Hilmi ├ľZDEN
Hilmi  ├ľZDEN
hilmiozden@gmail.com
K─▒p├žaklarÔÇÖdan ├çerkeslerÔÇÖe K├Âlemenler
  • 16 Nisan 2019 Sal─▒
  • +
  • -

XIII.y├╝zy─▒l ba┼člar─▒ndan itibaren da─č─▒n─▒kl─▒klar─▒ ve gittik├že daralan imkanlar─▒ nedeniyle hayat ┼čartlar─▒ zorla┼čan K─▒p├žaklar, ├Âzellikle k─▒tl─▒k ve hayvan hastal─▒klar─▒n─▒n ba┼č g├Âsterdi─či y─▒llarda, De┼čt-i K─▒p├žakÔÇÖta ─░slavlar─▒n da etkisiyle eski tarihlerden beri devam ede gelen bir gelene─če uyarak s─▒hhatli ve g├╝rb├╝z ├žocuklar─▒n─▒ para kar┼č─▒l─▒─č─▒nda ba┼čka m├╝reffeh ├╝lkelere g├Ândermeye ba┼člam─▒┼člard─▒r.

M─▒s─▒rÔÇÖda Eyyubi Devleti askeri g├╝c├╝n├╝ yabanc─▒lardan sa─člamak durumunda kald─▒─č─▒ zaman, De┼čt-i K─▒p├žakÔÇÖtan ve Kafkaslardan getirilen K─▒p├žak, O─čuz, ├çerkez gen├žlerini ├Âzel k─▒┼člalarda e─čitmi┼člerdir. ─░┼čte bu d├Ânemden ba┼člayarak Suriye ve M─▒s─▒rÔÇÖa ├Ânemli ├Âl├ž├╝deki K─▒p├žak delikanl─▒s─▒n─▒n girerek orduda g├Ârev ald─▒─č─▒ anla┼č─▒lmaktad─▒r. Nihayet bu b├Âlgeye bu ┼čekildeki K─▒p├žak ak─▒n─▒ 1250 y─▒l─▒nda M─▒s─▒rÔÇÖda kurulan Meml├╝k T├╝rk Sultanl─▒─č─▒ d├Âneminde doru─ča ula┼čm─▒┼č ve bu T├╝rk Sultanl─▒─č─▒nda idare K─▒p├žaklar─▒n eline ge├žmi┼čtir.

XII.y├╝zy─▒l─▒n ikinci yar─▒s─▒ndan ba┼člayarak ├Âzellikle XIII. y├╝zy─▒l─▒n ba┼člar─▒nda t─▒pk─▒ Suriye ve M─▒s─▒rÔÇÖa gelen K─▒p├žaklar gibi HindistanÔÇÖa da k├Âle t├╝ccarlar─▒ vas─▒tas─▒yla ÔÇťMemlukÔÇŁ olarak K─▒p├žak men┼čeli ├Ânemli ├Âl├ž├╝de n├╝fus girmi┼čtir. (G├Âkbel 2000: 134-135)

─░slam devletleri i├žerisinde Abbasi halifeleri Memun (813-833) ve M├╝tas─▒m (833-842) ilk defa T├╝rkleri getirip askeri birlikler olu┼čturdular. Onlar─▒n Acemlerle evlenip bozulmamalar─▒ i├žin Samarra ┼čehrini kurup geni┼č mal ve m├╝lk verdiler ve T├╝rk k─▒zlar─▒n─▒ da getirterek onlarla evlendirdiler. Hatta bu birlikleri olu┼čturan kimselere maa┼č bile ba─člad─▒lar. (Yavuz 2002:19)

M─▒s─▒r ve SuriyeÔÇÖde devlet kuran Eyyubiler de K─▒p├žak T├╝rklerinden sat─▒n al─▒p getirdikleri ├žocuklar─▒ s─▒k─▒ bir e─čitim ve terbiyeye tabi tuttuktan sonra devletin idari kademelerinde g├Ârevlendirdiler. Meml├╝kler Ha├žl─▒lara kar┼č─▒ Eyyubi ordusunda b├╝y├╝k g├Ârevler ald─▒lar. 1250 y─▒l─▒nda Eyyubilerle Meml├╝klerin aras─▒ a├ž─▒ld─▒. Aybek komutas─▒ndaki Meml├╝kler 30 Nisan 1250 tarihinde devletlerini kurdular. M─▒s─▒rda kurulan bu devlet iki d├Ânemde incelenir. a) Bahri Meml├╝kler (1250-1382), b) Burci Meml├╝kler (1382-1517). (Yavuz 2002: 20) Meml├╝kler, 1250-1517 y─▒llar─▒ aras─▒nda M─▒s─▒r, Hicaz, Suriye, Filistin ve G├╝ney AnadoluÔÇÖnun bir k─▒sm─▒nda h├╝k├╝m s├╝rm├╝┼č bir ─░slam devletidir. Kaynaklarda h├╝k├╝mdarlar─▒ daima ÔÇťM├╝l├╝kÔÇÖ├╝t-T├╝rkÔÇŁ (T├╝rk H├╝k├╝mdarlar─▒) diye an─▒lan bu devletin sahiplerine ├žok sonralar─▒ ÔÇťT├╝rk Meml├╝kleriÔÇŁ ad─▒ tak─▒lm─▒┼č, zaman─▒m─▒zda da ÔÇťT├╝rk K├ÂlemenleriÔÇŁ (M─▒s─▒r K├Âlemen Devleti) denilmi┼čtir. Halbuki ba┼člang─▒├žta para kar┼č─▒l─▒─č─▒ hizmete al─▒nd─▒klar─▒ i├žin ÔÇťMeml├╝kÔÇŁ olarak g├Âsterilen fakat b├╝y├╝k idareci, kumandan ve nihayet h├╝k├╝mdar olan bu insanlar─▒n ger├žek k├Âlelikle ilgileri yoktur. Esasen Arap├ža Meml├╝k kelimesine bu mana sonradan yak─▒┼čt─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r. Bu dilde k├ÂleÔÇÖnin tam kar┼č─▒l─▒─č─▒ ÔÇťabdÔÇŁd─▒r. Bu itibarla ÔÇťK├Âlemen DevletiÔÇŁ, ÔÇťMeml├╝k Sultanlar─▒ÔÇŁ gibi deyimler yanl─▒┼čt─▒r. ├ťstelik Devletin ad─▒ da Ed-DevletÔÇÖ├╝t-T├╝rkiya veya DevletÔÇÖ├╝l-Etrak (T├╝rk Devleti)dir. (Kafeso─člu 1988: 182,383)

Osmanl─▒ d├Âneminde ise Kafkaslardan Osmanl─▒ saray─▒na getirilen gen├žler sadece ailelerin te┼čviki ile de─čil Ruslar─▒n, Cenevizlerin, Venediklerin eliyle de getirilmi┼čtir. XIII-XV. y├╝zy─▒llar aras─▒nda Abhazya sahilleri Ceneviz kolonileri haline geldi. Cenevizliler Abhazya k─▒y─▒lar─▒nda b├╝y├╝k ticaret yap─▒yorlar, at├Âlyeler kuruyorlard─▒. Cenevizliler m├╝thi┼č birer tacirdi. Ellerinden hi├žbir ┼čey ka├žm─▒yordu. Hatta insan ticareti (k├Âle ticareti) de onlar─▒n en iyi bildi─či i┼čti. Bazen, bu k├Âleleri sat─▒n al─▒yorlar ama ├žo─čunlukla ka├ž─▒r─▒yor, denizin ├Âtesine g├Ât├╝r├╝p sat─▒yorlard─▒. En ├žok da gen├ž, g├╝├žl├╝ delikanl─▒lar ile g├╝zel k─▒zlar ka├ž─▒r─▒l─▒yor y├╝ksek fiyatlarla sat─▒l─▒yordu. Abhaz halk─▒ defalarca Ceneviz kolonilerine kar┼č─▒ k─▒l─▒├ž sallam─▒┼čt─▒. Bu k├Âle ticaretinin kendilerini yok etti─čini, bitirdi─čini anl─▒yorlard─▒. XV. y├╝zy─▒l sonlar─▒na do─čru bir avu├ž Abhaz ┼ču g├╝zelim ├╝lkelerini soyup so─čana ├ževiren s├Âm├╝rgecileri ├╝lkelerinden kovmay─▒ ba┼čard─▒lar (Beygua 2000:43).┬á ├ľzellikle Ruslarla yap─▒lan sava┼člarda s├╝rekli n├╝fus kaybeden Kafkasyal─▒lar─▒n kendi aleyhlerine olan k├Âle ticaretini desteklemeleri m├╝mk├╝n de─čildi. Onlar─▒n en k├╝├ž├╝k eli silah tutan ├žocuktan gen├ž k─▒zlara kadar her ferdine Ruslara kar┼č─▒ sava┼čta ihtiya├žlar─▒ vard─▒.

M─▒s─▒r ├çerkes Meml├╝kleri ├ťzerine Faruk S├╝merÔÇÖin G├Âr├╝┼čleri:

1382 y─▒l─▒nda Seyfeddin Berkuk Memluk sultan─▒ oldu. Berkuk ├çerkes as─▒ll─▒ idi(├Âl├╝m├╝ 1399). Kendisinden sonra da bir iki istisna ile, ├çerkes as─▒ll─▒ emirler sultan oldular. Fakat T├╝rk k├╝lt├╝r├╝ bak─▒m─▒ndan de─či┼čen hi├žbir ┼čey yoktu. ├çerkes Sultanlar─▒ da T├╝rk K├╝lt├╝r├╝ne b├╝t├╝n g├╝├žleri ile sar─▒ld─▒lar ve devletleri sona erinceye kadar, T├╝rk k├╝lt├╝r├╝n├╝ korudular. Kendilerine T├╝rk diyorlar ve T├╝rk denilmesini de istiyorlard─▒. ├çerkes Meml├╝kleri de T├╝rk├žeye, T├╝rk edebiyat─▒na ├žok de─čer vermi┼člerdir. Mesela ├çerkes Meml├╝klerinin ilk h├╝k├╝mdar─▒ olan Melik├╝z-Zahir┬á BerkukÔÇÖun rakipleri ile m├╝cadele etti─či esnada d├╝nyaya gelen o─čluna Bolgak yani ÔÇťKar─▒┼č─▒kl─▒kÔÇŁ ad─▒n─▒ koymu┼čtu. Bolgak da eski bir kelime olup Orkun kitabelerinde g├Âr├╝l├╝r. Erzurumlu DarirÔÇÖin Siyer├╝n ÔÇô Nebi (Hazret-i PeygamberÔÇÖin Hayat─▒) adl─▒ eserini Sultan BerkukÔÇÖa takdim etti─čini biliyoruz.

T├╝rk as─▒ll─▒ tarih├ži el-Ayni BerkukÔÇÖtan sonra sultan olan el-M├╝eyyed ┼×eyh ile Bars BayÔÇÖa geceleri tarih kitab─▒ okuyor ve okuduklar─▒n─▒ sultanlara T├╝rk├že a├ž─▒kl─▒yordu. ├ç├╝nk├╝ h├╝k├╝mdarlar ├Âyle arzu ediyorlard─▒. 1421 y─▒l─▒nda sultan olan ├çerkes as─▒ll─▒ Tatar─▒n T├╝rk├že kitaplardan olu┼čan bir k├╝t├╝phanesi vard─▒. ├ç├╝nk├╝ Sultan Seyfeddin Tatar T├╝rk├že kitap okumaktan b├╝y├╝k zevk duyuyordu.

Yavuz Sultan SelimÔÇÖin ÔÇťKoca ├çerkesÔÇŁ dedi─či Sultan Kan─▒ Sav da (├Âl├╝m├╝: 1516) T├╝rk edebiyat─▒n─▒ ├žok seven bir h├╝k├╝mdard─▒. Bu sultan─▒n ad─▒ bug├╝ne kadar her yerde ÔÇťKansuÔÇŁ veya ÔÇťKansuhÔÇŁ ┼čeklinde okunmu┼čtur. Bunlar T├╝rk├že kan─▒ sav─▒ yanl─▒┼č okumaktan ortaya ├ž─▒km─▒┼č isimlerdir. Kan─▒ sav, kan─▒ temiz, kan─▒ halis demektir. Sav g-v de─či┼čmesi ile ÔÇťsagÔÇŁ kelimesinin ald─▒─č─▒ ┼čekildir.

Sa─č kelimesi sa─čdan ba┼čka iyi, temiz, halis sa─člam ve daha baz─▒ manalara geliyordu (Divanu LugatiÔÇÖt-T├╝rkÔÇÖ├╝n dizinine bk. S.480).┬á Alp Arslan ve Melik ┼×ah devrinin b├╝y├╝k kumandanlar─▒ndan Sav TiginÔÇÖin isminin de b├Âyle izah edilmesi gerekir. Sav Tigin, ├Âzden prens, halis prens ┼čeklinde bir mana ta┼č─▒maktad─▒r. (S├╝mer 1990: 5)

Kan─▒ SavÔÇÖ─▒n ─░ranl─▒ b├╝y├╝k ┼čair FirdevsiÔÇÖnin ┼×ahnamesini T├╝rk├žeye ├ževirdi─čini biliyoruz. Kendisinden ├Ânce ve sonra hi├žbir T├╝rk h├╝k├╝mdar─▒ bu eseri T├╝rk├žeye d├Ând├╝rtmemi┼čtir. O, kat─▒na gelen T├╝rkiyeli ve Orta Asyal─▒ ┼čair, edip ve ilim adamlar─▒na da yak─▒n bir ilgi g├Âsterip onlar─▒ himaye ve hizmetine al─▒yordu. Kendisi de T├╝rk├že ┼čiirler s├Âyl├╝yordu. Halbuki SelimÔÇÖin T├╝rk├že hususunda Kansuh gibi himmet g├Âsterdi─čini divan─▒ oldu─ču belirtilse de a├ž─▒k olarak bilmiyoruzÔÇŽ M├╝verrih Hammer 24ÔÇÖl├╝ O─čuz boy te┼čkilat─▒n─▒n M─▒s─▒r Meml├╝klerinde 24 bey olarak devam etti─čini s├Âyl├╝yorsa da b├Âyle bir keyfiyet ancak XVI. Y├╝zy─▒l ba┼člar─▒nda g├Âr├╝lmektedir. Filhakika Kansuh-ul Gavri devrinde mukaddem be─člerin say─▒s─▒ 24 idi. (S├╝mer 1972: 170, 210)

Faruk S├╝mer, Meml├╝kler ve T├╝rk Tarihi isimli ara┼čt─▒rmas─▒n─▒ ┼ču s├Âzlerle noktalar: ÔÇť├çerkes Meml├╝kleri de T├╝rk k├╝lt├╝r├╝ne ba─čl─▒ kald─▒klar─▒ gibi onun geli┼čmesine de hizmet etmi┼člerdir. Bu sebeple onlara kar┼č─▒ sayg─▒ ve sevgi duymamak m├╝mk├╝n de─čildir. Esasen eski zamanlardan beri T├╝rk topluluklar─▒ ile birlikte ya┼čam─▒┼č olan ├çerkesleri T├╝rk a─čac─▒n─▒n bir dal─▒ kabul etmek yerindedir.ÔÇŁ (S├╝mer 1990: 6)

M─▒s─▒rÔÇÖda T├╝rk├ženin evreleri incelendi─činde:

  1. As─▒l Memluk K─▒p├žak├žas─▒
  2. K─▒p├žak├ža-O─čuzca kar─▒┼č─▒k bir diyalekt
  3. Anadolu T├╝rk├žesi,

Memluk K─▒p├žak├žas─▒, XV. Y├╝zy─▒l─▒n ikinci yar─▒s─▒ndan itibaren tamamen O─čuzcala┼čm─▒┼č; Sultan Kay─▒tbay, Muhammed bin Kay─▒tbay, Kansu Gavri, Ya┼č Bek ve Nas─▒rÔÇŽ ┼×iirlerini hep Anadolu T├╝rk├žesi ile yazm─▒┼člard─▒r. Bunlardan ba┼čka Arap├ža ve Fars├žadan da bir ├žok eser Anadolu T├╝rk├žesine terc├╝me edilmi┼čtir.

Sultan Kay─▒tbayÔÇÖa (1468-1495) ait dini bir ┼čiir:

Ben bir dervi┼č id├╝m, ehl-i m├╝nacat: Allah Allah!
Dil├╝m tesbih okur, i┼č├╝m ibadet: Allah Allah!
Seccadem ├žign├╝mde, a┼čam el├╝mde: Allah, Allah!
Yani had y├╝r├╝rem sahib-i keramet: Allah Allah!

 

Bir ay y├╝zl├╝ beni yoldan apard─▒: Allah Allah!
Ne din kod─▒ bize ne had ibadet: Allah Allah!
Dil├╝m tefsir okur medreselerde: Allah Allah!
Kolum kadeh tutar, i┼č├╝m harabat: Allah Allah!

B─▒raguram h─▒rkam─▒ ├žag─▒ruram: Allah Allah!
Kem g├Ârdi bu d├╝nyada a┼č─▒k selamet: Allah Allah!
Ya KAYITBAY tevbe k─▒l g├Ânehlerinden: Allah Allah!
Meger Hak gele bize inayet: Allah Allah!
(Yavuz 2002: 23)

Faruk S├╝mer Hoca ÔÇťT├╝rk├že konusunda SelimÔÇÖin himmet g├Âsterdi─čini bilmiyoruzÔÇŁ dese de YavuzÔÇÖun me┼čhur

ÔÇť┼×irler pen├že-i kahr─▒mdan olurken lerzan,
Beni bir g├Âzleri ahuya zebun etti felekÔÇť

dizelerini bilmeyen yoktur.

GavriÔÇÖnin Anadolu T├╝rk├žesiÔÇÖyle yazd─▒─č─▒ ┼ču ┼čiirle okuyucular─▒ ba┼č ba┼ča b─▒rak─▒p Tarihdeki devlerin ┼čimdi U├žmakÔÇÖda (CennetÔÇÖte) birbirleriyle sohbet ettiklerine i┼čtirak etmek gerekir, diye d├╝┼č├╝n├╝yorum:

ÔÇť┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Hakay─▒k madenine kan Muhammed
Dekay─▒k d├╝rrine umman Muhammed

Yazuklu ├╝mmetin ┼čemÔÇÖu ├žera─č─▒
Delil ├╝ h├╝ccet ├╝ burhan Muhammed

G├╝nehkar ├╝mmet├╝n baht-─▒ saÔÇÖidi
┼×efaÔÇÖat taht─▒na sultan Muhammded

Sen├╝n hakk─▒ndadur levlake levlak
Sen oldun saye-i S├╝bhan Muhammed

Sen├╝nle tutd─▒ revnak din ├╝ d├╝nya
Sen oldun ┼čule-i iman Muhammed

Sen ol ┼čehsin ki sen├╝n muÔÇÖcizatun
─░d├╝pd├╝r ┼čak meh-i kaban Muhammed

Sahabiler kiram├╝ÔÇÖn-nas olupdur
Eb├╝bekr-├╝ ├ľmer Osman Muhammed

AliÔÇÖd├╝r birisi ol ibn-i ammun
Bular yoluna vir├╝r can Muhammed

Bularun ruh─▒na y├╝z bin tahiyyat
├çalabÔÇÖdan rahmet ├╝ gufran Muhammed

┼×eha GAVR─░ÔÇÖye sen k─▒l ┼čefaat
Ki sensin derdine derman Muhammed

Sen├╝n fazluna tutm─▒┼čdur ├╝midi
├ç├╝n oldun rahmet-i Rahman Muhammed.ÔÇŁ
(Yavuz 2002: 79-80)

KAYNAKLAR:

  • Beygua, V. (2000). Abhazya Tarihi (├çeviri: P. M. Tuna) as yay─▒n, ─░stanbul.
  • G├Âkbel, A. (2000). K─▒p├žak T├╝rkleri, ├ľt├╝ken Yay─▒nevi, ─░stanbul.
  • Kafeso─člu, ─░. (1988).T├╝rk Milli K├╝lt├╝r├╝, Bo─čazi├ži Yay─▒nlar─▒ 5, Bask─▒. ─░stanbul.
  • S├╝mer, F. (1972). O─čuzlar (T├╝rkmenler), 2. Bask─▒, DTCF Yay─▒nlar─▒, Ankara.
  • S├╝mer, F. (1990). Meml├╝kler ve T├╝rk Tarihi. T├╝rk D├╝nyas─▒ Tarih Dergisi, EkimÔÇÖ90, s.5-6.
  • Yavuz, O. (2002). Kansu GavriÔÇÖnin T├╝rk├že Divan─▒. Sel├žuk ├ťniversitesi T├╝rkiyat Ara┼čt─▒rmalar─▒ Enstit├╝s├╝ Yay─▒nlar─▒: 2, Konya.

613 Toplam, 1 okuma bug├╝n

Hilmi ├ľZDEN

Hilmi ├ľZDEN

─░lk ve Orta ├Â─črenimini Konya ve Eski┼čehirÔÇÖde tamamlad─▒. Y├╝ksek ├ľ─črenimini Ankara ├ťniversitesi T─▒p Fak├╝ltesinde tamamlad─▒ktan sonra, iki y─▒l mecburi hizmet ve on alt─▒ ay askerlik g├Ârevlerini takiben Sa─čl─▒k Ocaklar─▒nda, K├Ây Hizmetleri 14. B├Âlge M├╝d├╝rl├╝─č├╝nde tabip olarak ├žal─▒┼čt─▒. 1995 y─▒l─▒nda Eski┼čehir Osmangazi ├ťniversitesi T─▒p Fak├╝ltesi Anatomi Anabilim Dal─▒nda Anatomi doktoru ├╝nvan─▒ ald─▒. 2002 y─▒l─▒nda ESOG├ť T─▒p Fak├╝ltesi T─▒p Tarihi ve Deontoloji Anabilim Dal─▒nda ÔÇťKutadgu BiligÔÇÖde Ahl├ók Kavram─▒ ve T─▒p Eti─čine Katk─▒s─▒ÔÇŁ isimli tezini tamamlad─▒. 2005 y─▒l─▒nda ESOG├ť taraf─▒ndan Nottingham ├ťniversitesine g├Ânderildi ve Dr. Lopa LeachÔÇÖin yan─▒nda angiogenesis ├╝zerine ├žal─▒┼čt─▒. EST├ťDAM (ESOG├ť T├╝rk D├╝nyas─▒ Uygulama ve Ara┼čt─▒rma Merkezi) m├╝d├╝r├╝ olarak g├Ârev yapmaktad─▒r. Anadolu ├ťniversitesi A├ž─▒k ├ľ─čretim Fak├╝ltesi Felsefe B├Âl├╝m├╝n├╝ de bitiren Hilmi ├ľzden ESOG├ť T├╝rk Dili ve Edebiyat─▒ B├Âl├╝m├╝nde ÔÇťT├╝rk Roman─▒nda Zorunlu G├Â├žÔÇŁ isimli tezine devam etmektedir. Anatomi, T─▒p Tarihi ve T─▒p Eti─či ├╝zerine yurt i├ži ve yurt d─▒┼č─▒ ├žal─▒┼čmalar─▒ bulunmaktad─▒r. E-Posta: hilmiozden@gmail.com

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Etiketler:
hilmi ├Âzden
Sponsorlu Ba─člant─▒lar
  • ├çOK OKUNAN
  • YEN─░
BursaÔÇÖda Tiyatro 140 Ya┼č─▒nda – Ho┼č Bir Sad├ó, Ahmet Vefik Pa┼ča

BursaÔÇÖda Tiyatro 140 Ya┼č─▒nda – Ho┼č Bir Sad├ó, Ahmet Vefik Pa┼ča

12 Ekim 2019, BursaÔÇÖda Tiyatro 140 Ya┼č─▒nda – Ho┼č Bir Sad├ó, Ahmet Vefik Pa┼ča i├žin yorumlar kapal─▒
Atat├╝rkÔÇÖ├╝n Musul, S├╝leymaniye ve Kerk├╝kÔÇÖle ─░lgili Bir Mektubu

Atat├╝rkÔÇÖ├╝n Musul, S├╝leymaniye ve Kerk├╝kÔÇÖle ─░lgili Bir Mektubu

4 Ekim 2019, Atat├╝rkÔÇÖ├╝n Musul, S├╝leymaniye ve Kerk├╝kÔÇÖle ─░lgili Bir Mektubu i├žin yorumlar kapal─▒
Siyasi Oryantalizm-T├╝rkiyat Genelinde Azerbaycan ┼×inasl─▒k

Siyasi Oryantalizm-T├╝rkiyat Genelinde Azerbaycan ┼×inasl─▒k

13 Eyl├╝l 2019, Siyasi Oryantalizm-T├╝rkiyat Genelinde Azerbaycan ┼×inasl─▒k i├žin yorumlar kapal─▒
Hititlerin 3200 Y─▒ll─▒k Yaz─▒l─▒kaya Tap─▒na─č─▒n─▒n S─▒rr─▒ ├ç├Âz├╝ld├╝

Hititlerin 3200 Y─▒ll─▒k Yaz─▒l─▒kaya Tap─▒na─č─▒n─▒n S─▒rr─▒ ├ç├Âz├╝ld├╝

13 Eyl├╝l 2019, Hititlerin 3200 Y─▒ll─▒k Yaz─▒l─▒kaya Tap─▒na─č─▒n─▒n S─▒rr─▒ ├ç├Âz├╝ld├╝ i├žin yorumlar kapal─▒
Gayb Aleminden ─░ndirilmi┼č Tek Din ─░slamÔÇÖ─▒n Tezah├╝r Bi├žimleri ile T├╝rkl├╝k D├Ânemi Kar┼č─▒la┼čt─▒rmal─▒ Halk ─░nan├žlar─▒

Gayb Aleminden ─░ndirilmi┼č Tek Din ─░slamÔÇÖ─▒n Tezah├╝r Bi├žimleri ile T├╝rkl├╝k D├Ânemi Kar┼č─▒la┼čt─▒rmal─▒ Halk ─░nan├žlar─▒

12 Eyl├╝l 2019, Gayb Aleminden ─░ndirilmi┼č Tek Din ─░slamÔÇÖ─▒n Tezah├╝r Bi├žimleri ile T├╝rkl├╝k D├Ânemi Kar┼č─▒la┼čt─▒rmal─▒ Halk ─░nan├žlar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
BursaÔÇÖda Tiyatro 140 Ya┼č─▒nda – Ho┼č Bir Sad├ó, Ahmet Vefik Pa┼ča

BursaÔÇÖda Tiyatro 140 Ya┼č─▒nda – Ho┼č Bir Sad├ó, Ahmet Vefik Pa┼ča

12 Ekim 2019, BursaÔÇÖda Tiyatro 140 Ya┼č─▒nda – Ho┼č Bir Sad├ó, Ahmet Vefik Pa┼ča i├žin yorumlar kapal─▒
Atat├╝rkÔÇÖ├╝n Musul, S├╝leymaniye ve Kerk├╝kÔÇÖle ─░lgili Bir Mektubu

Atat├╝rkÔÇÖ├╝n Musul, S├╝leymaniye ve Kerk├╝kÔÇÖle ─░lgili Bir Mektubu

4 Ekim 2019, Atat├╝rkÔÇÖ├╝n Musul, S├╝leymaniye ve Kerk├╝kÔÇÖle ─░lgili Bir Mektubu i├žin yorumlar kapal─▒
Siyasi Oryantalizm-T├╝rkiyat Genelinde Azerbaycan ┼×inasl─▒k

Siyasi Oryantalizm-T├╝rkiyat Genelinde Azerbaycan ┼×inasl─▒k

13 Eyl├╝l 2019, Siyasi Oryantalizm-T├╝rkiyat Genelinde Azerbaycan ┼×inasl─▒k i├žin yorumlar kapal─▒
Hititlerin 3200 Y─▒ll─▒k Yaz─▒l─▒kaya Tap─▒na─č─▒n─▒n S─▒rr─▒ ├ç├Âz├╝ld├╝

Hititlerin 3200 Y─▒ll─▒k Yaz─▒l─▒kaya Tap─▒na─č─▒n─▒n S─▒rr─▒ ├ç├Âz├╝ld├╝

13 Eyl├╝l 2019, Hititlerin 3200 Y─▒ll─▒k Yaz─▒l─▒kaya Tap─▒na─č─▒n─▒n S─▒rr─▒ ├ç├Âz├╝ld├╝ i├žin yorumlar kapal─▒
Gayb Aleminden ─░ndirilmi┼č Tek Din ─░slamÔÇÖ─▒n Tezah├╝r Bi├žimleri ile T├╝rkl├╝k D├Ânemi Kar┼č─▒la┼čt─▒rmal─▒ Halk ─░nan├žlar─▒

Gayb Aleminden ─░ndirilmi┼č Tek Din ─░slamÔÇÖ─▒n Tezah├╝r Bi├žimleri ile T├╝rkl├╝k D├Ânemi Kar┼č─▒la┼čt─▒rmal─▒ Halk ─░nan├žlar─▒

12 Eyl├╝l 2019, Gayb Aleminden ─░ndirilmi┼č Tek Din ─░slamÔÇÖ─▒n Tezah├╝r Bi├žimleri ile T├╝rkl├╝k D├Ânemi Kar┼č─▒la┼čt─▒rmal─▒ Halk ─░nan├žlar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Sponsorlu Ba─člant─▒lar