Mahmut B─░
Mahmut  B─░
Muhammed Emin’in Ruslara s─▒─č─▒nmas─▒ – ├çerkes Ulusal Meclisi
  • 15 Nisan 2018 Pazar
  • +
  • -

K─▒r─▒m Sava┼č─▒’ndan sonra Ruslar t├╝m g├╝├žleriyle, ├Ânce ┼×amil’in ├╝zerine y├╝r├╝d├╝ler. ┼×amil 6 Eyl├╝l 1859’da Da─č─▒stan’─▒n Gunip Da─č─▒nda Ruslara teslim oldu. Muhammed Emin de, Aral─▒k 1859’da, anla┼čmal─▒ olarak Ruslara teslim oldu. Rus generallerinden Filipson, Muhammed Emin’in, sadece bir din adam─▒ olarak Abadzehler aras─▒nda oturmas─▒na izin verdi, ama Ruslar─▒n istedi─či bi├žimde ├çerkesleri bar─▒┼ča (boyun e─čmeye) y├Âneltemedi. S├Âylendi─čine g├Âre, Naib, ├çerkeslerin sava┼č planlar─▒n─▒ da Ruslara sunmu┼čtu.
Nitekim Ruslar, Naib’i ├Âm├╝r boyu y─▒ll─▒k maa┼ča ba─člad─▒klar─▒ gibi T├╝rkiye’ye gitmesine de izin verdiler. Naib, kar─▒lar─▒n─▒ da yan─▒na al─▒p gizlice T├╝rkiye’ye g├Â├ž etti.
Ruslara teslim olmas─▒ndan ve T├╝rkiye’ye gitmesinden sonra, Naib’in ele ge├žirilen Rus esirlerden olu┼čma dev┼čirme ordusu askerleri de, 1826’daki “Yeni├žeri katliam─▒nda” oldu─ču gibi, kat─▒ Abadzehler taraf─▒ndan katledildiler.
Naib’in, T├╝rkiye’de,kendisini bir hain olarak g├Âren ├çerkesler tara─▒ndan s├╝rekli arand─▒─č─▒ ve ├Âld├╝r├╝lmek istendi─či, saklanmak i├žin, gizlice Bursa Armutk├Ây’e yerle┼čti─či s├Âylenmektedir, ├žok say─▒daki kar─▒lar─▒n─▒n ve kendisinin mezar─▒, hepsi de bir arada, Armutk├Ây’dedir

13 HAZİRAN 1861: ÇERKES ULUSAL MECLİSİ

1859-1860 d├Âneminde Ruslar Abhazya`ya girdiler. Abazalar ve Wub─▒hlar Ruslara kar┼č─▒ ba┼čar─▒ g├Âsteremediler. Pek ├žok k├Ây Ruslar taraf─▒ndan yak─▒ld─▒.
Yo─čunla┼čan Rus sald─▒r─▒lar─▒n─▒n ard─▒ndan May─▒s 1859ÔÇÖta Bjedu─člar, onlar─▒n arkas─▒ndan da ├çemguy, Maho┼č, Yecerukay, Besleney ve Abaza boylar─▒ndan ┼×ahgiraylar Ruslara boyun e─čdiler. 12 Ocak 1860`ta Ruslar taraf─▒ndan yenilgiye u─črat─▒lmalar─▒ ve liderleri Zan─▒ko Seferbiy`in de ├Âl├╝m├╝yle birlikte Natuhaylar da Rusya`ya boyun e─čdiler.
1860 y─▒l─▒nda Terek Oblast─▒ ve Kuban Oblast─▒ olmak ├╝zere iki b├Âlgeye ayr─▒ld─▒.
Kuban Oblast─▒ndaki ordular─▒n komutas─▒ Kont Yevdokimov`a verildi. Yevdokimov, Kas─▒m ay─▒nda, Belaya (┼×hagua┼če) ve Laba nehirler ile Karadeniz`in do─ču k─▒y─▒s─▒ aras─▒nda kalan b├Âlgedeki Ba┼č─▒lbey, K─▒z─▒lbek, Tam ve ├çegerey Abaza(A┼čharuva) kabilelerini Osmanl─▒ topraklar─▒na s├╝rd├╝. 20 Haziran 1860`da 4000 Besleney ailesi de Osmanl─▒ topraklar─▒na g├Ânderildi.
Bu gidi┼čat ├╝zerine ├çerkesler yeni bir olu┼čuma ge├žerek, ba─č─▒ms─▒zl─▒k sava┼č─▒n─▒ bu ┼čekilde s├╝rd├╝rmeye karar verdiler. Buna y├Ânelik olarak da, 13 Haziran 1861`de Abzeh,Wub─▒h ve ┼×aps─▒─č liderler So├ži Vadisinde bir araya geldiler. Liderli─čini Wub─▒hlar─▒n lideri Hac─▒ Giranduk Berzeg`in yapt─▒─č─▒ toplant─▒da, Abzehleri Bidh Hasan (Efendi), ┼×aps─▒─člar─▒ ise Thau┼č ─░slam temsil etti. Toplant─▒ sonucunda, Wub─▒h lider Hac─▒ Granduk Berzeg ├Ânderli─činde bir meclis olu┼čturuldu. Bu meclis ├žat─▒s─▒ alt─▒nda, bir Ad─▒ge devletinin kurulmas─▒ karar─▒ al─▒nd─▒. Bu devleti y├Ânetmek ├╝zere kurulan 15 ├╝yeli olu┼čuma da B├ťY├ťK ├ľZG├ťRL├ťK MECL─░S─░ ad─▒ verildi. Meclis ┼ču ├Ânemli kararlar─▒ ald─▒;
Madde 1- Son geli┼čmeler Avrupa ├╝lkelerine duyurulacakt─▒r.
Madde 2-
a) 13 Haziran 1861 ├çerkeslerin ba─č─▒ms─▒zl─▒─č─▒n─▒ ilan etti─či g├╝nd├╝r.
b) T├╝m ├çerkesleri ilzam eden Millet Meclisi se├žilmi┼čtir.
c) Birlik, gerekirse kuvvet kullanarak sa─članacakt─▒r.
d) Ba─č─▒ms─▒z ├çerkes Devleti Meclisi`ne gizli oyla 15 ├╝ye se├žilmi┼čtir.
Mecliste yer alan ├╝yeler aras─▒nda Zan─▒ko Seferbiykho Karabat─▒r, Barakhaye ─░smail, Bidh Hasan Efendi, Thau┼č ─░slam, ─░brahim Efendi gibi ileri gelen Ad─▒ge b├╝y├╝kleri de bulunuyordu. Meclis ba┼čkan─▒ (Thamade) ise ├╝nl├╝ Wub─▒h lider, Hac─▒ Giranduk Berzeg idi.
Madde 3- Meclis karar─▒yla ├╝lke 12 eyalete (okrug) ayr─▒lacak ve her birine kad─▒, m├╝ft├╝, muhtar ve emniyet amiri tayin edilecektir. Bu temsilciler, meclis ad─▒na meclisin kararlar─▒n─▒ uygulayacaklard─▒r.
Madde 4- Meclis kararlar─▒ bu m├╝messiller taraf─▒ndan uygulanacak ve vergileri bunlar toplayacakt─▒r. Her y├╝z haneye be┼č s├╝varinin masraf─▒ y├╝klenmi┼č olup, her 100 aile orduya 5 atl─▒ g├Ânderecektir. Toplanan vergiler h├╝r Kafkasya`n─▒n temsilcileri eliyle ├╝lke i┼čleri i├žin en iyi ┼čekilde harcanacakt─▒r.
Madde 5 – Devlet idaresine y├Ânelik binalar ve konukevleri in┼ča edilecektir.
Madde 6 – Hukuksal idarenin i┼člemesine y├Ânelik de yarg─▒ sistemi kurulacakt─▒r.
Madde 7 – Kesinlikle Rusya`ya teslim olunmayacak, g├Âr├╝┼čmeler yoluyla bir bar─▒┼č anla┼čmas─▒ yap─▒lmaya ├žal─▒┼č─▒lacak, bu m├╝mk├╝n olmad─▒─č─▒nda ise sava┼ča devam edilecektir.
Kongrede al─▒nan kararlar do─črultusunda yeni kurulan devlet Rusya, ─░ngiltere, Fransa ve Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču ba┼čta olmak ├╝zere t├╝m d├╝nyaya ilan edildi.
So├ži`de ─░ngilizlerden ├Ârnek al─▒narak, iki katl─▒ ve U ┼čeklinde bir meclis binas─▒ in┼ča edildi. Abzeh b├Âlgesine giren ├çarl─▒k ordusunu geri p├╝sk├╝rtmek amac─▒yla 5000 ki┼čilik bir s├╝vari ordusu olu┼čturuldu. Bunun yan─▒ s─▒ra Wub─▒hlar, Sohum`daki ─░ngiltere Konsolosu Dixon`a gelerek ondan ─░ngiltere h├╝k├╝metine, Rusya`n─▒n kendi ba─č─▒ms─▒zl─▒klar─▒na m├╝dahale etti─čini bildirmesini istediler ve ├çerkeslerin kontrol alt─▒na al─▒nmas─▒ i├žin General Yevdokimov`un ├╝lkeyi d├Ârt bir yanda ku┼čatt─▒─č─▒n─▒ ifade ettiler. Ayr─▒ca, yeni kurulan devlete destek sa─člamak amac─▒yla ─░stanbul, Londra ve Paris`e delegeler g├Ânderildi.
AvrupaÔÇÖya giden ├çerkes delegeler, zaman zaman sava┼člarda RusyaÔÇÖya kar┼č─▒ destek verdikleri ├╝lkelerin krallar─▒ ve h├╝k├╝metleri taraf─▒ndan, kendi ├╝lkelerinde oldu─ču gibi kabul edilmeyi umdularsa da, bu ger├žekle┼čmedi. ├ç├╝nk├╝ onlar─▒n g├Âr├╝┼čme taleplerini diplomatik kurallara g├Âre form├╝le etmedikleri gerek├žesiyle hi├žbir h├╝k├╝mdar onlar─▒ kabul etmedi. ├ľzellikle ─░ngiltereÔÇÖde Krali├že Victoria ile g├Âr├╝┼čme elde etmeyi denediler ama Kont Russel`dan net bir ┼čekilde ret cevab─▒ ald─▒lar. Bunun ├╝zerine ├╝lke y├Ânetimlerinden bekledikleri deste─či bulamayan ve d├╝┼č k─▒r─▒kl─▒─č─▒na u─črayan ├çerkes delegeler, do─črudan halka y├Ânelerek ve ─░ngiltere`yi ba┼čtan ba┼ča dola┼čarak kamuoyunu ayakland─▒rmay─▒ denediler. Londral─▒ bir avukat─▒n ├Ânc├╝l├╝─č├╝nde bir ÔÇť├çerkeslere yard─▒m komitesiÔÇŁ kuruldu ve bir gemi donat─▒p ├çerkeslerin ├╝lkesine onlarla birlikte gitmesi ve onlarla ticari ili┼čkiler kurmas─▒ projesi olu┼čturuldu. ├çerkes delegeleri ─░ngiltere`de aylarca konuk edildiler ve Edinburgh, Newcastle, Preston, Manchester gibi kentlerde yap─▒lan mitinglere kat─▒lmaya davet edildiler. Yerel gazeteler onlardan co┼čkuyla s├Âz etti ve ├çerkes temsilcileri gittikleri her yerde ├žok iyi a─č─▒rland─▒. Yine de kendi lehlerinde gazetelerde ├ž─▒kan yaz─▒lara, Londra, Birmingham, Leeds, Sheffield veya Edinburgh`da kat─▒ld─▒klar─▒ mitinglerde s├Âyledikleri b├╝t├╝n ate┼čli s├Âzlere ra─čmen ├çerkesler, bo┼č dileklerin belirtisi olarak sempati g├Âsteren birka├ž l├╝tuftan ba┼čka bir ┼čey elde edemediler.
1861 y─▒l─▒n─▒n sonbahar─▒nda ├çar II. Aleksandr, durumu kendi g├Âzleriyle g├Ârmek ve
ordular─▒n─▒ denetlemek maksad─▒yla Bat─▒ Kafkasya`ya geldi. Ad─▒geler, ├çar ile bir g├Âr├╝┼čme talep ettiler. B├Âylece B├╝y├╝k ├ľzg├╝rl├╝k Meclisi`nin ikinci toplant─▒s─▒ Hamketi istihkam─▒n─▒n yak─▒nlar─▒nda Mamrukt├žey`de d├╝zenlendi. ├çar ile g├Âr├╝┼čen, Hac─▒ Berzeg liderli─čindeki ├çerkesler, eskiden beri ya┼čad─▒klar─▒ topraklarda kalmalar─▒na izin verildi─či ve Rus kalelerinin kurulmas─▒ durduruldu─ču takdirde Rusya ─░mparatorlu─čunun tebaas─▒ alt─▒na girmeyi kabul ettiklerini bildirdiler. Fakat ├çar buna kar┼č─▒l─▒k ├çerkeslerin ya Kuban`a yerle┼čmeleri ya da Osmanl─▒ topraklar─▒na gitmeyi kabul etmeleri gerekti─čini belirtmesi ├╝zerine g├Âr├╝┼čmeler son buldu ve sava┼ča devam karar─▒ al─▒nd─▒.
Temmuz 1862`de Kuatisi valisi Kolyubakin, Abhazya y├Ân├╝nden manevi bir darbe indirerek, So├ži k─▒y─▒lar─▒na denizden ├ž─▒karma harekat─▒ger├žekle┼čtirdi. Ruslar B├╝y├╝k ├ľzg├╝rl├╝k Meclisi binas─▒n─▒ yakt─▒lar. Bundan sonra Meclis toplant─▒lar─▒,Meclis Ba┼čkan─▒ Giranduk Hac─▒ BerzegÔÇÖin k├Ây├╝ olan Mut─▒huaÔÇÖda (đťĐâĐéĐőĐůĐâđ░`da,┼čimdiki ÔÇśPlastunkiÔÇÖ k├Ây├╝nde) yap─▒lmaya ba┼čland─▒.Meclis`in son toplant─▒s─▒ 1864 y─▒l─▒nda Kbaade k├Ây├╝nde (Atkuac k├Ây├╝;┼čimdi-`Krasnaya Polyana`) ger├žekle┼čtirildi. Burada ger├žekle┼čtirilen son sava┼č─▒n ard─▒ndan 21 May─▒s 1864`te ├çarl─▒k Ordusu Kbaade b├Âlgesinde sava┼člar─▒n bitti─čini ilan ederek, bir resmi ge├žit d├╝zenledi. B├Âylece de ├çerkes ├ľzg├╝rl├╝k meclisi ve kurulan devlet son buldu.

1,382 Toplam, 1 okuma bug├╝n

Mahmut B─░

Mahmut B─░

1945 y─▒l─▒nda Amman'da do─čdu. Kuzey KafkasyaÔÇÖdan B├╝y├╝k ├çerkes S├╝rg├╝n├╝ÔÇÖnde (1864) ├Ânce BalkanlarÔÇÖa, ard─▒ndan ├ťrd├╝nÔÇÖe yerle┼čen Abzah (Hatko) boyuna mensup (Halu─č-Natko) ailesindedir. ─░lk├Â─črenimini 1952 y─▒l─▒nda T├╝rkiyeÔÇÖye g├Â├ž ettikten sonra tamamlayarak, 1970 y─▒l─▒nda Ankara Dil-Tarih ve Co─črafya Fak├╝ltesi Tarih b├Âl├╝m├╝nden mezun oldu. Birle┼čik Kafkasya KonseyiÔÇÖnin kurulu┼č ├žal─▒┼čmalar─▒na kat─▒lan Mahmut Bi; 1994 y─▒l─▒nda emekli olduktan sonra BursaÔÇÖya yerle┼čmi┼č ve 11 May─▒s 1996 tarihinde BursaÔÇÖda kurulan Birle┼čik Kafkasya Derne─čiÔÇÖnin kurucu ba┼čkanl─▒─č─▒n─▒ yapm─▒┼čt─▒r. Tarih├ži Mahmut BiÔÇÖnin uzun bir zamandan beri ├╝zerinde ├žal─▒┼čt─▒─č─▒ ÔÇťKafkas TarihiÔÇŁ adl─▒ eserinin Birinci cildi 2007 y─▒l─▒nda Selenge Yay─▒nevi taraf─▒ndan yay─▒nlanm─▒┼čt─▒r. Mahmut Bi, 29-9-2017 tarihinde aram─▒zdan ayr─▒lm─▒┼čt─▒r.

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Sponsorlu Ba─člant─▒lar
  • YEN─░
1914ÔÇŽ Osmanl─▒ i├žin sava┼č tam tamlar─▒ ├žalarken!

1914ÔÇŽ Osmanl─▒ i├žin sava┼č tam tamlar─▒ ├žalarken!

21 Ekim 2019, 1914ÔÇŽ Osmanl─▒ i├žin sava┼č tam tamlar─▒ ├žalarken! i├žin yorumlar kapal─▒
NostaljiÔÇŽ ─░neg├Âl Sinemalar─▒ÔÇŽ

NostaljiÔÇŽ ─░neg├Âl Sinemalar─▒ÔÇŽ

20 Ekim 2019, NostaljiÔÇŽ ─░neg├Âl Sinemalar─▒ÔÇŽ i├žin yorumlar kapal─▒
K─▒z─▒lba┼č ayr─▒m─▒ Bursa’da ba┼člad─▒: K─▒z─▒l b├Ârk-Ak b├Ârk ayr─▒l─▒─č─▒

K─▒z─▒lba┼č ayr─▒m─▒ Bursa’da ba┼člad─▒: K─▒z─▒l b├Ârk-Ak b├Ârk ayr─▒l─▒─č─▒

20 Ekim 2019, K─▒z─▒lba┼č ayr─▒m─▒ Bursa’da ba┼člad─▒: K─▒z─▒l b├Ârk-Ak b├Ârk ayr─▒l─▒─č─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
─░├žli, Hassas ve ┼×en Bir Bestek├ór: Bimen ┼×en

─░├žli, Hassas ve ┼×en Bir Bestek├ór: Bimen ┼×en

20 Ekim 2019, ─░├žli, Hassas ve ┼×en Bir Bestek├ór: Bimen ┼×en i├žin yorumlar kapal─▒
Son y├╝zy─▒l─▒n tan─▒─č─▒ bir ├Â─čretmen: Me┼čkure (G├Âze) Yuca

Son y├╝zy─▒l─▒n tan─▒─č─▒ bir ├Â─čretmen: Me┼čkure (G├Âze) Yuca

20 Ekim 2019, Son y├╝zy─▒l─▒n tan─▒─č─▒ bir ├Â─čretmen: Me┼čkure (G├Âze) Yuca i├žin yorumlar kapal─▒
Sponsorlu Ba─člant─▒lar