SON YARIMAY: ─░neg├Âl Halkevi Dergisi

SON YARIMAY: ─░neg├Âl Halkevi Dergisi

Dr. Salih EROL

E─čitimci ve Tarih ara┼čt─▒rmac─▒s─▒ ÔÇô yazar.
Lisans ├Â─črenimini Bal─▒kesir Necatibey E─čitim Fak├╝ltesi Tarih ├ľ─čretmenli─činde tamamlad─▒. Anadolu ├ťniversitesinde Tarih b├Âl├╝m├╝nde y├╝ksek lisans ve doktora yapt─▒. 1998ÔÇÖden beri BursaÔÇÖda ├Â─čretmenlik yapmaktad─▒r.
Birisi T├╝rk Tarih KurumuÔÇÖndan olmak ├╝zere iki kitab─▒ ve ├žok say─▒da makalesi yay─▒nland─▒.
E-Posta: drsaliherol@gmail.com
Dr. Salih EROL

─░neg├ÂlÔÇÖ├╝n ilk s├╝reli yay─▒n─▒/ilk gazetesi olan Son Yar─▒may Dergisi, 15 Temmuz 1936 ├çar┼čamba g├╝n├╝ yay─▒n hayat─▒na ba┼člad─▒.┬á Dergi, Halkevi ├žat─▒s─▒ alt─▒nda faaliyet g├Âsteren K├Âyc├╝l├╝k Komitesinin yay─▒n organ─▒d─▒r.

ÔÇťSon Yar─▒may ─░├žinde Acunda ├ľ─črenme─če De─čer ─░┼člerÔÇŁ ba┼čl─▒─č─▒n─▒ ta┼č─▒yan dergi, iki haftada bir yay─▒mlanmakta idi. ─░ki s├╝tun ├╝zerinde d├Ârt sayfal─▒k bir dergi olarak yay─▒n hayat─▒na ba┼člad─▒. Bursa Yeni Bas─▒mevi ad─▒nda bir matbaada bas─▒lm─▒┼čt─▒r.

Dergi, Cumhuriyetimizin 14. Y─▒l─▒na denk gelen 29 Ekim 1936 tarihli say─▒s─▒nda┬á ilk kez birinci sayfas─▒nda renkli bir bask─▒ yapt─▒. T├╝rk Bayra─č─▒ ve CHP amblemi alt─▒nda ÔÇťCumhuriyet 14 Ya┼č─▒ndaÔÇŁ ├╝st ba┼čl─▒─č─▒ ile Atat├╝rkÔÇÖ├╝n foto─čraf─▒na yer verdi. Bu, derginin yay─▒nlad─▒─č─▒ Atat├╝rkÔÇÖ├╝n ikinci foto─čraf─▒d─▒r.

Son Yar─▒may iki y─▒l─▒ a┼čan bir s├╝re boyunca, neredeyse muntazam bir bi├žimde 53 say─▒ yay─▒nland─▒ktan sonra, 15 ┼×ubat 1939ÔÇÖda yay─▒n─▒na ara vermek zorunda kald─▒.┬á II. D├╝nya Sava┼č─▒na do─čru giden s─▒k─▒nt─▒l─▒ d├Ânemin, T├╝rkiyeÔÇÖyi de olumsuz etkilemesi; halkevi azas─▒ gen├žlerin ├žo─čunun silah alt─▒na al─▒nmas─▒ gibi nedenler derginin yay─▒n hayat─▒n─▒ durdurmas─▒nda ba┼čl─▒ca etkenlerdi.

On y─▒ldan fazla s├╝ren uzun bir aradan sonra, ─░neg├Âl Halkevi taraf─▒ndan bu kez ÔÇťAma├žÔÇŁ ad─▒yla yeni bir gazete yay─▒nland─▒. ─░lk say─▒s─▒ 1 A─čustos 1949ÔÇÖda yay─▒mlanan bu gazete bir bak─▒ma Son Yar─▒mayÔÇÖ─▒n devam─▒ say─▒labilir. ÔÇťHalkevinin Gayri Siyasi Ayl─▒k K├╝lt├╝r GazetesiÔÇŁ alt ba┼čl─▒─č─▒n─▒ kullanan gazetenin sahibi Nuri Ergun ve yay─▒n y├Ânetimi Re┼čat ┼×enalp olarak g├Âsterilmi┼čtir. Bu s├╝reli yay─▒n Boz├Ây├╝kÔÇÖte bas─▒lm─▒┼č d├Ârt s├╝tun ├╝zerinde iki sayfa ┼čeklinde ├ž─▒kar─▒lm─▒┼č olup, k─▒sa bir s├╝re sonra 16 Eyl├╝l 1949ÔÇÖda ad─▒n─▒ ve bas─▒m yerini de─či┼čtirmi┼čtir. Bu kez ÔÇť─░neg├ÂlÔÇŁ ad─▒n─▒ alan gazete, haftal─▒k bir yay─▒na d├Ân├╝┼čm├╝┼č; Bursa Ant Matbaas─▒nda bas─▒lmaya ba┼članm─▒┼čsa da, yine ─░neg├Âl HalkeviÔÇÖnin yay─▒n─▒ olma ├Âzelli─čini s├╝rd├╝rm├╝┼č; sahibi ve yaz─▒ i┼čleri m├╝d├╝r├╝ ayn─▒ kalm─▒┼čt─▒r. Yapt─▒─č─▒m─▒z ara┼čt─▒rmalar sonucunda ─░neg├Âl Gazetesinin 1949 Y─▒l─▒n─▒n sonuna kadar (30.12.1949/Say─▒:18) yay─▒nland─▒─č─▒n─▒ tespit ettik.

Son Yar─▒mayÔÇÖda ─░neg├Âl K├Âylerine Dair G├Âzlemler

Halkevlerinin herhalde en aktif ├žal─▒┼čan ve i┼či en zor olan b├Âl├╝m├╝ K├Âyc├╝l├╝k Komitesidir. ─░neg├Âl de dahil memleketin tamam─▒nda o d├Ânemde n├╝fusun b├╝y├╝k ├žo─čunlu─čunun k├Âylerde ya┼č─▒yor olmas─▒,┬á 1930ÔÇÖlar─▒n ve de 40ÔÇÖlar─▒n T├╝rkiyesinde k─▒rsal kesimle ula┼č─▒m─▒n zorlu─ču, ileti┼čim vas─▒talar─▒n─▒n azl─▒─č─▒ gibi g├╝├žl├╝kler hat─▒rlanacak olursa s├Âz konusu s├Âz konusu komitenin i┼činin kolay olmad─▒─č─▒ anla┼č─▒lacakt─▒r.

─░ncelememizin konusu olan Son Yar─▒may Dergisi, ─░neg├Âl Halkevi ├žat─▒s─▒ alt─▒nda faaliyet g├Âsteren K├Âyc├╝l├╝k Komitesinin bir ne┼čriyat─▒ olarak bilhassa k├Âyler hakk─▒nda ayr─▒nt─▒l─▒ bilgi ve haber i├žermekte idi. Hal ve tav─▒rlar─▒ndan anla┼č─▒ld─▒─č─▒ kadar─▒yla hepsi e─čitim g├Ârm├╝┼č, ┼čehirli, ayd─▒n insanlar olan komite azalar─▒ titiz birer m├╝fetti┼č edas─▒yla k├Âyleri tek tek gezmi┼č ve g├Âzlem raporlar─▒n─▒ gayet a├ž─▒k, ele┼čtirel bir tarzda kaleme alm─▒┼člard─▒r. D├Ânemin Belediye Ba┼čkan─▒ (┼×arbay) Nuri Do─črul, Dr. Tevfik Demirok, ─░nhisarlar (Tekel) Rekt├Âr├╝ Kemal Bolay─▒r ve ├ľ─čretmen Bekir Atalay, 1936ÔÇÖda K├Âyc├╝l├╝k Komitesinin azalar─▒ olarak g├Âr├╝lmektedirler.

Komitenin; zirai, s─▒hhi konulardan tutun da ink─▒laplar─▒ benimsemi┼č makbul bir vatanda┼č yeti┼čtirmeye kadar k├Âyl├╝ye hemen her alanda yol g├Âsterme misyonu ile hareket etti─čini s├Âyleyebiliriz.

Cumhuriyetin temel de─čerleri etraf─▒nda birle┼čen, ortak dil, k├╝lt├╝r ve ├╝lk├╝ birli─či sa─člam─▒┼č bir halk yeti┼čtirmek ideali halkevinin temel misyonu olarak kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒kmaktad─▒r. Mesela her k├Âyde bir Cumhuriyet alan─▒ in┼ča etmek; o alan─▒ bayraklarla donatmak; k├Âyl├╝lerdeki vatanda┼čl─▒k bilincinin y├╝kseltilmesi i├žin gerekli g├Âr├╝lmekte idi ve halkevlerinin k├Âyc├╝l├╝k komitesi ├╝yeleri de gittikleri k├Âylerde bu hususlara ne derece riayet edildi─čine dair g├Âzlemler yap─▒p, raporlar yazman─▒n yan─▒ s─▒ra k├Âyl├╝lere gerekli uyar─▒ ve hat─▒rlatmalar─▒ mutlaka yap─▒yorlard─▒. Bir misal vermek gerekirse, 24 Kas─▒m 1937 tarihinde ─░neg├Âl Halkevi Salonunda yap─▒lan K├Âyl├╝ Gecesinde Hamzabey K├Ây├╝ ba┼č├Â─čretmeni Latif, T├╝rk Bayra─č─▒ Kanunundan bahsetmi┼č ve ard─▒ndan k├Ây konaklar─▒nda as─▒l─▒ durmas─▒ gereken bayra─č─▒m─▒z─▒n nas─▒l olaca─č─▒n─▒, nas─▒l as─▒l─▒p-indirilece─čini uygulamal─▒ ├Ârneklerle g├Âstermi┼čtir.

Bu konu ile ilgili olarak derginin hemen ilk say─▒s─▒ndan ├Ârnek vermek gerekirse, ─░neg├ÂlÔÇÖ├╝n yak─▒n ve eski k├Âylerinden Hamzabey K├Ây├╝nde alel├óde eski k├Ây meydan─▒ndan bir cumhuriyet alan─▒ kotar─▒lmaya ├žal─▒┼č─▒ld─▒─č─▒; ancak yeterli ├Âzenin g├Âsterilmedi─čine dikkat ├žekilmi┼čtir. Ayn─▒ say─▒da bu kez olumlu bir ├Ârnek olarak Hocak├Âyl├╝lerin meyvecilikten kazand─▒klar─▒ paradan ortak bir pay ay─▒rarak, k├Âylerinin cumhuriyet meydan─▒n─▒ g├╝zel bir bi├žimde d├╝zenlemeleri g├Âsterilmi┼čtir.

Cumhuriyetin ilan─▒n─▒ takip eden y─▒llarda yap─▒lan ink─▒laplar─▒n halk taraf─▒ndan ne derece anla┼č─▒l─▒p, benimsendi─či ya da ne derece benimsenmedi─čine ili┼čkin g├Âzlemlere de ├Âzellikle olumsuz ├Ârnekler etraf─▒nda yer verilmi┼čtir. Yine derginin ilk say─▒s─▒nda bu hususla ilgili olumsuz bir ├Ârnek olarak Toku┼č K├Ây├╝ÔÇÖnde ├žocuklar─▒n ├žo─čuna takke giydirildi─či; bat─▒l inan├žlar─▒n aynen devam ettirildi─či; huysuz ├žocuklar─▒n Huysuz Dede T├╝rbesi denilen bir yere g├Ât├╝r├╝l├╝p, usland─▒r─▒lmaya ├žal─▒┼č─▒ld─▒─č─▒na dikkat ├žekilmi┼čtir.

Ancak yine de zamanla k├Âylerde istenilen de─či┼čmeler daha s─▒k g├Âr├╝lmeye ba┼članm─▒┼č ve bu olumlu de─či┼čmelerden de ├Âvg├╝ ile bahsedilmi┼čtir. Mesela Akhisar K├Ây├╝nde Cumhuriyet bayram─▒ dolay─▒s─▒yla yap─▒lan tak pek be─čenilmi┼čtir. Ondan daha da ├Ânemlisi Tahtak├Âpr├╝l├╝lerin ├žok g├╝zel bir okul binas─▒ yaparak hizmete a├žmalar─▒ takdire ┼čayan g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r.

Dikkat ├žekici hususlardan biri de dil konusudur. Millet olman─▒n en etkili yolu ortak, ulusal bir dil kullanmaktan ge├žmektedir. Bu ger├žekten yola ├ž─▒karak, halkevi y├Âneticileri insanlar─▒n her yerde ortak resmi dilimiz olan T├╝rk├ženin kullanmas─▒n─▒ ├Âzellikle istemi┼člerdir. Ancak ├Âte yandan ┼č├Âyle bir ger├žek de vard─▒r ki; T├╝rkiye ├žok dilli bir imparatorlu─čun kalan son bakiyesi olarak muhtelif unsurlar─▒ bar─▒nd─▒rmaktad─▒r. Bu durum ─░neg├Âl ├Âzelinde de ge├žerlidir. Bo┼čnak, Arnavut, Pomak, G├╝rc├╝, Abaza gibi ├že┼čitli etnik k├╝melenmelerin g├Â├ž etmek suretiyle yerle┼čti─či bu co─črafyada herkesin k─▒sa bir s├╝rede sadece T├╝rk├že konu┼čmas─▒; yerel dilini/leh├žesini b─▒rakmas─▒ kolay de─čildir.

O bak─▒mdan halkevi ile halk aras─▒nda dil konusunda bir gerginli─čin oldu─čunu da Son Yar─▒mayÔÇÖ─▒n sayfalar─▒ dikkatle kar─▒┼čt─▒r─▒ld─▒─č─▒nda anla┼č─▒lacakt─▒r. 26 Temmuz 1936ÔÇÖda yap─▒lan baz─▒ k├Ây gezilerinde gidilen k├Âylerden birisi olan CerrahÔÇÖta bu dil konusu komite azalar─▒n─▒ rahats─▒z etmi┼čtir. ┼×├Âyle ki; bu k├Âyle ilgili g├Âzlem raporunda ilgin├ž bir ifade ile: ÔÇťBurada(CerrahÔÇÖta) halk─▒n kendi aralar─▒nda T├╝rk├že konu┼čmad─▒klar─▒, d├╝┼čman─▒n dilini konu┼čmaya devam ettikleri ve bu gidi┼čle bir y├╝zy─▒l daha T├╝rk├žeÔÇÖnin ├Â─črenilemeyece─či..ÔÇŁ ifade edilmi┼čtir.

Da─č─▒lan bir imparatorlu─čun Balkanlar, Kafkasya gibi yerlerinden kopup gelen muhacirlerle; AnadoluÔÇÖda y├╝zlerce y─▒ll─▒k hareketsizlikleri i├žinde bir hayat s├╝ren yerlilerden dinamik bir ulus ├ž─▒kartman─▒n zorlu─ču k─▒sa s├╝rede a┼č─▒lmak isteniyor. Asl─▒nda bu imparatorluk bakiyesi topluluklar─▒n ink─▒laplara ├žo─ču zaman ┼čeklen uyuyormu┼č g├Âr├╝nt├╝s├╝n├╝n dikkatlerden ka├žmad─▒─č─▒ da, az ├Ânce de─čindi─čimiz Cerrah ├Ârne─čindeki dil meselesi kar┼č─▒s─▒nda halkevi idarecilerinin tepkisinde ortaya ├ž─▒kmaktad─▒r.

B├╝t├╝n olumsuzluklara ra─čmen seksen doksan y─▒ll─▒k bir zaman─▒n ard─▒ndan durup ge├žmi┼če bug├╝n├╝n perspektifinden bak─▒ld─▒─č─▒nda Cumhuriyetin ortak resmi dil T├╝rk├žeyi hakim k─▒lmak konusunda ├Ânemli bir ba┼čar─▒ yakalad─▒─č─▒n─▒, takdir edilebilir bir mesafe kat etti─čini s├Âyleyebiliriz. ─░neg├Âl ve ├ževresi i├žin s├Âyleyecek olursak, bunda halkevinin ve yay─▒n organ─▒ Son Yar─▒mayÔÇÖ─▒n ├Ânemli bir pay─▒ vard─▒r. Adeta bir T├╝rk├že konu┼čma kampanyas─▒ ba┼člat─▒lm─▒┼čt─▒r. Derginin ilerleyen say─▒lar─▒n─▒n hemen hepsinin sonunda de─či┼čmeyen slogan: ÔÇťVatanda┼č,Geldi─čin Yere Art─▒k D├Ânmeyeceksin, Burada T├╝rk├že Konu┼č!ÔÇŁ sloganlar─▒ olduk├ža manid├órd─▒r.

Yukar─▒da baz─▒ ba┼čl─▒klar─▒yla ve ├Ârneklerle a├ž─▒klad─▒─č─▒m─▒z genel vatanda┼čl─▒k konular─▒n─▒n d─▒┼č─▒nda ├Âzellikle halk sa─čl─▒─č─▒ konusu a─č─▒rl─▒kl─▒ bi├žimde ele al─▒nm─▒┼čt─▒r. K├Âylerdeki sa─čl─▒k ko┼čullar─▒na dikkat ├žekilmi┼č; bu ko┼čullar─▒n iyile┼čtirilmesi i├žin ├žaba g├Âsterilmi┼čtir. K├Âylere giden komitenin ├╝yeleri aras─▒nda hemen her zaman doktorlar vard─▒r ve bu doktorlar ayn─▒ zamanda gezilerinde aciliyet g├Âsteren hastalara ilk tedavileri de yerinde uygulam─▒┼č; yanlar─▒nda g├Ât├╝rd├╝kleri ila├ž ve sa─čl─▒k malzemelerini da─č─▒tm─▒┼člard─▒r.

Geleneksel y├Ântemlerle, kocakar─▒ ila├žlar─▒ ile bilhassa k├Âylerde yap─▒lan sa─čl─▒ks─▒z m├╝dahalelere kar┼č─▒ halk defalarca uyar─▒lm─▒┼č ve mutlaka fenni/ t─▒bbi muayenelerden ge├žmeleri hususunda k├Ây halk─▒ bilin├žlendirilmeye ├žal─▒┼č─▒lm─▒┼čt─▒r.

Hatta bu t├╝rden sa─čl─▒ks─▒z, geleneksel y├Ântemlerin bir nebze ├Ân├╝ne ge├žmek ve halk─▒ ayd─▒nlatmak i├žin Son Yar─▒mayÔÇÖ─▒n 5. Say─▒s─▒ndan itibaren ÔÇťSa─čl─▒k K├Â┼česiÔÇŁ ad─▒ alt─▒nda bir b├Âl├╝me yer verilmi┼čtir. Baz─▒ yerlerde m├╝┼čahade edilen enteresan geleneksel tedavi y├Ântemlerinden zaman zaman ├Ârnekler de sunulmu┼čtur. ├ľrne─čin, ┼×ibaliÔÇÖde f─▒t─▒kl─▒ hastalar─▒n hastaneye ameliyata g├Ât├╝r├╝lmek yerine, k├Ây├╝n ├žaml─▒─č─▒na g├Ât├╝r├╝l├╝p, a─čac─▒n i├žinden ge├žirilmesi uygulamas─▒ gibi ak─▒llara durgunluk veren durumlar olumsuz ├Ârnek olarak zikredilmi┼čtir.

─░neg├Âl Halkevi, sosyal devlet anlay─▒┼č─▒n─▒n en ├žok ├Ânem arz etti─či alanlar─▒n ba┼č─▒nda gelen sa─čl─▒k alan─▒nda ba┼člatm─▒┼č oldu─ču bir uygulama ile ├Ârnek bir davran─▒┼č sergilemi┼čtir. ┼×├Âyle ki; ─░neg├ÂlÔÇÖ├╝n pazar─▒n─▒n kuruldu─ču, k├Âyl├╝lerin ┼čehir merkezine geldikleri g├╝n olan Per┼čembe g├╝nlerinde halkevinde bir doktor taraf─▒ndan k├Âyl├╝lere bedava muayene imkan─▒ sunulmu┼čtur. Doktorun muayene sonras─▒nda verece─či re├žeteyi yapt─▒ramayacak kadar fakir olanlara K─▒z─▒lay taraf─▒ndan bedava ila├ž sa─članm─▒┼čt─▒r.

─░lk ve temel sa─čl─▒k m├╝dahalelerinin yerinde(k├Âyde) ve do─čru yap─▒lmas─▒n─▒ temin etmek bir zaruret idi. Bu ba─člamda ve K├Ây Kanunu do─črultusunda her k├Âyde bir Sa─čl─▒k Korucusu yeti┼čtirme yoluna gidildi. Bunun i├žin vilayette alt─▒ haftal─▒k bir yeti┼čtirme kursu a├ž─▒ld─▒─č─▒n─▒;┬á ilk tahsili olan 25-40 ya┼č aras─▒ndaki kimseler ve/veya k├Ây muallimlerinin tercih edebildi─čini Son Yar─▒mayÔÇÖ─▒n haberinden anl─▒yoruz.

├ľzellikle 5. 6. Say─▒lardan itibaren art─▒k son sayfalar ÔÇťK├Âyc├╝l├╝k Komitesi K├ÂylerdeÔÇŁ ba┼čl─▒─č─▒ ile tamamen k├Ây gezi-incelemelerine ayr─▒lm─▒┼čt─▒r. Bu incelemelerde ilgili k├Âylerin ge├žen y─▒ldan bu y─▒la kadarki mukayeseleri yap─▒lm─▒┼čt─▒r. ├ľrne─čin, 5. Say─▒da Kulaca, Bilal ve Hasan Pa┼ča; 6. Say─▒da ├çitli, Alibey ve Hamaml─▒ k├Âyleri gezilmi┼čtir. 7. Say─▒da ise ba┼čta kaymakam(il├žebay), Jandarma komutan─▒ olmak ├╝zere 22 ki┼čilik kalabal─▒k bir heyetle ├žok say─▒da k├Ây tefti┼č edilmi┼čtir.

Derginin daha sonraki say─▒lar─▒n─▒ da takip etti─čimizde g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r ki, gidilmedik/tefti┼č edilmedik hi├žbir k├Ây b─▒rak─▒lmam─▒┼čt─▒r. K├Ây├╝n ba┼č─▒ olan muhtarlar bu tefti┼člerde k├Âyc├╝l├╝k komitesi azalar─▒ ile tam bir i┼čbirli─či i├žinde, k├Âyl├╝ ile halkevi aras─▒nda etkin bir arac─▒ olarak g├Ârev yapm─▒┼čt─▒r. Halkevi y├Âneticileri de muhtarlar─▒ bilin├žlendirmeye b├╝y├╝k ├Ânem vermi┼č; bu y├Ânde kurslar tertip ederek, muhtarlar─▒ s─▒k s─▒k halkevinde toplam─▒┼čt─▒r. K├Âyl├╝ye y├Ânelik yap─▒lan organizasyonlara bir ├Ârnek vermek gerekirse, mesela 16 Ocak 1937ÔÇÖde┬á K├Âyl├╝ Gecesi tertip edilmi┼č. So─čuklara ra─čmen kat─▒l─▒m─▒n y├╝ksek oldu─ču s├Âz konusu geceye kat─▒lan muhtarlar─▒n toplu resim ├žekmelerinden de anla┼č─▒lmaktad─▒r.

K├Âylere rehberlik sadece vatanda┼čl─▒k bilinci geli┼čtirme y├Ân├╝ ile s─▒n─▒rl─▒ kalmam─▒┼č; hemen her biri kendi ├žap─▒nda birer ziraat erbab─▒ say─▒lan k├Âyl├╝ye bu alanda da destek olunmaya gayret edilmi┼čtir. Son Yar─▒may Dergisinin bir├žok say─▒s─▒nda ├╝reticiye bilhassa modern zirai ├╝retim hakk─▒nda rehberlik yapmak amac─▒ g├╝d├╝lm├╝┼čt├╝r. ÔÇťT├╝t├╝n Ekicilerine ├ľ─č├╝tÔÇŁ, ÔÇťBa─čc─▒l─▒kta ba┼čl─▒ca Hastal─▒klar ve yap─▒lmas─▒ gereken a┼č─▒larÔÇŁÔÇŽ gibi ba┼čl─▒klar etraf─▒nda modern bir zirai ekimin nas─▒l olmas─▒ gerekti─či hakk─▒nda ├╝retici kesim bilin├žlendirilmeye ├žal─▒┼č─▒lm─▒┼čt─▒r.

Asl─▒nda yeni T├╝rkiye Cumhuriyetinin k├Âyl├╝y├╝/├žift├žiyi birinci dereceden ilgilendiren en ├Ânemli meselesi toprak reformu yapmak meselesi idi. Bu ├žok ciddi/yak─▒c─▒ reformu ├že┼čitli nedenlerle yapamasa da devlet hazine arazisinden topraks─▒z k├Âyl├╝ye k─▒smen toprak verme yoluna gitmi┼čtir. Son Yar─▒may 15 Kas─▒m 1937 tarihli 33. Say─▒s─▒na ÔÇťB├Âl├╝nmez ToprakÔÇŁ man┼četini ├žekerek, bu konuyu Atat├╝rkÔÇÖ├╝n meclisi a├ž─▒┼č konu┼čmas─▒ndan bir pasaj vermek suretiyle yer ay─▒rm─▒┼čt─▒r: ÔÇťBir defa memlekette topraks─▒z ├žift├ži b─▒rak─▒lmamal─▒d─▒r. B├╝y├╝k ├žift├ži ve ├žiftlik sahiplerinin i┼čletebilecekleri arazinin geni┼čli─či arazinin ve b├Âlgenin ┼čartlar─▒na g├Âre s─▒n─▒rland─▒rmak laz─▒md─▒rÔÇŁ diyen Atat├╝rk, ard─▒ndan ├žift├žinin i┼č vas─▒talar─▒n─▒ artt─▒rmak ve asrile┼čtirmek l├╝zumu ├╝zerinde durmaktad─▒r.

Halkevi y├Âneticileri k├Âyl├╝y├╝ zorlama, uyarma gibi yollarla de─čil de daha ├žok┬á ├Âzendirme yoluyla adeta bir reklam kampanyas─▒ t├╝r├╝nden cazip ilanlarla k├Âyl├╝y├╝ ├žekmeye ├žal─▒┼čm─▒┼čt─▒r. K├Âyl├╝ye, i┼čine yarayabilecek; menfaatine uygun bir tak─▒m olanaklar─▒ yakalayabilece─či bir mekan ┼čeklinde tan─▒t─▒lm─▒┼čt─▒r halkevi.. Mesela Son Yar─▒mayÔÇÖ─▒n 22. Say─▒s─▒ndaki ÔÇťK├Âyl├╝ Karde┼čÔÇŁ ba┼čl─▒kl─▒ dikkat ├žekici ilanda: ÔÇťHer zaman s─▒cak bir ortamda oturulacak, radyo dinlenilebilecek, gazete-kitap okunacak, her zaman-herkese a├ž─▒kÔÇŁ olan bu eve k├Âyl├╝ vatanda┼č─▒n teredd├╝ts├╝z girmeleri istenerek, k├Âyl├╝ye ┼č├Âyle seslenmi┼čtir: ÔÇťBenim ├╝st├╝mdeki elbiseler eski, ben ├Âyle yerlere giremem diye d├╝┼č├╝nme! Bu yerler senindirÔÇŁ.

Yukar─▒dakine benzer di─čer bir ├Ârnekte de bu kez halkevinde halk─▒n dilek├že ve sair resmi yaz─▒┼čma i┼čleri i├žin hokka, kalem, ka─č─▒t gibi ┼čeyler bulundu─ču; bunlar─▒ kullanman─▒n ├╝cretsiz oldu─ču ve hatta istenirse oraya buraya katip/arzuhalci pe┼činde ko┼čmak yerine halkevindeki yetkililerden yararlan─▒labilece─či belirtilmi┼čtir.

Bu t├╝rden ├Âzendirmeler, vaat edilenler e─čer ger├žekten l├óy─▒k─▒yla uyguland─▒ysa, halk─▒n yarar─▒na oldu─ču ┼č├╝phesizdir. Ne var k, bu g├╝zel hizmetlerin halk─▒n i┼člerini bir ├╝cret kar┼č─▒l─▒─č─▒nda yaparak ge├žinmeye ├žal─▒┼čan baz─▒ esnaf ve memurlar─▒n ├ž─▒karlar─▒n─▒ da bozdu─ču tahmin edilebilecek bir ger├žektir. ─░leride halkevlerinin kapat─▒lmas─▒nda bu t├╝rden tepkilerin birikmesinin de ciddi rol├╝ oldu─ču ileri s├╝r├╝lebilir.

650 total views, 1 views today

Dr. Salih EROL

Dr. Salih EROL

E─čitimci ve Tarih ara┼čt─▒rmac─▒s─▒ ÔÇô yazar. Lisans ├Â─črenimini Bal─▒kesir Necatibey E─čitim Fak├╝ltesi Tarih ├ľ─čretmenli─činde tamamlad─▒. Anadolu ├ťniversitesinde Tarih b├Âl├╝m├╝nde y├╝ksek lisans ve doktora yapt─▒. 1998ÔÇÖden beri BursaÔÇÖda ├Â─čretmenlik yapmaktad─▒r. Birisi T├╝rk Tarih KurumuÔÇÖndan olmak ├╝zere iki kitab─▒ ve ├žok say─▒da makalesi yay─▒nland─▒. E-Posta: drsaliherol@gmail.com

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:

B─░RDE BUNLARA BAKIN

  • ├çOK OKUNAN
  • YEN─░
Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒?

Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒?

20 A─čustos 2019, Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒? i├žin yorumlar kapal─▒
Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti

Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti

6 A─čustos 2019, Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti i├žin yorumlar kapal─▒
BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒

BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒

5 A─čustos 2019, BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či

Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či

5 A─čustos 2019, Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či i├žin yorumlar kapal─▒
K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒

K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒

31 Temmuz 2019, K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒ i├žin yorumlar kapal─▒