliye ayr─▒ld─▒. Dr. At─▒lgan T├╝rk k├╝lt├╝r├╝ne hizmetlerinden dolay─▒ ├že┼čitli kurum ve kurulu┼člarca Aral─▒k 2018 itibariyle 17 kez ├Âd├╝le lay─▒k g├Âr├╝ld├╝, ge├žmi┼čten g├╝n├╝m├╝ze 32 kitab─▒ yay─▒mland─▒. E-Posta: [email protected]

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Sponsorlu Ba─člant─▒lar
  • YEN─░
Her Y─▒l T├╝rk Festivali D├╝zenlenen ┼×irin ─░talyan K├Ây├╝: Moena

Her Y─▒l T├╝rk Festivali D├╝zenlenen ┼×irin ─░talyan K├Ây├╝: Moena

10 A─čustos 2020, Her Y─▒l T├╝rk Festivali D├╝zenlenen ┼×irin ─░talyan K├Ây├╝: Moena i├žin yorumlar kapal─▒
T├╝rkiyeÔÇÖden 3 bin kilometre uzakta bir k├Ây var: T├╝rkiye

T├╝rkiyeÔÇÖden 3 bin kilometre uzakta bir k├Ây var: T├╝rkiye

9 A─čustos 2020, T├╝rkiyeÔÇÖden 3 bin kilometre uzakta bir k├Ây var: T├╝rkiye i├žin yorumlar kapal─▒
Yay ├žeken b├╝t├╝n halklar─▒n bulu┼čtu─ču Turan Kurultay─▒

Yay ├žeken b├╝t├╝n halklar─▒n bulu┼čtu─ču Turan Kurultay─▒

9 A─čustos 2020, Yay ├žeken b├╝t├╝n halklar─▒n bulu┼čtu─ču Turan Kurultay─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
AtillaÔÇÖn─▒n Avrupa seferleri ve FransaÔÇÖdaki bilinmeyen ota─č─▒

AtillaÔÇÖn─▒n Avrupa seferleri ve FransaÔÇÖdaki bilinmeyen ota─č─▒

9 A─čustos 2020, AtillaÔÇÖn─▒n Avrupa seferleri ve FransaÔÇÖdaki bilinmeyen ota─č─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Kaderin Birle┼čtirdi─či iki T─▒bbiyeli ve Ya┼čar Kemal

Kaderin Birle┼čtirdi─či iki T─▒bbiyeli ve Ya┼čar Kemal

9 A─čustos 2020, Kaderin Birle┼čtirdi─či iki T─▒bbiyeli ve Ya┼čar Kemal i├žin yorumlar kapal─▒
─░spanyaÔÇÖn─▒n Sax Kasabas─▒nda 1920ÔÇÖden buyana T├╝rkevi var

─░spanyaÔÇÖn─▒n Sax Kasabas─▒nda 1920ÔÇÖden buyana T├╝rkevi var

9 A─čustos 2020, ─░spanyaÔÇÖn─▒n Sax Kasabas─▒nda 1920ÔÇÖden buyana T├╝rkevi var i├žin yorumlar kapal─▒
─░ngu┼č Bayra─č─▒ ve Maan Simgesi

─░ngu┼č Bayra─č─▒ ve Maan Simgesi

9 A─čustos 2020, ─░ngu┼č Bayra─č─▒ ve Maan Simgesi i├žin yorumlar kapal─▒
Kocaeli Vilayetine isk├ón edilen Kafkas g├Â├žmenleri

Kocaeli Vilayetine isk├ón edilen Kafkas g├Â├žmenleri

9 A─čustos 2020, Kocaeli Vilayetine isk├ón edilen Kafkas g├Â├žmenleri i├žin yorumlar kapal─▒
Mustafa Kemal ve ├ľmer Muhtar

Mustafa Kemal ve ├ľmer Muhtar

9 A─čustos 2020, Mustafa Kemal ve ├ľmer Muhtar i├žin yorumlar kapal─▒
┼×aban Yalaz─▒ kitaplar─▒

┼×aban Yalaz─▒ kitaplar─▒

9 A─čustos 2020, ┼×aban Yalaz─▒ kitaplar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
ÔÇťD├Ârt O─člum Cephede Durur, Topal─▒m Kahr─▒m─▒ ├çekerÔÇŁ

ÔÇťD├Ârt O─člum Cephede Durur, Topal─▒m Kahr─▒m─▒ ├çekerÔÇŁ

7 A─čustos 2020, ÔÇťD├Ârt O─člum Cephede Durur, Topal─▒m Kahr─▒m─▒ ├çekerÔÇŁ i├žin yorumlar kapal─▒
Bursa – HisarÔÇÖda nostaljik bir gezinti

Bursa – HisarÔÇÖda nostaljik bir gezinti

6 A─čustos 2020, Bursa – HisarÔÇÖda nostaljik bir gezinti i├žin yorumlar kapal─▒
Te┼čkilat-─▒ MahsusaÔÇÖdan, Bursal─▒ G├╝rc├╝ ─░brahim Hakl─▒er

Te┼čkilat-─▒ MahsusaÔÇÖdan, Bursal─▒ G├╝rc├╝ ─░brahim Hakl─▒er

5 A─čustos 2020, Te┼čkilat-─▒ MahsusaÔÇÖdan, Bursal─▒ G├╝rc├╝ ─░brahim Hakl─▒er i├žin yorumlar kapal─▒
Te┼čkilat-─▒ MahsusaÔÇÖn─▒n liderlerinden Ku┼č├žuba┼č─▒ E┼čref

Te┼čkilat-─▒ MahsusaÔÇÖn─▒n liderlerinden Ku┼č├žuba┼č─▒ E┼čref

5 A─čustos 2020, Te┼čkilat-─▒ MahsusaÔÇÖn─▒n liderlerinden Ku┼č├žuba┼č─▒ E┼čref i├žin yorumlar kapal─▒
S├Âzde Ermeni Soyk─▒r─▒m─▒ ─░ddialar─▒na Hollanda’dan Tarihi Belge

S├Âzde Ermeni Soyk─▒r─▒m─▒ ─░ddialar─▒na Hollanda’dan Tarihi Belge

30 Temmuz 2020, S├Âzde Ermeni Soyk─▒r─▒m─▒ ─░ddialar─▒na Hollanda’dan Tarihi Belge i├žin yorumlar kapal─▒
Orhan G├óz├« Taraf─▒ndan KirmastiÔÇÖde Kurulan ─░lk Osmanl─▒ Ar┼čivi

Orhan G├óz├« Taraf─▒ndan KirmastiÔÇÖde Kurulan ─░lk Osmanl─▒ Ar┼čivi

29 Temmuz 2020, Orhan G├óz├« Taraf─▒ndan KirmastiÔÇÖde Kurulan ─░lk Osmanl─▒ Ar┼čivi i├žin yorumlar kapal─▒
A├žl─▒ktan Toprak Yiyen Bozcah├Ây├╝k K├Âyl├╝leri

A├žl─▒ktan Toprak Yiyen Bozcah├Ây├╝k K├Âyl├╝leri

17 Temmuz 2020, A├žl─▒ktan Toprak Yiyen Bozcah├Ây├╝k K├Âyl├╝leri i├žin yorumlar kapal─▒
Cem SultanÔÇÖ─▒n hazin hikayesi ve FransaÔÇÖda 5 y─▒l kald─▒─č─▒ ┼čato

Cem SultanÔÇÖ─▒n hazin hikayesi ve FransaÔÇÖda 5 y─▒l kald─▒─č─▒ ┼čato

17 Temmuz 2020, Cem SultanÔÇÖ─▒n hazin hikayesi ve FransaÔÇÖda 5 y─▒l kald─▒─č─▒ ┼čato i├žin yorumlar kapal─▒
Te┼čkilat-─▒ Mahsusa

Te┼čkilat-─▒ Mahsusa

14 Temmuz 2020, Te┼čkilat-─▒ Mahsusa i├žin yorumlar kapal─▒
Sponsorlu Ba─člant─▒lar