Albay Mustafa KemalÔÇÖin sicilindeki kar─▒┼č─▒kl─▒─č─▒n nedeni

Albay Mustafa KemalÔÇÖin sicilindeki kar─▒┼č─▒kl─▒─č─▒n nedeni

Tayfun ├çAVU┼×O─×LU

Gazeteci / Yazar - Uluda─č ├ťniversitesi E─čitim Fak├╝ltesi Alman Dili Anabilim Dal─▒ (1985) mezunu. 1983'ten itibaren yerel yay─▒n organlar─▒nda muhabir, yaz─▒ i┼čleri m├╝d├╝r├╝ ve genel yay─▒n y├Ânetmeni olarak ├žal─▒┼čt─▒. ├ça─čda┼č Gazeteciler Derne─či (├çGD) Bursa ┼×ubesi eski (1997-2001) ba┼čkanlar─▒ndan. Bursa Ansiklopedisi'ne (Y─▒lmaz Akk─▒l─▒├ž, 1. bask─▒ 2002, Burdef Yay─▒nlar─▒ No:3) madde yazarl─▒─č─▒ yapt─▒. E-Kitap Yay─▒nc─▒l─▒k taraf─▒ndan (┼×ubat 2018) yay─▒nlanan ÔÇťNutukÔÇť i├žin edit├Âr olarak Atat├╝rk ve Kurtulu┼č Sava┼č─▒ kronolojisini haz─▒rlad─▒. Belgeseltarih.com kurucu orta─č─▒ ve yazar─▒d─▒r.
Yay─▒nlanm─▒┼č Kitaplar─▒:
1) ÔÇť├çanakkale 1915 ÔÇô ─░ftiralar, Yalanlar, PolemiklerÔÇť, ┼×ubat-2014, Kasta┼č Yay─▒nevi-─░stanbul
2) "1915 - ├çanakkale Sava┼č─▒nda Trakya", Eyl├╝l 2018, Haber Ajans─▒ yay─▒nlar─▒-─░stanbul
E-Posta: tayfunc@gmail.com
Tayfun ├çAVU┼×O─×LU

Mustafa KemalÔÇÖin resmi sicil ├Âzetinde, Anafartalar Grup Kumandanl─▒─č─▒na getirilmeden ├Ânceki askeri g├Ârevi 6 A─čustos 1915 – 13 Ekim 1915 aras─▒nda 16. Kolordu Kumandan─▒ olarak g├Âr├╝n├╝r.[1]┬áFakat di─čer yay─▒nlarda ve Genelkurmay yay─▒nlar─▒nda onun 16. Kolordu Kumandanl─▒─č─▒, ├çanakkale sava┼člar─▒ sona erdikten sonra, Ocak 1916 ba┼člar─▒nda ba┼člam─▒┼č g├Âr├╝nmektedir. Bu fark─▒n, kolordu kumandanl─▒─č─▒n─▒n (Anafartalar Grubu Komutanl─▒─č─▒na atand─▒─č─▒ tarih olan) 6 A─čustosÔÇÖta kararla┼čt─▒r─▒ld─▒─č─▒ halde kendisine tebli─č edilmemi┼č ve bu teklifin geciktirilmi┼č olmas─▒ndan ileri gelmi┼č olabilece─či d├╝┼č├╝n├╝l├╝yor. Tabii, bu gecikme de Enver Pa┼čaÔÇÖn─▒n Mustafa KemalÔÇÖe ili┼čkin so─čuk tavr─▒na ba─članmaktad─▒r.[2]

┼×unu a├ž─▒k├ža s├Âylemek gerek. Polemik konular─▒n─▒n tasniflenip bir araya toplanmas─▒nda ve her birinin detayland─▒r─▒larak do─črular─▒yla birlikte yay─▒nlanmas─▒nda Turgut ├ľzakmanÔÇÖ─▒n eme─či ├žok b├╝y├╝k. ├ľzakman, Atat├╝rk ile ilgili polemik konular─▒n─▒ ele al─▒p tart─▒┼čt─▒─č─▒ kitab─▒ ÔÇťVahidettin, M. Kemal ve Milli M├╝cadeleÔÇŁde (s. 171-172) Enver Pa┼ča-Mustafa Kemal ├žeki┼čmesine ili┼čkin birka├ž anekdotu da aktarm─▒┼č ÔÇôki al─▒nt─▒ yap─▒lan ki┼čilerin hi├žbiri resmi tarih yazar─▒(!) olmad─▒─č─▒ i├žin- bu konu ├žok ├Ânemli. ─░┼čte birka├ž─▒:

Yal├ž─▒n K├╝├ž├╝k:
T├╝rk tarih yaz─▒c─▒l─▒─č─▒nda her zaman kullan─▒lan bir ÔÇś┼čeytanÔÇÖ var; tarih├ži, KemalÔÇÖin parlak ba┼čar─▒lar─▒n─▒ sayd─▒ktan sonra, bunu somut terfi veya ├Âd├╝llendirmelerle kan─▒tlayamay─▒nca, sorumlulu─ču hep EnverÔÇÖin k─▒skan├žl─▒─č─▒na ba─čl─▒yor.”[3]

K├╝├ž├╝k, somut ├Âd├╝l veya terfi olmad─▒─č─▒ kan─▒s─▒na nas─▒l ve nereden ula┼č─▒yor acaba? Mustafa Kemal ile ilgili sadece ├çanakkale ile ilgili terfi veya madalyalara (├Âd├╝llere) g├Âz atal─▒mÔÇŽ

Kara Sava┼č─▒ ve ├ž─▒karmalar 25 Nisan g├╝n├╝ ba┼člam─▒┼čt─▒r. M. Kemal, ├ž─▒karma g├╝n├╝ yapt─▒─č─▒ yerinde m├╝dahaleler nedeniyle 30 NisanÔÇÖda G├╝m├╝┼č ─░mtiyaz Madalyas─▒ al─▒r, 1 HaziranÔÇÖda albayl─▒─ča terfi eder. 8 A─čustos 1915ÔÇÖte getirildi─či Anafartalar Grup Komutanl─▒─č─▒ÔÇÖndaki ba┼čar─▒lar─▒ sebebiyle 1 Eyl├╝l 1915ÔÇÖte ÔÇťG├╝m├╝┼č LiyakatÔÇŁ madalyas─▒ verilir.

9 Ocak 1916ÔÇÖda m├╝ttefikler GeliboluÔÇÖdan ka├žarak yar─▒maday─▒ t├╝m├╝yle tahliye eder. Albay Mustafa Kemal, hemen bir hafta sonras─▒nda, 14 Ocak 1916ÔÇÖda XVI. Kolordu Komutanl─▒─č─▒ÔÇÖna atan─▒r. 17 Ocak 1916ÔÇÖda ise 1 Eyl├╝lÔÇÖde ald─▒─č─▒ G├╝m├╝┼č Liyakat madalyas─▒na ilave olarak yine AnafartalarÔÇÖdaki ba┼čar─▒lar─▒ nedeniyle bu kez ÔÇťMuharebe Alt─▒n ─░mtiyaz Madalyas─▒ÔÇŁ (Alt─▒n Liyakat) ile taltif edilir. 1 Nisan 1916ÔÇÖda, yani albayl─▒─ča y├╝kseltilmesinden sadece 8 ay sonra tu─čgeneral (mirliva) olur.[4]

Nitekim Mustafa Arma─čan da, daha ├Ânce bir b├Âl├╝m├╝n├╝ al─▒nt─▒lad─▒─č─▒m─▒z, ├çanakkale ZaferiÔÇÖnin onurunun Enver Pa┼čaÔÇÖya ait oldu─čunu, Mustafa KemalÔÇÖin o d├Ânemde sadece Anafartalar Kahraman─▒ say─▒ld─▒─č─▒n─▒ ama Cumhuriyet d├Âneminde ├çanakkale Sava┼č─▒ tarihinin yeniden ┼čekillendirildi─čini savundu─ču yaz─▒s─▒nda, M. KemalÔÇÖin terfisine de biraz sitemkar dikkat ├žekmektedir:

“…Enver Pa┼čaÔÇÖn─▒n Mustafa Kemal BeyÔÇÖi ÔÇťPa┼čaÔÇŁ yapan, yani onu generalli─če y├╝kselten Ba┼čkomutan Vekili oldu─ču da unutulmamal─▒. ├ťstelik Orgeneral Fahrettin AltayÔÇÖ─▒n dedi─či gibi Mustafa Kemal daha 8 ayl─▒k bir Albayken, hen├╝z s├╝resi dolmadan generalli─če terfi ettirmi┼č olmas─▒ da Enver Pa┼čaÔÇÖn─▒n takdir edilmesine ve tarih kitaplar─▒m─▒z─▒n sayfalar─▒na te┼črif etmesine yetmiyor.”[5]

G├Âr├╝ld├╝─č├╝ ├╝zere Yal├ž─▒n K├╝├ž├╝k olaylar─▒ aradan on y─▒llar ge├žtikten sonra i┼čine geldi─či gibi yorumluyor amaÔÇŽ Bak─▒n─▒z o g├╝nleri bizzat ya┼čayanlar, hatt├ó tan─▒k olanlar bu konuda ne diyor?

Refik Halit Karay:
Harbin son y─▒l─▒nda, Ziya G├ÂkalpÔÇÖ─▒n Yeni Mecmuas─▒, ├çanakkale hususi n├╝shas─▒ ├ž─▒kard─▒─č─▒ zaman, Ru┼čen E┼črefÔÇÖin o n├╝shadaki m├╝lakat ┼čekilli yaz─▒lar─▒n─▒ dikkatle okumu┼čtumÔÇŽ
O n├╝shada ├çanakkale zaferi ba┼čar─▒s─▒ daha ziyade Mustafa Kemal Pa┼čaÔÇÖn─▒n eseri olarak kabul ediliyordu; buna Enver k─▒zm─▒┼č, Merkez-i Umumi ile mecmua sahibi, merkez azas─▒ndan dostum rahmetli k├╝├ž├╝k Talat BeyÔÇÖi tela┼ča d├╝┼č├╝rm├╝┼čt├╝.
Son saatte mecmuan─▒n i├žine, Alman kumandan─▒n─▒n b├╝y├╝k k─▒tada resmi konulmu┼č, bir ┼čeyler yap─▒larak, son g├╝nlerini ya┼čayan Ba┼čkumandan Vekilinin ├Âfkesi yat─▒┼čt─▒r─▒lm─▒┼čt─▒.”[6]

Falih R─▒fk─▒ Atay (Ak┼čam Gazetesi Yazar─▒):
Enver Pa┼čan─▒n adamlar─▒, ├çanakkale zaferi ├╝zerine Harp Mecmuas─▒ÔÇÖna M. KemalÔÇÖin bir resmi konulmas─▒n─▒ bile k─▒skanm─▒┼člar, mecmua bask─▒da iken M. KemalÔÇÖin kli┼česini Liman von SandersÔÇÖin kli┼česi ile de─či┼čtirmi┼člerdi.”[7]

Abidin Daver (Tasvir-i Efkâr Gazetesi Yazarı):
Bu muharebeler s─▒ras─▒nda Bo─čaz─▒ ve ─░stanbulÔÇÖu birka├ž defa kurtarm─▒┼č olan o kahraman kumandan─▒n resmini basmak i├žin ne g├╝├žl├╝kler ├žekti─čimizi ┼čimdi teess├╝rle hat─▒rl─▒yorum. Merhum Enver Pa┼ča ile aras─▒ ├žok a├ž─▒k bulundu─ču i├žin askeri sans├╝r, M. KemalÔÇÖin resimlerini ne┼črettirmek istemezdi.”[8]

Eski Sultan II. Abd├╝lhamit:
“ÔÇŽMustafa Kemal Pa┼ča, kendisine (o─člu Abit EfendiÔÇÖye) iki ceylan yavrusu hediye etmi┼č. Bundan memnun oldum. Devletimin y├╝z├╝n├╝ a─čartm─▒┼č bir pa┼čan─▒n, Abit EfendiÔÇÖye yak─▒nl─▒k g├Âstermesi, bir ┼čahsiyeti oldu─čunu anlat─▒yordu. O─čluma m├╝nasip bir mukabelede bulunmas─▒n─▒ hat─▒rlatt─▒m.
┬áÔÇŽÔÇśBir daha arkada┼č─▒na (Salih BozokÔÇÖa) gelecek olursa, haber ver, ben de g├ÂreyimÔÇÖ dedim. Ger├žekten bir defa daha gelmi┼č, bana haber verdiler. S─▒rt─▒nda bir pelerin vard─▒ ve arkada┼č─▒na veda ediyordu. Uzaktan y├╝z├╝n├╝ iyi se├žemedim ama s─▒radan askerlere benzemiyordu, tehlikeli bir s├╝k├╗neti vard─▒. Bunu Talat Pa┼ča tutuyormu┼č. Bunlar k├╝├ž├╝k ┼čeyler! ├çanakkaleÔÇÖde, ─░ngiltere, Fransa gibi iki b├╝y├╝k devletin ordusunu, donanmas─▒n─▒ durdurdu, y├╝z geri ettirdi ya, bana laz─▒m olan odur. Muvaffakiyeti i├žin dua ettim.”[9]

Yal├ž─▒n K├╝├ž├╝kÔÇÖ├╝n kitaplar─▒nda bir yandan ele┼čtirirken, di─čer yandan ÔÇťhalk├ž─▒ padi┼čahÔÇŁ[10] diye an─▒p ├Âvd├╝─č├╝ II. Abd├╝lhamitÔÇÖle ilgili Mustafa Arma─čanÔÇÖ─▒n[11] da ilgin├ž yaz─▒lar─▒ var. Eski padi┼čah─▒n hat─▒rat defterine ni├žin bir kez olsun g├Âz atmazlar acaba?

Mustafa Kemal ile ilgili konularda ÔÇťresmi tarihÔÇŁe g├╝venmek istemiyor olabilirler, elbette ki┼čisel d├╝┼č├╝nceleridir. Ama pek sayg─▒ duyduklar─▒ bir padi┼čah─▒ da ÔÇťresmi tarih├žiÔÇŁ saymazlar herhalde!

D─░PNOTLAR

[1]┬á┬á ┬áBu yaz─▒n─▒n derlenmesinde kullan─▒lan kaynak: Tayfun ├çavu┼čo─člu, ÔÇť├çanakkale 1915 ÔÇô Yalanlar, ─░ftiralar, PolemiklerÔÇŁ, Kasta┼č Yay─▒nevi, 1. Bask─▒ ─░stanbul 2014

[2]┬á┬á ┬áBu terfinin bildirilmesinin gecikmi┼č olmas─▒ sava┼č i├žerisinde herhangi bir rol oynam─▒yor. Mustafa Kemal, albay r├╝tbesiyle ve Anafartalar Grubu Komutan─▒ olarak fiilen orgeneral yetkisi kullanm─▒┼čt─▒r. Albay Mustafa Kemal, A─čustos ay─▒ndaki Anafartalar sava┼člar─▒nda, Gelibolu Yar─▒madas─▒ÔÇÖndaki t├╝m T├╝rk birliklerinden olu┼čan Osmanl─▒ 5. OrdusuÔÇÖnun yar─▒s─▒ndan fazlas─▒na (toplam 18 t├╝menden 10ÔÇÖuna, yani 3 kolorduya) komuta etmi┼čtir. Sadece 9-10 A─čustosÔÇÖta Conkbay─▒r─▒ ve AnafartalarÔÇÖda Albay Mustafa KemalÔÇÖin kar┼č─▒s─▒na ├ž─▒kan d├╝┼čman kuvvetlerinde 9 general birden sahada bulunmaktad─▒r. Suvla harek├ót─▒nda Korgeneral Stopfort, T├╝mgeneral H.V. Cox, T├╝mgeneral F.E. Johnston, T├╝mgeneral John Lindley, T├╝mgeneral Frederick Hammersley; Conkbay─▒r─▒ÔÇÖnda General Cayley, General Baldwin, General Cooper ve General Collie. Anafartalar Grubu Komutan─▒ Kurmay Albay Mustafa KemalÔÇÖin bizzat y├Ânetti─či 10 A─čustosÔÇÖtaki m├╝thi┼č T├╝rk taarruzu s─▒ras─▒nda ─░ngiliz ordusunun generalleri Baldwin, Cayley ve Collie ├Âlm├╝┼č, Cooper a─č─▒r yaralanm─▒┼čt─▒r.

[3]┬á┬á┬á Yal├ž─▒n K├╝├ž├╝k, T├╝rkiye ├ťzerine Tezler 5, s. 103 (Turgut ├ľzakman, ÔÇťVahidettin, M. Kemal ve Milli M├╝cadeleÔÇŁ, s.171)

[4]┬á┬á┬á Mustafa Kemal BeyÔÇÖin ald─▒─č─▒ madalyalar ve r├╝tbelerle ilgili bilginin bir b├Âl├╝m├╝ i├žin bkz. Turgut ├ľzakman, ÔÇť1881-1938 Atat├╝rk, Kurtulu┼č Sava┼č─▒ ve Cumhuriyet KronolojisiÔÇŁ, s.22-23

[5]┬á┬á┬á Mustafa Arma─čan, Zaman Gazetesi, 20.03.2011 , ÔÇťSar─▒kam─▒┼č yenilgisi EnverÔÇÖin, ├çanakkale zaferi Mustafa KemalÔÇÖin mi?ÔÇŁ

[6]┬á┬á┬á Refik Halit Karay, ÔÇťBir ├ľm├╝r BoyuncaÔÇŁ, s.189 (Turgut ├ľzakman, ÔÇťVahidettin, M. Kemal ve Milli M├╝cadeleÔÇŁ, s.171)

[7]┬á┬á┬á Falih R─▒fk─▒ Atay, ÔÇť├çankayaÔÇŁ, s.305 (Turgut ├ľzakman, ÔÇťVahidettin, M. Kemal ve Milli M├╝cadeleÔÇŁ, s.172)

[8]┬á┬á┬á Abidin Daver, Tasvir-i Efk├ór Gazetesi Yazar─▒, (Gayr-─▒ Resmi Tarih Ansiklopedisi, 1.C, s.140) (Al─▒nt─▒layan: Turgut ├ľzakman, ÔÇťVahidettin, M. Kemal ve Milli M├╝cadeleÔÇŁ, s.172)

[9]┬á┬á┬á Abd├╝lhamitÔÇÖin Hat─▒ra Defteri, s.159 (Turgut ├ľzakman, ÔÇťVahidettin, M. Kemal ve Milli M├╝cadeleÔÇŁ, s.172)

[10]┬á┬á Yal├ž─▒n K├╝├ž├╝kÔÇÖ├╝n ÔÇťAyd─▒n ├ťzerine TezlerÔÇŁ 2. CiltÔÇÖin tan─▒t─▒m yaz─▒s─▒nda ┼ču ifadeler var: ÔÇťBug├╝nlerde Yeni-Osmanl─▒l─▒k tart─▒┼čmalar─▒yla g├╝ndeme gelen ─░kinci Abd├╝lhamitÔÇÖi genel kan─▒n─▒n aksine modern bir y├Ânetici olarak yazan Yal├ž─▒n K├╝├ž├╝k, Abd├╝lhamitÔÇÖin k─▒z ├žocuklar─▒n─▒ e─čitmek konusunda ├ža─čda┼č g├Âr├╝┼čl├╝, okul ve hastane yap─▒m─▒na ├Ânem vermek konusunda da halk├ž─▒ bir padi┼čah oldu─čunu ortaya koyuyor.ÔÇŁ

[11]┬á┬á Mustafa Arma─čan, ÔÇťAbd├╝lhamit hakk─▒nda yanl─▒┼č bildi─čimiz 10 ┼čeyÔÇŁ, Zaman Gazetesi, 15 ┼×ubat 2009

KAYNAKLAR:

  • Tayfun ├çavu┼čo─člu, ÔÇť├çanakkale 1915 ÔÇô Yalanlar, ─░ftiralar, PolemiklerÔÇŁ, Kasta┼č Yay─▒nevi, 1. Bask─▒ ─░stanbul 2014
  • Turgut ├ľzakman, ÔÇťVahidettin, M. Kemal ve Milli M├╝cadeleÔÇŁ, Bilgi, 4. Bas─▒m, Ekim 2005
  • Yal├ž─▒n K├╝├ž├╝k, ÔÇťT├╝rkiye ├╝zerine Tezler 5ÔÇŁ, Tekin Yay─▒nevi, 1. Bas─▒m 1992

Tarih ├╝zerine yazman─▒n dayan─▒lmaz hafifli─či

3,826 total views, 1 views today

Tayfun ├çAVU┼×O─×LU

Tayfun ├çAVU┼×O─×LU

Gazeteci / Yazar - Uluda─č ├ťniversitesi E─čitim Fak├╝ltesi Alman Dili Anabilim Dal─▒ (1985) mezunu. 1983'ten itibaren yerel yay─▒n organlar─▒nda muhabir, yaz─▒ i┼čleri m├╝d├╝r├╝ ve genel yay─▒n y├Ânetmeni olarak ├žal─▒┼čt─▒. ├ça─čda┼č Gazeteciler Derne─či (├çGD) Bursa ┼×ubesi eski (1997-2001) ba┼čkanlar─▒ndan. Bursa Ansiklopedisi'ne (Y─▒lmaz Akk─▒l─▒├ž, 1. bask─▒ 2002, Burdef Yay─▒nlar─▒ No:3) madde yazarl─▒─č─▒ yapt─▒. E-Kitap Yay─▒nc─▒l─▒k taraf─▒ndan (┼×ubat 2018) yay─▒nlanan ÔÇťNutukÔÇť i├žin edit├Âr olarak Atat├╝rk ve Kurtulu┼č Sava┼č─▒ kronolojisini haz─▒rlad─▒. Belgeseltarih.com kurucu orta─č─▒ ve yazar─▒d─▒r. Yay─▒nlanm─▒┼č Kitaplar─▒: 1) ÔÇť├çanakkale 1915 ÔÇô ─░ftiralar, Yalanlar, PolemiklerÔÇť, ┼×ubat-2014, Kasta┼č Yay─▒nevi-─░stanbul 2) "1915 - ├çanakkale Sava┼č─▒nda Trakya", Eyl├╝l 2018, Haber Ajans─▒ yay─▒nlar─▒-─░stanbul E-Posta: tayfunc@gmail.com

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:

B─░RDE BUNLARA BAKIN

  • ├çOK OKUNAN
  • YEN─░
Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti

Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti

6 A─čustos 2019, Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti i├žin yorumlar kapal─▒
BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒

BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒

5 A─čustos 2019, BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či

Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či

5 A─čustos 2019, Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či i├žin yorumlar kapal─▒
K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒

K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒

31 Temmuz 2019, K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒ i├žin yorumlar kapal─▒